 Hoogstuk 16 van Ferdinand Huik. Dit is een Libyfox-opname. Alle Libyfox-opname behoort het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar Libyfox.org. Opname door Anna Simon. De lotgevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep. 16e Hoogstuk. Waarin verhaald wordt wie Ferdinand in de kerk zag en welke gasten op hij zichtkamer eten. Het ontbijt vond ons de volgende morgen alle kant en klaar om ons naar de kerk te begeven. Het zei dat de dorpsklok verzet was. Het zei dat de kutsier te laat met het rijtuig voor was gekomen. De predikant was reeds op stoel toen wij het godshuis binnentraden. Geheel vervuld door de troostrijke gedachte dat ik, na zo lang uitlandig te zijn geweest, mij weder voor het eerst in een vaderlandse kerk bevond, hield ik me alleen met de plechtige eredienst bezig, zonder, gelijk wel icht geschiet zou zijn, indien ik vroegtijdig bij het aangaan of minder opgewekt ter kerken gekomen waren, mij met de aanwezigen te bemoeien. Toen echter de predikant het eerste deel zijn en reden ten einde had gebracht en de gemeente van deze gelegenheid gebruik maakte, om naar gewoonte te hoesten en zich te snuiten, liet ik even de blik over de vergadering wijden en werd ik in één der meer verwijderde mansbanken iemand gewaar die ik veren was ter deze plaats te verwachten en die tot mijn verbazing herkende voor het hoofd der drie struikrovers die mij hadden aangerand. De zogevreesde zwarte piet, nog deftiger gekleed, dan toen ik hem op de weg zag. Zijn ogen ontmoeten de mijnen. Waarschijnlijk had hij mij reeds vogen opgemerkt. Hij knikte mij, vriendelijk, toch bijna onmerkbaar toe, leidde vinger op de mond als wilde hij mij stil zwijgendheid aanbevelen en zag toen weder aandachtig de leraar aan. Deze zondelingen ontmoeting bracht, gelijk men denk ik aan, geen kleine ontroering bij mij teweeg en ik raakte geheel uit de stemming waarin ik mij vervond, zodat ik in het eerst buiten staat was enig opletendheid te schenken aan de woorden van de predikant die mij als eidelen klanken in de porigonsten zonder dat mijn hart die gevoelde of mijn verstand die bevatten. Ik kon niet nalaten het oog gedurig op de straatrover te werpen die het zijnen daarom tegen onafgebookt op de predikant bleef vestigen, als waar hij bevreesd dat hij mijn woord zou ontsnappen. In de beginnig schreef ik zijn houding en goddeloze huigelarei toe, maar wel draag bleek mij dat ik verkeerd oordeelde. Het zou die avond, gelijk ik er eens met een woord op doen verstaan, kermis zijn op Schramenland. En als men weet zijn de predikanten bij die gelegenheid gewoon zodanige stoffen te kiezen als welke zij geschikt achten om haar gepaste vermaringen en waarschuwingen uit te putten tegen alle soort van losbandigheid, drogenschap en ontucht, waardoor dergelijke volksfeesten niet dan te vaak aanleiding geven. Zodanige kermis spreken, hoe nuttig en betamelijk ook, voor zover er zij bestemd zijn om indruk te maken op de dorpelingen, ten wie er behoeven zijn worden opgesteld, boeiendoorgaans minder de aandacht der meer aanzienlijk onder de toehorders, die de kermis niet of slechts tarloops bezoeken en zeker minder gevaarlopen van al daar tot die zon er te vervallen, waar tegen de stemdes leraars zo ernstig waarschuwt. Te meer daar de predikanten bij zodanige gelegenheden nog wel eens gewoond zijn een oud paard van stal te halen. Dit was echt een tans het geval niet. De leraar was eerst zeer het kort beroepen en men had dus de zekerheid van, zo niet iets voor treffelux, al tans iets nieuws te horen. Toch bovendien was ik eens bij de ANF aangenaam verrast geweest door de ernst en de sierlijkheid zijn er voortdracht en door de verstandige wijze waarop hij zijn onderwerp behandelde. Het leerstellige en uitlegkundige slechts even aanroerende legte hij er zich voornamelijk op toe om indruk te verwekken en zijn toehorders door treffende voorbeelden, door ontzettende schilderingen en door krachtige toespraken te schokken, overtuigd dat zo de leer welke bij gewone gelegenheden wordt gepredikt meer duurzaam werken moest, die welke hij tans verkondigde meer dadelijk uitwerkselen moesten weegbrengen. Het was dan, toen in de tweede deel zijn er reden, de predikant een treffend tafereel ophing van de vreselijk gevolgen welke, zo in dit leven als hij je namaals, de zonde met zichs leept, dat ik de duidelijkste bewijzen zag, hoe de aandacht van de Struikhover geen fijns rij was. Zijn ogen begonnen in terraanen te zwemmen, zijn boezem heigte en hij scheen zo danig door zijn aandoeningen overstelpt dat hij eindelijk gelaad op de voorhemliggende Bijbel vooroverboog en het hoorbaar stikkende met beide handen bedekte. O, dacht ik bij mijzelf, in die eens het goede zaad bij deze man in vruchtbare akken gevallen waren en hij zich bekeerde mocht van de slechte weg die hij is ingeslagen. Welk een zegenpraal zou het voor de vormen leraar zijn en hoe zou hij juichen over het afgedulde schaap dat hij door gods bijstand tot de enige herder had teruggebracht. En bij het nagebed zond ik ook het mijne op voor de armeboeteling. Intussen was ik niet weinig verwonderd toen ik in het uitgaan opmerkte dat onderscheiden in een notabele van het dorp waaronder de timmerman en de schilder, dat man heusselijk gottede en zelfs deze engene hem een woord in het voorbij gaan toesprak. Te huisgekeerd verenigde wij ons in de zijkamer om al daar de gasten af te wachten die tante ten eten genodigd had. Bestaande behalve uit de beide heren Blaak uit mijn nieuwe compagnon De Heer Van Balen en uitzekere kapitein Pulvig die voor de firma Voer. Niet lang duurde het of de koets van De Heer Van Balen kwam het hek binnenrijden. Ik had deze Heer vochtig meer malen ontmoet maar hij hem nooit met die belangstelling gade geslagen welke hij het tans bij mij moest opwekken nu het bepaald was dat ik met hem in een nauwe betrekking zou komen en dagelijkse omgang hebben. Ik was evenals de zodanige die een verre zee-reis zullen de onderneben de persoon die hem toevallig aan de haven voorbij gaat slechts met een onverschillige blik beschout maar wel draa hem met de grootste opmerksamheid gade slaat nu hij verneemt dat de onbekende zijn reisgenoot zal wezen en als dan uit zijn houding, woorden en gebaren tacht op te maken of hij in hem een aangenamen dan wel een lastige makker zal aantreffen. Op dezelfde wijze keek De Heer Van Balen aan toen ik hem met het dienstvaardigheid welke ik hem uit hoofdte zijn er meerdere jaren en onze aanstaande betrekking verschuldigd was uit het rijtuighielp ik kan niet zeggen dat de eerste indruk die hij op mij maakte zeer gunstig voor uw uitviel wel wist ik uit oude herinnering dat hij een man was van meer dan gewone lengte maagig en droog en van geen innemend voorkomen maar het geed mij toe als waren hij nog in lengte toegenomen en in vlees verminderd zijn bleken door het troni had een nog onvriendelijker uitdrukking dan voorheen ja toen hij uit de koets gestapt voor mij stond deed hij mij volkomen aan een gekleed kadaverdenken hij beantwoordde ter nauwere nood mijn eerbiedige welkomstgoed en buiging kijk mij aan alsof hij zich bij geen mogelijkheid kon voorstellen wie ik toch wezen mocht wenden zich vervolgens tot de koetsier en riep deze toe reineer hij zorgt dat hij precies de zeven uren weer voorzijdt precies de zeven uren hij ziet het rijtuig goed na want ik vrees dat hij het heel wat te leiden heeft gehad en gebrengt het beide handse partner smidt en laat het opnieuw beslaan op de beide eerste beveling had de koetsier eenvoudig ja wel meneer geantwoord tegen het laatste vermenen hij even wel te moeten opkomen meneer zei hij het best is gisteren pas beslagen ik herhaal u gebrengt het naar de smidt zeiden van banen het is altijd bediende aantreff die mij tegen spreken ik heb duidelijk gehoord dat een van die eisers los zit hij komt precies de zeven voor enzovoort hier herhaalde hij zijn bevelen in dezelfde orde de man is punctueel dacht ik en het schijnt moeilijk hem tevreden te stellen in alle gevallen zal op mij ne schuld zijn in die niks zijn begeert en niet begrijp intussen was kapitein Pulver die door zijn patroon was medegenomen de koets uitgesprongen ongeveer als een bom die uit de ketel vliegt zodeer van banen een contrast dat willen uitzoeken om met hem te reizen had hij er geen beter kunnen aantreffen kapitein Pulver was een kort, dik rond ventje zo zwaar lijvig dat mensen op een afstand van hem plaatsen moest om zijn benen te zien en boven het ronde lichaam was een klein rond hoofdje geplaatst even als een knop op een delfste trekpot beide gasten begraven zich onder mijn geleiden naar de zijkamer waar tante hen verwelkonden de eer van balen maakte bij het inkomen een buiging in het rond door zonder iemand bepaaldelijk aan te zien of toe te spreken en scheinbaar geheel andere zaken in het hoofdhebbende vervolgens haalde hij zijn oorloos uit vergelijkend met het uurwijk dat hem het vertrek stond en schudde vrevelig het hoofd het is fatal, zei hij ik had gedacht zo goed op mijn tijd gepast te hebben en nu is het eens kwartier over twaalfen maar mijn oorloosjes al wel weer mis zijn dit is wat mij dit altijd gebeuren moet ik weet dat u wederlijk een man van de klok is, zei de tante zo uw oorloosje en deze klok verschillen zal het wel aan de laatste hapen of aan de wegen die wij belet hebben genoeg saam spoed te maken dit is of ik altijd, hoe gaat het kapitaan Pulver? voeg tante zonder ver naar de jopsklachten van balen te luisteren aan een goede schipper die achter zijn patroon buigingen stond te maken en zich met een bonte zak doek het zweet af te drogen dat hij met taplings langs het voorhoofd liep ik hoop dat ik geen belet doe, zoals het mest tegen de Oesterzij zei de Pulver, zijn buigingen herhalende maar uw edel had mij zo vriendelijk laten nodigen dat in de geheel niet, gezet mij altijd welkom, zei de tante en zich wederom tot van balen wendende en mij aan hem voorstellende zie hier mijn neef verdiend, vervolgde zij zo, zei de de heer van balen, mij met een doffe en verstrooide blik aanziende het zal mij aangenaam zijn kennis te maken mag ik vragen of uw edel er iets aan de negotie gedaan heeft? wel meneer van balen, dat is een vraag, zei de tante hoe zegt Rodrígue ook, nichtje? uw edel wilde verder dan toch niet groots maken, zei de Suzanne door van hem te zeggen is uw edel dan vergeten, hoe wij de voordelen geschikking onze zaak met het huis Bertini ter Livorno aan hem te danken hebben hernaamt tante het is waar, zei de van balen, als het een droom ontwakende dat was een meesterstuk, een zaak die mooi ingewikkeld was ook en dat nog wel in een vreemd land, je hebt er u goed uitgeret, meneer Huik maar daar kwam eigenlijk meer rechtsgeleerdheid dan handelskennis bij te passen ik twijfel niet, zei de ik, wensen er zoveel mogelijk de goede gunst van de man te verwerven of niet tegenstaande mij meer kantiele kennis gering is mijn goede wil en de voorlichting van de heer van balen zullen mij wel in staat stellen om geen geheel onwaardig figuur aan zijn zijde te maken wel gezegd, zei de hij, de praktijk moet het hem doen of schoon, het is dan ook al de goede tijd niet meer de zaken zijn slaap en de verdiensten verminderen bij de dag althans het is of het mij altijd moet tegenlopen wanneer ik in zijn speculatie doe die andere tonnig gouds in de zakjaagd moet ik mij met 1% te vergenoegen ga ik kooplieten zei het even als de boeren, zei de tante altijd klagen, al gaat het nog zo voor de wind zal de balans van dit jaar een zoveel minder voordelig saldo opleveren dan die van het vorige daar valt nog niets van te zeggen, zei de van balen maar vervolgde hij met een zucht het saldo zou eens zoveel moeten bedragen wanneer wij er tegenwoordige koers van het geld in aanmerking nemen en nagaan hoe anderen profiteren en dan die fatale oorlog tussen Rusland en Zweden ik dacht in mijn onnoozelheid zei dus Juzanne dat het best vissen was in troebelwater wij waren intussen gaan zitten enige verwersingen werden toegediend en aan pulver werd een pijp aangeboden of schoon het anders de gewoonte niet was dat er bij tante aan huis geroekt werd maar zij was en ten recht van oordeel dat men aan gasten van een minder rang nog meerdere oplettendheden moet bewijzen dan aan hen die met ons gelijk staan en alles aanwenden om hen op hun gemak te stellen daar zij anders zich lichtelijk verbeelden dat men hen uit de hoogte behandelt of hun niet geeft wat in toekomt de weg van Diemer Brugd naar Weesp koord bij uitstek slecht onderhouden zei de van balen of lieveren het geheel niet ik heb somweilen gedacht dat ik er niet levend af zouden komen en ik ben overtuigd dat mijn rijtuiger van galust heeft er bestaat een twist tussen de Ingeland en het Zandpad zei de tante wie je om beide de weg ging herstellen moet o, mevrouw zei de pulver die nu zijn pijp had aangestoken indien de patronen een rijstje op javen gedaan had of slechts door Zweden dan zou hij voorwaar zo niet klagen ik herinner mij schoonen Smaaland Ostalgatland en Sundermanlanden zijn doorgerijst zonder dag of nacht op te houden schrijling zitende op een plank op wielen het geen men daar nog wel geliefd een cariol te noemen en tot voerman een meisje van 15 jaren over dik en dun dan moet hij veel hebben gehad van een biertom die vervoerd wordt vlust er de Suzanne aan mij in ja, vervolgde pulver terwijl hij een bok dan wegblies dat was een benouwde reis die mij al mijn leven heugden zal van rostok af tot aan stokholm toe niets als ellende met suurbier twee malen storm eent door een russisch vergad nagezetend dat ons voor Zweden aanzacht en dan die wandeling op een plank nou ja, zeiden van Bade met een zucht jij hebt altijd tegenspoeden gehad zo dik was jij voor ons gereisd hebt en als ik niet wist dat het uw beschuld niet is en dat jij een knapper kerel zei hm, hm wel meneer, zeiden pulver u eten doet mij blozen als de kreeft zei tegen de braadpan maar wat ik zeggen wou dat alles kwam toch niet spijt geen ik uitgestaan heb toen ik voor de West Indische Compagnie voer heb ik dat wel eens uit mijn vrouw verteld? ik geloof al wel zeker, antwoorden tante maar daar is neef en de jonge jifvers die zouden het misschien wel eens willen horen oh ja, als het u belieft kapitein riepen Henriette en Suzanne al het ene mond en ik betuigde eens gelijks dat ik zeer verlangende was naar het verhaal nu ja, zeiden tante straks op de wandeling dan kunnen de heer Van Balen en ik onze zaken ter wel eens bepraten er was ze hier niets tegen in te brengen en zodra onze lichamen behoorlijk versterkt waren en kapitein Pulver, door zijn kopje om te keren getoond had dat hij genoeg koffie gebruikt had verlieten wij gezamenlijk het huis tante nam Van Balen onder de arm en was spoedig met hem in een druk onderhoud gewikkeld en wij jonge lieden drongen ons om Pulver heen ten einde hem aan zijn beloft het te herinneren dit was echt er niet nodig want de man brandde er iets van verlangen om zijn verhaal te plaatsen kom aan, zoals de man tegen de oude laars zei zei de Pulver dan zullen wij met de vertelling maar van Walsteken het is nogal een aardigheid voor jongenlui die nooit de neus buiten Gaats gestoken hebben zo arrest te vernemen hoe het op het grote vaarwater toegaat en dat het niet altijd meeloopt maar dat zullen wij wel draa hoeren zei de overtijs je moet dan weten dat het zo om en erbij een goede vijf jaar geleden is dat ik voor de compagnie voer op het brikschip de prins de paard naar Curaçao bestemd maar al hadden we altijd voor de wind en geen wakje in het zeil gehad totdat wij zo naar mijn beste geheugen is op 15 graden noorderbreedte waren gekomen het woei en baram zelfs koelte genoeg om het schip aan de gang te houden meer niet ik was naar Kooij gegaan ik was een uur geslapen en droomde dat moederpulver die ik te huis gelaten had in de blijde verwachting met al onze zeven kinderen voor me stond en dat mijn kleine Maarten, die nu ook al het zee gehad uit is een ratetje in de hand hield en een vervaarlijk leven maakte zodat ik mijn labber doed als om zijn oeren gaf en verzocht of hij opwou houden toen ik een stem boven mijn hoofd hoorde omlaaghou schrippig omlaaghou wat is er? volg ik met een schrik obspringende wie roept daar? een ratetje boven mijn hoofd hoorde dit is Sander, zei hij wat nieuws, volg ik weer hoort het niet, vroeg hij, zwaar weer op handen ik sprong de kooi uit en nu merkte ik dat het geniek voor het ratetje van Maarten hield het kletteren van de regen op het dek was klak klak klak ging het puur of zij met zakken vol erten over de planken strooiden heb je ooit meer zoon regen gehoord? volg Sander Sander was mijn tweede stuurman een jongen als een vlag daar ik op rekenen kon als op mijn zelfers die zijn werk goed verstond maar ik was toch eerst wat knorrig omdat er mij mijn rust stoorde wel, zei ik zo al regende het handspaken en oude wijven ben je nou bang voor een beetje regenman? maar ik schoot mijn duffel toch aan zette mijn zuidwest erop en kwam boven wel, wat zeg je van dat weertje schrippig? volg Sander ik keek er eens rond wat zal ik zeggen, zei ik zo het is mooi donker en ik hou niet van zo'n hoge zee zonder dat mijn wind voelt de zee is de gantste nacht al hoger geworden, zei Sander en het zwerk hangt laag ik keek op mijn klok, het was al vijf uren en op schone zon al haast moest opkomen er was nog geen wit te streken, het oogste te zien de regen bleef ondertussen met geweld te vallen en de lucht was zwart als een inkvles maar wat vreemd was, op het water was het helder als de dag schripp in lei, riep de uitkijk terwijl ik met een stuurman en Sander bij doorstond ik haalde mijn kat oog voor de dag en jawel, daar zag ik duidelijk een galjoen kennelijk van Spaans Markelei ik kon masten en ter gage klaar onderscheiden maar lang keek ik er niet naar want ik was niet op mijn gemak met het weer de regen had opgehouden, maar de wolken zonken al lager en lager en begon het te werven en het te draaien als zwarte rook die naar beneden slaat en zover als men zien kon waren in het zuidoosten de golven met witschuim bedekt en wij hoorden een dof gerommel onder het water als over een aardbeving opvolge moest is dat donder, voor Sander? ik wou dat het waar was, zei ik ondertussen was in de verte de dichte regen loodrecht blijven vallen maar na een kwartier ongeveer begon de wind ervan onderen tussen te spelen en de stralen van de regen zwaaiden heen en weer eerst lang, vervolgens hoog erop namaten de wind klom tot eindelijk de ganze watermassen een schuimse richting kreeg ik regent zo van een hoek van 30 graden met de horizon ik had onder wel alle zeilen laten bergen want ik mistrouwde het weer, zoals ik zei maar ik had geen ongelijk als hij hooren zult de regen viel gedurende enige myten dicht als een gordijn naar beneden toen hij opeens zich verspreidde als er verweggenblazen werd en in rook verdween recht op ons afechter koop een witte streep over het water als tof op de grote weg wanneer het lang droog is geweest waar hoorde het doffe geluid als sterker en sterker en mijn schip begon te kraken en te zuchten of het zijn lot voorzag bof, daar kwam de orkaan een gol van zijn berg sloeg over het dek en het was mij of ik met honderd dozijn natte handdoek in mijn fasie geslagen werd en Erik nog, berg je, roepen kon daar kwam er een tweede die mij oplichtte alsof ik een stuk keurk waren geweest zodat ik met al wat er op het dek was goed schiks, kwaatschiks, over boord werd gespoeld en plof, daar dok ik op je onder Erik de tijd had om een schietgebetje aan onze lieve heer te prevelen toen ik weer boven kwam zag ik mijn schip reed op een goede afstand en de recht toeg het zijn naam van de prins de paard want het huppelde en hobbelde over de golven als een ruim die de kolder in de kop heeft en ik zag wel in dat ze met dat boze weer geen sloep konden uitzetten om mij op te zoeken pulvertje maat, dacht ik bij mezelf het is met je gedaan bitter onze vader en daarmee uit maar krek als ik zo dacht en op het punt stond van weer te zinken daar voel ik mij op een stevige manier in mijn wammenspakken en achteruit schon dat is een haai, meende ik zo was niet omkijken van schrik, maar jawel hier houden, hoorde ik achter mij zeggen en wie was het? niemand anders dan Sandertje, die juist als ik over boord gedwaald was maar hij was gelukkig net te land gekomen gij meent te water gekomen viel Susanne in juist als de jufferecht aanmerkt net te water gekomen naast het grote varkenshok dat ook over boord gegaan was en hij had het handig beet gepakt ik moet zeggen door een bijzondere bestering gods dat hij mij greipen kon, zodat ik nu ook kon aanklampen daar zaten we nu op onze kist, als twee kickers op een kluitje en dreven al verder van ons vaartdag af maar ik zei, Sandertje, haar maar goeie moet onze lieve heer heeft ons tot dus verder bewaard hij zal ons nog wel verder bewaren te trus ouden, zei Sander, een beetje later je kijkt wel uit naar de prins de paard als op die naar ons toe kan komen rijden maar draai je liever je hoofd er eens om daar is de spanjol, die is dichter in de buurt ik keek naar die kant uit waar Sander heen wees en hij had gelijk ook daar danste onze loggen don als een bruin vis op en neer nou ja, zei ik, hij zal mij welkom zijn zoals de spinnikop van de vliegzij maar het is duizend tegen één dat hij ons te zien krijgt ondertussen het ergste van de pij was over en het begon al mooi licht te worden zodat het niet lang duurde of ik on de mannschap van het vreemde schip onderscheiden en wat nog grote geluk was wij nadenden al meer en meer zij zouden ons echter nog niet bespeurd hebben maar daar voel ik dat er iets op een bord strukte ik tast ernaar en ik merk dat ik mijn roeper die ik aan bord nog gebruikt had en die ik tussen mijn duffel en mijn ondergoed had ingestoken mijn geluk behouden had heb ik jou daar, dacht ik en meteen zette ik hem aan mijn mond en schreeuwen als over 25 speeenvakkers gekeeld werden totdat ik geen asen meer in mijn long had toen was de beurt aan Sander en toen weer aan mij totdat ze eindelijk aan bord van de spanjol opmerkzaam werden en de kijken op ons richten ze zagen ons, het weer was bedaard het was een sloop uitgezet en om kort te gaan het leed geen half uur of er stond op het dek van het galjoen ik keek daar stond uit of ik de prins de paard ook zag maar die was groot gegaan en ik moest alle gedachten opgeven om hem voor eerst terug te zien daar de spanjol een verschillende koers hield het galjoen kwam van Cadix en was voor Catagena bestemd waar het geloof ik geld moest brengen het was nog wel gebouwd, voerde 12 stukken en was redelijk mijn mand ook daar voer ik nu met de don opgenade aan spelen voor de soberevictualie en in plaats vanzelf te commanderen was het Siveplej en Bessolos Manos zonder andere beloning dan vrij ligt bij dag en de school tot ze lint ze nu en dan daar eezouw geen halve penning laat staan zijn eerst geboorte recht voor zou gegeven hebben maar dat was het minste en ik was blij dat ik er met fatsoen vanaf kwam zoals de Edeman zei toen hij tot het strop veroorderd was en de gratie verkreeg van onthoof te worden wat mij het meest hinderte was dat mijn koers werd gestuurd en al bij m'n eigen pakkazeerde hoe ik van Catagena weer terug zou komen want hij voelt haar Catagena moest ik mee het is op zo'n vaart niet als met de trekshuit waar m'n lide onderweg uit kan zetten gij had er echter, zei ik een vaartuig kunnen ontmoeten het welk u overnaam en nadat het de plek uur bestemming bracht een jaar wel degelijk ontmoeten wij een vaartuig antwoordde pulweg en dat was juist ons ongeluk zes dagen nadat wij bij de don aan boord waren wij een groot vaartuig boven de wind in het fusier kregen dat met alle zeilen bijgezet op ons afkwam het was een corvette en zoveren wij konden oordelen sterk en stevig gebouwd en met een mannschap die haar ambacht goed verstond aan boord want het voerde een takalage en ging door het water dat het een lust was om te zien maar hoe mooi wij het vonden we hadden toch niet veel zin in het voorkomen van onze maat want hij voerde geen kleuren en had zo iets over zich als wij zeggen wel nu de don dacht er ook zo over want hij schudde het hoofd en liet van zijn kant alle zeilen bijzetten om uit het gezicht van onze vrienden geraken maar deze is geen alzo gesteld op onze gezelschap als een boer op een doedelzak en hij bleef zo netjes achter ons voortzijlen als een rijknacht achter zijn heer de don keek mooi zuinig hij zag wel dat hij van die beleefdheid niet verschoon zou blijven en hij keek zijn equipage eens rond om te weten of hij staat op zijn zak kunnen maken en die in de vreemdeling in squadervoornemens had toen riep hij mij bij hem want ik slent er ook al wat heen en weer over boord en hij vroeg mij wat ik wel van dat andere schip dacht wat zal ik zeggen ik zei ik in zo goed Spaans als ik spreken kon ik houd niet van die nieuwsgierigen zoals de bakker zei toen de broodwegers bij hem aan huis kwamen ik geloof dat die corvette daar meer lust heeft om kennis te maken met ons dan wij met haar zo denk ik er ook over en ik wou dat hij zijn eigen weg ging waarin alle gevallen zal hij toch aan mijn dubloeden niet komen zonder om te bakkeleien zei Don Riccardo terwijl hij zijn knevels opzetten kan je een stuk bedienen dat zou ik hopen en een handspaakse waar je ook best zei dan zal ik er eens kijken of je de kost verdient die ik je geef en met liet hij al het volk op het dek komen en klaarigheid maken om te vechten de stukken werden geladen de musketten opgebracht handspaken uitgehaald de kogels bij de mortieren geplaatst en ieder met corcjan in zijn gordel voorzien maar terwijl wij nog bezig waren daar zagen wij op het vreemde schip een vlammetje voor de dag komen en daar vloog onze kogel door het wand en viel de hele bramsteng over het dek dat is een onbeleefde vent maar hij weet ook goed te mikken we kunnen hem toch niet ontzijlen zei de Don Riccardo maar we zullen hem tonen dat wij ook wat durven met gaf hij last om zeil te minderen en dat iedereen zich klaar zou houden ondertussen kwam de corvette staatig aanzielen en was wel eraan zo dichtbij dat wij de manschappen op het dek konden zien maar uiteindelijk genoeg zagen zij eruit want het waren al handspaken en korte pieken en enterbeilen die mijn blinken zag het is een vrij buiter, zei ik zo tegen Don Riccardo terwijl ik met de lond in de hand stond hij knikte van ja en wees meteen op een rode lap die op het droogschip in top werd gehaald toen liet hij zelf de koningswacht van Spanje waaien en dadelijk bij de windstekenden vertoonden ons vaartuig de bakpoort zij en de rover Vuur, zei de toer Riccardo en pang, pang en hij schoot de achterokander af de vrij buiter vlak in de boeg dat er witte splinters uit het zwarte gangboord vlogen maar op hetzelfde ogenblik loefde het roogschip mee en gaf ons de volle laag kkkk daar lag onze fokkenmas met wand en tigage en al in zee maar door de potselingen bewegingen van het schip dat niet zo gauw stoppen kon waren wij uit de okanden geraakt en we hadden misschien daar het nogal hard woei gelegenheid gehaald om te ontsnappen te krijgen maar eer wij daarmee klaar waren liep de rover ons achterom en herhaalde zijn beleefde groet van daar even dat de boelijn over de nok kwam en niemand zich kon herkennen terwijl hij nu zijn zeil geborgen had en de enterhaken bij ons aan boord smeed daar zaten wij nu aan alkander vast en in een ogenblik kwamen er uit de rook en damp wel vijftig lieve jongens op ons dek te voorschijn ook met een ander voornemen als om een pijp met ons te roken de spanjolen hielten zich als wakkere kerels en lieten de onbeleefdheid niet onbeantwoord en Sanatjenik wij toonde ook dat wij meer konden doen dan linse eten en wij sloegen erop dat het een aard had maar daar sprong ineens de kapitein van de rover op ons af en een kerel die er meer uit zag om bang voor te worden heb ik nooit ontmoet ja, zei de Henriette ik geloof dat die heren erzelfde vriendelijk uitzien en dan vroeg de Susanne erbij als mijn recht benauwd is voor nummer één dan lijkt alles nog lelijkig lelijk was hij juist niet juffertje, hervat de pulver het was een grote, schone vent met een houding als een admiraal en ogen als glimmende konen Karacho, zei hij, dat geloof ik in het Spaans zoveel wil zeggen als, geef u over nu, hij had niet veel wel sprikendheid nodig om het ons te beduien want de grootste helft van onze senjores lag al met Don Ricardo op het dek naar de wolken te kijken was zo toegetakeld en zo in de wacht dat zij de maan niet van een Edamarkaas zouden hebben kunnen onderscheiden en waart hij zelf onbeschadigd? vroeg ik er was een kogel door mijn hoed gekomen, antwoordde Pulver die mij zo netjes had toen goed en als er voor een schout bij nacht monstering kwam houden maar anders, wone had ik niet wel, dat noem ik zondeling zei de Susanne, het dikke lichaam van de schipper glimlachende aanziende je wilt zeggen juffertje, mijn buik was nogal een mooi wit geweest om op te micken en zo gaat het, er lag een senior naast mij die drie kogels gekregen had en toch maar een vent was, niet veel dikker dan mijn linkerarm maar ieder kogel heeft zijn opschrift, weet je? nu, om weer op ons verhaal te komen zoals mijn eerste stuurman placht te zeggen als hij zochtends zijn oorlam nam de roverkapitein was op het dek gesprongen en zwaaien een blanke sabel in zijn vuist die niet van stro was ik dacht bij mijzelf, pulvertje mijn man daar is je les te uur geslagen te meer toen ik zo rondkijk op degenen die nog leefden al zoveel kon rekenen, als op een gekoude kabel wat zou ik doen? ik lijn mijn handspaak neer en wacht er af wat het geven zou maar daar was Sandertje, die had maar in het geheel geen trek om zich over te geven en net zoals een van die ongenode gasten en bij de leur verwouwpakken daar sprong hij als een ondernemende durf al die hij was, richt op de roverkapitein aan en hiel naar hem als een dollenman hier wiligd kind, zei hij nu ja, zei ik wij behoeven die uitdrukkingen zo nageurig niet te vernemen in tegendeel signeur, zei de pulver want zonder die uitdrukkingen zou het met Sander en mij er slecht hebben uitgezien gelijk je op zijn tijd zult horen zoals Zedief die zijn vonders beet had tegen zijn maatzij die het nog krijgen moest Sander sloeg dan in het wilde op de rover maar daar waren er aanstond vijf of zes van die lieve jongens bij die hem in zijn baatje namen en hem op het dek haalden en juist was er een die zijn bijel oplichten om hem met de complimenten naar zijn grootje te sturen, toen de roverkapitein in het Spaans gelasten dat ze hem sparen zouden en ik die ook begreep dat de jonge beter deed zich stil te houden ik riep uit al mijn macht Sanderdje mijn vriend, ben je mal, wat wil je toch uitvoeren en zo meteen als ik dat zei kreeg de kapitein mij aan en laat mij dacht, iets vrienderlijker dan de overigen en toen fluisterde hij iets in de oeren aan een cameraat van hem Sanderdje en ik werden aan elkaar gebonden en zo werden wij, namelijk alle die nog leefden op het roverschip overgebracht en tussen deks gesmeten dat was zeker al heel vriendelijk, merkte Suzanne aan zoals je zult komen te horen, vervolgde Pulvig we gingen onder zeil en het duurde zo wat ongeveer vier of vijf etmalen dat we in dat Satanse hockbleef opgesloten zonder zon of maand te zien alhoewel, dit moet ik tot eer van de vrijbuiter en van zijn kok zeggen, we kregen of zo'n gevangenen beter eten dan op het Spaans schip eindelijk, de zesde dag geloof ik liep met ons op het dekheisen ik keek er eens rond om de hoogte te nemen maar juist halen we zo ook de plaatserkenden waar wij ons bevonden en dat was nogal natuurlijk, daar ik er nooit geweest was we lagen vooranker in een zeestraad althans voor zover ik in die korte tijd heb kunnen bespeuren het was zoutwater en zo heldig dat met het zand van de bodem en al de vissen die erheen en weer zomen onderscheiden kon rechts en links een muur van rotsen die naar mijn gissing wel vijfhonderd voet oprezen en zo stijl dat men zou gedacht hebben, ze waren de dag te voeren van Ocan de gespleeten overal groeiden er bomen en struiken op waar maar een beetje aarde en een schuur in de rots was om zich op vast te hechten terwijl het kanaal op sommige plaatsen zo smal was dat de takken van weerskanten Ocan er ontmoeten bij wijze van een perso zoals men dat op zijn Frans heet, geloof ik en dan had men er vogels in van alle soort duiven en spechten en eenden en nachtig halen die zongen dat het een lust was en witte kraanvogels en zwarte kraanvogels en grijze kraanvogels die hier en daar stonden te kijken met een verwaandheid als een diender voor een Sinterklaaswinkel maar ik had niet lang tijd om alles nauwkeurig op te nemen we werden in de joel neergelaten en een eindweegs van het schip gevoerd tot wij ons op een steepen vonden waar het water en inhem in de rotsen maakte hier was een landingsplaats en een natuurlijke trap in de rots die wij op moesten het was er bij wijle mooi donker dat de zon geen gelegenheid had om er door te schijnen en dan liepen overal haar gedissen zo vlug en zo glinstrend als ik ze in mijn leven niet gezien heb toen wij boven op de hoogte waren moesten we aan de andere zijde weer af en kwamen zo doen de in een valij waar dan eigenlijk het ware verblijf van de zeerovers was en een goede schuilplaats was het want wie de ingang tot de zeestraat en het pad over de rotsen niet kende zou er jaren naar gezocht hebben hier bracht men ons in een grote schuur geladen vuurhoeren voorstonden het geen mooi onnodig was want al hadden wij willen en kunnen weglopen ik weet niet waar we heen waren gegaan alle dagen kwam er een van de met ons gevangen signures halen en die kwam er niet weer om die is erom koud maar ik zei nee dan zouden ze ons zo lang de kosting gegeven hebben maar ze geven hun de keus om gehangen te worden of dienst bij hen te nemen dat is zo zeerovers manier we dachten al wanneer zal de buurt aan ons komen toen eens op een dag een allerliefst juffertje binnenkwam een meisje zo van 14 of 15 jaren naar ik gis met een rechtvriendelijk gezichtje en een heel net kleedje aan zijn er hier geen hollandse zeele voeg zij in zuiver, nederkuit zander en ik we keken ook ander aan alsof wij te keulen hadden hoe we donderen dacht je dienst zeiden we allebei wat is er van je believen wilde zo goed zijn mij te volgen wat is er met je niets liever dan dat antwoorden wij want we hadden mooi onze bekomst van indistinktende schuur te zitten zij ging vooruit de schildwachter presenteerde het gewier voor haar krek of zijn prinses waren geweest en zo wandelden wij achter haar over het veld totdat wij aan een heel aardig zomerhuis kwamen dat tussen hoge kokosbomen gelegen was hier stond weer een kerel op schildwacht die ons met haar door liet zij stoot een zijdeur open en ze rok aan zijn bast druk bezig met schrijven hier zijn er twee hollanders papa zijde het juffertje de vreemde heerkeek op het was waarentig de roverkapitein hoe heet je, voeg hij, terwijl hij mij strak aankeek Harman Pulver, zei ik wat duifels spreekt u edel ook al duits hij komt hierom te antwoorden en niet om vragen te doen zij hij met een bakse stem terwijl hij de wenkbrauwen samen trok hoe oud zou het gaan 45 jaar, zei ik weer terwijl ik mijn kop krapte hoe kwam het geel op het Spaanse schip verzuilt voeg hij alweer wel, zei ik, dat wil ik wel er eens vertellen en zo zei ik hem de gantse waarheid van stukje tot beetje hij luisterde heel aandachtig toe en vroeg mij vervolgens hoe lang ik ter zegenvaren had of ik vrouw een kinderen thuis had en zowel meer toen draaide hij zich naar Sandertje die ook zijn naam en zijn jaren op moest biechten Sander Gerts, zei toen hij aan het dienst blijven tot zolang hij kan andere bestemmen voor wie vinden Amelia brengt die knap naar achteren en zegt aan Diego dat hij hem een stel klederen bezorgen en in zijn werk onderrichten bij dit gedeelte van Pulver's verhaal kon ik niet nalaten, verwonderd op te zien Amelia, herhaalde ik heette zijn dochter Amelia wel ja, Amelia, hernaam Pulver een mooie naam voor de dochter van een roverkapitein nu, dat is tot daar aan toe het meisje was in alle gevallen ze wipte de camera uit en Sander volgde haar niet echt zeker of hij wel of kwalijk deed, geloof ik want hij kreeg mij een keer of drie aan in het heen gaan als een tolgaarder zou doen wie ze onzuivere munt in de hand gestopt hebben nu komt mij naar buurt, dacht ik en gij, Harman Pulver, zei de kapitein gij zult onderstuurman bij mij worden overmiet ik de mijnen in het laatste gevecht heb verloren ik bedank u hartelijk, zei ik toen zette hij een gezicht alsof hij mij opwouver eten wat, zei hij en waarom niet, voeg hij alsof het een admiraals baantje was dat hij mij gepresenteerd had wel, zei ik weer omdat en meteen snuffelde ik in mijn broekzak waar ik nog spijt schipreuk en rovers en al een klein zakbijbeeldje had bewaard en ik sloeg het open kijk, zei ik, en wees hem op het achste gebot dat was braaf gehandeld, zei de Henriette en Suzanne zag de dikke man die hij tegen eer biedt aan alsof zij inderlijke gelofte deed van tenminste de eerste 10 minuten de spot niet met hem te drijven en noemden zeer over dat op? voegen wij allen als uit één en mond wel, dat viel mee, zoals de dronkelbotterlier zei toen hij met de gangtrap in zee rolde hij kreeg wel eerst wat stuurs maar het maakte toch indruk, merkte ik ik wil geen theologisch dispute met u beginnen, zei anders zou ik u kunnen overtuigen dat dit artikel, hij noemde het een artikel de man was ook niet vast in de leeg dat dit artikel, zei hij, op mijn beroep niet toepasselijk is ik ben hier zoveel als soeverrein, geloof ik, zei en in oorlog met alle natiën alleen heb ik nog een gekkelijk zwak voor hollanders hoe schoon zij het niet aan mij verdiend hebben ik geef u nog een uur om te bedenken, zei en meteen vauwde hij heel bedaard het papier dat hij geschreven had, dicht en stond op om heen te gaan en zou ik het nu niet aaneem, zei ik wat dan? dan wordt hij gehangen, zei hij op dezelfde toon, alsof hij mij de keus had gelaten het is een slok brandewijn of een glas rood en hij startte de deur uit uw toestand moet alles behalve vrolijk zijn geweest merkte ik aan om de drommel niet, zei de pulver maar ik had er mij al zo half en half op verwacht en mijn besluit was genomen want ik dacht, mijn moed toch eenmaal dood en dan nog liever als een Christenmens gestorven zo ging ik zitten en dacht ik zal mijn laatste uurtje toch zo goed mogelijk besteden deze in een kapieteltje uit de schrift en met dat ik daar aan bezig was zo komt mij dat juffertje weer binnen trippelen oh kapitein, zei ze zo vertel mij toch eens wat van Holland ik hoor zo graag van Holland spreken lief juffertje, zei ik, dat zou ik met plezier doen waarom niet? maar ik heb nu zo slechte tijd want over een uur weet je, moet ik gehangen worden en daarom dien ik mijn les te ogenblikken wel te besteden met mijn ziel in een staat van genaden te brengen en nog eens aan mijn arme vrouw die ik thuis heb gelaten en met voelde ik dat mijn ogen overliepen wat, zei ze, heb je vrouw een kinder? en zij begon ook mee te schrijven de goede medeleidende ziel en wie wil u laten hangen? vroeg ze, is het papa? ja, in dat geval zal ik hem zo langs meeken en binnen tot hij uw genaden geeft juffertje, zei ik, het hangt van mij af om te blijven leven maar dan moet ik dienst nemen bij uw vader dat kan ik nu zomaar niet met mijn geweten overeen brengen en waarom niet, vroeg zij, met een heel natuurlijk stemmetje ja, zei ik zo, omdat roversbedrijf dat strijdt zo wat tegen goddelijke en menselijke wetten toen keek ze me heel strak in het gelaat omtrend even strak als haar vader gedaan had ik weet het, zei ze toen, snel spreken net alsof zij bang was voor het geen zijzijden ik weet het, spreek daar niet meer over, hij hebt gelijk met het seks ontwent dergelijke waarheden te horen lees voort en ik zal niets horen, maar ik wil hier blijven ik moet met mijn vader spreken, dat zal zo niet aflopen zonderling, zei de herjetten, zich een traan uit het oog wisselende en hoe kwam de vader van een meisje dat zo sprak aan het hoofd van een roofschip? dat is wat ik ook dik was gedacht heb, juffertje, zei de pulvig maar uw edelen zal nog meer horen nu vrouw Amelia dan ging over mij zitten met de armen gekruist en terwijl zij stippt voor zich keek het uur was nauwelijks verlopen of daar stapte haar vader weer binnen wie heeft u geheten hier te komen, voeg hij aan zijn dochter laat ons alleen nee, zei de zijn dochter, dat doe ik niet of hij moet me eerst beloven die man vrij te laten hij heeft vrouw en kinderen, zei ze, terwijl zij de handen vouden laat hem gaan vader lief, hij zult het immers aan uw kleine Amelia niet wijgeren en zo ging zij voort terwijl zij hem allerlei lieve woordjes gaf en hij vrevelig voor zich bleef kijken eindelijk scheen hij enigszins tot andere gedachten te komen hij nam maar bij de hand, zij zult haar in het spaans en bracht haar, halfwillig, halfonwillig de camera uit ik hoorde echtig dat haar buiten de deuren een zoen gaf dat dacht mij een goed voorteken te zijn toen kwam hij weer top mij wel, zei hij, heb jij uw besluit genomen ja, zei ik en wat is het, kort en goed, zonder teksten voeg hij weer ja of nee nee, zei ik dan voeg hij weer nee, ook niet, zei ik immers niet met mijn wil gij begrijpt toch, zei hij, dat er geen derde keus overblijft ik kan toch niet iemand die eenmaal hier geweest is levend later vertrekken om als hij thuis is mijn schuilplaats te verklikken hoor, weet je wat kapitein zei ik, laat mij gerust gaan al waar het op dezelfde manier waar ik op gekomen ben van mijn bezoeken zal je geen last meer hebben dat beloof ik u en om aan anderen de weg te wijzen ik ga het zelf kennen, het is wachtig beter dat gij mij het leven schenkt gij weet niet hoe het u na de hand nog kan pas komen als bijvoorbeeld de heren van de compagnie u eens bij de klatten krijgen, dan zal het u meer goed doen als ik u nu voordeel spreken kan dan dat ik nu aan een van die kindse hoorn aanpungelde hij is geen even na te denken gij kunt onze levenswijs nog niet beoordelen een man moet weten wat hij kieest of wat hij verlaat met vloot hij en er kwam een aardige jongen in een matrozenpakje binnen aan wie hij in het Spaans zijn bevelen gaf volg die knap, zei hij toen die zal u brengen waar je gewezen moet wat zou ik doen? ik maakte een strijkage en ging ons maatje achterna die mij buitens huis bracht en naar een ander gebouw maar de bende gewoonschijnen te zijn haar middag maal te nemen hier kwam er een hoop beilkander als of zij van de toeren van babel gestuurd waren volk van alle naziën en tongen er waren een portugese, spanjolen, Engelsen, Italiaanders, Fransozen Hollanders ook schandig genoeg en ik moest mee aanzitten om te zien hoe het er toe ging ik moet zeggen, die schelmen hadden een tafel wat voor een burgemeester was vlees en gevolgelte van allerlei soort en wijn zoveel hun lusten en van de beste ook ik dacht, Pulvertje dat is allemaal om je te verleien maar deze reis zal het hun niet lukken ondertussen waren er een paar naast mij gaan zitten die vertelde mij hoe goed zij het hadden onder het Omanemal zo noemden zij de kapitein en wat een dwaasheid ik doen zou indien ik niet met hem bleef en ik dacht hoe is voor de andere na maar ik lacht in mijn vuist en dacht als het op pojeren aankomt dan ben ik nog niet bang ik heb een bast die kan ik tegen zoals Thomas varen in de kluchtzijd en bovendien had ik van al het praten en keel gekregen zo droog op ze van een weverswammens gemaakt was en zie het mijn buren raakte allebei zo mooi bezorgd dat ze van de bank rolden toen kwam er een ander die wou mij een papier laten teken maar ik smeed het wat deftig over de tafel heen maar ik gaf hem een muilpeer dat hij naar de tweede niet vroeg toen vielen ze allemaal op mij aan en bonden mij en smeten mij in een hok waar ik tijd had om uit te slapen de volgende morgen kwamen er vier keer als mij halen en begonnen mij met een doek over mijn kluisgaten te binden dat ik niet zien zou wat zij in het vizier hadden ik kreeg slechte gedachten toen zij mij naar buiten brachten en meende, nu was mijn uur gekomen en ik moest maar mijn best doen om als een vroom Christenmens te sterven ik had pas een eindweegs opgekuurd of ze smeten mij in sloep en aan tijdlang roeien's merkte ik aan de wind die op mijn vondwerk spulde dat wij kort aan zee waren opeens werd ik aan boord van een schip gehesen zouden ze mij nu naar zeemans manier aan de raar hangen dacht ik, maar ook al niet ik werd tussen dekst gelaten hoorde het anker lichten en we staken van wal het duurde zeker wel twintig dagen eerder reis ten einde was en ik bleef al die tijd beneden zonder één zo bedekt te mogen komen en ik heb een hond poe of ba tegen mij zij en jij kunt denken of ik ook het land had eindelijk liep ben het anker vallen ik werd weer geblinddoekt in de sloep gelaten en een wal gebracht toen mij de doek werd afgenomen zag ik dat ik in een klein bosje was toch waar wist Joost één van de roevers die Hollands sprak stond naast mij en stelde mij een geldzakje ter hand hou daar, zei hij, en maak dat je naar de blanco komt jij hebt slechts het eerste pad het beste te volgen om mensen te vinden dus altijd mocht hij kennen tafel of morgen draag zorg dan ons niet te verklappen nog ons na te volgen of hier maakte hij een beweging die ik best begreep geen nood zei ik en goede reis, zoals de man die zich bade tegen de haaien zei weg liepen zei en ik stond alleen te kijken als Malapiet maar ik dacht ik zal de andere weg kiezen en zo liep ik dwars door het bosje heen mooi nieuwsgierig waar ik zou aanlanden tot ik aan een soort van huisje kwam waar ik een paar negers vond die mij terecht hielpen en de Havana brachten want daar was ik geen twee gewierschoten van verwijderd ik keuigde de stad binnen en vond al gauw een plaats om onderdak te komen bij een oude landsman die ik er wonen wist wel kapitein Pulver, zei hij, toen hij mij zag hoe kom je zo uit de lucht vallen patiëntie zei ik, dat zal ik u na de hand wel eens vertellen de volgende dag ging ik er eens op mijn keuwig maar schoon ik in een paar kooplieden die ik onderweg ontmoeten twee van Domano was volkmeenden te herkennen toen ik gewoon er een net getuigd en gekoperd brikje onder portugese vlag in de haven lag dat al rara vermoedens bij mij deed ontstaan ik paste wel op mijn mond dicht te houden zolang ik er bleef het geen gelukkig kort daar was dan ik eerst vreesde want er kwam enige dagen daarna gelegenheid om naar Curaçao te varen waar ik de prins de paard bij geluk nog vond die juist het anker zou lichten en je kunt denken hoe zij alle te kijken stonden toen zij mij in levende lijven weerom vonden want zij dachten niet anders of ik had uit de grote spulkom gedronken nu vraag ik u of kapitein Pulver al rare ondervinding heeft opgedaan mij denkt ze hebben nog al wat met uw gesold, zei de Susanne wil het schijnt u geen kwaad gedaan te hebben en gaan zij tegen de verdrukking aangegroeid en heb je na de hand nooit iets van die roverkapitein vernomen? nee, antwoordde Pulver en ik heb ook nooit verlangt de kennis te hernieuwen zoals ze dief tegen de Buls knecht zij maar ik meen dat hij, zo wat in jaar nadat ik hem gezien heb, verdwenen is want later heb ik niet meer van hem horen spreken maar wel van een andere zee rover die onder de naam van zwarte piet doorging en geen haar beter was dan zijn voorganger zwarte piet, herhalde Henriette is dat dezelfde wie men beweert dat hier in de omtrek rondzwerft en de wegen onveilig maakt? foei, laten wij niet over die verspreken die zo in de buurthuizen, zei de Susanne dat geeft maar slaapeloze nachten maar van uw vriend Sander, heb jij daar nooit tijding meer van gehad kapitein? nee, antwoordde hij is dat hij smaak in het roversleven gekregen heeft want hij was altijd een ondernemende gast zou jammer van een jonge bol geweest zijn toch het bloed kruip waar het niet gaan kan de dames gingen voort de kapitein nog over vele bijzonderheden te ondervragen wat bij betreft ik was stil geworden het weinigen dat er verhaalig zo van het uiterlijk voorkomen was van de handelwijze van Domanumel en zijn dochter gezegd had en de naam van Amelia aan deze laatste gegeven in Wearyl van mijzelf wensen hierom trend na de onderricht te ontvangen wacht ik het ogenblik af dat de jonge meisjes met haar ondervragingen hadden afgedaan en zich vermaakten om in de menagerie waar wij waren aangekomen de goudlakense versanten te voederen terwijl pulvig zijn vers gestoppte pijp door middel van een brandglas aanstak om deze laatste te vragen mij naden te beschrijven hoe die zeerover er toch wel uitzag wel, zoals ik uw edelen gezegd heb, zei de hij een grote forserkerel met een sombrero op het hoofd een plantersbuis en een zeemansbroek een koppelpistolen nou ja, viel ik in en na de hand een Japanse rok, maar zijn gelaat een knapslag van een vent een paar fikse ogen, wat zal ik er meer van zeggen en zijn dochter? nou ja, een aardig meisje of ze zwart of blond was, weet ik niet meer een goed gezicht en zo groot als een meisje van 14, 15 jaren met deze opheldering moest ik mij voor het ogenblik wel tevreden stellen maar de rengel die ons de aankomst van nieuwe gasten verkondigde deed ons spoedig weder de weg huiswaarts nemen wij vonden de eigenaar van Guldenhof en zijn zoon op de stoep, met tanten en van balen in gesprek de heer Blaak was de eerste die naar ons toe kwam zijn kleding was vrij wat keurigig zijn gelaat vriendelijkig en zijn toon beleefdig dan toen ik hem in zijn koppel ontmoette hij groeten ons op een zeer heuze wijze zijden iets zeer vlijends aan Susanne kusten Henriette en zich vervolgens tot mij wendende toen hij mij de hand en voeg mijn onverschoding zo mijn onthaal op Guldenhof niet was geweest gelijk het behoorde maar mijn lieve heer Huik zijde hij alles werkte ook samen om mij verkeerder voor moedenseegers u te doen opvatten uw kleding, de verrassing van het ogenblik het verhaal van divereiën in de buurt gepleegd enzovoort nu doe mij voor maak en toon mij dat uw edelen mij geen kwaad hart toedraagt door mij eens te komen bezoeken ik ga eens op mij altijd welkom wezen en het zal mijn zoon ongetwijfeld aangenaam zijn nader ik kennis met u te maken sta mij toe u aan ook andere voor te stellen Lodewijk als niet in zijn schik vervolgde hij zich tot Henriette wendende dat hij zo zonder hem daar iets van te zeggen herwaarts getrokken waard gij weet dat in uw afwezigheid Guldenhof weinig bekoorlijk voor hem oplevert dat wist ik niet om, zei de Henriette en zo ik hem niet gezegd heb dat ik hierheen ging het is omdat hij zich in de laatste twee dagen niet thuis heeft laten zien ondertussen was Lodewijk op de wenk zijn vaders ons genaren echt en niet met die haast welke de heer Blaak wilde doen geloven dat hem naar zijn nicht drift kom aan Lodewijk, zei de zijn vader ik weet Gezot verlangen om meestje wat te beknoren maar eerst moet ik aan de heer Huik voorstellen en uw gelegenheid geven om even als ik reeds deed hem voor onze misvatting en onbeleefdheid verscholing te vragen Lodewijk en ik groeten Alcandren met die uiterlijke beleefdheid welke de samenleving voorschrijft die Alcandren niet leiden mogen we hebben de kennis reeds hernieuwd zei de ik Lodewijk zag mij schuins aan en vervolgens zicht tot de dameswendende begon hij, waarschijnlijk om mij te vermijden een druk gesprek met Henriette zodat zijn vaders gelaten van de vredenheid blonk en deze nauwelijks de buigingen opmerkte waarmee de kapitein Pulver hem begoeten niet lang daarna kwam de boodschap dat het middagmaals opgedist en begraven wij ons naar de eetzaal tussen de beide oude heren naast van balen kwam kapitein Pulver te zitten vervolgens mij een onwaardig ik dan Henriette en Lodewijk werd tussen haar en Susanna geschikt ik maakte gelijk mijn denken kan van een gelegenheidgebruik om aan mijn buurje vroeg alle mogelijke kleine oplettheden te bewijzen zonder juist op te merken of liever zonder om mij aan te stooren dat haar oom dit vrije zuur aanzag en zich waarschijnlijk reeds beklaagde ontstapte echt er niet aan Susanna nog zelfs aan tante die hem erover begon te plagen ach, mevrouw, fluisterde hij eindelijk glimlachende er was een tijd waarin ik niet afgetrokken was in uw bijzijn en het zouden van u afhangen die tijten doen herleven hij, kom, dit is een hoofdstuk uit de oude geschiedenis dat hij voordruint, zei de tante, lachende hoe maakt u edelen toch om zulke heerlijke toparts te bekomen voor van balen haar en de dimmer meer kan ik die maar zo smakelijk niet krijgen zegt dat niet, zei de tante ik herinner maar zeer goed erbij u tot laat in september te hebben gegeten als de mijne iets lang gedaan hadden ja, bij mijn vorige baas waar mij tegenwoordig het tijman heeft er geen verstand van het is of ik het altijd moet treffen dat ik mij het lieden behelpen moet die geen kennis bezitten van hun vak hoe bevallen u edelen de bruine langstaarten die u edelen op de palmarkt van Govertsperwerg gekocht hebt voeglode wijk aan van balen hmm, antwoordde deze het hoofdschuddende wat zal ik u edelen zeggen de beesten lopen hard genoeg waar het is mij wat moeilijk in het hart te blijven ik zal haar moeten uitschijden op de palmarkt waren er nog meer te krijgen geweest maar juist toen ik op afkwam waren ze verkocht toen dat ik altijd te laat moet komen maar daar ben ik ik iets het spannendje dat ik heden hier heb heeft u edelen dat reeds gezien dat was juist een kolfje naar uw hand ik dank u, zei de rode wijk en dan een boeier bovendien maar ik reep commandeer mij om ze straks eens te zien enzovoort het gesprek werd langzamerhand meer algemeen Pulver, die niet naliet de goede wijn van tante te prijzen en te betuigen dat hij zulke waar niet geproefd had sedet hij bij de rovers had gevangen gezeten vermaakte ons nu en dan met zijn kluchtige uitvallen en van dalen perste ons menige glimlach af door zijn manier van zich over al wat hij had te beklagen het geende oude heer Blaakzijde was meestal gepast en verstandig hij viel mij in alle opzichten beter dan toen ik hem voor het eerst zag echter was het mij toch als drukte die man iets bezwarens op het hart dat hij midden onder het vrolijk gesprek zijn goede stemming ontnemen kwam en zich tussen hem en zijn blij geestigheid plaatste als een wolk voor een heldere zomerson hij zag er niet uit als iemand die iets kwaads in het zin had of een misberijf zou begaan maar wel als iemand die iets bedreven had dat hem tot naberao verstrekte tante praatte wakker door en maakte allerlei plannen van vrolijke partijen Suzanne weerper bijweile een grap tussen in en Lodewijk schee meer werk van zijn nichten maken dan gewoonlijk we waren aan het nagericht en de heer Blaak was juist bezig over de onbeschaamde diefstal te spreken die onlangs in de buurt hadden plaatsgehaald toen de knecht mij in het oorkomf luisteren dat er een heer buiten stond die mij wensen te spreken en heeg om mij te spreken herhaalde ik met enige verwondering dat heb je zeker verkeerd wie kan mij hier iets te zeggen hebben voor de zwaarigheid voegde de dames als uit ene mond waar komt hij vandaan is het iemand uit Amsterdam voegt tante ik weet niet zei de knecht het is een monsieur in het zwart en zou ik maar niet bedrieg dezelfde die in het huisje van Bas Roggeveld woont en komt die om mij te spreken voeg ik ik kan niet begrijpen jij moest toch eens gaan zien zei de tante en kom ons dan daarna verslag doen Joris laat die monsieur in de zijkamer met het verlof van het gezelschap op de reisene begaf ik mij naar de zijkamer maar wie schetst mijn verbazing toen ik zag dat de man die op mij wachten niemand anders was dan zwarte piet in propria persona einde van zestiende hoofdstuk deze opname bevindt zich in het publieke domein hoofdstuk 17 van Vergenland-Huik dit is een lievervoxtopname alle lievervoxtopname behoort het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig opnomen door Anna Simon de Lotgevallen van Vergenland-Huik door Jacob van Lennep zeventiende hoofdstuk verhalende hoe zwarte piet Vergenland met een commissie belasten en hoe Susanna een grote koek trok hoe riep ik uit terwijl ik de struiker over aanstaarde gij waagt het? ik waag niets meneer Huik want ik weet dat u edele de man niet zei die mij verraden zult ik kan niet beseffen wat gij mij kunt zeggen in de eerste plaats moet ik mij van mijn schuldige plicht komen kwijten en u mijn dank betuigen voor het tilswijgen dat u edele aan gaande onze ontmoeting het bewaart en hoe weet gij voeg ik enigszins verwonderd dat ik gezwegen heb oh ho dat kan ik genoeg uit de gevolg opmaken zo u edele maar een woord gesproken maar een sein gegeven had waren dan landhaaien mijn reeds aan boord geweest gij hetans niet voor u staan zo gerust als een admiraal op zijn dek want op schoon mijn altijd nog naar zwarte piet zoekt het is in de blinde en zonder dat men weet welke koers te houden niet te min ik wil het gevaar niet lopen van het avond of morgen te verzijen en denk deze haven te verlaten gij deed beter zei ik u geen hele professie te verlaten welk u toch nooit tot een geluk geëinde brengen zal helaas beneer hernam hij met een treurige blik en een diepe zucht van onszelf af die met vrije wil te kiezen kan ik tegen wind en stroom opvaren en moet men niet als het tij verloopt de bakens verzetten hoe zou ik na al het gebeurde in staat zijn mijn wandel te verbeteren en onder een betere vlag te zeilen dan die ik tot heden gevolgd heb zo ik bijvoorbeeld meneer voorstelde mij als lakij in zijn dienst te nemen zou zooks u edelen aanstaan gij weet antwoord ik dat mijn geen lakij huurt in staat zin van goed gedrag te zien en ik twijfel of de uren van dienaart zijn dat ze mij voldoen zouden daar moest u edelen niet op sweren hervatte hij terwijl hij een zwartledere portervij uit de zak haalde en daaruit enige papieren nam die hij op de tafel uitspreidde ik heb hier een menig de getuigeschriften van de deftigste inwoners van Batavia en de Kaap alle bewijzenden dat de persoon Joachim Weerglas hen in de betrekking van Kamerdiner schrijver en hofdmeester met de meeste nauwgezetheid gediend heeft meneer, ze zijn zo voldoende als als ze val zijn, wil ik in wat het gij te maken met certificaten van een en Joachim Weerglas die we licht nooit bestaan heeft zeer zeker heeft de man bestaan antwoordde hij, de papieren wederom naar zich toestrijkenden waar de goede ziel heeft hij niet meer nodig daar hij zit het lang onder de groene baris slaapt om welke reden ik er des te minder conscientiewerk van gemaakt heb mij zijn naam toe te eigenen en zijn papieren evenzeer die toch voor niemand meer waarde hebben en mij daarom tegen zeer nuttig zijn meneer deze ofgene hapsgeer mij kunt praaien en verzoeken mijn kleuren te wijzen maar ook op mijn eigen naam heb ik zeer goede certificaten die wil ik betere indruk op uw edelen zouden maken dit zegenden, opene hij een verborgen gedeelte van zijn brievertas en haalde daaruit wederom enige papieren voor de dag wat dunkt u van dit certificaat vroeg hij, mij een der bewijst stukken overhandigende ik nam het op en las niet zonder verbazing een geschrift in de Spaanse taal getekend door de graaf van Talavera een getuigende dat Sander Gerts, geboordigd van Amsterdam hem het onkruikbare trouw en ijver gediend had dat kan wel zo val zijn als de rest, zei ik, het een teruggevende ho ho, mijn kent aan onze kantooren zowel als aan de landsecretari de naamtekening van de graaf van Talavera toch hier zijn nog meer stukken alle van bekende en nog levende personen als hier is de attestatie van Schipper Slingertouw met wie ik als halfwasse brazem drie reis naar de oost heb gedaan van Schipper Blauketting bij wie ik twee jaren stuurmansleerings geweest ben van kapitein Weitwimpel, daar ik onder stuurman bij was en kapitein Pulver, waar diensthandtekening zouden wij er stond kunnen doen, er kennen, zei ik, want de man vervindt zich in de eetzaal de duiker doet hij, riep Sander, zijn papieren snel verbergende ik zou wel eens waar, de oude spekbroek nog gaar ineens terugzien maar hoch, per kennis krijg mijn kennis en me mocht op zulke wijze dingen van mij te weten komen welke ik liever achterbaks houden mag ik u eens vragen, hernam ik, of er onder die certificaten genis van Zekere Dom Manuel onder wie hij waarschijnlijk ook gediend hebt Sander zag mij een wel aan, met doordringende blik u Edelen vraagt mij naar de bekende weg, zei hij vervolgens en weet zo goed als ik, dat de man er ook bij is al luid zijn naam wat deftigig maar dit dagelaten u Edelen kan uit dit alles besluiten dat ik onder mijn eigen vlag niet durf varen en dus wel valse kleuren dien te wijzen hoe wil ik nu mijn weg beteren daar ik, ga, hoe, ga, gedwongen ben de lieden of te bedriegen of te bestelen mijn vader, zei ik, is een rechtschapen man zo ga ik u bij hem begaafd hem rondborstig uw levensloop verhaaldet en hem ware begeerter toondet om uw dolpad te verlaten zou hij waarschijnlijk in staat zijn uw kwijtsgelding voor uw begane misdrijven te bezorgen en een beter vooruitzicht voor de toekomst te openen al is, zei de zander, het schip nog zo lek en de branding nog zo fel zo zal de matroos om zijn leven te redden niet over boord springen wanneer hij haaien voor de boeg ziet ik dank u meneer Huik, maar ik heb mijn nek te lief om uw voorslag aan te nemen mijn oogmerk is naar Rusland of Noorweg te gaan en te zien of men mij daar gebruiken kan want dat loeren achter de struiken en dat open veeteren van nachtsloten is geen werk voor iemand die een corvette gecommandeerd heeft de hemel geleid u, zei dek maar hij heeft mij nu nog verder iets te zeggen het gezelschap wacht me, en en dat van een boef gelijk ik begint u lastig te worden dit begrijp ik, ik zal het kort maken deze kleinigheid verzoek ik u aan te nemen als hij herinnering aan onze ontmoeting en als een bewijs meiner erkendelijkheid dit zegende boot hij mij een ring aan met vrije biljante omzet ik dank u, antwoord ik het geschenk afwijzenden ik heb geen waarborg dat hij recht hebt om die ring weg te geven en bovendien verlang ik geen verplichting aan u te hebben de ring behoort mij, zei de zander ik heb die met het zwaart genomen van een kaper die in onze jacht was komen stropen en wie wij zijn buiteden overgeven toch begeert hij hem niet het is wel, zo blijf ik uw schuldenaar twee malen hebt hij mij ontmoet ook deze reis vertrouw ik op uw bescheidenheid te kunnen rekenen nog 24 uur, zei ik, wil ik u die beloven maar zijn die verstreken dan acht ik het mijn plicht als burger uw verblijf te ontdekken over 24 uur mocht hij wat mij betreft op de daken cereën dat Sander Gerritz Joachim Weerglas en Zwarte Piet slechts één persoon zijn het is wel, maar maakt nu dat gevoort komt ik hoor de gasten reeds opstaan nog één verzoek misschien kent u Edel in Amsterdam zekerarmen poët, Lucas Helding bijna ik knik er toestemmend zou ik uw mogel belasten met hem dit geld ter hand te stellen, de man is behoeftig en ik weet dat zooks hem niet te onpas komen zal dit zegende haal jij een geldzakje voor de dag en stak het mij toe wat nu, gip ik verbaasd behoort Helding ook altijd te benden nee meneer, maar ik heb de man vroeger gekend ik weet dat hij broodsgebrek leid en leven moet van de brokken die rijke liden hem toewerpen gelijk ze aan een hofhond zouden doen ik heb genoeg om de reis te ondernemen zei ik, maar zo de goede man de oorsprong van dit geld kende zou hij het nimmer willen aannemen de Henker Hanen die nauw gezetheid zet een zander op de lippen bijtende de man wie ik dat sommetje afhandig heb gemaakt was een vreemdeling die welicht de moskou of de wenen thuis behoort en wie ik niet kan terugzenden ik wil er mij van ontdoen kan ik beter handelen dan door het aan al moesten te besteden en heb ik dan geen recht iemand daarmee te bevoordelen die arm en braaf is gij zou het althans rechtvaardiger handelen antwoord ik door het aan de liden terug te geven die gij bestolen hebt en die gij kent vergoeding gij boven al moesten vergoeding riep hij ongeduldig uit en wat heb ik hem niet te vergoeden hoor eens meneer, en beoordeel mij zes jaar geleden, voer ik met kapitein Pulver Uitzelde had ik kennis aan de dochter van Helding een engel van braafheid de lust van haar vader en van alweer herkenden we hadden ook aan haar lief zij zou mij vrouw worden zodra ik stierman was zavonds voor mijn vertrek daar we met spijden alleen waren hier begon Sanne te snicken ik versta u, zei ik, getroffen over de ontroeing van de man bij wie in weer wil zijn er wanbedrijven het goede zaad nog niet geheel verstikt scheen te zijn gij waarts, ondernemend en zei wij, ligt te zwak ja meneer, ik ging op reis we hadden met tegenspoeden van allerlei aard te kampen we werden door zeerovers gevangen en door noodgedwongen traat ik bij hen in dienst ik verwierf mij het vertrouwen en de gunst van het opperhoofd die mij al spoedig tot zijn luitenand verhief hoe hij ons verliet en hoe ik zelf na zijn vertrek het bevel bekwam en de naam van zwarte piet niet minder beroemd maakte dan die van Dom Manuel geweest was waren het al lang om hier te vertellen de fortuin liep ons eindelijk tegen ik werd gevangen genomen, door ons snapte en kwam op een Hollands schip terug te hij voet echter werd ik herkend door een kapitein wiens vaartag ik geplunderd had ik ontsnapte de rakkers die mij zochten en leidde sinds een zwervend leven van zeeschijmer werd ik struikrover maar zoals ik u zei de dit laatste beroep begon mij tegen te staan ik tracht in tussen naarrichten in te winnen om trent klaartje want of schoon ik in de West-Indië en toen ik geen gedachte had haar ooit weer te zien haar beeld zo wat op de achtergrond had gezet bij mijn terugkomst in mijn vaderland en liefde met dubbele kracht haar leefde maar oh meneer wat moest ik horen ze was weg ze had haar vader verlaten was van kwaad tot erger geraakt en leidde nu hier, dan daar een ongebonden leven ik weet het is slechts gedeeltelijk mijn schuld en echt er is op mij als had ik al die ellende veroorzaakt ben ik nu de oude man vergoedingsschuldig of niet? de gelaadstrekker van Sander had een gedurende dit verhaal uit welk hij onder gedurig snikken en met een bevende stem gedaan had dezelfde bleekheid en ontroering vertoont welke mij in de kerk des morgens getroffen hadden ik besefte nu waarom het tafereel door de predikant gemaald zulke indruk op hem gemaakt had Helding zal in dien dit alles waar is van u althans niets willen aanvaarden hernam ik, zelf niet weten de wat te zeggen dat behoeft ook niet Helding weet niet, mag niet weten van wie dit komt nog eens, wat ik u bidden mag bezorg dit aan de goede man heb je geen andere gelegenheid? voeg ik enigszins bedremeld want ik hoorde het gezelschap dat door de gang kwam en de stoep aftrad ik heb, antwoordde hij, onder mijn kennissen geen eerlijke lieden genoeg om hun zulke boodschap op te dragen hier ligt het geld, ik neem het niet weer op gij zult, gij moet het bezorgen in waarheid, hernam ik, het is een commissie die ik met mijn geweten niet kan overeenbrengen gij maakt mij tot heler van gestolen goed u dienaar meneer, God zeg je nu en zich buigende, opende hij de deur om te vertrekken toen hem iemand, die juist binnenkwam met een vaart tegen het lijf kwam lopen vergeving, vergeving, zei de kapitein Bulver want deze was het ik kwam mijn hoed zoeken, die ik hier gelaten heb maar wat deksel, de druze zo niet en hij bleef Sander met een open mond aanstaren deze als een ogenblik onthutst maar zich heeft stelende wende hij het gezicht naar mij toe en van Bulver af en wilde het vertrek verlaten maar voor de duiker, Repulver, die al mijn meen gedraaid had heb ik het mis of heb ik het wis is uw edelen, als ik mag vragen u dienaar senior, zei de Sander zich haastig door de gang naar de vroerder begevende maar met uw voorlof, een aanbaarheidje geduld Repulver, hem na volgende Sander, ben je het of ben je het niet? Sander-tje, ken je kapitein Bulver niet meer? Sander zag waarschijnlijk dat alleen onbeschaamdheid hem uit deze pas kon redden hij draaide zich aan de voordeur om trapt met een vaste stap naar Bulver toe en zag hem stijven in het gezicht senior, zei hij, hier heeft een misverstand plaats uw edelen heeft er verkeerde voor mijn naam is Joachim Weerglas ik heb de eer u tegoeten dit gezichthebbenen maakte hij rechtsomkeert liet Pulver bedremmeld staan stapte de stoep af en in het voorbijgaan het gezelschap dat op het voorplein stond defte groetende wandelde hij zonder overhaasting de plaats af nu, ik mag leiden dat mijn vakkemas zijn nachtkaars veranderd zei de Pulver, hem verbaasd naoogende indien ik ooit zo'n gelijkingsmeer gezien heb ik moet zeggen neef, zei de tante toen ik na de geldzak op mijn kamer gebracht hebben weder buiten gekomen was die monsieur is lang van stof die met u te verhandelen oh, heel wat zei ik, meer dan ik tants vertel ik aan wie was de heer, volg Susanne mij dukt, ik heb hem heen en morg in de kerk gezien geld beter gedaan, zei ik, een andere wending aan het gesprek wensenen te geven de predicant aan te zien dan de jonge monsieurs te begeleuren kan ik het helpen, hernaamt Susanne die man donk me wel aan te kijken want hij snikte zo luid dat iedereen het hoorde inderdaad, zei de herriette nuigheid zegt, herinner ik mij ook hem te hebben opgemerkt hij is geen zeer getroffen door de predicatie gekheid, hernaamt Susanne hij helde van verdriet bij de gedachte dat hij bij gebrek aan contanten al de kermisvermaken zou moeten missen welke domineen zo trefend afschilderden zodat hij als zijn meisje hem vanavond vraagt Jan, koop mij een kermis, zal moeten antwoorden mooi meisje, ik heb er geen geld nu zei het er toch niet achter, zusje, zei ik want hij kwam mij juist voor lof verzoeken om met u ter kermis te gaan zo, en ik hoop dat je gezegd hebt als tupliefd ik zei de, maar we waren al heren genoeg wel foei, zo zal ik nooit een vrijder krijgen als jij die op zulke manier afschreebt maar kapitein Pulver, hoe is het? ga ik die meisje nogal na schoon hij reeds lang uit het gezicht is ik heb wel gehoord dat het zeeluit door oefeningen een scherp gezicht krijgen maar toch, of ga hij hem zo door de blader hen kunt ontdekken, dat zou mij verwonderen kapitein Pulver meende, geloof ik dat hij de man kende, zei ik ja, waarlijk, zei de Pulver al het een droom ontwakende en ik geloof het nog kent hij meisje weerglas, voegdante, hem naderende want ik meen dat hij het was meisje weerglas, herhaalde Pulver ik heb nooit een weerglas gekend dan het genicaan boordgebruik en gemaakt is door Michiel Blut op de zee-dijk de waarheid is, dat de man als twee druppele water gelijkt op mijn onderstuurman Sander Gerritz, daar ik heerde van verteld heb de kapitein, zei de Susanne tegen tante dacht als focus bij Corné tombe je dans l'heureur ou si genre sortier ja jevertje, als ik Frans verstond zei de Pulver, dan zou ik dat misschien gedacht hebben maar ik heb die cornoeien nooit gekend kom, zei de tante laat ons maar niet meer aan die man denken en onze wandeling voortzetten daar is van Bala al een eind vooruit met de heer Blaak en ze zijn zo druk over de wissel op Londen ik bespuren dat wij achterblijven en de heer Lodewijk, waar is die? ik geloof naar Stal, zei de Henriette om de paarden van de heer van Bala te zien ah, zo hij die boven ons gezelschap verkist zei de Susanne, dan zie ik wel dat ik op hem ook niet zal moeten rekenen om mijn hedenavond ter kermis te brengen en ik zal kapitein Pulver wel de vriend mogen houden anders ben ik geheel zondervrijig tante heeft wel gelijk, zei de ik stil tegen Henriette wanneer zij zegt dat wij die Michiel weerglas moeten daarlaten hij heeft mij tenminste lang genoeg ontrokken aan een gezelschap dat mij boven alles aangenaam is meneer, antwoord hij Henriette ga jij herinnerd u onze afspraak op de kopel wel waar zouden alle complimenten daarlaten ik kan het waarlijk niet helpen zei ik dat gij geen onderscheid wil te maken tussen waarheid en complimenten op deze wijze praatende wandelden wij voort terwijl Susanne de Zeeman had beet genomen wie zij allerlei vragen deed vonden wij nu rechts dan links liep om bloemen te plukken welke zij als dan aan de jonge meisjes kwam aanbieden na enige tijd vervoegde zich Lodewijk weer er bij ons of liever bij van Balen met wie hij na lang loven en bieden de koop eens werd over de hartravers onder beding dat hij die nog eens zou proberen tehuisgekeerd vonden wij de Theetafel die ons wachten terwijl wij het geurige kruid dronken liet ik mij van alle onzekerheid wensen te ontslaan het gesprek vallen op de Spaanse aangelegenheden en heuslangs de vraag deed of iemand de graaf van Talavera ooit had horen noemen het kwam hij voor of de heer Blaak bij deze vraag enigszins van kleur veranderde hij hield ze althans of hij die nooit gehoord had maar van Balen haast zich te antwoorden de graaf van Talavera wel zeker wie kent hij niet hij was vlisseriddig, grande van Spanje admiraal van Castile gemzeling des konings in één woord een troetel kind van geluk maar het kan verkeeren zegt Bredero en met hem is het ook mal afgelopen hij is een ongenade geraakt heeft zich uit de voeten gemaakt en niemand weet wat er van hem geworden is het is waar ook, hervat ik nu herinner ik mij vroeger wel van de man gehoord te hebben Stil, stil toch, zei de tante terwijl er van Balen met de ellepoog aanstoten ik mag er dan toch al bij vertellen vervoegde hij niets van de geheimen wenken van tante begrijpen dat hij eigenlijk een Gelderse man van geboorte was en zijn loopbaan in het landdienst begonnen is de heer Blaak zal zich Paroon van Lins wel herinneren ik, meneer volgde heer Blaak terwijl hij moeite had om het teekopje dat in zijn hand beefde aan de mond te brengen met uw verlof nee, ik herinner mij niets van hem niets, is dat niet ah, hoe kan ik zo dom zijn zei de van Balen terwijl hij zichzelf in met de vuist voor het hoofd sloeg ik was waarlijk hoe betrekking tot iemand vergeten ik verzoek verschoning ik heb mij schanderlijk voorbij gepraat zo iets kan slecht mij alleen gebeuren ik ben de ongelukkigste man van de wereld nu was ik nog evenwijs ik kijk rond, de heer Blaak was van zijn ontstelte en is nauwelijks teruggekomen van Balen ging voort met excuses te maken Henriette zag mij daar grote en vrije ogen iedereen beurtlings aan als om ophoudering te vragen tante boterantjes en confituuren aan en leed haar best om de aandacht af te trekken een nodewijk neuriden een Frans liedje en Susanna mompelde in zichzelf had Pulver betreft hij was in Zulk een rookwok gehuild dat het mij onmogelijk was zijn gelaten onderscheiden het gesprek werd nu zoals meestal het geval is na een dergelijk incident koud en onbeduidend ja, het was met een waar genoegen dat iedereen het tegoed zag wegnemen waarna wij gezamenlijke wandeling in het dorp gingen doen er wilde kermers vermakelijkheden welke wij daarbij woonden niet van dienaard waren dat de beschrijving daarvan enigszins belangrijk maar slechts dienen zouden om mijn verhaal nutteloos te verlengen zal ik hier alleen vermelden dat Susanna bij het gooien aan een koekraam door de voortuin begunstigd werd en het geluk had van een grote koek te trekken waarop met gouden letters te lezen stond dit is voor mijn we keerden tegen negen uren huiswaarts waarna de vier genodigde heren wie ruittuigen reeds een poos gewacht hadden hun afscheid namen en hij zicht verlieten de hofstuk deze opname vindt zich in het publieke domein hofstuk 18 van Ferdinand Huik dit is een Libyfox opname alle Libyfox opname behoort tot het publieke domein voor mijn informatie waarom je aan te meld als vrijwilligig ga naar Libyfox.org opname door Anna Simon dan lot gevallen van Ferdinand Huik door Jacob van Lennep 18 de hofstuk waarin Ferdinand op zijn kantoor geïnstalleerd op een poëtenmaal wordt genodigd. Het was met een beklemd hart dat ik de volgende morgen de shees van Tante zag voorkomen om mij naar Amsterdam te brengen en mijn plaats te doen verlaten waar ik aan voorwerp achter liet dat mij ondanks onze korte kennismaking onuitsprekelijk dierbaar geworden was. Ik mocht echt er mijn verblijf niet langer rekken want ik moest die dag bij de heer van Balen zijn om mijn nieuwe betrekking te aanvaarden en ik wil niet onkennen dat ik me langer, gelijk voor vijf dagen te Amsterdam aan te komen als een beroeide straatslijpig die niets te verdienen heeft maar als medischef van een geacrediteerd handelshuis. Deze betrekking gaf mij dan Octavens enige waarborg om het meervrij moedigheid aanzoek te kunnen doen naar de hand van een meisje het welk ik niet zouden ten huwelijk derven vragen zonder het vooruitzicht te hebben van haar eerlang een maatschappelijke positie te verschaffen geëven redigd aan die en dergelijke gedachten beurden mij onderweg zodanig op dat ik in een recht opgeruimde stemming thuis kwam na mijn moeder om helst en de jonge leden de familie verheugd te hebben met een grote koek die Suzanne aan mij voor hen had medegegeven begaf ik mij naar het huis van van Balen die mij uiterst minzaam ontving en daar stond naar zijn kantoor gelijden waar ik met alle behoorlijke plechtigheid aan de boekhouders, bedienden en lopers werd voorgesteld. Ik heb deze hoek voor u bestemd, zeiden van Balen hopende dat de plaatsen het ligt u gevallen en die lessenaar geledigd die uw edelen gebruiken kan, zolang er geen nieuwe vervaardigd is. Wijdveld, haal de boeken eens dat dat meneer Huik enige denkbeeld mogen bekomen hoe de zaken staan en op wat hoogte wij zo wat zijn. Zo hoe uw edelen enige kopiën of notitie van het een of ander verlangt heeft uw edelen maar te spreken en heeft uw edelen enige inlichtingen nodig Wijdveld of ikzelf zijn altijd bereid u die te geven. Gedurende deze minzame toespraak van mijn nieuwe compagnon had Wijdveld, de tweede boekhouder, al de boeken aangebracht voor mij op de schrijftafel Nede gelegd en aan het laatst beschreven folio opgeslagen waarna hij zich weder naar zijn lessenaar begaf. Ik riep nu al mijn opmerksamheid en hetgeen mij van de theoretische kennis van het Italiaans boekhouden uit mijn schooljaren was bijgebleven te helpen om mij met de staat der zaken bekend te maken. Van Balen had, naar het mij die dag voorkwam, overal het oog en gelijk mij later bleek ook het hoofd in en zonder zijn plaats of werk te verlaten wist hij dat zijn er ondergeschikten zorgvuldig na te gaan hun zijn bevelen te geven hen waard nodig was terecht te wijzen en op mijn gezicht te lezen wanneer ik hier of daar zwaarigheden ontmoeten. Meneer Káos, zei hij, na een of der ontvangen brieven gelezen te hebben tot de eerste boekhouder Heinrich Haspel en Co. de Hamburg schrijven ons hun te remiteren 33.5 stuivers per daaldag van 32 Schillinglubbs of op Frankfurt 85 per Florijn van 65 Kreuzes Ik geloof, zei de Carousoon, dat wij 84 op Frankfurt kunnen remiteren. Nou ja, zeiden van Balen en tot 33 stuivers op Hamburg, hetgeen er nog voordeeliger uitkomt, laat Pietje van Linge het juiste verschil eens opmaken en Tevis, hoeveel daar een courant geld moeten uitstellen om de 1 miljoen 24.000 reis aan Iso de Paris te lissabond te remiteren, 110 per dukaat de agio 3,5 procent. Hier is een advies van John Smith te landen dat hij 480 stuks blokt in voor onze rekening heeft ingekocht en de kadex geconstigneerd om al daar voor onze rekening te verkopen. Die factuur loopt hoog genoeg, 496 ponder sterling, maar de ongelden schijnen groter geweest er zijn al gewoondelijk. M. Sniders, wanneer hij geslaagd zult zijn hoepen te vermaken waar hij gezegd uit een half uur bezig zei, weest dan zo goed deze factuur eens over te brengen en te zien hoe onze rekening met dat huis staat. Het verwondert mij dat hij niet schrijft over die vierpalen Beatili Ternataan die hem in de vorige week gezonden zijn. Het heeft weleens waren nog al gestormd op zee en de beurtman kan te laat zijn aangekomen. Aan die suiker van Harry Harling op Sincred Stoffel behoeft geen rekening gegeven te worden meneer Wijdveld. Ik heb van die man geen goed meer te wachten. Exiel, waar uw edel aan zoek, meneer Huik. Uw edel is waarschijnlijk verwonderd dat de agio niet bij iedere wissel genoteerd staat. Maar het is mijne gewoonte dat op zijn beloop te laten en bij het sluiten de rekening uit bedrag de agio op rekening van agio te brengen en de rest op winst en verlies. Meneer Karos, heb jij al een nota van de wijs over de verkoop van die 36 seroene indigo Lauro? Wij zonder zo goed hem er aan te herinneren en zeg hem dat zo hij die niet dadelijk inleverd ik mij van een andere makelaar zal bedienen. En denk toch om van erkles de waarschuwen wegenste assurantie voor de voortuin. Tulver heeft zich al beklaagd dat men het schip nog niet is komen opnemen. Zie daar meneer Huik. Ik heb een circulaire die ik gesteld heb om bericht van onze compagnieschap te geven. U edelijk liever uw oordeel daarover te zeggen. Nu zie, dat is mis, vervolgde hij, een andere brief lezenen en die aan Karos overrijkenden die bleek werd als een doek. Hemel, zeiden deze, met een zachte stem zodat geen der bediende het horen kon. Dat is een ongeval. Ja, dat kunnen dromen. Zijn 40.000 golden in het water, zeiden van Bade, de schouders ophalende, toch zonder een gezicht te vertrekken. Gauw is leestig insolvend, haar nam Karos zuchtende. Ik had zoveel vertrouwen in zijn soliditeit. Stil, zeiden van Bade, mijn behoeft niet precies te weten wat wij daar aan verliezen. Bovenin, zonder schade, hier of daar gaat er een groot zin nooit. Tacht in tussen berichten in te winnen of er wat van terechtkomt. Meneer Huik, ik zal u dit later wel vertellen. Zalt gelukkig dat u edelijk hier nog niets mede te maken heeft. Toch u edelijk kan eruit zien dat het ons niet altijd voor de wind gaat. Dit was het enige beklag dat hij zich veroorloofde. Ik kon van mijn verbazing niet terugkomen. Was deze dezelfde man wie ik de dag tevoren zo morrende en klagend had leren kennen? Hij had zich de ongelukkigste man der wereld genoemd, omdat zijn tuinbaas hem geen doppeertjes kon leveren. En hij droeg met gelatenheid een verlies van 40.000 gulden. Hoe verkeerd, dacht ik, zijn de oordeelvelingen der mensen bij een slechts oppervlakke gekennis. Wie de heer van Bade alleen in de gewone samenleving ontmoet had, zou hem niet anders hebben beschouwd dan als een verdrietige, gemelijke, verstrooide knorpot die zichzelf en andere tot last leefde. En ook al zo had ik hem beoordeeld en reed ze denkbeeld mij beangst van in zijn gezelschap mijn dagen te moeten slijten. Hoe zeer had ik mij bedrogen en hoe aangenaam vond ik mij verrast nu ik hem in zijn waarde leerde kennen. En dat ik het hierbij voegen, hoe meer tijd ik in het vervolg met hem sleet, hoe meer ik zijn rusteloze werkzaamheid, zijn helder inzicht in de zaken, zijn geest van orde, zijn kordaatheid in het handelen en zijn gelijkheid van gemoet bij voor- en tegenspoed leerde bewonderen. Zes op ene wijze heb ik mij dat verschil tussen van banen op het kantoor en van banen in de wereld kunnen verklaren. Hij was van de natuur tot handelaar bestemd en door zijn stand in de maatschappij tot uitgaan gedwongen. In zaken was hij op zijn plaats, in de wereld speelde hij een rol. Maar zijn ziel was bij zijn affaire en bleef erbij, al was zijn lichaam in de dagelijkse kringen aanwezig. Hij gevoelde zich al daar niet op zijn gemak en verveling zucht om zondeling te schijnen, vrevel of al deze aandoeningen te samengenomen, perdiven als dan zijn luim en vormden hem tot de man die ik vroeger geschilderd heb. Terwijl ik mij nog op het kantoor bevond, kwam mijn boodschap aan helding mij in de gedachten. Ik was eerst voornemens geweest die aan hijns op te dragen, maar de vrees om vermoedens te wekken had mij dit plan doen verwerpen. En ik begreep dat het beter waren en meer overeenkomstig met het doel de senders het geld op een zodanige wijze in de handen des dichters te spelen dat mij nimmer kon nagaan van wie het kwam. Toen dus, bij het sluiten van het kantoor, de bediende kwam horen of de patronogiest te zeggen had, verzocht ik verlof aan Van Baalen die man met een commissie te belasten. Dit toegestaanzijnde nam ik de loper terzijde, deelde hem mijn instructieen mede en stelde hem vervolgens het geld ter hand, dat ik, om op alle gelegenheden gewapen te zijn, bij het van huis gaan bijmaat gestoken. Ik bleef toen nog enige tijd met Van Baalen alleen, ten einde al wat onze campagnieschap betrof, op een behoorlijke voet te regelen en keer de recht te vreden naar huis. Op de avond van die dag zat mijn familie in onze huiskamer verenigd. Dan de letje was bij ons te bezoek en ik was naar mijn kamer gegaan om enige plaatwerken te krijgen die ik aan de mijnen wilde laten zien, toen ik hoorde dat er iemand aangediend en naar enige toevens binnengelaten werd. Ik kwam beter beneden, mijn platen onder de arm houdende en was niet weinig verbaasd en teleurgesteld, toen ik ontdekte dat de bezoeker niemand anders was dan vriend Helding, die, zodra hij mij zag, naar mij toekwam en met de meeste eerbiedigheid mij zijn dankbetuigde voor de weldheid die ik hem bewezen had. Ik stond als van de donder getroffen en verwenste het toevall dat ik juist uit de kamer was toen hij zich gaat laten aandienen. Daar kende het tegenovergestelde geval naar hem wat kunnen gaan en hem afzonderlijk spreken. En nu vreeste ik, zou de bommen lospreken. Maar, mijn waarde, M. Helding, zei ik eindelijk, ik weet niet waar u Edelen van spreekt. Ik betuig u dat uw dankzeggingen mij zo vreemd voorkomen. Wel ja, zei de mijn vader, die van mening was dat Helding voor de twee ducaten bedanken kwam. U Edelen behoefte waarlijk niet te moeite te doen van daarvoor hier te komen. Het gedicht waarmee u Edelen ons vereerd hebt is slechts weinig betaald met zo'n bagatelletje. Een bagatelletje, Edel gestrenger, riep Helding, waarlijk, zo uw Edelen honderd zeeuwen een bagatelletje noemt. Voor uw Edelen is het mogelijk, maar voor mij waarachtig niet. Honderd zeeuwen, herhalde mijn vader. Hier moet een misverstand plaatshebben, dat geld komt van mij niet en ik betwijfel of mijn zoon ook genoeg bij kast is om zulke munera weg te geven. Hij lieve, Edel gestrenger heer, hervatte de poët. Uw Edelen drijft het al te verre, zulke Edelen wijze van schenken verhoogde waarde van het geschonkenen. Dat u slinkerhand niet weten wat u richter geeft, mompelde het handeletje. Maar het is vruchteloos, vervochten Helding, de zaak te willen verbloemen. Hoe fijn het werk op bestoken was, ik ben er toch achter gekomen. Hij lieve, geef ons de Historia faktie eens, zei de mijn vader, want ik ben nu schierig te weten hoe de vork in de stil zit. Met genoegen, Edel gestrenger heer, ik zat daar op mijn bovenkamer en had een veldzang ter gelegenheid ter verjaring van de heer Smethoff voor mij, terwijl Heinz mijn huisheer juist bij mij zat en mijn kwetantiesreef voor drie maanden huur, die ik hem voldeed uit de twee ducaten die u Edelen laatst bij mij gelaten had. Daar wordt aan mijn deur geklopt. Ik zeg, binnen, daar komt de monsieur binnen. Monsieur Lucas Helding? Dezelfde, zeg ik, daar moet ik u dit zakje overhandigen, zegt hij, wees zo goed mijn kwetantie daarvoor te geven. Met begon hij het geld op de tafel uit te tellen, alle gerande zeelsterijksdaalders. Ik was zo buiten mezelf dat ik beheefde als een riete blad. Maar man, zeg ik, u Edelen is zeker een buis, ik ben geen geld te wachten. Geen buis ter wereld, zegt hij, terwijl hij het geld alvast voortelde. Zo hoe Edelen Lucas Helding is. 29, 30, 31. Maar van wie komt het toch, voeg ik. Ja, dat mag ik niet zeggen. 45, 46, 47. Het was mij, alsof alles mij draaide voor de ogen, zulke soms gelds te zien. Wel, zei de Heinz, ik zou het maar opsteken. Mijn moed zo geen koren van de molesturen, zei de ik. Sr. Heinz, wees zo goed en schrijf mij de kwetantie eens. Ga je zei het nu toch bezig en ik zou niet in staat zijn een letter op het papier te stellen, zo confus ben ik. Daar heb ik niet tegen, zei de hij, hoe groot is de son? 260 gronden, ze zei de vreemde persoon. Nu, Heinz, schreef het resu, ik teken en de man keurde weg. Begrijp je daar iets van, Sr. Heinz, voeg ik. Nee, zei, maar het is een buitenkantje, daar ik je geluk mee wens. Keer je die man, voeg ik weer. Ja, wel, zei de hij, het is een kantoorknacht bij Van Baalen. Dat die drommels er verklikker ook tegenwoordig moest zijn, dacht ik, bij dit gedeelte van Heldings verhaal. Deze vervolgde. Dat was aan geen doven gezijt. Ik gaf mijn geld aan Heinz om te bergen en liep naar de heer Van Baalen. Maar ja, wel, ik had pas een paar woorden gezicht of ik merkte dat het alweer mis was. Ik geef mijn geld zo niet weg, zei de hij, en liet daarop de kantoorknachtroepen die juist aan huis was. Toen kwam het hoge woord eruit. Hij had het van uw edelen gekregen om het mij te bezorgen. Hier zette mijn gehele familie grote ogen op, en ik vloeg de mijne neder, mijn loodlotte, gestern te verwensende. Ik wist niet dat uw middelen zo ruim waren, zei de mijn vader, met bevremding. Het spijt mij dat het ontdekt is, hernam ik, maar ik kan u verklaren, M. Helding, dat uw dankbetuigingen niet aan mij behoeren gericht te zijn. Uw edelen is het geld even meer naar mij verschuldigd als aan de kantoorknacht die het u gebracht heeft, want beiden hebben wijt van een derde ontvangen, en de hand die het mij ter hand stelde wil niet genoemd zijn. Mijn toon was zo ernstig dat Helding overtuigd scheen. Nu keek hij mijn vader aan, maar deze schudde het hoofd en mompelde. Etiam per interpositam persoonam donatio consumari protest. Maar ik begrijp er niets van. En mag ik er volstrekt niet naar raden wie de zender is? Vroeg Helding. Ik verzeker u, was mijn antwoord, dat jij daar vergeefde moeite toe zou doen. Het is mij bovendien volstrekt verboden, u iets dien aan gaande te vertellen. Helding zuchte en haalde de schouders op. In dat geval ben ik uw edelen toch altijd dankbaar voor de bezorging, zei hij, en het zij uw edelen de zender zeid of niet, zo wil ik toch niet nalaten, uw edelen het tweede oogmerk mij naar komstmede te delen. Zijende om uw edelen te nodigen op een klein partijtje, dat ik zei dat lang aan enige aan mij naar kunstvrienden schuldig ben, en nu eindelijk in staat ben gesteld, hun te geven. Mijn waarde met je Helding, zei ik, ik ben volstrekt niet op de hoogte om met geleerde lieden om te gaan, en zal bovendien tant druk te genoeg aan de hand krijgen, die mij dergelijke partijen wil zullen beletten. Ja, dat vind ik ook, zeiden mijn moeder, mijn bezorgdheid aanziende. Dergelijke partijen duwen soms tijdens laat, mijn gebruik er meer dan gewoonlijk, de gezondheid leidt er door. Oh, uw edelen meent het niet, zei de Helding. De jonge heer kan immers naar huis gaan wanneer hij verkist, en behoeft niet meer te drinken dan hem lijkt. Een glas rode wijn kan op zijn en jaren zoveel kwaap niet, en dan bovendien de jonge heer heeft het mij beloofd. Het zij verre van mij hier ongeroepen wijsheid te willen verschaffen, zeiden mijn vader. Maar ik geef u, M. Helding, vriendschappelijk een bedenking, of hij wel doet de verkregenen soms zodaardelijk te gebruiken om uw vrienden te trakteren. Ik weet wel, ga je poeten achter het geld als slijk, en denk met Horatius. Nullus agento cholarest avaris aptitoteris. Maar toch, ik denk dat het oogmerkt dat Senders geweest is, dat hij er u zelf een mede te goed deed, en niet dat anderen het verbrasten. Uelige strengen spreekt zeer waar, zei de Helding. Maar wat is het geval? Ik ben u al zoveel jaren lid van een vriendenking ter onderlinge oefeningen in de dichtkunst. Volgens de instellingen van ons genoodschap, moeten wij maandelijks bij één der leden vergaderen, die de overige ontvangt en hun nog glas wijn schenkt, naar zijn vermogen. En daar zijn nu weten dat ik geen kelder heb, wisten zij het altijd zo te schikken, dat mijn beurt het overgeslagen. Ik heb nu zoveel jaren altijd op hunne kostte wijn gedronken, en nu wilde ik wel voor eens in mijn leven hun beleefdheid te mijn opzicht te vergelden. Dat is eerder moedig gedacht, zei de mijn vader. Maar toch draag zorg dat hij niet alles aan de wijn verdoet, en bepaal u dan bij hen aan wie jij een tractement schuldig zeid. Nu ja, zei de helding, of er een paar meer of minder zijn, dat zal er zoveel niet toe doen. En aan de jonge heer, die me in staat gesteld heeft mijn huisuur te voldoen, wilde ik toch ook al tonen dat ik niet ondankbaar ben. Het is zeker wel wat vermetel van mij, te durven hopen dat iemand als de jonge heer Huik mij de eer aan zouden doen mijn arme woning te bezoeken. Volstrekt niet, haar nam mijn vader, en ik heb er niet tegen dat mijn zoon van uw uitnodiging gebruik maken, indien zij kantoordrukten het niet beletten, en hij voor die avond niet voorzijd is. Maar lieve Engel, zei de mijn moedig, vreemd opziende. Gij, meet het immers niet. Kom, ketje lief, zei de mijn vader, wees maar tevreden, Indulge Veniam Poeo. Ja, zeiden ze, de schouders ophalen. Als Gelatijn begint te praten, zal ik maar zwijgen. En ze schudde het hoofd, terwijl hij gehele wezen te kennen gaf, dat zij die partij niet goedkeurde. Zie zo, dat is treffelijk, zei de helding, terwijl hij zich tot mij wende, en de handen vreef. U edelen zal zien, het zal een orde zijn. Hijns heeft mij veroorloofd, de gast op zijn kamer te ontvangen. Dan behoeven zij zoveel trappen niet te klimmen. En hebben minder gevaar, er af te rollen, dacht ik. En ik zal die juffrouw, die beneden mij woont, verzoeken koffie te schenken. Dan heeft het goede mens ook reizen verzet, want ze zitten gehele dachten kniezen en te zuchten. En zal die juffrouw dan alleen met al die heren zitten, voegmoedig. Wel nemen, vrouw, antwoorden helding, lachende. Ze zal een paar kamer blijven en ons de koffie sturen. Och, dit is een lief meisje, zo vriendelijk, zo zachtzinnig. Niet waar meneer, vroeg hij, mij tot getuigen nemen. Zo verrenand, kent geide juffrouw ook al, voeg mijn moedig, half scherzend, half bestraffend. Dat te zeggen, ja, ik heb haar aan het voorbij gaan gezien toen ik m'n juffrouw helding bezocht, antwoord ik. Nu ja, gezien, zei de helding, en een grote dienst gedaan bovendien. Nu, zij is ook altijd recht dankbaar, want zo dik als ik haar op de trap ontmoet en een praatje met haar maak, vertel ik haar van uw edelen, en dan glint ze haar ogen als twee sterretjes. Wat is dat voor een juffr, voorop zijn beurt, mijn vader, met een strakker blik, en wat zijn dat voor diensten die verrenand haar bewezen heeft? Och, een zedig meisje, zei de helding, die geen Christenzieel bij haar ziet en nooit uitgaat, en voorom ook, maar zij woont dan bijster alleen en verlaten. Daar heb je de notaris Baufeld, daar ik geloof dat een stuk van een nicht af is, die komt niet eens naar haar omzien. De man is ziek, dat is mogelijk, maar kon er niet één van zijn dochters senden. Al was het maar om haar naar de kerk te brengen, waar zij nu niet alleen naartoe durft gaan. Gisteren nog vond ik haar, zo bij het manier van spreken, waar zij te kerkig geweest was, en ze antwoorden mij, dat ze zeer dat haar komste Amsterdam nog geen voet over de drempel heeft gehad, omdat zij niet alleen durft uitgaan. En toen voeg ze mij of ik geen zuster of nicht had, die op jaren waren, en haar der waard zou kunnen geleiden. Arme zeel, zei de tante letje, met deernis. Zij is gelijk aan de geraakte, die de genezenen wateren van Bethesda niet kon genaken, onderten niemand was om hem op te nemen. Maar het heldert nog niet op, wat verder dan met haar te maken had, zei de mijn vader. Anders niet, zei ik, dan dat ik haar bevrijd heb van iemand wie eens bezoek haar lastig was. Doch M. Helding weet dat wij de naam des onbescheiden indringers niet voegsaam kunnen noemen. Mijn vader zweeg en nam een snuifje. Ik wist wat hij betekende, want de snuifdoos kwam slecht bij bepaalde gelegeneden uit de zak, namelijk wanneer hij hoofdpijn had, in de pleidzaal bij Lama Pleidooie, in de kerk bij vervelende predicatie, wanneer hij iets zwaarwichters op te stellen had, of wanneer hij misnucht was. Hij bleef echter die gantste de avond evenvriendelijk tegen mij. Ik vermoedde derhalve dat zijn ontevredenheid alleen op heins zouden nederkomen, die hem van het vorige vallende tot zijnend onkundig had gelaten. Na een onbeduidend gesprek, nam Helding zijn afscheid van het gezelschap. Mijn meldende dat er bijeenkomst waarop hij mij genodigd had, de volgende donderdag de zes uren zou de plaats hebben, terwijl ik van mijn kant beloofde, in tijd aanwezig te zullen zijn. Toen ik de man uitgeleide deed naar de voordeur, vroeg hij mij of ik reed in gevolg mijn belofte, en hem de vriends opgedaan had van mijn vader over zijn dochter te spreken. Ik antwoorde, gelijk de waarheid was, dat ik zulke terstons had verricht, doodat er met de verlangde naasporingen wel enige tijd zouden verlopen. Met z'n verloren schaap seed het lang niet meer in Amsterdam bevond en waarschijnlijk van naam was veranderd. Helding toonde zich hoogst erkendelijk en maakte nog verschrijdende verschooningen over de moeite, welke hij mijn vader en mij veroorzaakte, waarna hij vertrok. Bij het gezelschap terugkerende vond ik mijn moeder bezig, mijn vader minzaam te beknoren, dat hij mij naar dat poëte maal liet gaan. Ik hoop, zei de mijn vader, dat Ferdinand oud en wijs genoeg is en zich weet te matigen. Hij wil toch niet, ketje lief, dat wij een knap, die nu ruim twee jaren op zijn eigen weekend gedreven heeft, weder als een schooljongen gaan behandelen. En hoewel ik niet verlang dat hij Helding tot een huisvriend maakte, zo heeft mij de dankbaarheid des manst toch getroffen, en wil ik niet dat hij ons van hoofd waardij beschuldigde. Had ik echter vooraf geweten, voegde hij er glimlachend bij, dat zich zo'n innemende koffieschengster daar bevond, ik had mij nog eens bedacht. Mijn kan zich voorstellen dat ik bij dit alles niet zeer op mijn gemak was, en met schrik opzag tegen het lospersten der donderbuien, die zich van alle kanten boven mijn hoofd samenpakten. Maar mijn ongerustheid moest nog vermeerderd worden. De volgende dag kwam er een mand van Tante van Bempten, met groenten en vruchten, welke zij mijn moeder stuurde, de grieverbij van Susanna en mij, van de volgende inhoud. Signeur Ferdinand, jij hebt voorwaar mooie stukjes uitgevoerd, daar zijn nu al mijn approfetie uitgekomen, dat jij nooit zou deugen. Ja, Ferdinand werd altijd in de familie als het achtste wonder beschouwd, en ik, die wat beter inzicht in de zaken had, al zo weinig geloofd als wijlen met je vrouw Cassandra. Maar zo gaat het, als de wijsheid op de straat is schreeuwd, blijft iedereen thuis, en als de dwaasheid maar even fluit, is er daadelijk een toeloop. Ik hoop dat er geen toeloop komen om u te zien ophangen. Denk eens, de zoon van de hoofdschout uit het tathuisraam te zien uitsteken, dat zou een aandoenlijk schouwspel wezen. Nou ja, kijk maar eens overrind niet op, de bommel is uitgebroken. Daar komt vanmorgen baas Roggenveld met zijn lakenveldse koeien aanzetten, en vertelt aan Tante dat die Michelle Weerglas, die in zijn huisje woonde, met haar noordenzoon vertrokken is. Niemand weet waarheen, of gewoon iedereen gister kan, dat hij niet spoedig terug zal komen, over met zich hedenmorgen de balu in eigen hoge persoon aan het ledige huisje vervoegd heeft, bewerende dat gemelde Michelle Weerglas niemand anders was als. Nu raad eens, zo gij kunt, of lieverg, zo gij het niet weet, niemand anders als Zartepiet, en de bedrijver van ethelijke diefstallen, huisbraken en roverijen op de publieke weg. Nu behoef je niet te vragen hoe of Tante opkijkt, dat hij met een senior op zulke intieme voetwaart, dat hij u visites kan doen. Zij wilde er eerst aan papa over schrijven, maar ik heb er beduit dat ze de mama verdriet aan zouden doen, en dat het beter waren dat ik u eerst kapitlde over het aangaan van de herge kliézons. Je kan nu zeggen dat ik er van reel en beef. En dan, hoor ik, heeft Pulver verteld, dat gij een zakje met geld van die vielt heb ontvangen. Is u edelen, al te met een compagnon van Cartoche en Jaco? On a prend à relé dilottre avec le loup. En ik mag van balen wel waarschuwen, anders gaat gij nog met de kast strijken, en dan zou hij inderdaad de ongelukkigste man der wereld worden. Ik heb al aan Jaetje Blaak geraden, haar koffertje na te kijken, om te zien of gij haar niets ontstolen hebt. De haren op zich, dan zou ik het u vergeven, want dat waren volgens het recht van wedervergelding. Just talionis, zou papa zeggen. Ja, ik weet ook wel een mond vol latijn. Over mitzij, zo het mij voorkomt, zich aan de divarie van uw hart heeft schulden gemaakt. Nu, op haar hart zult gij wel alle aanspraak verburen, zo gij haar dergelijke kennissen op na hout. Het is toch jammer. Laatsleden zondag schinzij u zo genegen, en toen gij aan tafel met de heer van Balen aan het redetwisten waard over het tarief, keek zij, of schoonzij er wel niets van begrepen zal hebben, u met zulke aandachtige ogen aan, dat het meide schijn had, als had hij haar toilettafel tegen een gebroken bloempot willen verwedden, dat gij gelijk had. Nu, rechtvaardig u zo gij kunt, want Tante is ernstig boos, en er is een zilveres suikerstrooier zoek, die zij zich verbeeldt, dat toen die vagebond tijdens zijn bezoek is meegepakt, of hebt gij hem misschien in de lommert gezet. Gij zijt haar niet te goed toe. Dit, weet gij, is het oordeel van zuster. De mededeling van dit alles was niet geschikt om mij bijzonder gerust te stellen, en ik had reden genoeg om mijn rasse belofte tot stilzwijgendheid te verwensen. Ik kon de brief echter niet onbeantwoord laten, en zag in hoe nodig het waren, Tante de Bevredigen. Ik schreef daar half aan Suzanne, en dankte haar voor de dienst die zij mij bewezen had, door mij zo tijdig van het gebeuren te onderrichten, en vooral door Tante te doen afzien van haar voornemen om aan mijn vader te schrijven. Wat de ontmoeting van zwarte piet betrof, zo verhaalde ik haar alleen, dat de man mij werkelijk geld had gelaten met het verzoek het aan een derde over te brengen, toch dat het een geheim was waarin personen betrokken waren die ik niet noem mocht. Geloof mij dus, eindigde ik, dat ik niet min dan gij verwond ik ben geweest van Smaans bezoek, en had ik wel gewild had, dat hij aan een ander deze lastige commissie had opgedragen. Ik heb die echter niet geweigerd, omdat het werkelijk een vergoeding was welke de man deed, en dat hij, naar het mij vleien, op weg is om zijn schandelijk bedrijf te verlaten. Bidden wij liever voor de ongelukkige dan dat wij hem veroordelen, en vergeeten wij niet dat welke zijn misdrijven ook geweest mogen zijn, de poort der Gennade, voor de barou hebben de zondag nimmer gesloten blijft. Ik was nog een bezoeksguldig aan Tante letje en besloot de avond te baten nemen om aan deze verplichting te voldoen. De harenhuizen gekomen verzuimde ik niet aan de dienstmaat die mij de deur opende te vragen of Tante ook belet had, want ik wist dat zich niet zelden enige vroomen ter onderlinge stichting ten haarend verzamelden, en ik was niet bijzonder op het gezelschap van de weduwe knijpduim, of de katechiseermeester zoutbrand gesteld. Nee, je vrouw is alleen, zei de meid, met nog een juffertje, dat zo even met een sleetje hier gekomen is. Deze verzekering begaf ik mij naar boven in de verwachting van de ene van de mij onbekende neepmuts over Tante te zien zitten, maar wie schilderde mijn verbazing toen ik in Tante's achterkamer gekomen gewaar werd dat de juffer die tegenover haar bezig was een kopje thee te drinken, altijd wel bij mij bekend, in één woord niemand anders was als Amelia Bos. Wat deze betreft, zij was niet minder verrast door mijn verscheiding en het kopje ontgleed bijna haar vingers. Zo neef, zei de Tante, ik was u heenavond niet te wachten, ga ik kent de juffer naar ik meen. Ja, Tante, antwoordde ik, maar ik was er verre af van te denken dat de juffer ook bij u bekend waren. Behoeft mij dan zij naast te kennen om haar mijn dienst te bewijzen, vroeg Tante. Kende de weduwen van Sarpat, de man gods die zij bij zich ontving en zij had haar niet geschreven, vergeet de herbergsaamheid niet, want hierdoor hebben sommige onwetend mij geherbergd. Het is verre van mij, zei ik, dat ik aan uw goede wil jegens u ernaast zouden twijfelen, maar toch vind ik mij verrast door m'n juffer hier te zien en kan ik niet nagaan op welke wijze uw kennismaking heeft plaatsgehaald. Dit laat zich, denkt mij, nogal raden, zei de Tante. De woorden ten huizen uw vaders door de liedjesmaker gesproken hebben ik bewaard, die overleggen in mijn herte en het was alsof er een stem in mijn binnenste sprak. Deze maagd, gelijk Hannah, handelde met Samuel haar zoon, hem opbrengend tot het huis des heren. Maar ik zou het toch geen vrij moedigheid gehad hebben, zomaar tot haar te gaan en te zeggen, zie, hier ben ik. Waren het niet, dat ik hedenmorgen in de Kausenwinkel bij Van Vlerken zeiende, haar aldaar had aangetroffen met de oude man, ja, diezelfde helding die haar geleiden en haar aan mij voorstelde, en hebben de bevonden dat zij is gelijk ene Maria en Hannah luistert naar de waarheid die uit de godsaaligheid is. Zo heb ik haar genodigd om hedenavond bij mij te komen en deel te nemen in een destichtelijke onderwijzing die ik naar mijn vermogen proog te geven aan wie Dorst heeft naar de water- en deslevens. Ik kon van mijn verbazing niet terugkomen. Hoe dacht ik, zal ik dan eeuwig waar ik ga, uit of thuis, aan ontmoetingen worden blootgesteld, die aanleiding geven tot nieuwe verwarring? Is mijn geboortestat, zei dat mijn afwezigheid moet worden, of ben ik het zelf? Of is alles een benoude droom? En dan, Amelia is immers de romse godsdienst toegedaan, heeft zij dan de letje die zo sterk op haar geloof staat, opzettelijk misleidt, of heeft hij een misverstand plaats? En hoe deerlijk zal dat dan uitkomen? Wat Amelia betrof, of schoonzijn het eerste ogenblik niet minder verlegen scheen dan ik, herstelde zij zich spoedig. Zij haalt het voordeel boven mij dat mij in het tegenwoordigheid, als die van een bekende, haar gerustheid inboezende, doorverwekte. De juffrouw heeft mij verteld, zeiden tante, naar enig zwijgen, dat jij haar een gewichtige dienst hebt bewezen. Zo, antwoord ik, Amelia enigszins verwond het aanziende en onbewust hoe ver er zich haar mededelingen hadden uitgestrikt. Ja, meneer Huik, zei de Amelia, mij uit de verlegenheid helpende. Ik heb haar met juffrouw u tante kenbaar gemaakt, dat u eerlijk zo vriendelijk geweest zei, om mij van die lastige heer te ontslaan. Ik heb alleen mijn plicht gedaan, zei de ik, en ieder fatsoenlijk man zou in mijn plaats even zo gehandeld hebben. En de juffrouw heeft u zeker ook verteld, zei de tante, hoe het komt, dat zij dus alleen en verlaten is, gelijk rut de morbitische, zonder zelfs een schoonmoeder te hebben, zodat wie zij zeggen kan, uur volk is mijn volk en uur god mijn god. Ik wist niet wat te antwoorden. Wat denkt u, lieve tante, vroeg ik om er mij uit te redden. Ben je aan voor een raadsman deftig genoeg om het vertrouwen ener jongen juffrouw te verdienen? Amelia is geen terstond mijn oogmerk met dit ontwijkend antwoord te bewoeden en haast het zich te zeggen. Ja, meefrouw, ik heb haar nu heer Neef verhaald, gelijk aan u, dat ik er ongelukkig aan toe ben, dat de heer Bouwveld mij niet kon ontvangen en ik niet terugkanker aan het deventig, uit hoofd mijn familie van huis is, zodat ik mij alleen bevindt. Had mij nu tenminste maar bij een authentelijke peurgevrouw besteed, zei de tante, maar mij denkt, Amsterdam is groot genoeg en ik zal zelf aan die senior Bouwveld schrijven en hem voorstellen, u een ander logisch te bezorgen. Sante Maria, doe dat niet, riep Amelia ontsteld uit. De heer Bouwveld ligt ziekte wet en is buitenstaat zich met enige zaken te bemoeien. Wat zei dat gij daarvoor een vreemd woord? Vroeg tante, terwijl ik op mijn lippen beat. Dat luide even of het een vervloeking waren en daar zat geschreven. Gij en zult ganselijk niet vloeken. Amelia kreeg enigszins bedeest over deze bestrafing en naar het hoge rood te oordelen dat haar wangen bedekte, geloof ik, dat ze zich bovendien verwijtingen deed, van aan de goede vrouw, die haar bij zich ontving en sprookje op de mou gespeeld hebben. Want aan die Deventerse historie begreep ik wel dat geen woord waar was. Maar nog groter werd de verwarring van het arme meisje toen tante haar, na een korte stilte, de vraag deed, welke predicante deventer zij gewoon was te volgen. De ene dienst dacht ik is de andere waard en ik pocht op mijn beurt Amelia het antwoord te besparen. Gij maakt misschien, zeide ik, geen onderscheid tussen hen en hoort al een even gaarne. Inderdaad, zei de Amelia, ik geloof, hoe viel tante in. Maar ik denk, er is toch nogal onderscheid tussen de godvreesende klarabron die zijn naam terecht draagt, want hij is als een fotteine der hoven, een put der levende wateren en de eidelen zevenslinger die besmet is met pelagiaanse zuurdesem en die slechts woorden zonder wetenschap voor het brengt, waarmee hij de raad verduistert en de kortzichtige verblindt. Ocht me juffig, zei de Amelia, verbaasd over deze uitval waar zij niets van begreep. Ik heb daar zo weinig verstand van en, maar bij wie hebt gij uw beleidenis dan gedaan, volgt tante. Of behoort gij wij licht tot de zodanige die talmende zij met die af te leggen, niet indachtig dat de tijd voortgaat en dat wij niet weten wat de uren des oordeels komen zal. Ik weet het niet recht, antwoordt Amelia. Ik was elf jaar oud toen ik het sacrament ontving en ben vergeten welke naam de priester droog bij wie ik mijn catgismes geleerd heb. O, we, o, we, dacht ik, nu is het geheel en al mis. Maar welke woorden zouden in staat zijn, de verbazing, de ergenis uit te drukken, welke op het gelaad van tante Letje te lezen stonden, toen zij uit het genen ter kwader uren aan Amelia ontvallen was, de waarheid inzag en ontdekte wie zij bij zich in huis ontvangen had. Met open mond staarde ze Amelia aan. Zij liet de kaos waaraan zij breiden op de grond vallen, sloeg de handen in okander en herhaalde half luid de gesprokene volzin als wilde ze zich overtuigen of zij wel verstaan had. Wat de arme Amelia betrof, zij begreep niets van het kwaatezige gesticht had. In de Rooms Catholicke godsdienst opgevoed en in vreemde landen gewoond hebben, wist zij, gelijk mij naar haar hand bleek, op zijn best dat hier te landen een andere wijze van godsverering dan de haren als de heersende bestond. Haar vader had het hoofd tezeer vervuld gehad met andere zaken, of wel ligt de gelegenheid gemist van haar te onderrichten, hoe zij zich omtrend dat stuk in Holland te gedragen had. Zij had dan ook al wat tante vroeger gezegd had op haar eigen kerkleer toegepast en die uitdrukkingen, welke haar duister of ongewoon voorkwamen, daaruit verklaard dat er wel ligt enig verschil bestond tussen de vorm van de eredienst in dit land en in dat haar vroeger inwoning, terwijl de verwarring veroorzaakt door de vragen welke tante haar deed ontrend de plaats van waar zij voorgaf gekomen te zijn, haar nog minder had toen nadenken over de vorm dan over het zakelijke van haar antwoorden. Ik zag untussen dat het zaak werd tussen beide te treden. Tante Lief, zei ik, hier heeft een misverstand plaats. Uw edel is schijnt niet begrepen te hebben en ik heb er u niet van kunnen onderrichten dat hij hiervoor tot de Romse kerk behoort. De heren bewarens, zei de tante, na een diepe zucht haar stem wederom kreigende en beurtelins Amelia en mij aanzienden. Dat zoiets gebeuren moest. Had ik dat kunnen verwoeden, zo had ik mij wel gewacht, de juffer te nodigen, indachtig dat de schrift zegt, indien iemand deze leren niet en brengt en ontvangt hem niet in uw huis. Tante is gereformeerd, zei ik tegen Amelia, die nu begon te beseffen waarderschoen vroom. Gij zult niet langer last van mij hebben, meefig, zeiden zij met waardigheid, terwijl zij opreed zijn haar boeltje bij eenpakten. Ik dank u voor uw goede wil, aan mij verlatenen betoond, en terwijl ik een erkentelijk aandenken aan uw welwillendheid bewaren zal, zal ik het steeds betreuren dat een verschil in de vormende scheloos u beletten moest de opwelling van uw edelhardt in te volgen. Tante trok bij het horen deze toespraak een gezicht als of zij een lelijk drankje in nam. Echter stond zij insgelijks op en mij aanzienden, mondelde zij. Ja, de juffer kon het niet helpen. De ze naar buis, de ze misverstand, zoals Neef wel zegt. Inderdaad, hernam ik, maakt tante lief, hoewel dit nu oorzaaks zijn zal, dat gij uw goede voornemens om met de juffer naar de kerk te gaan, niet zult kunnen ten uitvoer brengen, nog haar op uw oefeningen nodigen. Zo zie ik niet in, dat gij daarom de inspraak van uw voortreffelijk hart niet jegens haar zou kunnen involgen en haar op een andere wijs behulpzaam zijn, of haar uw gezelschap schen. Er zijn paapse vrouwen genoeg in de stad, pom de tante, en bovendien wat zegt de apostel, wijkt van de zulke af. En wat heeft een nogwijzer mond geantwoord, voeg ik, op de vraag wie onze naaste was. Het was inderdaad opmerkend zwaardig de indruk graden te slaan die deze vraag op het vroom en medelijden het hart mij naar goede tante teweegbracht. Ze zag mij een wel verrast en verlegen aan. Bekeek toen met aandacht de toppen van haar vingeren, en zij mijn gezichten schommelde een tijd lang zondersprek in haar zak om haar neusdoek te krijgen, veegte een paar tranen weg die aan haar ogen opkwamen, drukte mij de hand en trat eindelijk naar Amelia, die nog altijd met haar werk in de hand en de ogen op de grond gefestigd midden in de kamer stond als gereed om te vertrekken. Nee, zei de tante, haar de handen drukken en op het voorhoofd kussen. Alwaard gij heidens of Turks men zal niet zeggen dat ik u verlaten heb en voorbij gegaan, gelijk de priester en de leviet die de gewonde reiziger voorbij gingen. Het is toch uw schuld niet dat gij met de afgoedereien van het pauzdom besmetzijdt. Waar ik kan zal ik u van dienst wezen en u bijstaan in wat zaken gij mij zou het mogen van doen hebben. En wij zullen over geen punten des gelofs spreken. Den zij gij opgewekt wordt om naar de leerder waarheid te horen. Helaas, meefrouw, zei de Amelia, terwijl zij langzaam weder haar plaatsinnam, waar tante haar heen geleiden. Hoe grift het mij dat ik u onwillekeurig dit verdriet deze ergenis veroorzaakt hebben? Ik was zo blij dan met uw bescherming, want het was zo lang geleden dat een beschaafde, eerwaardige vrouw een woord van vriendschap en deelnemend op mij gesproken had. En ik verheugde mij zo zeer op de gedachte dat ik onder uw schuts weder mijn zo lang verzaamde godsdienstplichte zouden kunnen vervullen. Waarom hebben wij alkanderen niet ter stond verstaan? Waarom heb ik niet dadelijk geweten dat ik van u en de wegen niets hopen of verwachten kon? Want ach, in geen ander opzicht kunt gij mij, arme verlatenen, troost of hulp verschaffen. Niet, voegdante? Wel, dat zou wel ongelukkig zijn. Het is niet zonder wijze oogmerken dat God ons tot een kander gevoerd heeft. En ik zie het nu duidelijk in, ik mag niet weigeren de plicht te vervullen die mij wordt opgelegd. Zeg mij dan liefkend, heb geen raad nodig, of wij licht geld gebrek, of schroomt gij misschien u en het bijzijn van mijn neef te verklaren. Ik geloof dat ik beter doe u te verlaten, zei ik, zelf verlangende, buiten deze netelige zaak te blijven. Uw goedheid is groter dan ik verdien, hernam Amelia, schrijdende. Maar zie daar juist mijn ongeluk, dat ik niemand, ook u niet, meneer vrouw, mijn vertrouwen schenken mag. Hoe gaar neek dit wilde? Ik heb u wel licht reeds te veel gezicht. Ho, ik had hier niet moeten komen. Dan te letje, zag Amelia met medeleiden, toch tevens met bevremding aan, en ik kon bespuren dat zij verlegen was hoe ver het te handelen. In haar stille en afgezonde levenswijze had zij weinig gelegenheid gehad om mensen kennis te verzamelen. En schoon zij dagelijks ongeluk gebezocht en met raad en daad bijstond, waren de rampen die zij ledigde doorgaans van meer dagelijkse aard en had zijzelf de zodanige lieden aangetroffen wie je leed, even als dat van Amelia, en meer buiten gewone afzonderlijke oorsprong had. Ze zag mij vraagend aan, want ondanks mijn aanbod om te vertrekken bleef ik nog altijd met de hoed in de hand staan, onzeker of ik wel deed, bij de vrouwen alleen te laten en te wagen dat Amelia haar geheel vertrouwen schonk aan tante die het wel niet verraden zou, maar die mij toch ongeschikt voorkwam om met ware deelnemming naar zulke zaken te luisteren als de dochter van een buiten de wet gesteldes werver ongetwijfeld verhalen zouden en die haar althans geen goede raad zou verschaffen. Mij dunkt, zei ik eindelijk met een gemaakt glimlach, dat hij beiden, mijn dames, zou doen met een speltje te steken bij het gebeurde en eenvoudig over kousen en borduurpatronen te spreken. Zie, ik ben overtuigd dat Zomer Juffig zich aan haar eenzaamheid verveelt het voornamelijk daarvan daankomt dat zij niets om handen heeft. Tante zou haar stelling geen grotere dienst kunnen bewijzen dan door haar wat werk te verschaffen en dankzij de behoeftigend die hulp vereisen dat ontbreekt nooit bij tante. Meneer u neef raad mijn gedachten, zei de haastig Amelia, die mijn bedoeling begreep. Zou u edelen mij daar aan helpen konden, ik zou zo gaarne werken voor hen die het behoeften. Gij zult werk hebben, zei de tante. Gij zult mij bijstaan om klederen te vervaardigen voor de noodruftigen. Neef wees zo goed en zeg aan truitje dat zij mij de mand krijgt die in het zijkamertje staat waar die lijst op ligt. Gij zult mij helpen, mijn kind en wij zullen arbeiden gelijk tapieten, gezegd doorkas, voor weduwen en wezen. Ik zag dat alles nu in het effe zouden komen en de boodschap van tante aan de meid gedaan hebben nam ik afscheid en liet de beide dames aan haar voorom een bezigheid. Einde van 18e hoofdstuk. Deze opname bevindt zich in het publieke domein.