 Hər vaxtın xeyr olsun, əziz kanalın üç yüz dəcidəri asıq söz proqramının on uqqya bir tarixdə bağlam siqər qarşın azdır. Əzdəcidər bugün bize şözəfərinə, bize cəbrayrı qubadrını, zəngivana tüzərinə qətərəm. Aqdamı, kərdəcəri, bize qətərəm, eyni zamanda lasunu uğundur üçlərdə şəhid olan şəhidlərin zamancıdır. Bu gün gəzdərimizi oda xüsusi qeydə edəcik. Əqdəyə brayr, tam bir il öncə məhz bugünlərdə şəhid cənazələri qabri edirik. Bəhimi şəhid cənazələrinin üç qürürsi ilə biz Çinlərimizdə xotbalı tapşırırken biz anaların o cənazələrə daxlı olmaqlaşaq edirik. Biz insanların alqışlarla yola saldırı şəhid karvanlarında öz balda inlərdən bəli o alqışları qoşudur olun şəhid olun. Biz bugün o zəfəri bize yaşadan qazilərlə onların sevincini kədərlə şəhid kəlmalı özümüzün borcumuz bilirik. Şüqvəsiz ki, başda da şəhidlər, şəhid alələrdir. Onlara borçluyur. Bütün bu zəfərlərimizi onlara borçluyur, məs onlara. Və bugün biz şəhid alələri də qazilərimiz haqqında qanşəzirik. Bir il keçdi, əslində, savaş tekiçə qürtdör günləni bələt deyirik. Vakti ilə əmin qürtdör günlük savaşda savaşıq şəhid olanların qazilərin balda inləri bu savaşın ilk əskərləri edirik. 90-ci lərin əlbələrin də gönlü şəkildə nə qədər insanlıs cəfəyi git? Yəni, əslində, Qara Bax savaşında 30 binə yaxın şəhidin əkçəliyyətməz 90-ci dələr şəhiddir. Və bütün şəhidlərimizi ruhu qarşında başa ilə istək. Birinci, Qara Bax savaşında istək. Tövh günlük savaşda. Və qazilərimizi hər zaman onların qarşısında diç çökürük ki, bu quru, müvəffəqiyyəti bu zəfəli bizə yaşadılar. Əm onların problemləri var. Bizə dəfələrdə yazıllar, bizə dəfələrdə göstə bilər. Hər haldə, Azərbaycanda bugün şəhid aləsinin problemi varsa qazilərimiz hərə də problemləri də ücdə bilərsə, buna məhsu olan şəxslər var. Və buna məhsu olan şəxslər, buna məhsu olan qurumlar çox alıq edilər. Çünki onlar həm də bizim milli ruhumuza şəhidlik mələniyyətmə, qazi mələniyyətmə böyük dələr var. Bütün məsələdər aləmək getirmək də nəbələyətmə, bugünki vəri işimizə tanınmış şurnadis, qazi, rey kərmoğlu, ömrüt Fatiha Sətirinin muabini şəhid öqladı, tamiləq ulamını dəvət etmişik. Reyi bəyi tamiləxanın qoş gördü istərikləri. Qoş gördü, müfəqbək və bizə, qalamağın çizəyi işlərin salamlaydı. Şəhid aləsindən başlayak, tamiləxanın atanzın ruhu şəhid olsun, tamiləxanın qulamini etkiyir, aşadətlər, qəramamırlar, həbii ki, 30 də yaxındır aslıq üstünlər zamantistir. Çəkətlər məsəl, bu müddəktən nə qədər problemlər yaşamışsınız, mən də aşağı yıxarı bilirəm. Və bugün yenidən bu 44 günlük savaşdan sonra, baxmayara ki, bəzi jurnalist adını taşıyanlar, savaşımızda şəhidlərin belə, əskələrin belə kategoriyalar ayrıqlar. Birinci qarabax savaşında beləy deyindik, o yıxsiz qaliliyə qəskələrsə, hə, bunun üzərindən keşdik. Birinci keşdik, onları da tariq özü ceablarını verəcək, bizdə ceablarını verirmişsiniz. İstər ki, məncə, Vey-Veydə yazmış qumanda. Amma isər birinci qarabax savaşında, isər ikinci qarabax savaşında, şəhid alələrinə problemlər var. Mən qazlərdən bağlı, təbii ki, reybə, əsirin soruşacaq. Mən istəyərdim ki, hansı problemlər var, bu problemlərin əllilə bağlı, sizin fikirinizi bilmək çox maraqlı var. Əskəl bir reyə işlərim. Duyurun, Taminləx Hanım. Mən bugün Hadrut'un 9-u, onu oksiyabırda Hadrut'un işxaldan azad edilməsindən bir keçir. Törpaxlarımızın işxaldan azad edilməsində, canımdan, qəhrim ancazına keçən şəhidlərimizin ruhu qarşısında, bizdə başa erik, onları Allahdə rəhmət məkanları cənnət olsun deyirik. Yarallarımıza şəhfa, qarabax qazlərinə cansı alqarzılırıq. Təsvülər olsun ki, hakimiyyətin bucür idari etməsin sayəsində, her zaman şəhid alələri qarabax qazlərinə rəsində diskriminasiallara məruz qalanları görmüşü, birinci qarabax, sabarsısı, ikinci qarabax, april dövüşləri şəhidi, ancaq biz sizdə fələrinə biz bunu qeyd etmişik ki, şəhidlərin qazlərin heç bir ayı olmur, şəhid şəhiddir. Bizim hər birimiz onların ruhları qarşısında başa eməyə bacarmalıq, mənəvi dəyəri bizim üçün çox üstündü. Azərbaycan hakimiyyəti, azərbaycan ihtidarın bu aile seçkiriya yol verməmədi. Belki de onun siyasətini bələ bu cür yürütməsin, əsa səvblərinində biri buydu ki, onların həd biri öz aralarında bu cür narazlıqlara səbəb olacaq hədisələrlə qarşılarsınlar. Bəzən bunu istəsəyədə, istəməsəyədə görürük ki, ən azından bir şəhidə daha çox hürməti olunursa, bir şəhidlə bağlı daha çox təbliqat materiallara hazırlanırsa, təbi və haqqlı olaraq da, digər şəhidlərinizin ailələri də ən azından, yəni, onlara biraz narahat edəcək ki, bəs bizim şəhidlə bağlı niyə bilir? Anlayın ən, məsəlçün statuslar var, mirli qəhraman statusu var, filan rayonun işxadan azad edilməsin, görək təltif olunanlar var. Yəni, bu təltif edilmələr, anlayın ən ki, dönüştə generallar var, əsgərlər var, fərqli-fərqli statuslara maliki olan dönüşlər var. Ama bu, əgər, kütləvi şəkildə bir çoxlarına verilir səbə, onların hər biri təltif olunursa, işlərin də üç-beş nəfər qalanda təbi ki, haqqlı narazlıqlara səbəq olacaq. Ona görə də bu cür narazlıqlan olmaması üçün, yəni, edən kimlikdə darb, buna eləyən müqharifət deyil, buna eləyən və təndaş cəmiyyətləri deyil, buna eləyən geri-hikmət təşqaqlar deyil, kütləv informat sebasilər deyil. Bu hakimiyyət münəlində də bir başa mükafatlandırmalar, ödürləndirmələr və o bir mənalı olaraq öz icira paraqına tapşırmalıdır ki, yerdə hakimiyyət organları, rayonlarda siyahiya alınmada, isər qarabağ qazilərlə bağlı, isər şəhədələrlə bağlı. Bunların hər birinin önümü götürən də prizənt maraqlanası deyil ki, prizənt də kimi təinəliyibsə rayonlarda hər zaman çıxır sözün deyil, məmur qulluqça olmalıdır deyir, xidməkçə olmalıdır, xalqın xidməkçisi olmalıdır. Amma bizim gördüğümüz müşahidə etdiyimiz nədir? Həç bir məmurun, həç bir məmur deyirəm, həç bir məmurun, millət vəkirlərinə deputatlardan isə parlaməktə oturanların 99 faizi xalqın problemlərinə xəbərdərdir. Dəkidə xəbərdərdir deyir, amma xalqın seçmədiynə görə, bir başa iqlidarın təin etdiklərinə görə, mən 100 faizlik demirəm. 99 faiz deputatlar, o parlaməktə xalqın adı inən oturanlar, xalqın sözün demir. Və nə parlaməktə iş diyen oturanlar, nə icra paratında olanlar, icra nümayəndələri, qanun verici oradanlar da olanların heç biri xalqın problemlərinə xəbərdəri olmadığı üçün bu kimin arasıqlarda gəlb çıxırıq? Ona görə də biz 100 faizlik, heç 50 faizlikdə deyə bilmərik ki, qazilərimizin problemləri həllə olun, çeydarələrinin problemləri həllə olun. Həlləmən qıst dürd gün savaşı kənara quram. Birinci qarabağ savaşında öz qazi kimi, şəhəd aləsi kimi, haqqını almaya olanlar var məsələr. Yəni, düşünürəm ki, qarabağ qazilərinin problemlərinlə bir mənə olarak xəbərdəl olan və onların həlləyi üçün çalışan reybək el-Moglu, reybəyin özüdə bunu ən alınan təsdikləyə bilər. Çünki, mən görmüşəm ki, qarabağ qazilər birliyi olaraq onlar nə qıdər əzi et cəkirlər? reybək etirdəsizməyim? Reybək çox gerir təsqilər olsun ki, bizim stabildiyim reybəyin kurumu burada. Mən ona görə təminəxamlısı ilə davam edirəm. Eee insanlar haqqlı olaraq bedə bir məsələ qoydular. Neçə olur ki, Qara Bakqaziləri eee həbsa atılırlar? Qara Bakqaziləri biz görmüşü tofi qəqılının kimsaqlığında niyamətli nəhəd o həbse yiqlər onunla qəba asib yususudur və çoxları var. Diğər tərəfdən bu qazilərə qarşı münasibət siyasi motivlər de olur. Amma bu günlərdə də bir ııı kallajın şahidi olun ki, bir erməni sniper şiqadın var. Maraliydi səhviləm bəmsadı. Nez olur? O münasibətlə qazilərə münasibətlə bu haqqlı olaraq insanlar bu ııı müqahisəni aparırlar. Və istiçəyə nədən qaynaqları? Bak, hakimiyyətin milli düşüncəs, milli olmayan düşüncəsindən mi qaynaqlanır? Yə bu məsələ də konkret olaraq ııı ayrı ayrı şəxslərin iradesi müvaresidir? Nəcə düşünürsün? Əsində ııı Rüfət bəyi Qara Bakqaziləri nə bağlı məsələlərdə bir ııı mövzu var ki, biz həm də elə yanaşmalı deyilik ki, hə, biz örməti sayğını dövlət tərəfindən görməliyik, yəni şəhdələlərinə, Qara Bakqazilərinə. Ibu milleti Azərbaycanda teq şəhdələsi Qara Bakqaziləsi problemi yoxdu ki, Azərbaycanda vətəndaş problemi var. Azərbaycanda vətəndaşların hər bilin problemləri, hər yolunsa sosial, siyasi, iktisadi diskriminasiya məruz qalmasalar, ayrı seşkilini araslaşmasalar. Iç Qara Bakqaziləri, şəhdələri də problemlərin araslaşmaz. Bakın, təsəvdir edirsiniz məni. Qalq ııı hansı bir Qara Bakqaziləsi problemi qabardılanda, tüklə bir şəkildi ona etiraz edəyə bilmir. Çünki insanların başına o qədər sosial problemlərin hərliyəni qarşıq ki, onu beş mana çörek bulu qazanmaq üçün, o qədər işlər görürlər ki, yəni kimiyin hansı hər kəs öz başının çaresi də baxmağına məşh oldu. Haqimiyyət də məsb elə bir siyasək yürüdür. Azərbaycanda islər Rusya'nın, islər İranın beşinci kalonu elə Avropadan qəlbində beşinci kalonlar var ki, haqimiyyətin işində məcəng görür islahatlardan danışılır. Amma islahatlardan danışılırlar, əksin də biz nəyə görürük? Qanunlar elə ııı təlzimləmələ də ki, burada Qara Bakqazilisi belə cinayət törətsə təbiyona biz baxmal değil ki, bu Qara Bakqazilisi de onun problemi ııı o cinayət törədik, son üstündən keçməlik. Bu yanaşma da doğru değil. Və yaxudakı Şəhid Aləsdə, Şəhid Qızılı, Şəhid Qızı da özünü Şəhid əvladıq nə layıq olaraq aparmalıdır. Qara Bakqazilisi, Qara Bakqaziliyyinə, Qara Bakqazıda vuruşmağına doğru olaraq. Amma Azərbaycanda qanunlar o qədər bərbat şəkildə həyata keçirilir ki, ədalətli məhkəmənin olmadığı yerdə cinayətkərdə haqlı görünür. Məhkəmələrimiz azad deyir. Siyyasi qərarları, daha doğrusu siyyasi sifalişlərlə qərarlar qəbul edirlər. Bəlzən elə olur ki, hətta bəhməsə bir məsələrinin nəzərinizə çatdırım ki, biz rayonlardan birində məhkəmələrdə edik, cəmin məhmətlin məhkəməsində edik, təsəvrilin orada digər bir vətəndaşın məhkəməsi keçirilirdi. Həmin vətəndaşın məhkəməsində icara və Prabay Sərəkisi biz üzə gəldik, bir mübaysəmiz yarandı, orada təsəvrilin bir nəfər ailədən kürəkən gəlinini qaçırtmışdı. Və haqlı olaraq onun həyat yoldaşı, kürəkənin həyat yoldaşı alimentist idi və ona gürəm məhkəməyə verilmişdir. Siz təsəvrilirsiniz məhkəmət? İcran və Prabay Sərəkini rəhbəri mələlə üzə gəldir, biz mübaysəyələr mübaysəyə yarandı aramızda. Düdür də də nə şursuz? Siz nə var ki, burada Qarabal Qaysi diyor? Təsəvrilirsiniz. Yəni, alimentin verilməkdən qaçırdı adam. Mən orada istə-istəməz problemin içinə dəxil oldum və həmin xanımın əri hansını ki, əri öz qaynının arvadını qaçırtmışdı. Və mənə icran və Prabay Sərəkini rəhbəridir ki, siz qarışmıyon. Bilirsiniz, siz filan kəs o qaçırdandan sövbət gedirdə. O Qarabal Qaysi idi, də başa düşmədim. Siz dimək ki, özümüzə bəlziyənləri müdaifə elirsiniz. Nolsun ki, Qarabal Qaysi idi, vətənin namuslu çəkən, evində də namuslu çəkə bilər. Yəni, bu məsələlərinə çox rəsat uç, bu çüklə bir şəkiddə deyik, həbii ki, bu da Azərbaycanlar bütün bu halların baş verilməsinin əsa səvəbələrinlə biri və bilincisi, ölkədə qanunların doğru tənzimlənməməsidir. Bu qanunlar doğru tənzimlənmədiyi süreçdə, ister Qarabal Qaysi, ondan əzih çəkəcək, ister vətəndaş. Yəni, ona görə, ümumiliklə qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycanda vətəndaş problemi var. Amma vətəndaş problemi anladıq. Bu hakimiyyət anlamı aldı ki, elməni kimi qonuşsul olan bir ölkənin üçüncü Qarabakh Savaşı, dörüncü Qarabakh Savaşı da qaçılmazdır. Və o Qarabağa gədənlər, Azərbaycanın torpaqlarını işxal alfırmaq qorayanlar, yenə də həmin o kəsibuların o Qarabağa qaizlər olacaq, o Qarabağa qaizlərinin olaqlar olacaq. Bütün bu hallara hakimiyyət son qoymalıdır. Ən azından o insanların həyatı, həyat şəraikli yaşlaşdırmalıdır. Bilirsiniz ki, Qarabağa qaizlərinin az qala əllifayzi bugün də vətiranlıq statünala bilmirlər. Qarabağa qaizisinin gözü yoxdur, qolu yoxdur, ayağı yoxdur. Gədib insan izahiriyyə bilmir ki, Subhutnan, mənim əmək qabiriyyətim itib, mən işləyə bilmirəm, adam əliniklərəcəsi bilmirlər. Yəni, təsvələyirəm ki, rey bəyəm diyesən problemləri yaranıq daha çox bu məsələrələrinə bağlı fikir səhsləndirə bilərdirəm də mənim fikirlərinin abiyyəksirlərinin qorumması üçün əmazından o bir qaizi kimi? Özdək yəkəsin təbii ki, əzizlərin əzərin əçətlərin ki, bu üçün canlı babam kimi zəl. İlk partiyasının sədrim alınım, şəhid, əqladır, kəmilə kulağınım və qarabağ qaizləri şimabirlərinin təmzikisi gənə məqquat məhindəsi, inni zamanda qaizlər, səhidmək rəhbəri, şurnalist rey kərmoğluq qaqlıqlar. Bu gün nədən danışırıq? Gərsizi də maraqandıran məsələləri varsa, dükkansın də üçün əsizlərinizi gizə çaptırabilərsiniz. Bizim bir izləyicimiz var, qaizi deyir, nəsürlənmərdir, dəfələrdə bizə yazıq, bizim daim izləyicimizdir. Onun yaşadığı problemləri bir şeydən anlamada zor tuturum və yaxud da bir başqa qaizi çömək istəyir burada. Niyə qaizi efir də gəlib insanlardan çömək istəmərdir? Yəni, olmama allı bu şey. Daha digər tərəbdə. Yaşad kondu yaradıqlar. Vərava dirşəliş kondu yaradıqlar. İnsanlara gizlə girirlər. Bu və sayətləri götürürlər insanlardan. Vəzlərinə tə mənim bildiğim gələr rayonlarda yedik polis vasitəsi deyir insanlardan. Çürün gələrdə pullar alır, həmini xonqları. Dövlət niye öz qazisini, öz şəhid aləsində sahib çıxmur ki, yenidə millətin cibinə girir? Siz bu yaşad konduyla bağlı. Mən düşündüyüm gələr, Tamila Khan'ın fikirləriniz var. Bizləkiclərdən çox haşəyirəm, eferi bəyənisindən, fəyləkçinlər. Və biz Tamila Khan'la davam edirik. Tə rekarmaqlı və eləşimi dəyərin boşuna. Yaşad konduyla bağlı. Bilirsiniz ki, deofond yaradından sonra, insanların hər zaman problemləri həll olunmayanda bir qaqbaxtar onlar. Fərq etməz. İktidarın qapsıdı, müqalifətin qapsıdı, yoxsa kütləri var, məhsə vasitələrini. Yəni, har da qaqbaxtabılarsa qaqbın dövməyə çalışıqlar ki, problemləri həll olunmasın. Və bu çox doğru tendincə deyil. Ənazından insanların haqqlarının, hüquqlarının bilməməsinə görə, adamlar har da problemləri həll olunacaqsa ümüd yeraqlar olur. Yaşad konduyla bağlı. Mən təbii ki, qifayət qədər 44 günü sabaştan sonra, bizə müraca teriyyan, partiya müraca teriyyan qaizlər var idi, şəhidar eləri var idi. Onların yaşad fonduyuna nəla qələndirmişti, bilirsiniz ki, onların sözü bir növrəsi var idi, o növrəni nəla qəsaqlırdılar. Bir qaizimiz var idi, o qaizini nəla qələndirmişti, qaizi üçün problemlərinin həll istiqamətində adımlar atılmışdı. Təsəvirin sonradan qaizi yenən biz nəla qəsaqladı ki, bəz mən yaşad fondu mənə kömə eləsin. Onun yaşad fondunun etmədi ilə bağlı, məlmaktım yoxuydu. Onlar demişlər daha doğrusu, demişlər ki, etmişik. Amma qaraba qaizi yenidə müracət etdiynə görüb biz artıq şüphəyə düştük ki, bunlar edib yoxsaydım. Təsəvirin qaizi dedi ki, bəl ediblər. Amma mən onu çöreq puluna verdim. Yaşad fondunun mənə köçürtlüyü, hesabıma köçürtlüyü pulu, çöreq puluna verdim. Mən onlara izahilədim ki, yaşad fondu sizin məhz sabaşta aldığımız problemlərdir, xəsdəri, psixoloju sarsıntılarda, traumalar, deyəni bunlardan bağlısı də yardım eləyə bilirdir. Sizin yəməkizi, sosial qida ilə təmin olunansa, sosial problemlərin hərli üçün, yaxınlaşmalısınız adiyatı quruma. Yəni, yaşad fondunda da bu problemlər yaranmışdır və əlavənlə problemləridir. Yaşad fondunun vasitesi ilə qəstəxanalara, klinikalara gönləndirilənlər, o qəstəxanada klinikada birsiz münələ rəhslaşırlar. Hər keçdikləri, müayinədə, həmin qəst, adam yaşad fondundan kağız getirir. Hər, demək, o taqa maini tağına yaxınlaşanda adamlar dir ki, yox, biz yaşad fonduna zəng etməliyik. Qəstəxanalarda, klinikalarda bu məsələnə bağlı fikir səhsəndirirlər ki, biz hər sizin maini zə yaşad fondundan icaz almalıq. Yəni, bu kimi problemləri digər ayləti qurumlarda yaradırdılar. Və biz siz necədir? Niyə görə, ölkədə sosial müdafə nazirli varsa, niyə ölkədə digər səvahiyyətli qurumlar varsa yaşad fondu yaradılmalıqdır? Qarabağdır çəliş fondu yaradılmalıqdır? Niyə o ayləti qurumlar öz işlərinə görməmələkdir? Və 92-ci ildən bu yana Ümit Parkiyasının da bir təklifi var idi ki, Qarabağ fondu yaradılmalıqdır? Hər kəsdən, yəni, o zaman 2000-ci ildə, 2001-ci ildə iqbalaqda parlamentə səhsəndərimüsü, Qarabağ fondu yaradılmalı idi, 92-ci ildən görün, neçə ilk keçib? 20-90 ilk keçib. Ələri indiyə qədər o qədər Qarabağ fonduna pul yığılsaydı, bugün bizim də problemlərimiz olmama olmayacaqdır. Yəni, şəraikli uyulma olaraq deyilir. Kendi müharibədir, ölkədə problemlər olar. Sağolsun, iktidardan inciyən qüsən xalq bu 44 günü savaşda onu tək quraxmadı. Çünki 92-ci, 93-ci ildə xatırılırsınız ki, Bakıda paytaqda hakimiyyət savaşı gedəndə bizim səngərdə əsqərlərimiz umudulmuşdur. Yəni, bugünkü savaşda Azərbaycanın müxalifəti, iktidarı, iktidar müxalifət demədən, xalq hətda, bir daha qeydəyirəm, onun haqqına illərlə girem iktidarı qarşı olan umut küsnü kenarda qoyur. Nənələrimiz kətən pulunu orduya bağışladı. Babalarınız ayağına ayağa qabala bilmirdi, öz pensiyasına orduya bağışladı. Balaca əvlaqlarımız, özər üçün pullar yığırdı, qasada qəpi qəpi yığdıqları pulu orduya bağışladı. Yəni, bu xalqın mükafatı, üç-dört günlük savaşları sonra bunlar olmalı deyildir. Ona görə də iktidar, səvahiyyətlə, numayəndələr öz problemlə, daha doğrusu öz üzərlərinə düşən məhsuləti yerini yətirmərdər. Təsiflər olsun ki, parlamentdə xalqın səsini toplaymadıqlarına görə, hakimiyyət tərəfindən təyin olunduqlarına görə o deputatla xalqın haqqını vermirlər, xalqın səsini sözünü müdafiə etmirlər. Bunun da səbəbi hakimiyyət tərəfindən təyin olunmasıdır. Əgər xalqınları seçsəydir, xalqın qarşısında onlara mandatı xalq vermiş olurdu. Xalqın onlara mandatı vermədiklə gürə, təsif ki, mən hər birində bu tərəfə görləndirmək istəmirəm, xalqımız da ən azından öz haqlarını, hüqlarını tələb etməyəyə bacarma alblar. Çünki Kansu Tüksəmizində 1. maddəsində qeydi olunduqu kimi hakimiyyətin mən bəyi xalqdıq. Xalq öz problemlərinə səsləndirilməyəndə, bir kəttə Rüfət bəyi, həmin kənd əhalisin haqqına giren onun qonşsudur. Dələ deyəsədir, onun qonşsudur, mən təqədə çalışanlar, onun səsini uğurlayanlar, qamisə üzüləri onun qonşsudur. Amma sabahsı gün, onların haqqına giren həmin o bələd yəsədirini, icrani mayəndəsini, o əhali toyu ulanda, xeyri şəri yasa ulanda, qətirir yuxarı başta uludurur. Onu yuxarı başta oturtuzdurmasa, el qınamına tutsa, həmin icrani mayəndəsini icra hakimiyyətə deyəcək ki, mənim qonşularım məni nə efini alır, nə xeyri, nə şəri, nə çağır. Yəni, bunlar çox elementar məsələlərdirləri, yəni bu məsələlərdə, eğer həmin kəntlərdə, mən hiç şəhərdən danışmuram, ən azından kəntlərdə deyirəm, baxın, tərtər döyüş bölgəsidir, cəpəyəni bölgədir. Tərtərdə orada yaşayan əhali, 44 günün savaşda qadınları, uşaqları çağtmışlar, yəni o qocaları çağtmışlar, o başqa münsudur. Amma kişilərimiz o torpaqları təfqətmətlə. Mən hər dəfəsində qeyd edirəm ki, elmərinin ağladan qarabağ qazisi canlı yayın açıb, bu hakimiyyətin ona qarşı etdiyi ayrı seçkilikləri ağlamalı deyir. Bu utanç vericidir. Biz hər zaman dəyərlərimiz. Rehbəy qoşulabilirsiniz. İnternet problemin var olabilirsiniz Rehbəydir. Rehbəy maraqlıdır, iki yuzanistlərin binasından qoşulur. İnternetlərin. Olabilirsiniz. Rehbəylə davam eləyək, nə qədə ki, qoşulub bizim efirimizə. Devdəyəgün problemi var Rehbəyin. Rehbəy qoşulan kimi, mən dəyəndirəm, o danışsın. Siz davam eləyək, Rehbəyin internetin də problemi var. Sehfət Mürəmsə, Rehbəy meqabaytınma bir tənzimləmələri dəyandırdı, Sehfət Mürəmsəm. Və ilə işimizin vaxtından gedir, və ilə işimizin vaxtına izləyələriniz və izləyirlər hər haldı. Qoşulsa danışacaq, qoşul mecaq nəyiniyə bilərik ki, problem belə oldu. Fəam elə qanım, bu şəhidlərin, şəhid ailələrinin haqqında məyəyən güzəşlər var. Mən yaxşıxatı bilirəm ki, sizin şəhid atanızla bağlı, tərtəri də bir problem baş vermişdir. Mən istəyərdim, əgər Rehbəy qahtıldısa Rehbəydən bir sual soruşun, sonra sizə döndürmək. Rehbəy işləsizdir mənim səsimi. Rehbəy... Bilə bil, bilin bağlı yox, mən qoşulan kimi, mən sizi dinləyirəm. Video qoşulan kimi, mən sizi dinləyirəm. Sizin internetdə probleminiz var, eqər imkan varsa bir 5 dəgə megabaytdan qoşuluğun telefonu megabaytiylə sözünüzü deyin, çoxsa çaqlamayın. Zəhmət olmasa Rehbəyə alın efirdən, sünki efirin imkanlarını məhdutlaşdırırız. Videonu da bağlayabilir mərkəlifət be. Biziz məncə o məhbəli internetlə, wifi nə qoşulu məhbəyəm? Mən elə gəl ki, o megabaytla qoşuluq, eqslə megabaytla qoşuluq. Məhbələk. Dava məhbələyək, tam ilə qanım sizdən. Sizin atanızından bağlı, mən yaxış qatildim ki, tərtərdə bəzi problemlər vardı. Tərtər icra kimiyyət, sizin atanızın xatrisini əbədləşdirilməsindən bağlı problemlər. Sonra siz 2015-ci ildə orda yıklatıqa namizəd olanda da bu məsələ daha da böyüdü. İndikdə o problem davam edir. Mən istəyərdim o məsələ gəl davam edir sə o haqda məlumat verək. Çünki təkçət-söyhbət, familqulamidən bir şəyidin, analoji hallar başqa yerlərdə de olur. Mən istəyərdim ki, bu öz qarası olan, məmurun öz qarası olan problemi rəzəşdə maləşdirək. Məsələn, budur ki, Mürifət bəyi, familqulamid bu torbaflar uğrunda canından keçərkən, təkçə mənim atom olmaktan çıxmışdı. Yəni, o artıq Azərbaycan əvladı olaraqdan. Azərbaycan şəhid idi. Yəni, bu təktəməli ulaqqulamidən problemi deyir. Mən hər zaman oyuna bağlıb məyəm bir komprüxsər yaşıyordum ki, mən hiç atomun şəhid adıyla bağlı, fikirlər səsləndirmirdim. Sonra, təbii bu məsələr elə bir məsələrdir ki, adamla rahat olur. Visəcə, ən azından bunu deməyin özü belə bir az utaqir verici olur ki, yəni, biz şəhid, bu şəhiddir, şəhidin müqalifəti olur ki, yəni, adam, sələncən prizə, sələncən verir ki, şəhid adlarını olay küşələr abadlaşdırılmalıdır. Siz təsələdiriniz. Həmin küşə abadlaşdırılarken, üstü hazırlanır, bariliyifi hazırlanır. Adam onu bir nükrətmən kimdən götürib atır. Famili Qulami'nin adına olan bariliyifi. Atır orada tərtər qəcəti redaksiyasında götürmüşdürlər onu, o bariliyifi götürmüşdürlər ki, yəni buna qarşı. Və onun adına məhz küçənin girişində bulaq açmaqsıydırlər. Sıradə və təndaşdı. Onu getikələ saldılar, yov, olmaz və səlvəyələ, həmək bilirik ki, biz hər birimiz bilirik ki, bulaq hər biri, sədəc olaraq Müsləgün Mənmədovun, bize qarşı olan, mühətlə onun insanlara o sürpət şəhikdən getmir. Tərtərdə olan həc bir vətəndaş, dövlətin qayıısından, mühətlə azərbaycanda hansı icara başlısını sayabilərik, ki, sadaləyə bilərik ki, bu icara başlıxalqın haqqını verir. Bu icara başlıxalqın səfsini eşidir. Həc bir icara başlısı yoptur. Mən parlamentdə 99 faiz edim, çünki hər birinin haqqına girmək isləmləm. Ola bilər ki, çin də bir ya iki nəfər, bu bir iki nəfərlə də heç bir şey hərli olur. Və o deputatlar parlamentdə, ona görə qalqın səfsini sözünü demir ki, yerlərdə, bölgələrdə, onu ora təyən eləyənlərdə, anlaşma yattıqları da o icara başlılar olur. O icara başlılarla işbirliyi edirlər. Həmin bölgədə olan problemləri səsləndirmirlər. Bizdə təsəvrin adıcə bir steng, fəamil qulami küçəssizi belə bu adam yılıçdırmışdır. Fəamil qulami adını görəndə qıcıxlanlıqdır. Yəni, adamlar müracaq eləyir. Mən orada ahada dedim ki, tərtərdə yaşayanlara gedikim dostlar, bu təkcə mənim problemim deyir. Mən o problemi hansı şəhidə qarşı olsa, qabardacaq müştema iləşdirəcəm. Mənim atom olduğuna görə deyir. Bu bizim şəhidimizdir, bizim dəyərimizdir. Onlar otorpaqlarda canlarından keçməsəydirlər, o müstəgün məhədolar deyir, olmazdılar. O müstəgün məhədolar, onlar canlardan ona görə keçmədirlər ki, müstəgün məhədolar pul qazansınlar, hüşvətlən, qarub şeyinə, reybəyi qatıldı deyəsən. Təşəkürlər, tamil qanım. Qazların problemləri nədir reybəyi eşidək? Buyrun reybəyi. Buyrun reybəyi eşidək sizi. Alo. Məhəlbəli, buyrun, eşidək sizi. Əxələ, efinə sağ olun. Gel, bu da, bura məhətləri çəmkəli. Çək görəm. Çək efinə. Çək bir nə daha uxşum? Səhərinə gir çıx, gir çıx. Efinə sağ olun. Çün efinə yəni osura söhbət eləyək. Yəni osura söhbət eləyək. Yəni osura söhbət eləyək. Reybəyi eşidək, yəni osura söhbət eləyək. Nəsə, Reybəyi deyəsin, interneti düzəlmədi. Buyrun, Təminəq hanı, davam eləyək. İzləyicilərdən xarşı edirən proqramı bəyənin həllaşın. Yəni, hazır ki, efirimizdə mütibakiyasını sədirmə bilək. Təminələ, qulamidir. Biz həm də Reykərmoğlu qazi jurnalistimizdə eləqə qurmağa çalışırıq. Reykərmoğlu da jurnalistlərin binasından qoşulur. Orada internet var, deyin var. Çox maraq oldu, nə baş veririz, anlayabilirsiniz. Yəni, orada hərə də eyni problem davam eləyir. Ar eləyifin qoyulması, istiqamətində adam təsəvr eləyin çıxıb deyir ki, Şəhidə hansı status verilməlidir. Adı olmalıdır filan, gürəm şəhidin adı zəkən var. Milli qəhraman və yaxud da ki, digər torpaqların, hansı torpaqların işxaldan azad edilməsində görə və tən uğrunda, və s. əlbə ilahrə önürləndirilmələrinin bura ne aqət var? Şəhid zətəhə şəhiddir. Bu adam könündü, şəhid olub, tağım kamanciri olub. Yəni, birşis məsələ budur ki, artıq işləri görmək istəməyəndə, üzərlərində düşən və esməni etmək istəməyəndə, bu kimbə hanələrinə qarşımız açıqlar və çox utanc vericidir bu, həyə qətəndə utanc vericidir. Və bu kimi hallarla və əsəmən danışmaq istəməyəm və mühətbəyə. Ona görə ki, bizi ilmənlərdə istəyir. Və o ilmənlər Azərbaycanda hakimiyyət nümayəndələrinin şəhidinə qarşı olan münasibətini görükdə dəhbəhlə də öz kütlərin falmatsaları başləsi nə bunu verilmək. Təsvülər olsun ki, bu belədir. Və ən azından o icra nümayəndələri, o icra hakimiyyətin başları anlamaldılar ki, onlar kenardan izlip də bize gülürlər. Amma bugün, kimsənin gülməsini cəsə verilməri deyirik. Bugün biz torpaqlarımızın bir çox ismini işxaldan azad etmişik. İstəsə və əsələrdə o hakimiyyət nümayəndələri, o şəhidlərmizə, qaizlərmizə, onların ailələrlə və təndaşların hər birinə olduqları yerdə qayıq göstərmək məcburyətindələr. Yəni, bu xalbın səbrini, bu xalbın hisslərinin sınamaq olmaz. Gün gələr həmin səvahiyyətləri devirərlər. Bu kimsəyə gələk deyib. Bize gələkdir ki, ən azından onlar denci yoldan ya xalbın haqqını besinlər ya da istəyifə verib çox etsinlər. Yəni, təsür ki, qarşılaşdırmaz. Yəni, mən sizə evli söhbətizin məluməz bunun uygun olaraq izləyicilərimizin dünə dəmə çatdıram ki, belə bir qanun var, şəhid adının əbədləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəşlərək. Həmin qanunun üçününcü maddəsində şəhid ailələrişi bu imtiyyəzlər sadalanıq. Yəni, üstə abdələrin xadrı komplekslərini yaratılması. Yəni, bu müjtəki, mənməd obun bələtdir. Məsələdir, qanun bunun müəyyenidir. Bələm, bələm. Yə, onu qeyd etmiş deyidə, fələlərinə. Şəhid ailələrinə adlarını küsələrə, meydanları, məsələrə, təşsatları, idarələri, məşələlərə, mədəndirici o rapocağlara verilməsi. Sonra hansı təminatlar verilir. Həni, istəyərdim, bax, bu təminatlar haqqında zanışaq. Təksilər olsun qazlarla bağlı bir qeybə ilə danışa bilmirik. Həni, istəyərdim. Həni, istəyərdim? əkseriyyə narazıdır. Narazıdır. O mavinətlər ki, var üfətbəyi, mavinətlər 16 yaşına qədər, 17 yaşına qədər daha doğrusu verilir, sonra şəhid uşaqları, qazilərin ıvlaqları, üniversitetə giremə qədər də, yəni, ödən işte əsaslarla okuyularsa, üniversiteti bitirən qədər, onların həmin o navinətlər, həmin şəhid ıvlaqlarına verilir, ödən işte okuyanlara et, yəni, ödən işsiz okuyanlara et deyik. Daha sonra evlət təmin olunması var, o qanun çox gözəldiyə, o qanunlardan bir mavinətli kevərə qoydu, bu mavinətlər verilirdi. Və belə bir şeydə var ki, dövlət üniversitetlərində qəbul olan şəhid ıvlaqları və qarabağ qazilərin ıvlaqları həmin ödən işdən, demək azad edilirklər, ödən işdə əsaslarla dövlət üniversitetlərini okuyulsa, ödən işdə əsaslarla həmin ödvlaqlara, demək ödən işdən azad edilirklər. Məsəlçün, ödən üniversitetlər vardı ki, orada artıq fərdi olaraq oları təşəbbisi olurdu ki, rektirlər məsəlçün şəhid uşağı olduğuna görə, yəni, mən oların şahidi olunuşam elə bir ödən üniversitetlər, amma hər bir, bu qanundan deyiklər, yəni dövlət üniversitetlərində var. Amma məndi buradan haqqa da girmək səri, mən bəlki bir dəmək araba haqqasının övlaqları çıxıdlayacaq ki, mən o imtiyazlardan istifadə etməmişəm. Məbunətlər ayrıca, amma, demək, övlaqları üçün, hər övlaq üçün ayrıca alırdılar, indi də yəgin ki, o var. Amma üniversitetlərdə də dövlət üniversitetlər də ödən işlidir isəslarla uqyularsa onlar azad olunurlar, ödən işlən ev verilməldi, amma baxın biz, məsəlçün bir şəhid aləs olaraq, mən indi burada şəhid əvhadı kimi də xanışmaq istəməzdim, yəni ümumil problemlər də aşardım. Mən özüm də bir siyasi partiyanın rətdəliyində təmsil olunuram, biz həmən problemlərin həli istiqamətində adımlar artıq və hakimiyyətə təkliflər veririk. Amma ümumil ixtə, məsələn, biz şəhid əvhad olaraq özümüz ayaqsa dəyənmişir, təhsizmizi də özümüz almışır, problemlərin əndə özümüz əlləşin vuruşub çalışmışır. Yəni bizim üçün bu muavinətdən əvhadə, məsəlçün, mən bir şey gəliriyim ki, bir şəhid alələrinə qanpulu ki verilirdi. Məsəlçünə çoğun qədib almamışam, təbii ki, o müraca teli ilə gəlin götüründü. Hələyə çoğun müraca teli bonda götürməməmişəm, ev məsələsindən bağlı, həç bir zaman bu dövləktən, həç bir halda şəhid əvvladı, kimi nələrsə tələbi etməmişəm. Bəzən bir sünəcə, bu mənifərdi karaksiyarından da irəli gəlip ki, bir sünəcə də ölkədə vətəndaş problemi var. Hətta mən bundan bağlı bir yazı da yazmıştım ki, mən şəxsən gədib o evi götürsəm, hansı bir pulu alsam, o haqqına girilən, evi olmayan, atası, anası, aftababil qəzasında dünyasıdır, dəyişən uşaqlara hürməsizdiyi haxsızlık etmiş olabilirəm. Yaxşı, mənim atam şəhidlisə mümi götürəm. Yəni, bu o deməkdə ilə şəhid alələrinə qayıqı göstərməməlidir. Yəni, bu mənim düşüncəmdir, mənə görə düşüncədir. Bu hər kəsə ayet deyir. Amma təsəbür edin, mən şəhidə müadiyam. Mənə dövlət qayıqı göstərir. Amma adi bir bətəndaşdır, sıra bir bətəndaşdır. Onun atası, onun anası, aftama bir qəzasında dünyasına yaşadır. Mən hətta ki, əcər yetişir, qəslərikləm dünyasında yaşadır. Dəs, o vətəndaş nəcə dövlət qayıqısından, demək, dövlət qayıqısını görmərdir. Şəhid ailələrinə və qarabağ qazilərinə, ölkədə qayıqı göstəriləndə, artıq o sıra bir vətəndaş deyir ki, mənə niye qayıqını göstərmirsən, biz dəcədə bu ayrı seçkilik kimi görünür artıq gözədə. Və vətəndaşlar arasında da o qədər olub ki, məsələn, məcburi köçgünlər və qaçdınlara imtiyazlar, məyən imtiyazlar veriləndə işsizlikdən əziyyət çəkənlərdir ki, bizə də verin, onlara nə, yəni bu kimi ayrı seçkiliklərin aradan qaldırılması üçün hakimiyyət məyən bir siyasət məyən tənzimləməridir. O siyasətin tənzimləməsində şəhid ailəsinin də haqqı öz yerində veriləcək, qarabağ qazisinin də haqqı veriləcək, zətən şəhid ailər və qarabağ qaziləri imtiyazlardan demək olar ki, çox stifadə yə bilmirlər. Çünki qanun onu yazır. Amma o qanunları əsasən, əllər miz əlləndə vəsiqələrinə, aidiyatı qurumlarım, müracaq et eləyən, nə qədər şəhid ailələrinə, nə qədər qarabağ qazilərinə süründüğünü görmüşük. Evlərin verilməsində belə qarabağ qazilərinə olur ki, rüşvet istiyiblər. Siyahiyyə alınmada rüşvet istiyiblər, yerli icra hakimiyyəti organları, icra başlıları siyahiyyə alır, hansı şəhid ailəsini önə salmaqla bağlı pus deyir. Yəni, bu hallar hətta. Təhsil mərkəzlərində də var. Hər rayonun, hər bürgən, təhsil mərkəzində hansı direktir, hansı məlimlə münasibəti yaxışıbsa onu siyah yasalı. Hansı xəstəxana da, hansı baş hekim, hansı hekimlə münasibəti yaxışıbsa onu siyah yasalı, adalılmasına bağlı. Və gedir prizənin qarşısına çək, prizənin baxanda demir ki, bu direktirin, bu məlimlə münasibəti yaxışıbsa onu siyah yasalı. Və adılar baxbələcə də adlar verir və insanların haqqlarına girmir. Yəni, Rıfət bəy, elə bir zəncivari qanunsuz ruhlar var ki, bilmirsən hansından dağırsa, Şəhid aləsinin, Qarabağ Qalsinin problemi həllə olunmalı, diyəndə sıradə vətəndaşdır ki, bəsbiyiz. Zətən sıradə vətəndaşlarımız bilirsiniz ki, hətta o şəhid alələrinin də haqqının tələb olunması istiqəmətində, Çəkilişlər eliyirlər, fərdi olaraq yayınlar açıllar ki, onların problemlər həllə olsun. Evində çöreyi tapmayan adamlar, qədir qapsı qonşusunda Şəhid aləsinin haqqını daha doğrusu problemini həlləkmək üçün, adımlar haqqını məhbətəndaşlarımızın haqqına girmərsin. Onlar hər biri bunun bu istiqəmətində bizim üçün Şəhid aləsinin Qarabağ Qalsinin deyərdir. Amma hakimiyyət ayrı seçkiliklər salamda artıq orada nə Şəhid aləsinin gözəl görünürmək, Qarabağ Qalsinin nə də səhid aləsindir? Fəmidə xanım, son günlər bəzi qazilərin deyilə bil ki, elilik dərəcələrinlər bilədilər. Bundan bağlı məlumatlısız məhbət? Bizi nəcə qurunun bəli məlumatlı, ondan bağlı bizə mürajətlər dolayıq, qurunun oduna yaşda yandır məsələsi var. Vaxt var idi ki, məsələn, mən tərtərdən bilirsiniz ki, dəfdaqlıda navizə deyidim, ən çox qazilərin olduğu bölgədə, bölgələrdən bilmət tərtərdir. Orada indi gürt dört günün savaşından sonra hər qapıda qazilə var. 92-93. iyi savaşından sonra təsəvr edim, mən belə bir kategorialara bölmüşdüm tərfərdə. Dövüşən sənətli qazilər, dövüşən sənətsiz qazilər, dövüşməyən sənətli qazilər. Orada nə qədər? Dövüşməyənlər var idi ki, məsələn, indi o va bilər, niyətdir. Hətta gedib dövüşdə bir çöreydə bir bu-türbot hazır, niyət eləyirdə gedir. Məsələn, arxacafədə dövüşən belə mənim üçün böyük dəyəri var. Arxacafədə gedib bir istəkən su afarırsa əskərə dövüşçüya onun özünün də bir önəmi var. Niyyət önəmi dedir. Amma dövüşmədən, yolda gedəndə, məsələn, arxacafədə biz hücum nəticəsində, silahlı hücum nəticəsində birinin ayağına yolda bir güllə dəyirsə, həmən qaçıq o çox rahat şəkildə qazi yaralı statusu alabilir. Amma orada o qədər dövüşənlər var ki, bugün də və trans statusunu alabilmirlər. Turkiyədə çox fərqlidir. Turkiyədə məsəl üçün şəhidli statusun adı verilməsi çox böyük bir qamisiyədən keçir. Məsələn, orada bir misal vardı, mən müdafiə nazirində çalışanlardan birinəm danışanda bir nümunəni mələ gedikdir ki, məsələn, ailəsindən problemləri olan bir qalzi var idi, həyat yoldaşından problemi var idi. O, Türkiyədə dövüşlər zamanı pekakaydan həmin adam ailəsindəki problemlərə görə adam ayaqa qaqmışdı, yəni, intar etmək istəyirdə. Düşmən gülləsə tuş gəlmişdir, pekakaçlan gülləsə tuş gəlmişdir, ölmüşdir. Onun məsələsini ayard etmək. Məsələn, kami se yaradılmışdır ki, bu adama şəhid statusu verilməsin. Niyə? Çünki o, özünləm bələ də digərlərin də təhlükə altında qoyur. Psikologi olaraq, əmatsalan olaraq, o intara cərt etmək nümayış etməkdirmişdir. Yəni, bu kimi halların? Məsələn, bizdə dövüştə, məsələn, əskər bir xidmətə gədəndə, ürəyin nəki xəsdəriyindən ala qədər olaraq, dünyasında yaşan əskərimiz olur. Hər kəs deyir ki, ona şəhid statusu verilməsin. Amma, hiç kimi düşünmür ki, Azərbaycanda, Bakıda, Paytağda, adiyatı qurumlar, ürəyi xəsdə olan bir uşağı, 18 yaşında bir uşağı, niyə cəbhə bölgəslə, və ya da ki, niyə əskərliyə göndərir? Bir siz, artıq problemlər Paytağda yaranır. Problemlər yerli şövbələrdə yaranır. Qəsdə uşağı, sən, niyə görə əskərliyə yaparmalsan, orada ona şəhid aldının verilməsi istiqamətində insanlar arasında haqlı narazlıq var, yaransın. Və yaxud da ki, biz dövüşdə şahidi olduk ki, evin tək övvadi var idi, tək övvadi apardılar şəhid oldu. Və yaxud da ki, bir qardaşa apardılar, şəhid oldu, gəlirlər ikinci qardaşa. Yəni, bu kimi, demək, siyahya alınmalarda, quamda, bu indi dövüşdən sonra bizdə alışırıq da bunu. Ona görə dənşırıq ki, gələcək üçün bu problemlər qarşımıza çıxmasın. Biz eksinə hakimiyyət buna görə təşəkküvəkməldi ki, bu problemləri kənardan qoyub, bu qaranlıq məsələri kənardan görüb də onlara diyenlər var. Mən bəlzən olur ki, insan özü bir məsələri çəksində olan da, onu doğru düzgün tənzimlər və qeymətləndirə bilmir. Hakimiyyət həyik deyir, hakimiyyət sıradir əfəndaş deyir. Hakimiyyət bu qədər böyük bir idarəkmənin içindədir. İllərdir bu idarəkmələdir. Və düşünürəm ki, hakimiyyətin içerisində olan quqələn hətta bəzən ölkə başısında çırşılanda görmüşük ki, mənmurlara varmaq sirkəliyir, onların xaldın problemlərin həll etməməsi istiqamətində kifayet qədər fikirlər səsəndirir, təngidifkilər səsəndirir, hətta bəzən deyirəm ki, valla prezident daha çox müqalif görünür. Amma nəticə, yenə də icra başları öz işlərinə görürlər və xalbın narazı savurlar. Amma xalqda da, mən çox özür istirəm rəfətmə, amma xalqda da, xalqda da mən günah görürəm ki, xalb daha çox, hər kəsə aidək mürəm bunu kəbi, 100 faizlik demirəm, adamlar kərə öz ayaxlarına daşləyəndə dilləməsinlər. Konuşumu deyir, öz taliyyinə bir qanə olma xonulmaz. Öz taliyyinə bir qanə olan da, qarşı tərəktəki onun taliyyinə dünəndən bir qanə qalacaq. Biz öz ayağımıza daşləyəndə səsimizə çıxatmal delik. Biz artıx, konuşuların problemləri olan da, quhunların problemləri olan da, anlamalıya ki, sabah ondan bize də var. Ona görə də biz marifləmləliyik. Kütləbin farma sevaistələri, siyasi instituqlar, geri hükmət təşkilatları, vətəndaş cəmiyyətləri xalqı marifləndirməlidir, nəyin ki, bir-birlənin arasında davalar, müvaistələr, biziz qarşıdurmalar varı, Azərbaycanda siyasi instituqlar arasında belə qarşıdurmalar. Qalqın də elə bəhanət çürkü, mən hansın seçim, kimi naqhasınca gedim. Bilgiləndirməyə lazımdır. Qalqı bilgiləndirim, demokratik mühikəradılmalıdır, seçki və ərdişi olmalıdır, insanlar da seçkilərə qatılmadır, təsvülər olsun ki, o vərdişlər yaranından sonra artıq, insanlar nəyin doğur, nəyin yanlış olduğunu anlayabilecəklər. Zətən elin gözü tələzidir. Həmini qanım, çox təşəkür edirəm. Mən bir eləşimizin əvvəlində də deyir ki, bu günlər biz ötən el, bu günlər şəhid dəfinlərində şüphak edir. Məsələn, ötən el, bu günlər səriyəndə, sarvanda, aslan smaloq üçün mənzidə yola saladır. Və hələ, bu dəyələrdə. Ruhları şəhid olmalıdır. Bu günlər onların qanı tökülən torfaqlara səfərlər oluruz. Səfərlərə bir asfətlər fəqridir. Mən bildiğim qədəsizdə şühe gəttiniz, gəldiniz. Kümlər gəttik, kümlər gəldi. Bunu müdaqir edəmək istəmirəm. Bir Facebook stalksunu okmaq istəyirəm sizə ki, sizə bunu bir şəhid övlədik, müsaal vermək istəyirəm ki, siz də o hissləri yaşadınız mı? Geri şeydən çox mənim, çox düşündürən, mənim çox üzəm bir stalks oldu bəslində. Duyqlandıran səhid edir ki, mənim muharibədən sonra şühe və ya, başqa bir ışıqaldan azı dolmuş ərazilərə gətməyə qətiyən həbəsil yoxdur. Gətməyə də hər bir şey mükağın olur, səhidə maraqlı gəlir. Mənim beynində o ərazilər həm çox tırf günləyə muharibə dövründə olduğu üçün gələcə. Məsəl etsin, blog yerlə gedir, məşhur əriməni qıq olsun, tariyanın evinin qəbaqında poz verib çəkir çəkdirə bilər. Burada qəbaqət yoxdur. Amma onlar bilmirlər ki, şühe ixtaklı olanlardan, süs təyinaklı gürbələrin gizli mehrab nifləri ayaqından yaralı, həmin bir lada çıxırara üçü günə yardım gözlüyü, amma yardım şühe qalqabilmədiynə görə qanatırmədən şəhid olur. Mənim gədəşində o yerlər bu hadisələrlə qalıb, məki de ona görə qətmə istəmrəm ki, gətməyəm, artıq o ərazilər mənim üçün adı ələncə yiyib içməyə və şəkit çəktirmək yeri olacaq. Mən istəyərdim bu duyqulu cümlələr əssində elə bənizə üşüdək. Demək çox qarşıq duyğularda əssində insanlar bəzən görməyəndə, bilməyəndə mən bayaq qeyd ettim ki, bir hadisən içində olmayanda onu doğru düzgün girmətləndirə bilmir. Məsələn, o Haldun beyi dedinizdə doğru mu? Haldun beyi, o villada yaşanan acı bir faciəni bildinə görə, ki, haklıdır həyqətəndə. Məsələn, biz şəkit çəktirmək, təsəv eləyik ki, gədmişik gürüm sürüyü, onun duyqusu bu. Ən azından biz onu göstəririk, göstərməliyik ki, baxın, siz bu torpaqlarda yallı qedirdiniz. Mən hətta bir yazı yazmıştım oynam bağlı. Pashinyan yallı qedəndə atamın qol qaldırıb oynayabilməməsi və Pashinyanın yallısı, belə bir yazı yazmıştım. Təsəv eləyik ki, bizim oğullarımızın qolları o torpaqlarda qırılmışdı, amma Pashinyanlar qollarını qaldırıbq yallı qedirdilər. Yəni, bu yanaşmalarda tam o ani hissi bir yazıda Haldun beyi yazdıqı. Biz Cidr düzündə son o qayalıqların son hətdənə gelip çətanda mən sildirim qayalıqlardan aşağıqı baxabilmədim. Və səni cə bir sual gerdi beynimə ki, özə soyuquydu, hava çox soyuquydu, sazağıydı, qılınç kimi kəsidini soyuq. Biz məsəl üçün eynimizdə qalın gödəkçələrimiz var. Üşüyəndə qaçıq maşında oturub isinə bilirik. Amma o oğullarımız, o sildirim qayalardan dişləri ilə dırnaqları ilə qaqırlar, təsəvliyisiz insan əllərini açabilmir. Amma o adamlar o sildirim qayalıqlardan və dumandır. Müfət və biz gedən zaman, artıq payez aylardır və şuşada göz-gözü görmək. Duman idi hər bir yer, çen idi hər bir yer. Və həyə qətəndə iki metri özündən o tərəfi görə bilmirsən, dumandır. Və həmin dumanlarda canlarından keçən şəhidlərimiz ona görə həlaki oldular ki, ona görə Gəhrə Mancasa şəhidi oldular ki, əriməllər bir daha orada atoyuna da bilməsinlər. Yoxarı qaqlar bilirsiniz ki, şuşa bir dağın üstündədir. Dağın üstündə olan bir şəhərdir. Bunu daha çox daşa altıdan gedən də görmək yolu. Mən ilk dəfəydik ki, qara baktır fanı şaya ayaq basadın. Yəni, bu hisslər var. Mənim üçün qarışıq hissləri idi, çox duyqlandım və biz bugün o yollara rahat gələ bilirik. Amma o dövüşçülərimiz rahatcağısına oradan keçmiyi bilər. Bakın, o zaman həmin Haldun bəy belə bir status yazacaq ki, o zaman qara bağ qalsı biz oturpaqlara gelip, şəkil çəktirəndə narazlıxlarını maaş etirəcək ki, onların haqqı hakimiyyət tərəfindən verilir, ona görə. Onların hakimiyyət tərəfindən məhz oturpaqlara işxal etdiynə görə verilsəydir, inanın mənə bir qara bağ qalsı narazı bir status yazmazdır. Həmin dönəmləri təbii ki, dövüşlərdə olur. 2 gün şəhədə deyil xarihündür bir olduğuna görə, təbbiyyətə görə və sə bilirsiniz ki, keçəndən bu vaxtlar idi. Noyabur ayı daha çox soyuq olan vaxtlardır. Ösləhardır qara bağda. Bir dərəcə, iki dərəcə soyuqlıqlarla müşahidə olunur. Hə, o dövüştə hər bir şey olur. Dövüştə yemeyi də çatdırabilmirsən, dövüştə giyim də çatdırma olunur. Bu kimi halların baş verilməsi müharmədə olur. Bu, artıq dəkcə hakimətinin üzərində, atmaq da mənələ gəl ki, bizdə də hər şeyi qaramat kimi görəyək, bu yerdən yalancıq da misal gətirə bilərlər ki, müharibədə hər şey olur. Mən istəmirəm hakimətçinə boqşulu yaratın, ki, o da qarmaq atsın. Amma, eğer anladın müharibədə, müharibədə bu kimi halların olması, qaçılmazdır. Ahın müharibə kutardıqdan sonra, biz yenə də o qazərin haqsızlıqlarından üzdə qaldığını gördük. Kəşkireyi bəq qoxla bilərdik, bəkə, reybəy mənə sözümü təsdikləmi yəcəkdir, bəkə deyəcək ki, qazlara qarşı qayıq var, mən bilmirəm. Amma yenə də bütün hallarda, gördüklərimi mən dirəmən azından, eğer qarabaq qazələrinin, hər birinin haqqı verirseydir, onlar ümit parkiyasına, müharibət parkiyasına yaxınlaşıb onun qapsını döyüb, mən problemi həlləkinlər deməzdir. Bu gün müdafənazilənin hospitalı, o hospitalda naci alan qarabaq döyüşlərinə arayış vermir, gedib suga ortaklığı alsınlar. Nə qədər əzəb əziyyətlərinə qarşılaşırlar? Yə, bu adamı zətən, savaşdan sonra travmalıdır. Psikoloji sarsıntılar yaşır. Bir də bizim haqqımız var mı onların bucur haqsızlıqlar bir maaşəktirməyə? Yox! Hamilex Hanım, Çəşəktürə girem, həralda duygu sal belə diyik, noklar üzərində bitirdik. Mən ötənin bu günlərinə qatırlaqmada yəgin ki, siz də mənə qaqlarsız. Ötənin bu günlər biraz fərhliydik, dəlidir, şəhirlərimizin cənazəsını göz yaşıları təkürdür. Bugün bir il keçip, zaman-zaman biz bu bir il ərzində olanları dəyələndirdik. Mən çox cəsərətlə deyərəm ki, keçənin okiya brayında yaşadırlarımız daha görür deyirdi, nənki noya brayında. Düşşanın zəfərindən sonra baş verənlər biraz gələbəmizdə kölgə düşürməyə başladı. Amma həralda bu şəhirlərimizin pürtlən qanlarına, qazlərimizin bitirdikləri o qanlarına, onların da qanları pürtlə bil ki, o heç vaxt onların qəhrəmalarına kölgə düşürə bilməz. Çölgəni düşürən diplomatlardır, kölgəni düşürən siyasi hakimiyyətdir. Kölgəni düşürən masa üzərində kölgəli sürənlərdir. Bəlim. Bizim zəfərimiz, dürtdürş günlüyü savaşdaki zəfərimiz üzristirəm, masa da qeri-qeri adımlamamızın şahidi uğruq. Çox təsif ki, məsələ, bir çox üzüksən müfəq bəlmən bir şey qeyd ediyim. Bu yaxillarda keçən həftələrdən biriydi, bir qaziya xınlaşıq, 92. ildə dövüşəllərdir. Bir sisi mümələ nə dedi? Adam deyir ki, bize 1. qarabah savaşında dövüşəllərə qarşı ayrı seçkiliyi var, nəyə ki, 2. qarabah savaşında dövüşəllərə, 2. qarabah savaşında dövüşəllərində haqqı verilir, əvverilir, fəxuləm. Yəni, təsəb eləyirsiz bu nə deməkdir? Görün, insanların arasına, necəni araslıqlar sağlamlar? Şəhidləri bölməkləri, qaziləri bölməkləri. Şəhidləri, onların çağbını biz verik, party olarak da biz şəhidləri səsləndir deyik. Amma məhulub, məhulub olan yuva azadənin bir sözlər partyamızın səhidləri, məhulub olanlar səngərlərdə dövüşlər deyildi. Siyasətçiləriydir. Çox təşəkürləs. Təbəli də qalamız biz bu gün. Çox sağ olun, də əvvək üçün. Önəmli günlərdə, müllək üçün, kimi girməncinin oktiyabı rəhidini, kimi girməncinin oktiyabı rəhidini gəlir. Məyəm bu. Zəhərs, şəhidlərimizin alma günləridir. Bazı də rəhidimizin əzizlənmə günləridir. Bəs bugün başımızın dik tutabilirik səməm ondan sonra səhərlərə getdir. Bizim millet olaraq səviyəmiz belə qaqmışdır dünyada səhərlər. Bünüya Azərbaycanında isər, Türkiye'də istersə də Avrupa'da unumə qeyd etməyə üzmə qururlandı ilə buna görə də bir şəhidlərmizə qazlərmizə borçluyub bu imkün belə işimizin donağı Azərbaycan Mith Partiya Səhərlərinin mağabini biz də ətək belə ilə şəhidövlədə tamilə qulağını deyik, canlı baqlantımızı buralan. Dona çaxtları biz daha şəhidlərimizin roluşağı da olsun deyilik, və birinci və ikinci qara baqsa başında canlandan keçən şəhidlərimizin rolu qarşında, başa eri Hamsının məkanı cənnət olsun qaraba qazlərimizə də Allahdən can sağlığı delirik. Çox saldırıq, fətbələ, dəvət üçün.