 13e boek vierde hoofdstuk van klaasje zevensterf deel drie door Jacob van Lennep. Deze lievervoxtopname is vrij van natuurrechten, opname door Anna Simon, het vogeltje tussen de Sperweg en de Spreeuil. Ik wist het wel, Marscharmand, dat ik eindelijk mijn wens bereiken zou, zei Tilbury, algrinnigende, net terwijl hij zijn arm om Nicolethus Hals poogte te slaan, maar deze, hoe zeer een ogenblik door de verrassing als versteent, was spoedig wederbaar zinnig gekomen, en op springende, ondoek zei de omhelzing, vloot naar de andere zijde van de tafel, haar stoel met zich trekkende, en dit verdedigingsmiddel met beide handen vasthoudende, stond zij nu ter afweering van alle gemeenzaamheid gereed. Maar wees dan toch zo twaas niet walle meid, zei Tilbury, zie je, in het bos of op de markt, daar ging het goed, de preuzen te spelen, maar hier een huis strijdt zoiets tegen alle regel en alle reden, je bent ongesteld geweest en dat heeft mij gespeeten, nu kom ik u gelukwensen met uw herstel, en dan is het niet heus mij voor mijn beleefdheid een stoel naar het hoofd te willen gooien, bovendien zou u die drift maar weer doen instorten. Kom, wees een verstandige meid, zet dat meubelstuk neer, en drink een glas wijn met mij, dat zal je levensgeesten weer opwekken. Hier mama, waar ben je met de wijn? Hier ben ik, antwoorden, tot hernieuw de schrik van Nicolette, de stem van Madame Mont-Atos uit dezelfde donkere hoek als waar Tilbury uit was opgedaagd, en de matronen traat naar voren met een blaadje waarop een fles en twee glazen. Ze wende de blik even naar de versperring en begon toen luidkeels te lachen. Zie, dat had je niet gedacht, juffertje, dat we er meer dan één manier op wisten om hier binnen te komen. Je ziet wel, en hier zetten ze eerst het plaatje op tafel en toen de canapé wedder op zijn plaats. Dat al die kunsten niets helpen, ik zou nu in jouw plaats maar verstandig wezen en geen fratse meer maken als meneer zo beleefd is je een visiet te komen brengen. Meneer is een genereus heer die het goed met je maken zal. Nu, niet kinderachtig wezen, en als meneer wat nodig heeft, dan roept hij maar. Ik heb het middel hier om mij te doen horen, zei Tilbury, en de kattenkop die zijn rotting versierde in de mondstekende deed hij een schel gevluid herklinken. Je hoort het, hernam me dan Mont-Atos, tegen Nicolette, op minste zijn ben ik hier en ik raad u geen onnodige spoorling te maken. Met deze vermaning verwijderde ze zich langs de weg van waar zij gekomen was, en nu zag Nicolette dat die weg eenvoudig door de hangkast liep, welke laatste door een verborgen achterdeur met een zijgang verbonden was. Nu mijn engel, zei Tilbury, terwijl hij Nicolette met tintelende ogen aanziende, de glazen in schonk, leg nu die boosheid af en kom als een goed kind bij me zitten. Meneer, de baron van Tilbury, zei Nicolette, altijd in dezelfde houding tegenover hem staande. In die jewaarlijk een edelman zei, als men van u zegt, toon het dan door uw handelwijze en help mij dit hol verlaten, waar ik door een ongelukkig toeval ben ingekomen en waar ik tegenrecht en billijkheid gevangen wordt gehouden. U hier uit helpen, riep de andere, met een boze lach, mijn eigen werk weer vernielen, want wie anders dan ik is het geweest die, toen ik ontdekte, dat mama Caneeë u kende haar geld beloofd heb, indien zij mij een ontmoeting met u bezorgen kon. Wie heeft, toen je ziek waard en zij u naar het gasthuis zenden wou, haar beduit, u hier te houden en de verplegingskosten betaald. Wie is hier keer op keer geweest om naar uw toestand te vernemen en wie heeft zich verheugd over uw herstel? En nu, in de plaats van een weinig dankbaar te zijn voor al wat ik gedaan heb, sta je daar in een dreigende houding, alsof het je doodvijand was, ik die adoreer van het eerste ogenblik dat ik je gezien heb. En als besluit van deze treffende tirade, gief hij met een bevende stem het lied uit de favoriet, enigszins verhandeld aan. U dankbaar zijn, riep Nicolette, u die met zulke schepsels als die vrouw daar huilt en uw geld uitgeeft met geen ander doel dan om mij voor altijd ongelukkig te maken. Mijn heer, is dat de handelwijs van een edelman? Ik vraag het u nog eens. Ik heb u reeds dik was genoeg doen blijken dat uw vervolging mij lastig was, en het is een man van uw stand en jaren onwaardig mij des niet te min te blijven vervolgen met wat je liefde noemt. En die je enige gevoel van eer, of laat ik zeggen van menselijkheid in je lijf had, dan zou je bewogen zijn met het lot van een wees die onschuldig, hulpenloos en verlaten het slachtoffer is van de gruwelijkste boosheid, en je zou het mij helpen wederuit de klauwen van die vrouw te geraken. O, doe dat, mijn heer, wees edelmoedig, wees goed voor mij, breng mij hieruit en ik zal uw naam nog segenen. En dat zal u op uw oude dag nog een aangenaam herdenken geven en je naamals u meer goed doen dan het volharde empogening die u toch mislukken zullen, want ik verklaar u eens vooral gebeuren wat er wil, ik zal eerst sterven nadat ik slecht worden, en zal mij kunnen slaan, mishandelen, opsluiten, doen wat mijn wil, ik zal sterven, eer dan toe te geven. Het was vergeefs of Nicolette in haar reden beurtelings het medeleiden, het gevoel van eeg en het godsdienste gevoel van de baron had willen opwekken. Hij was even doof voor vermaningen als voor smekingen, en even weinig vatbaar voor plichtbesef als voor schaamte. Of liever, hij had niet geluisterd, maar zolang Nicolette sprak, zitten loeren als een kat die het geschikste ogenblik verbijdt dat ze een muis onverhoed bespringen zal. En juist toen zij zweeg, nam hij zijn kans waag, sprong met tijger vlugheid op en had haar op het middengevat eerzij erop verdacht was of zich van de stoel bedienen kon om hem te weeren. Doch hij had deze reis niet veel meer gewonnen dan de vorige, en het behaalde voordeel was van korte duur. Red dadelijk kon hij ondervinden dat een uitgemergelde grijsaart als hij niet opgewassen was tegen een meisje van even twintig jaren dat al mochten door de koorts wat verzakt zijn, toch nog altijd kracht genoeg behouden had om hem te weerstaan, vooral nu de angst die kracht verteenvoudigde. De stoel loslatende greep ze hem met de ene hand in zijn das en deed met de andere vuistslag op vuistslag op zijn armen neder dalen, totdat ze hem donk los te laten en half gewurgd op de kanapé terug te vallen. Doch de ontvangen les had zijn zater spoede slechts verdubbeld en zijn rotting opnemende blies hij uit al zijn macht in het vluitje aan de knop. Laffaard, riep zij, wederom de stoel oprapende en zich gereed houdende een nieuwe aanval door te staan. Dit was voedig genoeg het geval, door het gevluid gewaarschoed stormde, niet door de gewone deur, maar dan mondatos binnen. Wat is er aan de hand, vroeg zij, met de ogen in haar vuuri. De prijs mij te stuik, antwoordde Tilbury al heigende. Wil ze niet goed schiks, dan kwaad schiks, zeiden de helveeg. Wij weten hoe mij met dat volkje omspringt als het weer bakstig is. En tegelijk met opgeheven arm op Nicolette, die zich in een hoek verschanst had losgaande, begon zij met de stoel te grijpen en haar diet te ontweldigen, waarna zij het arme schaap met haar twee brede handen bij de schouders pakten, die ze kneep als ze de pulver malen zou, haar al dus belettende enige tegenweer te bieden, waarna zij haar naar de canapé droom. Hier voelde Nicolette de handen van de oude booswicht weder op haar kleed, en de afschuw ontlockte haar een gechil zo rauw dat het door het gehele huis doorklonk. Snel lijf nu de gruwzame begeer haar dag ene hand op de mond, geef haar met de andere om de keel en drukte haar zo op de canapé nedig. Nicolette had nu echter de armen weder vrij gekregen. Snel draaide ze zich om, raakte hun ogenblik los en hief een tweede, niet minder ijzing werkend, gechil aan. Het was echt er vergeefs dat zij hopen kon, zich tegen de overmacht te verdedigen. Ze was onmiddellijk weer onder het bedwang van het reuzachtig wijf, en de gruwzame Tilbury beschouwde haar reeds als een wisse prooi. Toen zich vanuit het portaal een luidroom moer deed horen, een forse trap de deur deed openvliegen en een heer met een stuk of drie of vier jonge meisjes achter hem zich op de drempel vertoonden. Wat wil dat? voeg hij met een schoor stem. Wordt hier aan varken gekeeld? Madame Mondatos had op het gerucht omgekeken en Nicolette even losgelaten, die redding ziende opdagen, daar stond haar hoop geschrijven weder aan hief. Help, riep zij, wie daar wezen mag, die booswicht wil mijn geweld aan doen. Wat, die ouwe, voegde onbekende, terwijl hij Tilbury van achteren bij zijn rokskraag pakte en naar zich toe trok, en hij barst in een luidgeschater uit. Madame Mondatos stond een ogenblik onthutst, zij kende de nieuw gekomene zeer goed, het was een mild heer die een half uur tevoren naar achteren gegaan was en een paar vlessen champagne besteld had, en ze wilde een gevecht dus de twee goede klanten van haar voorkomen. Wees bedaard, zeiden zij, meneer Galjaard, het is niets, alleen een meisje dat haar plicht niet verkies te doen. Maar op het horen van die naam was Nicolette opgesprongen met de uitroep, red mij, red mij, ik ben Klaasje, uw Klaasje. Klaasje, herhaalde Galjaard, die nu hetzelfde meisje dat er bij Donia gezien had en tevends zijn pleegkind herkennen. Klaasje, herhaalde een egoid het portaal, doch zonder dat iemand van hen die binnen waren het hoorde. En wat had je met Klaasje voor oude schoort, vervolgde hij, Tilbury en de borst pakkende. Help, kreeg Tilbury vol angst, vol los mij van die beschonke keel. Beschonken, broude Galjaard, wien dit epitheton te meer hinderde, omdat het werkelijk enigszins verdiend was. Dat mag je zelf wezen. En meteen de oude man schuddelde als een zak, smeten hem door de opendeur en dwars door het aldaar staande vrouwvolk heen van zich af. De baron, op de rand van de trap te land gekomen, deed een slag om en buitelde van al de treden naar beneden, waar hij kermen liggen bleef. Moord, moord, politie, reep de meisjes, verschrik de hokander stijvende. Meen, Galjaard, mijn hemel bewarens, wat heb je gedaan? Riep madame Montatos en snelde de camera uit. Beruij naar de pomp, riep Galjaard, de deur achter haar toewerpende. En toen, zich naar Nicolette wendende, voeg hij op verbaasde toon. Hoe duivel is dat, dat ik jou hier vindt. Oh, lieve vader Galjaard, help me toch hier vandaan, schmeekte Nicolette, de handen vringende. Waar Galjaard volkomen nuchter geweest, hij had waarschijnlijk niet geaarzeld aan het verzoek te voldoen, of zulkes althans te beproeven. Maar ongelukkig was hij reeds met een halve roes aan het huis van madame Montatos aangeland. Hij had er met enige dernen in de achterkamer zitten champagne drinken, en al konden hij het nog op de been houden, toch was het hem niet voorkomen helder in het hoofd, en gelijk dronkaarts gewonelijk zich vasthouden aan een bepaalde opvatting, zo kwam nu bij hem het denkbeeld op de voorgrond, dat hij juist hier geroepen was, om Nicolette te onderhouden over haar aanwezigheid te dierplaatsen. Hij zette zich, zag haar met een verwijtende blik en een ernstig hoofdschudden in het gelaat, en begon toen op een toon die plechter zou geweest zijn, indien hij minder in tegenspraak waren geweest, met het schorren van het geluid, en met het gerasp, gegorgel, gehik en gekug, dat zijn reden telkens afbraak een deftig sermoen. Wel, klaasje, klaasje, is het zo dat ik u moest, dat ik je moest terugvinden? Heb ik, wil ik zeggen, je daarom in een doos met letters, nee, zonder letters aangenomen en als mijn, als een eigen kind gevoedstert en verpleegd, en uw kost geld betaald, half schoon ik er in de laatste jaren veel tekort aan, dan geschoten, om je terug te vinden, in een, maak ik verzeker u, zijn Nicolette. Hmm, stel, hernam Gajard, mijn plechtige gebaarde, val mij niet, het val mij niet in de reden, ik wil maar zeggen, ik zou ervan kunnen schrijgen, ik en al uw pleegvaders, alle zeven, kon ik dat denken, toen ik je maat geleden ontmoette en niet, niet herkende, dat je zo de breed 14 zou zijn op gevaar, kon ik dat denken, nee, kon Donia denken, nee, schrijgen zal hij als het hoort, en de Malijer zal schrijgen aan Hogenberg en Dominé en hij daar alle zullen ze schrijgen aan Beleek, nee, die zal niet schrijgen, maar hij zal u een boet predicaatie houden, de gemena huigelaar die hij is en alle, van zeer ik ook, Maric Pettu, laten we toch niet langer hier, stil, nee, ik heb nog niet uitgesproken, hernam Gajard, op dit ogenblik even stijven op zijn stuk blijvende, als de schoenmeester bij Lafontaine, tegenover de knap, die in het water ligt, nee, ik had gehoord, je waard van mevrouw van Zierik, vandaan, ik zou hier nooit gewacht hebben, het was een allesbehalve goede leerschool voor je, waar toch dat je zo spoedig dat je zeg ik, en het nodig geoordende zijn droog keel wat te laven, schonk hij zich zonder omslag een glas vol uit de wijn die voor Tilbury gekomen was en zwulg het leeg, hmm, goede pamier deze, ik moet hem nog eens proeven, en hij ging voort met zich in te schenken en glas achter glas te ledigen, en laat je nu zo spoedig de weg die ten verderven leid, met opgerend en dat ik je hier vind, hier, wijn drinkende met die verlopen, verliedig, lidderlijk te baron, die Til, Tilbury, wijn drinkende, nee, het was niet met je consens, zou je zeggen, maar hoe kwam je dan hier, hoordentelijke meisjes komen hier, en wie hier komt is bedorven, en zie, dat spijt me van je, dat spijt me, daar kan ik van schrijden, en werkelijk past hij uit in tranen, de dronkerschap was nu in de phases daar aandoenlijkheid over gegaan, en met de ellebogen op de beide knieën gesteund en het aangezicht in de handen bergende, schrijden en snikten hij al een kind, dit was niet gerustuind voor Nicolette, die met angst voor zag dat zij in de stemming waarin ze zich bevond weinig bijstand aan hem te hebben, weinig bescherming bij hem vinden zou, en toch was hij de enige van wie zij redding meende te kunnen wachten, geraakte hij buiten staat, haar die te verlenen, dan was haar lot beslist, dan stond haar niets voor ogen dan de dood, want de dood zou er in elk geval verkieselijk zijn boven de schande, en toch was zelfs ucht op dit ogenblik niet de gewaarwoording die bij haar bovendreef, ze had enig medeleuiden met de ongelukkigen, was hij het niet in wiens handen zij als onnozelwicht was overgegeven en die haar liefderijk had opgenomen, was hij niet haar pleegvader die jaren lang tot haar verzorging had bijgedragen, had hij niet ook nu zich de reddende engel getoond, die haar van die afschuwelijke Tilbury had verlost, die door woord en daad getuigde dat er haar nog genegen was, wiens verwijte zelf, hoe hard en onverdiend die haar in de oren klonken, haar toch van zijn inneke belangstelling getuigde, en was het niet om haar dat die tranen vlooten. Oh, ze schaamde zich bij kans dat hij het tegenover hem nog een ander gevoel bij haar sprak, dan dat van deelneming met zijn toestand. Zij vond zichzelf onbillijk en ondankbaar jeegdste man aan wie zij zoveel verschuldigd was. Zolang hij hier en bij haar was, kon zij immers gerust zijn. Zijn tegenwoordigheid was haar immers een waarborg van veiligheid. Ween niet, wees niet bedrofd, lieve vader Galliard, wiep zij, terwijl ze naast hem nederkneelde en met haar zaktoek de tranen van zijn gelaad wisten. Ween vooral niet om mij, want ik ben nog altijd uw liefderwaardig. Ik heb mij niets te verwijten van wel mijn lieve vader geloofd. Wees toch bedaard, lieve vader, het is mij zo aakkelijk iemand die ik lief heb, iemand van uw leeftijd te zien huilen. Je behoeft om Klaasje niet te huilen. God is mijn getuige, Klaasje is nog altijd onschuldig en rein. Het is een samenloop van zaken die me hier heeft gebracht zonder dat ik wist waar ik kwam. Wees toch bedaard, dan laten we van deze afschuwelijke plaats gaan. Op deze wijze ging zij nog een geruimetijd voort met haar pogingen om door vleiende woorden en betuigingen van haar onschuld hem tot bedaaren te brengen. Maar het was of zij tot een dovensprak, of althans tot iemand die door een vast denkbeeld bezeten was. Helaas, het was de arme Galliard niet ten kwaarde te duiden dat hij waardig schijnt zo luide sprak en zijn brein te veel beneveld was om hem te vergunnen een bedaard onderzoek in te stellen. Aan haar verzekeringen ging geloofsloeg. Zo menig malen had hij herdergelijke aangehoord. Zo menig malen toen hij nog jong en minder ervaren was, er geloof aangeslagen om later te ontdekken hoe bitter men hem bedrogen had. Te meer beturens waard was het dat nu een onschuldige het misgelden moest en het geloof niet verkreeg dat hij vroegig aan onwaardigen geschonken had. Ja, ja, stotterde hij met een stem door snikken afgebroken. Ik ken dat. Je hoeft aan mij niets van te vertellen. Je luid bent er allemaal ongelukkig aangekomen. Het is altijd het oude historie. Men wist niet en men dacht niet en men was niet voornemend. Oh, oh, dat je zo te lang moest komen. Oh, wat zal Donia zeggen? En bleek, bleek zal er in groeien. Die heeft het altijd wel gezegd. Die schijnheilige huigelaar. Hier kregen als het met beschoenkelieden meer gaat zijn gedachten opeens een andere loop. En vergat hij een poosje de toestand van het meisje dat nevends hem geknield lag om de man aan wie hij het verlies van zijn vermogen weet. De fase, de aandoenlijkheid, werd weer vervangen door die der verontwaardiging. En het schrijn door een bitter en aaklig lachen. Ja, riep hij, die bleek en nog wel me zwaagig. Van je familie moet je te hebben. Het is gelukkig dat je geen familie hebt, Klaasje, die vooral een man met zijn uitgestreken gezicht te zeggen dat er verman ontbonden is en ik al mijn geld kwijt ben. En hij, haha, een nieuwe gevel aan zijn huis zet en er een buitenplaats op na houdt. Heb je van gehoord Klaasje? Jan Bleek Arianzoon blijft de grote man, een solide man, een peiler van de beurs. En ik word met de vinger nagewezen omdat ik niet solide ben, maar ik versta ook geen boek houden. Jan Bleek Arianzoon verstatent en daarom heeft hij ook een plaats te zijs waar hij zaterdag naartoe gaat en zondagsavond vandaan komt. En voor hem neemt ieder zijn hoed af, terwijl zij die mij kennen het hoofd van mij afwenden. Het is billig, hij heeft immer geld. En van geld neemt ieder de hoed af, onverschillig hoe het verkregen is. En daarbij zijn vroom, vroom, haha. Hoe is Klaasje? Als je zo iemand tegenkomt met een uitgestikke gezicht, dan altijd even glansende kachelpijp op de gott gekande haren, een witte das, een zwarte rokker in het voorkomen van een diakel op zondag, wacht je dan voor die man? Hij zal je een tractaatje in hand stoppen met de ene en je zak rollen met de andere hand, gesteld dat je nog wat in je zak hebt. Het is de gevleesde Satan die Bleek. Arian met je met mij op hem drinken. Maar wat de rammel, de fles is leeg. Wijn moeten wezen, meer wijn. Ik moet een periode drinken op Bleek. En meteen opstaande en met de beide handen op de tafel rustend om zich staande te houden, liet hij zijn blikken daarover heen dwaan. Is er geen schel, vroeg hij? Geen schel? Wat zit hier een huishouding, dat er geen schel is? Hoe ook Nicolette tevoren naar een schel verlang mocht hebben, nu was zij maar blijden dat die ontbrak. De vrees dat Galleert in de toestand waarin hij verkeerde, haar hulp nog bescherming zou kunnen verlenen, kwelde haar op zichzelf er iets genoeg. En hoeveel te meer moest haar het denkbeeld doen sidderen, dat hij die gehate vrouw weer binnen zou roepen? En wat zou dan daarvan het gevolg zijn? Of een twist tussen die beiden? Of, wat niet minder te duchten was, het inwilligen, harenzijds, vanzijn begeert haar nog meer wijn. Het ene was nog gevaarlijker dan het andere. En hoe het liep, in beide gevallen, liet het zich voorzien dat Nicolette er het slachtoffer van wezen zou. Ze had zich gelijk tijdig met Galleert opgericht en stond nu met gevouwe handen in smekende houding voor hem. Ach, lieve vader Galleert, smekte zij. Laat dat mensen niet hier komen en wees toch bedaard. Wie zal mij hier uithelpen, niet die vaartje, lief het niet doet? Ga toch weer zitten en laat ons bedaard over de zaak spreken. Ah, goed, antwoordde hij, op een toon die alles behalve gerestaand was. Wij zullen erover spreken, als ik eerst wat te drinken heb. Ik heb dorscht, grote dorscht. En er is geen schel. Waar is dat vervloektewijf? Mama kan hij, giep hij met een schoor geluid, en terwijl hij de tafel losliet en naar de deurs waarde. Mama kan hij, moeder van Satan, wijn. Nicolette was hem nagesneld en proogte hem de hand voor de mond te houden, wat echt waar weinig zou gebaat hebben. Doch een andere macht, sterker dan de haren, de staat zelf waarin hij verkeerde, wacht hem tot zwijgen. Zolang hij nog op de canapé was gezeten en daarna een steunpunt aan de tafel had gehad, had zijn fysieke kracht hem niet geheel verlaten. Doch nauwelijks had hij beproefd te lopen of het bleek dat de gedronken pomier, en daarbij wel ligt de aandoening welke hem de ontmoeting met Nicolette veroorzaakt had, hem de nekslag had gegeven. Hij werd topswaag, de benen weigerde hun dienst, en, eer het arme meisje erop verdacht was of een poging kon aanwenden om het te voorkomen, ploft hij op de vloer en bleef er als een roerloos blok uitgestrekt liggen. Oh mijn god, wat nu weer, kermde zij, de handen angstig vringende. Het was natuurlijk vruchteloos dat ze beproefde hem op te helpen. Er was geen bewegingen in het lichaam te krijgen. Het hoofd was op de borst gezonken en de ogen waren gesloten. Nicolette vergat een wel haar eigen toestand om alleen aan die van de ongelukkige beschon kunnen te denken. Ze kreeg de kussens van haar pet en leid die onder het hoofd van galjaard. Ze doopte haar handdoek in water en vreemde zijn hoofdslapen mee. Ze maakte zijn das en halspoort los om hem lucht te geven. Ze deed alles in het kort wat ze uitdenking kon om hem verlichting te verschaffen. Welke bekommering echter zijn wezenloze toestand haar inboezende, ze zou vermoedelijk nog groter angst gevoed hebben, indien zij nooit te voren een beschon kunnen had gezien. Welkig als kind had zij in de buurt waar ze woonde meer malende gelegenheid gehad, lieden in gelijke toestand op straat of op een stoep te zien liggen, die dan de volgende dag als hun roes hadden uitgeslapen, weer haar kelder in de bloemdwarsstraat voorbij kuurden en naar een karweigingen zonder dat hun iets scheen te deren. Ze vleiden zich dan ook nu dat de rust galjaard wel weer herstellen zou. En werkelijk na enige tijd kondigde haar zijn luid gesnork aan dat hij sleep. Wel klonk dat snorken benauwd en akelig en zoekte de borst heftig op en neer, waarin de staat waarin de slaap er verkeerde was haar wel niet anders te verwachten. Nu enigszins van haar bezorgdheid voor galjaard bevrijd begon die voor haar eigen toestand, weder met dubbele kracht bij haar op de reizen. Wat zou ze doen in die Madame Montat als eens wederkeerde, de slapende naar een ander vertrek lied vervoeren, misschien op straatwerpen of aan de politie overgeven? Het schepsel was haar niet te goed toe, meenden zij. In elk geval de enige man verwijderde van wie zij redding wachten kon, wiens tegenwoordigheid alleen, zelfs in de toestand waarin haar nu verkeerde, haar enige gerustheidsschonk. Hoe zou zij, in geval zij de bijstand van galjaard miste, aan dit huis ontkomen? Hoe, in geval zich geen middel tot verlossing voordeed, op de duur haar worsteling voortzetten met de vrouw in weermacht ze zich bevond en die voor geen geweldadigheden terugdijndste om haar afschuwelijke doel te bereiken? Intussen, hoe raad en reddeloos haar toestad scheen, ze besefde toch dat klagen en jammeren en handenvingen haar niet baten zou, dat haar middel om te ontkomen moest opgespoord worden, en dat het alleen kon plaatshebben door het in het werkstellen van bedaard overleg. Ja, zelfs al kreeg zij na het berekenen van alle kansen de overtuiging dat ontvluchting onmogelijk was. Dan nog was haar kant te nodig om te besluiten wat zij doen zou ter verdediging van haar eerg. Immers, ze mocht al bij zichzelf het gevoel hebben dat zij de dood zou verkiezen boven de schanden en niet terugdijnsen voor de schrikkelijke gedachte aan een zelfmoord. Een zelfmoord is en blijft toch altijd een misdaad die alleen verontschuldigd kan worden als hij gepleegd wordt om het bedrijven van erger kwaad te ontgaan. En waar toemen al zo zijn toevlucht niet nemen mag, dan wanneer men tot het uiterste gedreven is. En nu deed zich de vraag op of juist als dat uiterste gekomen was, de zelfmoord wel bij enige mogelijkheid zou uitvoerbaar zijn. De speler bij Réignard mocht al zeggen dat hij daardoor overvloed van middelen bij de hand had. La revière, le feu, le poisson, é le fer. Rivier, vergif, nog vuur was hier te vinden en dolken of andere dodende werktuigen hebben alleen de toneelheldinnen bij zich. Uit het raam te springen zou haar wel belet worden en dan nog de kans opleveren dat ze enkelen arm of beenbraak zonder aan de macht der vrouw van de huizen te ontsnappen. Was er niet een wapen te vinden dat zij tegen anderen of desnoods tegen zichzelf verkeerden kon? Ze moest zoeken. Ze opende haar koffer, haalde werkmandjes een dozing voor de dag, dan beurteling scharen, een penemesje, een primpje. Helaas, voorwerpen waar men, ja, een wond mee kon toebrengen, maar niet wel iets degelijks mee kon uitrichten. Terwijl ze al verder zocht en haar goed ophouden, daar voelden haar vingers iets hards, dat zij greep en onwillekeurig naar ze toehaalde. Het was iets dat in een van haar Japonen zat en wel in dezelfde die ze had aangehaald op de noodlotte gedag toen ze voor het eerst een voet in het huis gezet had. De Japon waar Rosalie die scheur aan verholpen had. Op eens wist ze wat het was. Het was het rolletje dat ze van Donia gekregen en bij zich gestoken had. Bij haar terugkomst ten huis van mevrouw van Zierig had zij de Japon onmiddellijk uitgetrokken om haar middagtwallet te maken en ook om te zien of de scheur wel goed gedicht was en die dan bij gelegenheid op haar gemak terstellen. De ontroering door het gebeurde op de groen markt bij haar terwegen bracht, had haar op het ogenblik dat ze de Japon over een stoelweerb geheel doen vergeten dat daar nog iets in zat, dat we gesloten dienen te worden. Of van Zierig had het gewaad met de rest in de koffer geworpen zonder het te betasten en het bleek nu dat Penda Mondados dit laatste ook niet gedaan had. Nicolette haalde onmiddellijk het rolletje voor de dag en stak het bij zich. Een drekenling klempte zich aan een drijvende stroovis. Toch hier was meer dan een stroovis. Hier was klinkende spetsie en die kon misschien reiding verschaffen. In elk geval de wijzer op dit goud juist een gevoel van haar verzuin van Nicolette uit de klauwen van wat dan Mondados gered was had iets providentieels. Het gaf een eerste flickering van hoop in Nicolettes hart. Het scheen haar een waarborg toe dat de vader daarboven zijn kind niet geheel verlaten had. Einde van het vierde hoofdstuk van het dertiende boek. Dertiende boek, vijfde hoofdstuk van klaasje zevensterd deel drie door Jacob van Lennep. Deze liepenvoxtopname is vrij van haar teursrechten opname door Anna Simon. Het vogeltje ontstad zijn kooi. Terwijl Nicolette nog naast haar koffer zat, nu eens overlegende wat zij met haar schat zou doen en of er ook kans zou zijn de meid om te kopen dat die haar de deur uit hielp. En dan eens weder het hoofdwendende naar Galjard om te luisteren of hij nog sliep. Hoorde ze opeens achter zich, getikt tegen een beschot en een stem die met een nauwelijks hoorbaar geluid. Klaasje! Ivra klaasje! Haastig wenden Nicolette het hoofd om naar de zijde waar het geluid vandaan kwam. Het was vanuit de kast en ze menen de stem van de schoonmaakster te herkennen. Maar hoe kende die haar bij de naam van Klaasje, die nog door niemand in het huis dan even tevoren door Galjard, was uitgesproken? Opeens, daar was het of Nicolette de schellen van de ogen vielen. Reeds meermanen was het haar voorgekomen als had zij die stem van de schoonmaakster meer gehoord. Al kon ze zich niet herinneren waag of onder welke omstandigheden. Maar nu die stem haar naam noemde, nu werd haar plotselings duidelijk wie haar riep. Nu was alle twijfel zekerheid geworden. Nu snelden ze haastig naar de kast, ontslootte al daar aanwezig buiten deur en zeiden, kom binnen, trui. Waarschijnlijk zal er lezig of hij moet niet alleen wat wij natuurlijk van hem veronderstellen, heel vlug van bevatting zijn, maar ook een zeer sterk geheugen bezitten, niet zomaar dadelijk kunnen raden welke trui daar aan de deur stond, nog zich herinneren of die Reeds vroeger in ons verhaal is voorgekomen. We zullen hem dan ook maar ter stond uit de droom helpen. Staat hem wel ik nog voor dat Mitje Lammert op het tijdstip toen van zevenaar de vondeling bij haar bracht twee kinderen in leven had, een meisje van acht jaar en een jongetje van enige maanden. In het derde boek verhaalden wij hoe het zontje jong gestorven en de dochter vroeg uit Tienen was gegaan. Het was die dochter die, even als haar grootmoedig, trui heten, welke Nicolette Tans tot haar niet geringe verbazing en vreugd na een tijd voorloop van bijna veertien jaren waarin ze haar niet gezien en nauwelijks iets van haar vernomen had, hier onder zoke vreemde omstandigheden terugvond. Hoe het gekomen was dat Troutje Lammerts bij Madame Mondados over de vloer was en dat Nicolette haar niet vroeger herkent had, zal opgeeld worden door het gesprek dat nu tussen haar beiden gevoerd werd. – Ben je het waarlijk, Troutje? – volgde Nicolette, zodra de schoonmaakster na de deur behoorlijk achter zich gesloten te hebben, haar binnen de kamer gevolgd was. – Ik had je tot nu toe niet herkend! – Troutje had kunnen vinden dat Nicolette al lag het niet in haar bedoeling, haar alles behalve een vlijend compliment maakte. Zij nam dit echter niet övel op, want zij ontfijnste het zich volstrekt niet dat de betrekkelijk weinige jaren die hier verlopen waren zeden dat zij het huis van haar moeder verliet, haar toen nog een meisje met een fris gelaten en een net figuurtje en een lelijke, uitgezakte, vervallen vrouw herschapen hadden. – Ja, ik wilde wel geloven, zeiden zij, na een zijdelingsblik op Galleard geslagen en zich verzekerd te hebben dat deze buiten staat was haar te beluisteren, want zie je, acht kinderen gehad en dan aan de pokken gelegen en niks anders als armoen en tegenspoed, dat maakte mensen oud voor zijn tijdje, vrouw. – Ierwaart getrouwd niet haar, zijn die colletten, ik heb daar iets van gehoord. – Oh ja, als men alles van te voren wist, – zei het Truy, mijn huidige stem. Als de meisjes dienen, dan hebben ze het nog zo goed, dan denken zij maar om getrouwd te zijn, als ze haar dan helemaal uit waren. – En oh, geheede, dan komt de ellende eerst aan en de naween. In het begin ging het redelijk, omdat mijn man nog al zijn brood had. Hij werkte hier aan de fabriek, maar toen kwam er kind, tot kind en ziekte op ziekte, totdat ze eindelijk allemaal aan de pokken leiën, en hij er aan heen ging, en mij met acht bloeien achter liet. Oh, hemeltje, ik weet nog niet hoe ik er doorgekomen ben, wat kan een arme weduwvrouw met schoonmaker verdienen? Je begrijpt, dat is ook niet veel. Heb je nog andere huizen dan dit? Vroeg Nicolette. Oh, dat is niet veel, antwoorden trouw, en ik hou mij maar liefst aan de badam hier, want die betaalt goed, en dan valt er nogal er is iets te verdienen aan een boodschap van een van de meisjes, of van de heren die hier komen. Maar dat jij hier beland bent, Klaasie, kijk, dat spijt me toch, wil ik niet van je gedacht. Ik twijfelde er al aan toen ik je deerts zag of je Klaasie niet was, maar ik ontgaf het mij, want ik dacht Klaasie leidt school, en daar zullen die grote luid die voor je zorgen wil oppassen dat die het goedheid. Maar toen me de galjartje straks bij je naam noemde, toen merk ik toch dat ik het goed gezien had. Nou, nou, jij ook al hier, en je is zo jong nog. Ook ben ik hier niet dan bij vergissen, zijn Nicolette, en zonder te weten wat dit voor een huis was. Indien je straks geluisterd hebt, dan zul je wel gehoord hebben hoe ik mij verzette tegen die vrouw. Ik ben hier door een schandelijk bedrog heen gevoerd, en nu ik smeek u met gevouwe handen, help mij om hier uit te komen. Ik, zei Trui, met een gesmoeide stem en een angste gelaad, lieve help, dan was ik mijn bestaan kwijt, en ik durf ook niet langer hier blijven, maar dan hij het niet hier gestuurd omdat ze weten wou, of meneer Galer wat bedaard was, en ik zou niet langer, ach trouwtje, trouwtje lief, viel Nicolette in, verlaat mij niet, ontzeg mij je hulp niet, help me uit dit huis, ik zal je al mijn leven dankbaar zijn. Je wilt mijn ongeluk toch niet, mijn verderf, het verderf van Klaasje, van het zusje dat je als klein kind gekend hebt, waar je mee gespeeld hebt, waar je toen zoveel van hield, je wilt toch mijn dood niet, want ik zal sterven, zeker zal ik sterven, liever dan toe te geven, sterven als ik hier nog een dag langer blijven moet. Je hebt toch zelf een kinderen, zou je niet zoeken te verlossen, indien ze hier tegen haar wil in het wolvenest gebracht waren, en niemand zal het weten dat jij het geweest met die mij geholpen heeft, en als je er schaap bij leiden moet, die zal je wel vergoed worden. Meneer van Eilach zal het dankbaar voorwezen, dat je zijn Klaasje verlost hebt, en je wilt voorbelonen, want ik heb zelf nog wat, ze hebben mij hier wel bestolen, maar ik heb toch nog wat. Graag wil ik het je ruim betalen, als je mij hier maar vandaan helpt, ochtrouw, verlaat mij niet, bedenk een middel om je arme Klaasje te redden, onze lieve heer zal je verzegen, voor wat je aan me doet. Je collette was, reeds voor de aanvang deze toespraak, trouwtje om de hals gevlogen, en had zich zo stevig om haar vastgeklemd, dat de goede vrouw even weinig kans zou gezien hebben uit haar om helzing los te raken, als een eik om zich te ontslaan van het klim op dat hem houdt om vat. De lieve ogen van het beangste meisje, zo smekend op haar pleegzuster gevestigd, de tranen die langs haar wangen stroomden, de kussen waarmee ze zijn klempoogte bij te zetten aan haar woorden, de herinneringen die die woorden opgewekt, alles te samens trekten om het hart van trouwtje dat toch reeds grunstig gestemd was voor haar vroeger speelpopje, voor het zesje dat ze als kind op de arm had gedragen en dat zij nu in zo'k een hachelijke toestand terugvond, al meer en meer te vermermen. We moeten haar zelfs tot haar eer bijvoegen, dat de toezegging van vergoeding en beloning door Nicolette gedaan weinig of geen invloed had op haar besluit om een poging tot Nicolette's redding te wagen, en zeker de gewone wereldwijsheid zou haar veleer hebben ingefluisterd dat een vogel in de hand beter is dan tien die vliegen en dat het dwaasheid waren de zekere voordelen die de klandisie van Madame Mondatos aanbracht prijst te geven, zij willen enigens op vergoeding, door een afwezige van wie het onzeker was of hij de belofte uit zijn naam gedaan zou willen gestand doen, want dat Nicolette nog iets van belang gereed zou hebben uit de schraapzuchtige klauwen der vrouwelijke hyena kwam haar ongelooflijk voor. Nu ja, zeiden zij, ik zal zien, maar laat me nu los, ik zal mijn best doen, huil maar niet, bezepedaard, ik zal zien, laat me toch gaan, ik moet oppakken, zeer hem of het mogelijk is, hou je nou toch bedaard, ik kom weer om als ik kan. Oh, zul je het raartje lief, oh, op mijn blote knie zal ik je danken, en nooit zal ik het je kunnen vergelden als je me uit dit moordenaarshol brengt. Oh, kom je toch vast een zeker terug? Ja, ja, antwoordde Tray, en gebruikmakende van het ogenblik dat Nicolette haar even los liet, ondankbaar de handen te vouwen, snelden ze de kamer uit en begaf zich naar beneden om verslag te doen aan de vrouwdishuizes. Tot beter verstand van het ging volgens al dienen wij met een paar behoorden te zeggen wat er beneden was voorgevallen in de tijd die er verlopen was, naar dat galjaard de oude baron zo onzacht de trappen had afgeworpen. Al is Tilbury juist de man niet om bij onze lezers een grote belangstelling op te wekken, zo zullen ze misschien toch nieuwsgierig zijn om te weten of hij in de val al dan niet nek en benen gebroken heeft. Zie daar wat madame Mondados ook wel wilde weten toen de oude zondag bebloed en wezenloos in de armen der ontstelde nymphen in de zijkamer geschout en op de kanapé was nedergelegd, onder het misbaar dat gemoorelijk bij zulke gelegenheden plaatsvindt. Tot z'n gejammerg en getruurig, tranen met tuiten, handenvingen, geschreeuwen met dokter en chirurgijn, op politie al wat men maar bedenken kan. Niet dat zij innerlijk zo bewogen waren met het lot van Tilbury of zelfs enig medeleider gevoelden met die oude gek, die zijn meest allen verachting, sommigen zelfs haat toedoogen, maar vrouwens en over het geel aandoenlijk en een slag van vrouwen als hier bijeen was is in zonderheid vatbaar om bij standjes als het geen dat plaats gehad zijn zenongestel op onrustbarende wijze geschokte gevoelen. Eénen der dames viel stijf van haar zelfen en dat loffelijke voorbeeld wekte straks een andere op om het na te doen, natuurlijk met overdrijving, zoals bij alle kopie een plaats heeft, want die sloeg met armen en benen en gilden als een bezetenen. Een gewoonsterveling zou de kopgekwijd geraakt zijn bij een toneel van verwarring als dit. Toch, madame Mondados had in haar tegenwoordig en in haar voormalig leven te veel bijgewond om voor een klein geruchtje vervaart te zijn. Als marketenster en wasvrouw had zij dik was een dozeindragonders overschriwt en voor haar bedreigingen doen weven en zou ze dan niet in staat zijn orde te houden onder haar slavinnen? Geen Napoleon op het preciesend ogenblik dat hij zijn leger door de onverhoedse aanval eens machtig en vijands aangegrepen en op het punt ziet om in verwarring te geraken. Geen aanvoerder van Zerovers die de muiters aan zijn boord te bedwingen heeft. Geen afslager op een venditie waar het weemelt van door één schreeuwende en julende smuizen. Geen dierentemmig in een hock met weerbarstige leeuwen kan meer tegenwoordigheid van geesttonen met cooler beleid spreken en handelen en aan het donderende woord snelig en gevattig de daadparen dan hier onze vrouwelijke plaatscommandant te midden van haar garnizoen deed, bij het houden daarnaar volgende toespraak, liefelijk afgewisseld met de nodige oorvijgen en stompen in de rug. Stilte al, wilde ze, wat beduit dat lawaai, wie spreekt daarvan politie? Wil je je mond wel houden? Flapp! Denk je dat ik hier de politiearen neus in wil laten steken en twee goeie klanten verliezen? Hallo, uit de weg jij daar? Flapp! En wat deksel beginnen wij die meiden daar nou, denken die zich interessant te maken? Hier jullie met je bijen. BAM! BAM! Schout mij die hele wieser, reis naar achteren die daar zo'n spectakel maakt. Laat betere nemmere water over de bakkers gooien, aan die aanstellerige nuff die ze is, dan zoals ze die keuren wel afleren. Toe, gauw wat, als ik je commandeer, BAM! BAM! Wil je daar wel zo niet grienen? Flapp! En die daar, die mij ook al eens een blok op de grond leidt, uit de weg jij. Hier schopten ze de jefvrouw die het eerst flau gevallen was op zijde, en al dus de storm gestilte en zich wat ruimte gemaakt hebben de, trot ze naar de baron toe, om zich aan gaande dienstoestand te vergewissen. Dat de man niet dood was, bleek uit de pijnlijke zuchten en klaagtonen die hij slaakte. Dat de val echt er goed was aangekomen, uit zijn onmacht, om meer dan een flauw geluid te geven, en uit het bloed dat in dikke druppels van onder zijn pruik over zijn voorhoofd nederstroomde en zijn wangen nog roder verfde dan gewoonlijk. Maar dan mondatels, dan de pruik van het hoofd, en nu ontdekte zich een wond bij de hoofdslaap. Ligt eens bij, trui, zeiden ze, en haal me dan wat azijn en water, één van jullie allen. Heb je aangepuseerd meneer de baron? Waar voel je pijn? Oei, oei, antwoordde Tilbury en wees op zijn knie. Zou het toch niet nodig zijn dat er een syrizijn gehaald werd, vroeg trui, terwijl ze met de blak erbij lichten. Nou ja, het zal nodig zijn, bezis de madame. Nee jij niet, laat Bet erheen gaan, het is beter dat jij hier blijft om mij te helpen. Zo werd Bet de meid naar de heelmeester gezonden en de jonge dames naar haar kamer, terwijl de vrouwdeshuizen inmiddels de bekwaamheid en het verplegen van gewonden, die ze in het leger had opgedaan, bewees door het leggen van een compress en voorlopig verband op de kale schedel des barons, die ze vervolgens met behulp van trui van zijn bovenklederen ontdeed ten einde te onderzoeken welk verderletsel hij hebben mocht. Dat deze operatie niet geschieden kon zonder blijkbaar de leidig nieuwe pijn te veroorzaken, bleek uit het steunen dat hij deed en de scheeve gezichten die hij trok. Zie zo, zijn madame, nadat ze een deken voor de dag gehaald en haar Tilbury mee had toegedekt. Nu is er voorlopig niets meer aan te doen. Loop jij nu eens naar boventrui en luister hoe het met die dronken galjaat staat en of dat malen schepsel het zoveel spul smaakt wat bedaard is. De reden waarom madame Montatos deze boodschap aan trui opdrog en niet zelf naar boven ging, was omdat zij de portefeuille en de portemonnee van Tilbury uit zijn zakken wilde nemen, niet om er iets uit te ontvreemden of zelfs niet om ze na te zien, en wel haar niet zwarter maken dan ze is. En dezelfde vrouw die zich niet ontzien had Nicolette te bestelen, zou zich wel gewacht hebben, zich anders dan langs de gewone weg, iets toe te eigenen dat aan een van haar klanten toe kwam en op die wijze de goede naam van haar huis in de Waagshaal te stellen. Nee, ze wilde alleen de gezegde voorwerpen in veiligheid brengen en zij daar toe in haar secretaire bergen. En daar behoefden geen vreemde ogen in te gluren. Zo, ben je daar eindelijk weer om? Vroeg ze toen trui van haar zending terugkwam. Ik dacht al of je boven in slaap gevallen was. Ja, madame, antwoordde trui. Dat kwam dat ik zo lang aan de deur heb moeten luisteren. Ik wist niet hoe ik het had. Dat zo doodstil op de camera dat ik al dacht of ze allebei dood waren. Maar eindelijk heb ik horen snurken. En eerst toen ik daar zeker van was, was ik gerust en ben heen gegaan. Snurkte ze allebei. Voeg me dan mondatos met een lach van boos aardige vreugde. Ja, ik geloof allebei, antwoordde trui, dat leugendje zeer geoorloofd achtende onder matronen gerust te stellen. Kapitaal, riep deze, terwijl ze haar brede handel op okangersloeg dat het klapte. Laat het voor mijn part snurken tot morgenochtend toe. Zij zal nu in alle gevallen een heer bij zich gehad hebben, om het even win, en dat is genoeg. Het duurde niet lang of bed kwam met de heelmeester terug die de leider betaste en bevoelde. De uitkomst van het onderzoek was dat de baron wel verschijtende kneuzingen en buiden had, toch had er niets gebroken en geen edeldeel. Gesteld dat er iets edels buiten zijn naam aan de man te vinden waren, beschadigd was. Wat de hoofdont betreft, die was wel diep, maar niet gevaarlijk, bij al die naar geen koorts bij kwam. De baron was echt er een man van jaren, en het was dus niet te zeggen welke gevolgen de schrik en de ontsteltingen hebben konden. Intussen zag de man van de kunst er geen bezwaarin hem naar zijn woning over te brengen, en beloofde spoedig terug te komen met de vigilanten en eenzijden handlangers om zilkste en uitvoer te brengen. Terwijl dit ene aan de gebeurde, en nog lang na de hand, zat Nicolette in gespannen verwachting, tussen hoop en vrees geslingert op de terugkomst van trui te wachten. Mijn kan beseffen dat de minuten haar uren en elk uur een eeuwigheid scheen. Bij iedere stap die ze langs haar kamer hoorde gaan, en er gingen nogal stappen, want in weerwil van het gebeurde stond de affaire niet stil, luisterde zij of het ook die van truitje zijn kon, en telkens vond ze zich teleurgesteld. Reeds begon de angst haar te vermeesteren dat het belofte van haar pleegzustig niet wel gemeend was, en alleen gestrekt had om van haar ontslagen te raken, of althans dat trui meer beloofd had dan zij kans zag na te komen. Eindelijk, toen ze alle hoop schier had opgegeven en Schreien daarnaast haar bed zat, daar ging de deur in de kast weder open en de lang gewendste trui kwam binnen. – Oh, God dank, riep die koletten. – En nu, zeg me spoedig, zie je kans mij van hier te helpen? – Misschien, antwoordde trui, als je nog een beetje geduld hebt, maar het zal zwaar gaan. – Maar dat begrijp het niet, zijn je koletten, een weinig ongeduldig. Hoe is het toch mogelijk dat het in een vrije land geoorlofd is de lieden tegen hun zin gevangen te houden? – Ja, wat zal ik zeggen, zei trui. – Die vrouwen hier hebben hun luifrijigheid aan madame verkocht of verpant en had ze d'rst de weg lopen of de politie ze gauw weer om zou brengen. – Maar ik dacht dat de politie er was om de mensen te helpen tegen de geniet die ze kwaad wou doen. – De mensen zoals ik en meis gelijken, ja, zei trui, met zekere trots, maar die getekend hebben op het gister worden niet geteld onder de mensen. – Maar ik heb niets getekend, zei nikoletten. – Niet? Nou, dat verandert, zei trui, en dan heeft madame ook geen recht om je te houden, als alleen voor wat je haar schuldig bent voor logies en de kost en de dokter enzo. – Maar daar zullen mijn vrienden wel voor zorgen, dat ze aan mij niet te kort komt. En in alle gevallen heeft ze zich reeds van mijn geld betaald. – Maar zeg nu in zijn hemelsnaam, hoe kom ik hieruit? – Hoor, zei trui, wat ik geprakaseerd heb. Zometeen komt de surrezyme weerom met een vigilante om de baron te halen. – Eer, hij weg is, zal het wel een uur wezen, en dan gaat madame naar bed en ik naar mijn huis. Sometijds blijf ik nog al een beetje langer, als er veel glazen te spoelen en dan de gereis schoon te maken, en dan laat bed mij uit. – Nu is het bij de kunst om je met mij de deur uit te krijgen, zonder dat bed het merkt. – Maar daar zal ik wel wat op vinden. – Hou je dus maar klaar tot ik je kom waarschuwen. – Maar die armen meneer Gagjaard, zei nikoletten, zal die dan hier alleen blijven? – Ah, dat is niets, hij nam trui. – Laat die maar slapen, die is dat wel gewend. – Het is de eerste keer niet dat ik hem hier zavonds met een natseel heb zien komen en zich zo dronken drinken dat hij niets staan kon, en dat hij bleef liever sneurgen tot de volgende middag. – Die is hier als kind in huis. – Nu, zoals gezegd is, pak ondertussen maar alles bij je wat je mee kunt nemen. – Maar mens, daar bedenk ik wat. Hoe zal je over straat gaan, zonder hoed of doek? – Weet je niet waar ze de meiden gestopt hebben? Voeg nikoletten. – Nog, die zijn zeker al lang aan de jood verkocht, antwoord het schuil. – Niemand mag hier in huis andere kleren dragen dan die madame ze geeft. – Het is wonder dat ze je Japonne ook niet verkochtheid, maar misschien waren die nog nieuw genoeg en dan spaarde het haar de kosten ernieuw te maken. – Wees gerust, hij nam nikoletten. – Bij wie het gewicht van het ogenblik het denkvermogen verscherpte. – Ik zal zorgen als je komt dat ik klaar ben om over straat te gaan, zonder dat het iemand in het oog valt. – Maar als die vrouwen tussen eens hier kwam? – Wees daar niet bang voor, zei Trui. – Die denkt niet anders of je ligt rustig en wel te bed. – Nou, zoals gezegd is, hou je klaar dat je halen komt. – Nikoletten haaste zich zodra Trui vertrokken was, aan de gegeven wenk te voldoen en van de tijd gebruik te maken. – Haar kassetten was te zwaar dan dat ze die had kunnen meenemen. – Doch ze nam maar de brieven uit van Bol en van haar vriendinnen, die ze de heilig achten onder iemand in het huis gelezen te worden. – En met enige haar dierbare kleinigheden in haar werkbandje verborgen. – Vervolgens zocht ze een stijl van het nodigste lijfgoed bijeen en knoopte het in een dok. – Een paar schoenen had ze nog onder het bed gevonden, maar ze moest de middel uitdenken om in het gemis van hoed en dok te voorzien. – Weldra had ze erin. – Ze haalde uit haar koffer een japon van donkere zijden voor de dag, fouded die met de mouwen naar binnen in het fatsoen van een driehoek in één, en stak die goed met spelden vast om ze in die vorm te houden. – Die in al dus geimproviseerde halsdoek sloeg ze om en stak die vanvoren met een bosch vast. – Toen nam ze een nieuw zwart-zijde boezelaar dat insgelijksgenade in de ogen der matronen gevonden had, fouded dat in het lang, sloeg het zich om het hoofd en bondet met een kort om de hals, zodat het, althans bij het donker en voor wie niet nauwkeurig bekeek, voorkomen de gedaande had van een kaper. – Zeker zou bij het nacht Nicolette in dit toilet een vreemde vertoning gemaakt hebben. Van boven een bagaantje, lager een burger je vrouw, en beneden in de zijde. – Toch hier viel geen keus, en zij zou hopen zij niet op de kaper bekeken worden, toen zij de lamp van tafel genomen hebben ze zich in de spiegel bekeken. – Zou het zo gaan, voeg ze zichzelf af. – Verdon mooi! — bron de stem achter haar. Nicolette had van schrik de lamp bijna uit haar handen laten vallen. Ze herstelde zich echt er spoedig, en bestraft zichzelf over haar dwaze schrik. De stem die zich gehoord had, was die van Gallert, die in de slaap sprak. Nicolette was nu een weinig bevreesd, of hij ook al te met wakker zou worden, in welk geval hij misschien, het zij uit deze of genigeel, het zij alleen door opschudding te verwekken, haar plantelde ontvluchting verhinderen zou. – Wel sliep hij nog als te voeren, maar die slaap des dronkhaarts, in nadat zo zwaar en diep, gaat gepaard met zulke benoude ademhaling, zulke bangen geluiden, zulke onrustige bewegingen, dat wie er getuigen van is, zich bij haar niet kan voorstellen hoe die verkeerking kan aanbrengen, en zich onwilligeurig verbeeld dat daarop een snel ontwaken volgen moet. Nicolette wilde lange tijd, op de ongelukkige, een blik vol inig medeleide gevestigd. De man die daar sliep, was de eerste geweest die, toen zelfs kind door de haren uitgeworpen was, zich over haar ontfermd, en had jarenlang zich haren aangetrokken, en zou zij zich aan geen gruwzame ondankbaarheidsschuldig maken, indien ze hem in de staat waarin hij zich befond, alleen aan zichzelf overliet. Was het haar plicht niet aan zijn zijde te blijven, bij hem te waken, hem als hij wel ligt hulp of lafenis behoefte die te verschaffen, hem bij te staan, te verzorgen, op te beuren. En toch, zou door het betrachten van die plicht, haar redding uit dit holdesverderfst niet onmogelijk worden, en was zelf behoud, niet hogerplicht, maar voor alle andere beschouwingen moesten wijken. Terwijl deze gemoetsbeswaren in haar brein en in haar hart met alkander strijd voeren, aan zijn met klimmende angst om lichtpad voor haar geest, ten einde zodanig besluit te nemen dat ze zich later niets verwijtend zou, daar hoorde zij weder een stap die de trap opkwam, en daarna een zware hand die op de deur bolstde, en een stem die van buiten riep. Daarom heb jij mijn sherry! Het was madame Mondatos, die zich naar bed begaf, en in het voorbijgaan deze goed deed horen. Dat tikken, die stem, die nachtgoed, hadden Nicolettes hart van schrik in een doen grimpen, en toch oefenen zij een helzame werking uit, want zij waren als het zwaard dat de gordiaanse knoop doorhakte. Ze deden alle verdere overwegingen bij haar zwijgen, ze vestigde een haar besluit. Alles liever dan langer op een plaats te vertoeven, waar die vrouw macht voert, waar die afschuwelijke stem gebiedt, en dan de woorden zelfen, welke gruwelijke onderstelling lacht haar niet in opgesloten. Nee, nee, die woorden waren een waarschuwing, die de hemel haar toezond door de mond in haar duivel in. Ze moest van hier en dat zonder verwijl, maar toch, daar kreeg ze een ingeving, als zij ging, dan moest het niet zijn, zonder voor het minst aan Galliard verwel gezegd te hebben. Haastig sprong ze op, opende nogmaals haar schrijfkistje, haalde een blad papier voor de dag en schreef met een hand die kort zich beefde, de na volgende regels. Lieve vader Galliard, ik kan, ik wil niet langer in dit gruwzame huis blijven, waar ik door de list van boze mensen ben gebracht. Ik moet dus trachten van hier te komen. Als je dit briefje leest, ben ik ver weg of dood, want het dood zal mij verkiezelijker zijn dan de schande. Verwel dus, lieve vader, zo waar er een god is, nog altijd rijn en kuis, en nog altijd de liefde en achting van haar pleegvaders waardig, is uw pleegtochter Klaasje. Ze foude de brief dicht, schreef er het adres op, stak hem in de borstzak van Galliard en drukte deze een afscheidskwis op het voorhoofd. De bezis in de stonden moest nu wel eraan komen. Het was klaar, dit begreep zijzelf, dat eerst zo lang moest gewacht worden tot men berekenen kon, dat de vrouw des huizes rustig te bed lag. Dat zoek een vrouw rustig te bed liggen kon, zie daar wat Nicolette een raadsel scheen. En toch, het is alweer aan wijze beschikking, dat de bozen even goed en dik was beter slapen dan de goeden. Zij kunnen gedurend het die tijd geen kwaad uitvoeren of bedenken. De tijd ging nu, wel langzaam, maar toch zeker voort en eindelijk, eindelijk, daar meende Nicolette weder een flauw geruchtenvernemend van iemand die naar boven kwam. Ja, Tray was zo goed als haar woord geweest, de deur in de kast ging open en op haar kousin trat ze binnen. Ze sprak niet, maar gaf men een knik van welgevallen haar goedkeuren te kennen over Nicolettes vermomming. Terwijl deze na haar mede helpt er men een knik van dankbaarheid verwelkom te hebben, nogmaals de deken die Galliard bedekte goed over aan mijn heen streek. Het kussen onder zijn hoofd wat opschudden hebben nog eenmaal voor haar welkusten en zich toen bereidtoonde haar geleidster te volgen. Deze wees haar echter op haar schoenen en haast er toch Nicolette die uit en nam ze in de rechterhand, terwijl ze onder de linkerarm haar mandje doog en onder de rechterarm haar pakje vastklemde. Tray niet laudder uit gedienstigheid, maar oordevende dat Nicolette ene haar handen vrij moest hebben, haasten zich haar het pak en de schoen te ontnemen, haar bij de hand die vrij was te vatten en zo door de kast op het portaal te trekken. Hier bespeurde Nicolette ter stond hoe nuttig de genome voorzorg was geweest, want het was stik donker op het portaal en Tray moest haar weg op de tast vinden. Zo naarerde zij de trap en geen voet dan met de uiterste voorzichtigheid nederzetende daalde het meisje door Tray geleid naar beneden. Hier maakte de duisselnis plaats voor de schemaan, veroorzaakt door de weerschein van het licht het achteren in de keuken branden, uit welke zich het geluid van tromspoelen van glazenlied horen. Tray stelde nu met overhaasting aan Nicolette het pak dat zij droog ter hand, duwde haar naar voren en beduidde haar met een wenk dat ze zich in de zijkamer moest verbergen en naar het geschikte ogenblik afwachten, terwijl Tray zelf naar achteren ging. De deur der zijkamer stond open en als ook wel Nicolette zonder geruchten maken haar schuilplaats bereiken. Pas was ze echter daar of ontstelten is overviel haar, toen ze bedacht dat Traytje haar schoenen mee had en deze het geheim aan bed verraden konnen. De angst scherpt haar gehoor bij het luisteren naar het gesprek dat nu achter plaats had, haar van haar bij de stilte die in huis heerste geen woord ontging. — Wel, heb je hem gevonden? — voegbed. — De lampet kan, antwoordde Tray. — Wel nee, ik, terwijl ik al daar boven, maar het zo donker was als de pikken al mij heen langs de grond zag. Daar bedacht ik ineens dat ik op de kamer van Zereldin heb gebracht, waar mensen zin al kunnen blijven. — Nou, bed, dan zal het met tijd worden. — Kan ik Janders nog anders iets helpen? — Nee, het hoeft niet. — Maar wat heb je daaronder, je boezeller? — Dat. Dat ben een paar oude schoenen die ik van Levis heb gekregen. — Nou, dan zal ik mijn schoen maar omslaan. — Nacht, bed. Ik zal de deur wel toetrekken, hoor. — Nee, nee, ouwe gewoonte. Ik zal je uit laten. — Ik moet toch er eens zien wat voor wereld is, aan de deur op het nacht zal doen. — Het was over een hamerbonst in het hart van die koletten. Daar stond ze nu, vlakken en erbij heeft daar voor deur, en nu zou de gedienstigheid, ofwel de te grote zorgen van de dienstmijd, haar misschien het vluchten langs die weg, onmogelijk maken. Reeds voelde zij barouw dat ze niet maar, terwijl Tray nog achter was, daar stond van de gelegenheid gebruik gemaakt had, om de deur te openen en eruit te lopen. — Doch ze had niet lang tijd om na te denken, wat al of niet had kunnen gebeuren. Daarna hadden de beide vrouwen al, en school zij achter de deur de zijkamer weg. — Kijk, daar staat waarin toch de zijkamer nog open, — zei Bed. — Hij leidde handreeds op de kruk van de deur om die te sluiten, tot hernieuw de angst van Nicolette. — Nee, — zei Tray, — wat dan mij het gezegd, de deur moest overblijven, om de azein lucht er wat te laten uittrekken. — En dan het laat, Nicolette voelde nu ook dat het sterk naar azein rook. — Mijn weet dat hij voor het verband van Tilbury gediend had. — Wel, — die zal vannacht toch niemand hinderen, — merkte Bed aan. — En morgenvoeg kan ik hem als de kamer open zetten, — dan lucht het genoeg. — Nou, — jij moet weten wat je doet, Bed, — maar bedam hij het mijzelf verordeneert. — Nou, — genacht, Bed. — En meteen trok ze de voordeur open. — Nicolette begon niet te geloven dat alle kans tot vluchten voor haar verloren was. — Ze had echt daar niet gerekenend op het vindingrijke vernuft van haar pleegzustig. — Drommels, Bed, — zei Tray, — in de open deur staande. — Waar loopt de kat daarmee weg? — De kat, — haalde Bed. — Ja, — de kat, — of is de kat niet die duidelig trap oploopt, met iets in de bek? — Ik zal eens gaan kijken, — zei Bed. — En terwijl Bed de kruk van de deur door zijn kamer loslatende naar achteren gegaan was. — En met het hoofd door de trapdeur, — poes, poes, — riep, — daar snelde Nicolette, — die het zijn begrepen had, — de zijkamer, — en achter de schoonmaakste om de voordeur uit. — Ik zie je voorom niet, — zei Bed, — terugkomen. — Niet? — Nou, — dan zal ik mij vergist hebben. — Nou, — genacht, Bed. — Genacht, Tray, — zei Bed, — en sloot de deur dicht, — zonder Nicolette te bemerken, — die terstond een huis of drie ver was gelopen. — Het vogeltje was zijn kooi ontsnapt, — en kon weer in de open lucht zich bewegen. — Einde van het vijfde hoofdstuk van het dertiende boek, — dertiende boek zesde hoofdstuk — van klaasje zevenste uit deel drie door Jacob van Lennep, — deze LibriVox-opname is vrij van het deursrechten, — opname door Anna Simon, — waar zal het vogeltje nu heen vliegen? — Nicolette stond nu op straat en vrij, — en ze zou wel op haar knieën hebben willen vallen, — om God voor haar verlossing te danken. — Doch zij achter en terecht, — zich nog niet veilig, — zolang ze in de buurt van het huis bleef, — en even zo beschouwde trui de zaak. — Wacht, — zei de schoonmaakster, — nadat ze aan Nicolette haar schoenen had teruggegeven, — welke deze haastig aantrok. — Geef mij naam, — en loop aan de huizenkant, — maar val je minder een doog. — Voort in het doog vallen was juist geen grote vrees. — De nacht was donker, — er viel een fijne motregen, — en de zeer enkele lieden, — die onze wandelaarsters op haar weg ontmoeten —den, — keken, — voor zover zijn barrapleu is dogen, — daar niet onder vandaan, — of namen, — voor zover zijn niet behoorden — tot de bevoorrechten, — die barrapleu rijk zijn, — geen notitie van die vrouw met haar schoudermand om het lijf, — en die andere met haar regenkleed over het hoofd. — Intussen was het misschien goed, — dat Nicolette onderweg — enige angst voor een kwaad ontmoeting bleef voelen, — want die hield haar in spanning. — En die spanning hield wederom haar kracht op, — en stelde haar in staat om, — zonder voor het ogenblik te gevoelen — hoe haar ongesteldheid haar verzwakt had, — met gelijke tred — de vrij lange afstand af te leggen, — die het huis dat zij verlaten had, — scheiden van het nederig woonverblijf van trui. — Toch was zij recht beleiden, — toen ze dat eindelijk bereikten. — Het woonverblijf was in een plok kleine huisjes, — die aan een uithoek der stad gebouwd, — geheel door haar moedige huisgezinnen werden bewoond, — en het bestond uit een enkel vertrek, — dat tot eet, huis en slaapkamer en keuken diende, — en een vlierinkje. — Trui ontsloten deur, — liet Nicolette de kamer binnen, — en ontstak een blikke lamp, — die op tafel stond. — Al wat bij het flauwe schijnsel die haar lamp te bespeuren was, — getuigde van armmoede. — Twee stoelen op het rode vloersteen, — een haart, — waar waar geen enkel kriezelt je as, — getuigde dat er die dag vuur op gebrand had. — Een paar kopjes zonder oog op de schoorsteenmantel, — een blikke koffieketeltje, — en een aarde melkbot, — maakten met de straks genoemde tafel en lamp — zowat het gehele mobulaire uit. — In het hoek vertoonden zich iets dat Nicolette eerst voor een hoop prullen aanzag, — doch dat zij, — toen een zondeling veel stemmen geluid — daaruit opreez en haar opmerksamheid wekte, — begreep een slaapplaats te moeten verbeelden. — En werkelijk lag daar, — onder het geen te bij een meer aandachtige beschouwing, — voor een oud paardedeck, — een brok tapijt — en enige onbruikbare kledingstukken herkend zou hebben, — een vijftal kinderen op stro te snurken. — Dit waren de oudste spruiten van treuwen. — De drie jongsten sliepen in de bedsteden dernevens. — Het hart komt Nicolette ineen bij het bespeuren van zoveel armoede, — en toch herinnerde zich als kind meer dergelijke toneel te hebben bijgewond. — Nu was zij vrij en veilig, — maar toch was haar toestand — nog alles behalve beneden zwaard, — zoals zij daar neer zat, — koud, — van de regen doortokken, — zwak en dood vermoeid, — op een plaats waar geen enkelige riefelijkheid aanwezig was, — waar zij waarschijnlijk geen gelegenheid zou vinden, — nog om te slapen, — nog om zich indelijk of uiterlijk te verwarmen, — en bij dat alles zonder vooralsnog te kunnen antwoorden — op de moeilijke vraag, — wat nu? — Een vraag die Haag en haar geleidstig tegelijk van de lippen vloeiden, — toch uitgesproken werd op verschillende toon. — Immers, bij Nicolette, lieten die woorden zich omschrijven als menen ze ermeden. — Hoe kom ik nu van hier naar Amsterdam? — In de mond van trui hadden ze de betekenis van, — wat zou je voor het ogenblik verlangen? — En kan ik je ook ergens meedienen? — Zou lieten dan ook opmiddelijk opvolgen? — Ja, het spijt me dat ik je niet beter kan ontvangen. — Dus je wel wat krompen. — Je zal dan moe zijn, Ziel. — Ik wou er ook naar maar wat voor je had. — Wacht, ik heb geloof ik nog een klein beetje brandewijn in een flesje. — En meteen stond ze op om dat te zoeken. — Nee, vriendelijk dank, — zei Nicolette. — Ik zie nu in hoe ik alleen nog mijzelf gedacht heb, — en niet op de last die ik je veroorzaken zou. — Ja, ik ben moe, en toch, ik zou nu geloof ik niets kunnen gebruiken, — en ook niet rusten met het denkbeeld dat ik je misschien in ongelegenheid breng. — Wat zullen je kinderen zeggen als ze wakker worden, — en je buren als we morgenochtend eens zagen? — Was het niet beter als ik maar weer heen ging in een fatsoenlijk logement? — Of nee, niet in een logement. — Hier dacht Nicolette eraan hoe zij eens misleid was geworden. — In? — Bij? — Ach, ik weet niet waar ik zou kunnen gaan. — En bij het besef van haar verlatenheid barsten zij in tranen uit. — Nee, huil maar niet, Klaasje, — zei Tray. — Alles zal zich immer zwaar schrikken. — Het is het slimste dat je nou geen hoed of doek hebt. — En al wou je er nou nog zoveel vergeven. — Ik zou op dit uur geen kans zien en winkel te vinden waar ze m'n open doen. — En toch, als ze je morgenochtend hier zien, dat is ook al bedenkelijk. — Wacht, daar schiepen ze binnen. — Kijk, hoe kon ik toch zo dom wezen dat ik daar niet eer op dacht? — En meteen stond ze op, en dan haar stoel ging daarmee naar de bedsteden. — Klom maar op, op de stoel namelijk, voelde op een dwarsplank die hoogboven in de bedsteden zat en kwam van haar ontdekkingstocht terug met een strooie hoed. — Dat is een hoed, — zei ze, terwijl ze er met haar boeselaar de stof van afsloeg. — Die heb ik van een mevrouw gekregen waar ik uit school maken was. — Heel nieuwe wets is je wel niet, en het lint is wel een beetje verkleurd, maar voor het ogenblik zou je ermee geholpen wezen, als we nou nog maar een doek of een mantier je hadden. — Wel, bedunt die hoed is nog best, — zei Nicolette, nadat ze haar kaproen afgezet, het hoedje gepast had. — En als nu de blauwe foale die ze zich herinnerde dat hij haar pakje zat voor de dag gekregen hadden, bond ze die om de bol heen, wat de rand die een weinig beschadigd was, bedekte en aan het geheel iets vrolijkers bijzetten. — Maar bedenk nu eens, zou het niet mogelijk zijn een rijtag te krijgen? Ik kan toch, zoals ik ben, niet over straat gaan, of mijn intelligence of spoortrijn vertonen, indien ik een rijtag nam tot leiden bijvoorbeeld. — Daar kent mij niemand. Ik zou me daar het nodige kunnen aanschaffen om verder te komen. — Waarachtig, — zei Trui. — Dat is een goed denkbeeld dat je daar hebt, — maar ja, dat zou kunnen gaan. — Bij de voerluik kan man altijd terecht. — Als je daar maar zo lang hier blijft, dan zal ik zien of ik een rijtag voor je krijgen kan. — Probeer jij ondertussen of je niet tot slapen kunt. — Zo gezegd, — zo gedaan. — De goede vrouw aan Nicolette tenminste een betrekkelijk comfortwillende verschaffen zette nevends de stoel waar deze op zat haar eigen, de enige nog beschikbare stoel, aan verlie t het huis, Nicolette alleen laatende, want het slapende achthal kon nauwelijks een gezelschap genoemd worden. Dus eenzaam in dat treurig verblijf, koud, verlaten met een onzekere toekomst voor zich, moest het arme meisje zich alles behalve op haar gemak gevoelen. Gelukkig was er vermoeidheid naar lichaam en geest te groot dan dat zij het toestand geregeld overdenken kon. En niet lang had zij met de benen uitgestrekt op de voor haar geplaatste stoel naar het hoofd in de arm, op de tafel gelegen, of de slaap deed haar besef van haar toestand verliezen en schonk haar, zij het geen kalme en lieflijke, dan toch een betrekkelijk weldade gerust. Hoe lang die rust dieurde zou zijn moeilijk hebben kunnen bepalen. Dikwijls was die afgewoken geworden. Nu eens als een benouden droom haar met een schrik ontwaken deed, dan weder door het ene van de gerucht dat een daar kinderen maakte. Telk een reizen echter viel zij onmiddellijk weer in slaap. Zo duurde het totdat de goede vrouw terugkwam en haar wakker schudde. Hij wacht ons al bij de brug met het rijtuig, zeiden zij. Inderdaad, riep Nicolette, opspringende. Ja, het is niet zonder moeite geweest dat ik er een gekregen heb. Ik ben er bij drie geweest en eerst bij de derde ben ik klaargekomen. Hij wou het niet minder dan 12 gulden doen. Ja, dat is ook waar, zijn Nicolette. En meteen het rolletje in haar zak openbrekenen, nam zij drie van de gouden tientjes die het bevatten en stopte die in de hand van trui. Ik hoop het hier niet bij te laten, zeiden zij, voor het ogenblik duizendmaal dank. Wel, ik moet dank je zeggen, Klaas. Je vrouw, zij trui, die een lang zulke geldswaarde niet in handen had gehad. Zeg maar altijd Klaasje, zijn Nicolette, dat wil ik voor u altijd blijven. En nu trokken beide de deur uit en de straat wederop, terwijl Trui en Nicolette het fabeltje vertelde dat zij de huurkoetsier had wijs gemaakt. Er was iemand voor haar jevrouw's familie te leiden gestorven, had ze gezegd, en daar moest haar jevrouw nu onmiddellijk naartoe. Waarom dat de moeder van de jevrouw schrikken zou als er snachts een rijtuig voor de deur kwam, moest het niet aan huis rijden, maar zou de jevrouw eraan de brug inkomen. Of nu de huurkoetsier, of de voerman, iets van die roman geloofde, is een zaak die wij niet te onderzoeken hebben. En het was hun dan ook vrij onverschillig, mits de een maar zijn vracht, en de ander een goede voor verdiende. En werkelijk aan de brug stond het rijtuig. Dag jevrouw, goeie reis, riep Trui, die de fabel aan de koetsier vertelt wilde blijven spelen, en daarom de nadruk legde op de eerste selave. Jevrouw toch is de titel waarmede met het algemeen elke ongehuurde aanspreekt. Jevrouw zegt maar alleen tegen haar bij wie men dient, en meteen opende het partier en sloeg de treden neer. Dag Trui, zijn Nicolette, terwijl ze de ene voet op de treden zetten, maar eerder andere volgte vergatst haar rol, keerde zich om, viel de schoonmaakster om de hals en kuste haar hartelijk. Toen rukten ze zich los en klom in de vigilanten. Trui maakt het partier weer dicht, de voerman leidde zweep over de paarden, en het rijtuig stelde zich in beweging. Nicolette vrong zich in een hoek van het rijtuig, en zover van het partier mogelijk, op de tocht het ligt haar lantaarans niet op haar vallen, en haar aan deze ofgene voorbijganger verraden zou. Zolang ze over de straatstenen van Den Haag reed, achten ze zich maar halfveilig. Zelfs verlieed ze die houding niet, toen de paarden, de dreef op en het bos ingereden waren. Eerst toen het rijtuig de hoek van de koekamp omsloeg, en zijnde overzijden in de verte diezelfde prachtige kaai, maar nu door talloze lantaarans verlicht terugzag, die ze op de avond van haar komst had begroet, toen bukte ze zich voorover naar het glas en weer op een laatste lange blik naar die stad, waar van het ogenblik dat ze er was afgestapt, haar schier niets dan miskenning en leed was wedervaren. Vaarwelden Haag, zeiden zij, stad die alle jonge meisjes verlangen te bezoeken en zich afschilderen als een paradijs volgenot, mij zeid hij een kerk er geweest en ik dank God dat ik er uit verlost ben. En zich in de visilan tot de knieën werpende, wenden ze haar hart tot God met een lang en innig dankgebet voor haar bevrijding. Voor het overige was de verwisseling van toestand, of schoon talkunsten goede, nog verre van tot het volmaak de geleid te hebben. Dun gekleed, zonder warme dok of mantel, op dat vroege uur voordat de dag aanbreekt, en wanneer de lucht ook zelfs in de heetste zomer zo scherp en kil is, hielp het Nicolette niet of ze de raampjes al dicht had, en zich de handen vreef en met de voeten trappelde. De nachtkou dronkt door alles heen, en bijzondere voortgouw maakte het rijtaag niet. De voerman begreep zeker dat hij ten gevallen van een jonge jufgouw alleen zijn paarden zo niet behoogde te vermoeien. Aan de tolhuizen duurde het ook telkens een geruime tijd eerder gaarder wakker geschreeuwd was. Bij de eerste tol was zelfs Nicolette een poos erg in verlegenheid toen de man aan het portier kwam om het tolgeld af te voorderen. Ze had niet dan goud bij zich dat ze niet voor de dag wilde halen, en de voerman had geen geld. Gelukkig dat de gaarder hem kende, en even als die aan de volgende tolgen zich liet tevredenstellen met de toezegging vanbij het weeromkomen te betalen. Aan de laatste tolstilhoudende deed de voerman de natuurlijke vraag. Waar moet de juffrouw Talayen wezen? Dat was waar ook. Waar moest ze wezen? Leiden was wel de stad waar zij, wij willen nog niet zeggen, geboren, dan toch zeker, als geboren ingeschreven was. Maar ze was er met dat al, zo onbekend als de negapatnaam. Ze strikte op duikbeeld vanbij vreemden, misschien weerverkeer, talant te komen. En toch, er zat niet anders op. Immers al begon een vale streep in het Oosten het naderen van de dageraad te verkondigen. Toch was het nog geen uur om winkels te bezoeken en zich van het nodige te voorzien. Ze besefte dus dat het noodzakelijk was in een herberg te gaan. En dan daarbij gevoelden zij, dat het eventueel noodzakelijk voor haar was, enige rust te nemen die zij moeilijk elders vinden zou. Ze antwoordde dus op de gedane vraag. Primae mij naar het logement. Naar welke logement, juffrouw, vroeg de voerman weg. Och, waar het stil en rustig is, bij... Bij je moeder sletten, heel goed, zei gelukkig de kutsier. Ja juist, bij moeder sletten, herhaalde die koeletten, die zich ter stond herinnerde, dat zij die naam meer malen had horen noemen door bol en door eilag, die beiden, gelijk trouwens alle studenten, steeds met opgetogenheid van de aangename urenspraken die zij al daar hadden gesleten, van de goedhartige zorg van de vrouwdeshuizes en van de wakkerheid vandoor. Helaas, ook zij is niet meer, die braven, vluggen, gedienstigen door sletten, weer schitterende bruine ogen overal te gelijkwaarden, om te onderzoeken of er iets benodigd was, of ontpak, of weggenomen of verruilt moest worden en iemand wend zijn raden eer zij nog waren uitgesproken. Door die alle studenten lief hadden en eer biedigden als een oudere zustig aan wie zij hun plannen, hun liefde geheimen, het onderwerp, hun articitatie, hun twisten, de brieven die zij van huis kregen, de overlast die zij van hun beren hadden en hun uitkomsten voor de toekomst mededeelden, die met belangstelling naar hun verhalen luisterden en nimmer hun vertrouwensgrond, die verstandig wist te praten en raat te geven en wist te zwijgen als het graf, vreden zij haar assen. Geen eeuw brengt haar gelijken in de academiestat, zo ergens, terug. Terwijl nu de voorman verder reed, had Nicolette de tijd de fabel te bedenken die zij vertellen zou om aan de kastelijnes het vreenden te verklaren van haar komst op zilk een ongewoon uur en met zilk een sobere uitrusting. Met haar ingeboel, een gevoel van oprechtheid, dronhaar ergdig, daarbij zo min mogelijk van de waarheid af te wijken, wat dan ook wel het verstandigste was. Ook dit zijn nog iets wat evenzeer verstandig was. Ze telden namelijk de tientjes die ze van Donia gekregen had. Die waren, met degenen die zijn trui gegeven had, 25 in getal. En daarmee zou zij, naar zijn meende, zich voorlopig wil redden. Het was juist toen de dag aanbraak dat de vigilanten voor de deur van het logement stil hield. Vrijspoedig werd er open gedaan. Een dienstmaagd verscheen. En antwoorden op de haar gedaane vraag of er nachtverblijf was toestemmend. Waarop Nicolette na voor de huur van het rijtuig en vervolg twee tientjes aan haar voerman te hebben gegeven omdat zij geen zilvergeld had. Het is soms schade te rijk te zijn. En hij terug kon geven. En ook naar hij beweerde wie er er stond terug moest, naar binnenstapte. Zicht door de meid die wel wat vreemd keek, maar nog te slaapig was om veel op te merken, veel min om vragen te doen. Haar slaapvertrek liet aanwijzen. Verzocht tegen acht uurig roepen te worden. Zicht zodra ze alleen was uitkleden. En nu eindelijk, na zoveel vermoeienis en koude, een verkwikkende en verwarmende rustgenoot. De volgende morgen zat ze in haar kamertje met smaak te ontbijten toen de dochter van hun huizen zich bij haar vervoegde om te horen of ze haar in iets van dienst kon zijn. Nicolette behoefde nu tot haar vreugd niets te vertellen want haar was geen onbescheide vraag gedaan en gewiss had haar voorkomen, zo invoudig, zo zedig en innemend, beledt dat haar enige ongunstig vermoeden aan gaande haar kon staan. Ze nam dus getig de gelegenheid waag en verzocht enige adressen van winkels waar ze zich verschaffen kon wat zij behoefde. De vriendelijke jevrouw bood zich daar stond aan om haar geleidster te zijn. En zodra was het ontbijt niet afgelopen of ze waren te samen op weg naar een bazaar waar alles te krijgen zou zijn. En inderdaad, Nicolette kocht een hoed, een echar, een mantel, enige andere toiletartikelen en een fatsoenlijke reiszak om een en andere in te bewaren. Toen ze aan de herberg terugkeerde was haar schat natuurlijk wel heel wat verminderd. Doch zij kon weer presentabel voor de dag komen. Ze gevoelde nu zonderling genoeg als men de zware ziekte in aanmerking neemt waar zij pas van opgerezen was en de hevige gemoedbewegingen die er stond daarna, haar gevolte hadden, volstrekt niets van haar zwakheid meer en in tegendeel zich sterk genoeg om de reis naar Amsterdam hoe eer hoe beter te aanvaarden. Nadat ze zich het adres van een stil- en fatsoenlijk logement in de hoofd zal het laten geven, als mede de nodige inlichtingen hoe men het maken moest met het nemen van een briefje voor de spoortrijn, met welke zij nog nooit gereden had en die haar dus als iets zeer vreemd en schrikbaar aan het voorkwal, trok ze met een wegwijzen naar het station en zal wat later in de tweede klasse van de beursstrijn, natuurlijk met enige jeugd kappelaans die op haar binnetreden zich bevleidigd hadden te kijken, in hun purvier. Ongeveer twee jaar later had ze haar verlopige intrek genomen in één die er ouderwetse en rustige logementen die men aantreft in de Warmoesstraat en schreef ze een briefje waarin ze aan Mr. W. Hogenberg, advocaat, kennis gaf van haar komst te Amsterdam en hem verzocht haar een uur te bepalen op het welk zij hem zou kunnen spreken. Het antwoord dat toch diezelfde avond kwam en door Nicolette met zilk een levendig verlangen was tegemoet gezien, was voor het arme meisje verpletterend. Het luidde als volgt, Meester W. Hogenberg kan me je vrouw Zevenster niet afwachten en verzoekt voortaan van brieven en boodschappen van haar entwegen verschoon te blijven. Toen Mie Ruffel op de volgende naamiddag in dezelfde kelder waar wij haar eens ontmoet hebben onder haar kommetje koffie zat met haar kat Nevenshaag, die zich op een klontje vergasten, stoof er op eenmaal een welgekleden je vrouw binnen, die haar in de arme viel met de uitgroep. Moedig, hier is Klaasje weerom, die nergens uitkomst meer weet en bij u hulp en troost komt zoeken. Einde van het derde deel van Klaasje Zevenster van Jacob van Lennep. Ingesproken door Anna Simon, Nijmegen, 2019.