 Salam, hər vaxt nasıq yer olsun əziz kanalış izləyicilərin 2021-ci iləyin dekabrayının dördü canlı bağlaxtıda aslı söz proqramıda Məndir Fətmur Adılı təxminən bir sadıyaqın sizin olacaq. Təbii ki, ökəmizin gündəmi, bizim hər zaman pirat etməsələmizdir, onlar müzakirəyirik. Və bugün belə deyik, son günlərin, hər kəsinin niqaransılırla izlədiyi, hususi də son üç gün də hamımızı niqara nereyən bir durum haqqında. Kankerət olaraq olay haqqında danışmayacaq, amma olaydan sonraki durum haqqında, səbəblər haqqında bütün məsələlərə aydını kətirəcəyik və bir başa qonağımızdan bağlantıya keçirik. Və ilişimizin bu günki dört dört dekabır bırakılışının aslı söz proqramının canlı bağlantısının qonağı Tofiq yağıvudur. Tofiq bəyi siz müsabat partiyasının üzü kimdə tanirsiz, milli şuranın kardinasi şurasının üzü kimdə tanirsiz. Amma Tofiq bəyqdara baqqasıdır, ən önəmdisi bir vətəndaşdır. Azərbaycanda demokratiya uğrunda, ədalət uğrunda mübarzənin önündə gəlmir şəxsi yəttir. Məncədə ən böyük titulda budur. Tofiq bəyi sizi xoş gördük, keçmiş olsun. Əslimdə millətimizə keçmiş olsun. Bu bizim üçün çox ağrılı bir olay idi. Şurada olsun ki, arxada bıraqlı. Amma ümum deyirəm ki, hər halda izləyəcilər müslündə mara ki, o qoyduqu təsirlər, o vəhşilgin, o vandallıqın qoyduqu təsrlər aqqında dünən proqrarıqda olduğunuz. Bu gün yenə də tib bu aynəsindən keçdiniz. Hər halda izləyəcilərimiz sizdən çox niqarandılar, nise gündü yazılılar. İzləyəcilərimize son durum aqqında məlumat verin. Ə gəlim şan olsa bir də olayın baş firma sənəsini, bir də kanalın üç izləyəcilərində diyərsiniz. Çox təşəktirəyirəm. İzləyəcilərdən qarşevirəm əfri bəyənin, paylaşın ki, Tofiq bəylə biz bir sağda yaxın burada olacaq. Təşəkür eləyirəm, hamıza salamləyirəm. Bu haqqıda kifakilər danışmışım, amma hər halda təzə bir autor yədəyəm. İzləyəcilər olabilə, bir halda ki, konkret bir haqqıda sual verilir, mən də təfər otumda danışmalıyım. Siz dediniz ki, bu bir vəhşi olaydı, vəhşilikdir. Mə elə gəlir ki, o ifadda tam da adikvat olaraq təsvir eləmək mənzərəmək. Bu yırtıcılıqdır, məsələn, maraldə vəhşivanda, ceyranda, cüyürdə, doğuşanda. Bu yırtıcılıqdır. Bu timsah düşüncəsi, nəbələ bu kaftar görəşən düşüncəsi. Bu cür hərəkətlədir. Nə baş verir? Yenidirəm. Ola bizim kimləsə bilir, kimləsə təfər otumda bilmir, bir halda ki, sual verilir, deyir. Bilirsiniz ki, ilham əliyibin şəri pəpsa artları, heç bir suçu təksir olmaqın salihə hürsləmlək üç sildən artıqdır, həp sanadadır. Adamın heç bir suçu yox. Və indi adam azıq aksiyasi keçirir və tələ bilir ki, onun azıqlığını təmin ediləsi. Və bu gün artıq 29 gündo azlıq yox. Farki dekabrın birində onun azılarının 26. günündür. İstimalyafiyallar Farki'nin mərkəzindəki fəvarələr meydanında saat 15-ə salihə hürsləmliliyə azadlıq tələbi ilə dinç etraf aksiyasi təinirləmişdir. Çünki adam həp sanada ölür. Biz cəmiyyət olaraq onun səhsini səs verməliyik. Ona görəməndir, bir azıq bizim vətəndaşı kimi. Və salihə hürsləmliliyənin həp sen çıxmasına arzulən, tələ biləyən birisi kimi, təin olunan vaxtda getdim həmin o fəvarələr meydana. Düz sağa düştə, daxil olmuşam həmin meydana. Və orada heç bir dəyqə olmadı. Yəni, oradan canlı reportajlar var idi. Jurnalistlər çiçdir idi. Yəni, hər şey aydınca göründür. Və mən daxil olar ki, orada heç bir fəallıq etmətdir. Yəni, təzici gəlmiş. Nə şuar səslənmişəm. Nə çağrışları iləmişəm. Nə hansı göstərşi iləmişəm. Nə hansı təşkilasılıq işlərin görmüşəm. Sadəcə olaraq qədəm qoymuşam meydana. Və bu zaman mənəmişəm deyirdim ki, 8-10 nəfər indi kadrərə baxırım ki, mənə hücum edəm polisərin saydağa çoğunmuş. Və qəfil dən arxadan şıxıdlar üçünə, o mu qangırmağa çalışdılar və sonradan uqdurlar. Və zərbələr vura vura, təpihlə yumruqla mənə gətirib polis başında ələştirdilər. Oradan da gətirdilər, 1-2 dg ərzində 39-cu polis bölməsin. 39-cu polis bölməsində bir 15-20 dəgə gözlədikdən sonra, yəni, orada şəxsət müəyyəndikdə, hansı kitaba dəftərə yazdılar, sonra bir otağa çağırı, mənə ayrıca ələştirdilər orada. Yəni, orada həmin gün, həmin aksiyyədən safınılmış qeyli iştirakçılar var idi, qızım, nijarda oradaydı, nijar, həzir və digərdəmdir. Mənə onlardan ayrı, ayrıca bir otağa saldır, orada bir kaptar rütubəli, bir polis əməktaşı var idi, həmin bölmənlə məktaşı. Və bu zaman, bir 10 dəgədə orada gözləndən sonra, 15 dəgə gözləndən sonra, qapıda bir mülkü gəlmişəs pəyqəl oldu, mənə süzgü, və o kaptanla nəsə bir-iki kəlmə danışlar, və mən hisslədim ki, o danışıqdan başa düşündüm ki, bu gələn mülkü şəhərs, polis işsidir, amma bu bölmənin əməktaşı deyir. Sonra o qapıda göründürlən, əxmin bir dəgə sonra gəldim, mənə otaktan çıxartdı və təxminəm 100-900 əksəriflə dəlisin, bir otoga itələdi və mən otoga gələn kimi bir yarımqaranlıq otaktı, baxdın mülkü gəlini insanlar var. Mən də hal nə baş verəcəyini bildim, hisslədim, çünki otak, yəni, qidməti otak deyildi, yəni, orda stoq, stoq, resloq, komputer, yox, yarımqaranlıq. Sanki orda təsərfətlə vazmahtarını sağqdı, təbəki də belə bir yeriydi, otak yarımqaranlıq idi. Mən otoga daxıl olan kimi mənə vurmağa başladılar. Mən bilmirəm orda neçə nəfəri idi, üç, dört, beş neçə nəfəri, çünki mənə içəri girən kimi dərfəl mənə vurmağa başladılar. Və başıma torba keçirmək çalışlar, el zamanda qullarını qanırıb, arxadan qandalamax sevdilər. Mən xeyri müqamət göstərdim, mən qışqırırdım ki, vurabilməssiniz, müməxt yalnız yoxdur. Onlarsa amansız cevfsini vururdular. Və torbanı keçilər başıma, fələtilən qara rəngi torba idi və çıxmağa başladılar. Bir gərlərdə qolumu qanırıb, ona qandal vurmağa çalışırdılar. Və mən baxdım ki, artıq üzər belərdən, həm də hava çatmır boğulu, halsı şəkildə belə deyirəm, müqaməsiz bir şəkildə baş verəcəyini düşünürdüm. Aqır ki, onlar qorlarına qandal vurdular və mən artıq hissləlid boğulurlar. Çünki torbanı bərt keçir və kip çıxmışdım. Mən dişimlə didib, dəşəmədə ağır üçə quzanmışdım. Dişimlə didib, nəfəs almağa çalışırdım. Nəyib, didim, didə bildim, bilməm nəsə. Sonra mənə sürüdürlər, mən bilmədim. Hara belə üçük qaranırsa, gördüm ki, ışıqlandı, kətə bir maşına attılar, maşının arxa oturacağını. Mən o maşını nə maşın oldu, nəfəmədə, nəfəmədə, görmədin və məlum oldu ki, bir nəfər üçükən arxasında, iki nəfərdə biri sağında, biri solundan. Həllərin, arxadan qandallanı, başımı aşağıya doğru sığırlar və gittikçədə vurmağa başlırlar. Sağdan, soludan vurmağa başlırlar, söyürlər, təktir edirlər. Bak beləcə, və maşın gedir, nəvəm, və sürət mən gedir, sağa sola. Sonra hissələdim ki, maşın düz yola çıxdı, sürət mən gedir, və şəhər maşınların səsi gəlmir. Bildim ki, şəhərdən kənara çıxmışlar, artıq maqistral yoldayıq. Sadəcəq mən bilmirdim, hansı tərəfə gedirik, o aeroport yoludur, quba yoludur, yoxsa, kürdəmir yoludur, onu bilmirdim. Yol boyu yenə, təqir eləməyə başladılar və tələbilirlər ki, mən siyasətdən el şəhməliyəm, həli kəlmirinə biliyyədə olası deyiləm. Onda deyəm ki, bu tələbləri eləhəmin o taxtda mən duyəndə deyirələşirdirlər. Və xeyl gələndə baxdım zənkəl. Daha doğrusu zənk gəlirdi bulara, təsək kiminlə nəsədir danışırdılar. Üstörtülü danışırdılar, kodularla danışırdılar, və bilim mənim haqqından danışırdılar. Harunəsə tələmətlər aldılar və bir yerə çatamda yenə deyirəm, dəqiq bilmirəm. Mən elə gələk ki, sən qəsəbəsinə çatmağa az qalmış idi ya haraydı. Maşını saxladılar və torbanı başından çatlar, başımı dikəltilə və şüksən arxasında ulan, həmin polisiçisi, mənim şəhkimi çəkdi, xeyri zəman telefonu üzmə tuşladı və həmin şəhkini gəl bir görüntülü ki, məsəl, göndərdir. Bir nəkələyə qəb burada gözlədik və orda nəsə kaman da gəldi, yenə torbanı başma keçirdilər, yenə başımı döşəmək çıxaraq, yenə yola davam illədir. Mən bilmədim, hara gedirik, nə gedirik, xeyil yol getdir, xeyil yol getdir, yol boy yenə əktirlər, vurmalar, zərbələr, ta müddəti bilməmə qədə gittik. Sonra hissəyələdim ki, maşın ahardansa da bir 180-dərəcə geri döndü və saxladı. Məlum oldu ki, bu maqistral yolun üçündəki körpüdü, o geri dömmə üçün olan körpülərdir. Həmin, o körpüdən geri döndü, körpün altta saxladılar. Mən maşından düşürdülər, başından torbanı çarptılar, çözüş ki, yenə qandallar qulumda da, arxadan qandallarmış şəra etdə, bir anlıqa göz gözləbində, bir an gelir, bir saat belə deyik. Oları isləm edəkimin ətrafa boğulana bilim, körpünün altında döna görə saxlanmışdır, hər tərəf divardır və bunlar da isləm edəkimin ətrafı görmək. Hissəyələdim ki, bu maqistral yoldu və mən elə gəldi ki, bu yol mən elət arasında olan bir yerdə da orada körpülər var. Bir, iki körpül var. Bak, onlardan biri də o, dönüp geri qaytmaq üçün nəzərdə durmuş körpül, yol qovşağıda belə deyik. Belə. Və orada dən halı, düşürən kimi mənid söhkələr maşının arxay isəsinə, deyim ki, bu Sedan Markalı maşın değildi, mülkü maşın idi, arxan ömrəsi çıxarılmışdı, tünd rəngili bir maşın idi. Yə qara rəngiydi yə də hansı məsələn, kəfbəri rəngi tünd kurması idi. Və orada mənim məssifətmə və başıma gizgəlmə çoxlut dalbadan zəlbələr başladılar ki, mən başımı qaçıtmağa da imkanı yoxudur. Çünki kullarım, qamdallı, onlar da hərkələn tutublar, kullarımı, çıxıblar maşının arxatərəfini və necə gəldi vururlar. Və mən daha orada mümkün döyl ayaxçıda dürmək, artıq hışmı ictirirdim zəlbələrdən öz müsaqlə bilməyib bizdərin boşaldı və yerə yıxıladım. Bizi üslə gəldim. Həm onlar qollarından tutuluşun ağrı üslə yıxılmadım. Sonra yenə həmin orada döydülər və o elə döylmə nələn dərdən sonra yenidən telefonu tutuşduyub şəkkilmi çəktilər çoxu və harasa göndərdilər, yenidən mənim maşına oturttular və biz tərpəndik. Şərt olaraq mən düşünəm ki, müzubakya tərəf qayıdırdıq, bəlkə də mən səkkədirəm. Bir xeyli gəttik, baxram telefonuna kimləsə danışırlar, eliyirlər, ara bir, yəni telefonu aşağından götürük svətmi çəkkirlər, sağa çevirib svətmi çəkkirlər, məlumat verilər, yeri gəlmiş kətmə mən bir epizodu bulaqdım, o birinci fəki sağaqlayıb mənim çəkkilini çəkkmişlər, göndərmişlər. Orada kimləsə danıştılar və sürücü əsasdanışıqlarıqlarıdı. O salona dədi ki, təsdən keçmək. Sonraki də bir döyləndə mənim başa düştüm ki, o mənim döylmədən sonra yüzümdəki izlər yuxardakiları ilham eləyivi yada layət-eyvazolu, qani eləm. Ki, yəni daha çox xəsaretlər olmalıq, daha çox qan görmələdə bu qana süslamışlar. Ona görə təzəndən bax sağaqlayıb orda döylməyə başlanmışlar. O ikinci dəfə döyləndən sonra tərpənəndən sonra bir xil döktik, mən onun vaxtla nifadəsin demək çətmək çəkirəm. Vaxtın və yine telefonla kimləsə danışırlar, hardsa yenə yolun kenarında maşını sağladılar. Başka bir maşın qəldi. İkin əfər düştü maşından, sürücü bir də sol tarifində qayanmış. Sahtarında kise qoruna çınışdı. Bir anlığa imkan taftın başımı qaldırıq maşının ön şüksindən qabağa baxdın, vaxtın yolun kenarında ağrənkli bir maşın dəyanır, oradan kimləsə düştü və bunlar yaxınlaşır, məsəl danışırlar, əllərində də telefon. Yəni, bax 1-2 saniyə belə izlədim. Yəni mən torbanı belə sığlaşdırlar, başımı aşağı maşını döşəməsinə tərəb bastılar. Oradan əsə danışlar və gəlim oturdular, yenə maşın tərpəndi. Bir xeyli gedəndən sonra yenə yolun kenarında maşın sağladı. Və məlum oldu ki, bu dəfə pick-up modeli bir misubişi markalı maşın gelirdi. Və bu ekib bu maşınla düştü, mən də düşürdülər və şimdi bu pick-upa mendik biz. Həmin o. Ölə bil, əfirdən əsə baş verdi qaydasından məki. Həmin maşınla da biz xeyli ilələrliyik. Mən hissələdim ki, nə qədəndən sonra maşın yoldan çıxıb kələ kötür biliyorlar. Üstutlu hissələdim ki, artıq biz qurunt yoldayıq xeyli gətdi gələ. Bilmirəm, məni nə gözlür? Təsəvrim də yox, öldürməyə parırlar, yoxsa yenə döyəcəklə, nə olacaq? Təsəvrim yoxdu və gələr bir yerdə saxladılar. Məni düşürdülər maşınla, halsız an, ayar-dürdürə bilmirəm. Artıq ağrılar çoxalı. Dışlarımda, belimdə, küreyimdə, uynumda, başımda, göz nəhəmdə, alnımda, təşəqdə ağrılar var. Bunlar məni düşürdülər və torbanı çarptılar. Bir xeyli, yəni tələbirlərlər, təsəkdən əlçək məliyəm, yoxsa daha kis olacaq. İndənə qədər maşırlənlər bitti demək deyir. Təbii ki, mən o sözü vermədim, demədim, və nə gözləcəyini də bilmirəm. Bunlar qolumdaki qandallaraşmağa çalışlar, başladılar. Çox təsür, çox azımalısı oyrudur ki, o qandala açabilmirəm. Qandala da elə sığmışlar ki, çox çəkinli həni, o şəraytda, mən bu qədər qolu gəlmişdim. Və mənində elə təsürat var idi ki, artıq sünməyə də, mən arxada nə olduğunu görə bilməm. Çox çəkinli həni, yəni bir 15 dəyə qandala, bir qolma sərfələrlər, sonra da bir 15 dəyə qolma, nə hayət güc belayla naşdırlar. Mən düşündüm ki, mən gözüm açanda gördüm ki, yaşaş məntəgələrlərlə bir yerdir, heç nə göründür. Ancaq o çöllü və qabaqda da sirkan köğlülər, yəni yolun köğlüləri, baxıdə bilməm, orkansal kaşlarlandı. Həç nə görə bilmərdim, mən düşündüm ki, bunlar mənə öldürəcəklər, sadyocu olara qandala ona görə çıxardırlar ki, burada meyh taplanda onun yolunda qandala görünməsin. Həgər tapımış meydin kullarında qandala tapılsa, məlum olacaq ki, bu polisin işidir. Mən hazırlaşmıştım, psikologi cəhətən hazırlaşmıştım. Bun məsə, yenə danışırdılar, mənə siyasətləsi verirdilər, gülürdülər, düzməq baxırdılar, yenə şəkkil-şəkkilər, svehti moğulların xoşuna gəlir, məminum-məmin gülürdülər və yaxşiş gördüklərlərlə razıydılar, düşünürlər ki, verilmiş tapşır, çox uğruna yerinə getiriblər. Və mən hər də və deyirim, yəni bu haqda danışanda, orda bir maraqlı ifadə dədirdilər, mən hə, yəni deyirim, mən bilmirəm burada nə olacağını, nə baş verəcək, qərar nədən ifadə edir, mən yüzdə 90-fikrəşlətim, yaxin gördürəcəkdə. Ama orda biri belə bir ifadə işlətli, dedik ki, indi biz, səni burada qoyub edəcək, birazdan sənin gözlərin tulecəq görməcəsən və burada qurda quşa yem olacaq, səmərdən mən hisəlidim ki, artıq hava qaralmağa dolayıdır. Mən bilmirdim ki, yüzdə hisəlidim, gözüm artıq şiir gözlərim örtülür, ama təsəvriləmirdim ki, gözüm tamamilə bağlı. Çıxama onlar bilir ki, görünür mütəxəssistlər, yəni, əmin dələr ki, bir müdətdən sonra göz tamamilə qapınəcək. Çünki hər iki gözmə, sayısız dərəcədə par gözlərindən. Aqırda nəsədə, yəni telefonla danışdılar, kim nəsədə nəd danışdılar, mən mən maşına oturdular, yəni başma kuraba keçirdiklər, yəni hara getgimi bilmirəm. Yəni gəldik, magistral yola çıxdıq, və magistral yolunun bir xeyl gedəndən sonra baxdın maşın, indi də nəhamar yola, yəni qurunt yoluna yox, nəhamar yoluna gedir, sürətlə gedir, yəni heç bir şey də təsəvürüm yoxdu və bir müdətdən sonra, həmin yoluna təxnən 5 də gedəndən sonra gəldə bir yerdə saxladılar və dedilər düş. Mən artıq onda gözlərim tamamilə qapanmışdı. Belə işxiz adı görürdün, yəni o şəkilərdən də görüksüz. Aydın görə bilmədim. Yəni, qaranıq var idi, qaranıq idi, hava qaranmışdı tam. Yəni, düş yəni yerdə yaxında market var idi, belə işxiddən rahatça gördün ki, qabaqda təkili var, işxiddir, işxid birət köməylədi də ətrafı görməyə, kətini ilə nürsədə. Maşını həmin yerdən döndəri payıqdılar. Bir nəfədə nəsə yadın, ikisi maşında qaldırdı, biri yanımdan düştü. Bələ baxdın, telefonu qaldırdı, maşının və magazan işxiddən gördün ki, telefonu qulağına qaldırdı, nəsə danışır, mənə dədə gədiynəm. Mən isə görmürəm, yaxşı görə bilmürəm, də indi işşiq var, burada görürəm. İnanmadım, yəni, nəsə yenə bir oyun grublar. Yəni, nəsə yenə bir oyun grublar. Ama işxiddən tərəf gədəndə gördüm ki, oradan marketdir və elmə gözləmi araladın, dükkanın girişində, baxdın bir nəfərdə oturudur. Ona yaxınlaşdım və əvvəcə dedim ki, korkması, mən krimal adam deyilən, bandik deyilən. Dedim, bugün baxçıda axtşi olub, polisə dürməni və mənə telefon lazımdı, harasə zəngiləməyəm. O da çartı telefonunu verdi, mənim isə gözüm görmür, ondan xaşirlədim ki, hətta elmənin aralasam belə mən nömrələri, rəqəmləri görmürdüm. Ona verdim, o yığdı nömrəni və xızım niqara zəngilədim, niqara həziyəm, və dedim ki, vəziyyət belə belədir. Orada öğrendim, həmin adamdan öğrendim ki, elətkə səbəsiymiş və mən düşünüldüm yerdə ilman marketdir. Çünki mən harda düşürüldüğümü bilməkdir. Bax belə məlumatı verdim niqar həziyəm və sonrada bir üsunlan interniyyə tapabildim həmin adamdan sonra şəhkimi şəhkimi niqara gəndərdim, nə baş verdiğini dedim, sonra da niqar tədən danışı dalınca maşın gəndərdir, hamı maşınlandım, mən evə gələn kimi təcili yardım çağırmışıq, təcili yardım mənə aparı, nero çərrəyə dinikasına orda tamagrafiya indiklər mənim və maraqlı burasıdır, bu günə qədər biz həmin tamagrafiyanın nəticələrini alla bilməkdir. Tofi Bəyi, kesmiş olsun, sizi dinləmək özü bələ bu qədər ağrıdır, üzücüdürsə, demələk sizin üçün də danışmaq çox ağırdır. Əslində, mən istəmirdim bugün sizi naraat edəmək, dün əndən naraat edəmək istəmirdim, amma hər halda bu məsələ o qədər qəlbimize toxundur. Millət olaraq, bu əslində, tofi qəqobunun fərdo olaraq problemi deyil, əslində tofi qəqobunun fərdo olaraq öz problemi üçün çımamışdı o fəbarələr meydanlı. Salih Rüsləm, etmək istəyəm aksiyətçilara dəsdə üçün gətmişdə, da aksiyə qoşulmamış belə həs olmalıqlar. Yəni, son günlərdə sizin sosial şəbəkələrdə də internet televizyalarında da Salih Rüsləmlinin azalığına nəin olmalıq kimi bir neyin bahasın olursa olsun bu məsəlcınızı da əşidirik. Mən salici olaraq, siz bir dəzləyicilərin üçün soruştum sizdən ki, nə baş verdi, bu hər kəsin qapsın, yəni, bu ədələssizliyə, bu hüquxsuzluğa, millet olaraq, dur deməsək, bu hər kəsin qapsın dövəbləndir. Olduqca çoxlu saydə sizə kəsmiş olsun məsaçları var. İzləyicilərimiz kəsmiş olsun deyirlər. Tofi Bəcidə təşəkür edirlər. Bir izləyicimiz aksaq qalımız burada yazır, aksaq qaldı. Yəni, saçı ağrı görəməm. Cevat Məmmədov, Mamedov yazı. Bir nə təssa qaldı, belə özünü ətirəcək. Həyatda elə şey var ki, odam tanıq ən azı əlinin üzünlə tutur və bu isə əksin edir nə deyəsəm. Mən bunu nəyə görə quyram? Çünki əksəriyyət paziti məsaçlar verir, əma yaşın bu vaxtında belə yaş yetmiş deyib. İnsan görür ki, qarşısındakının üz nahiyyəsində salamat bir yer qoymublar. Nəh təssa qaldı. Bu qədə ironik ifadələr, bu qədə azı yanaşma, bu qədə nəyin bağısına olsun. Çöre, yəmə, yolmaz, vermət, laxsaq, qa tofi, yə qəbulu bugün genə deyirəm. Bir qarabak qalisi nə, bir döş doldaşına, bir vətəndaşa, bir sıra bir vətəndaşa dəstəyəsün gədi bura və bugün de o tendensiyə davam elir. Qaldığımız yerdən davam eləyək, gizəlcilərimizi təşəkür edirəm və qayış edirəm ki, əfiri bəyanın paylaşın. Tofi bəyi, dedis ki, qatənin cevabını verməkdər sizsə gədər, amma siz dün ən həm proqururluqda olmusuz, həm dağıtsı yerini muayiniyə yetmisiz, proses nə yerdədir, yəginiz ilə iclərimi üçün də maraqlı olab, bunu soruşa, sonra sarir, səmlinən bağlı yenə də sualım olacaq, təbii ki, biz hər veriləşimizdə çağırış ediriz, Salih bəyi nə bağlı. Bütün çabalar da məsə o edik ki, bir qarabak qalisi nə, həyatı təhürkədədir ona görəm. Buyurun, Tofi bəyi. Təşəkələn, bəyi. Əvvələ, o dediniz vətəndaşın oraya yazı para, nəsə, bilməm. Sizə nəsə yazıptı. Var, təsür ki, belə insanlar indir, bu, onların vicdanı, onların düşüncəsi, onların əxilagı neyilək? Cəmiyyət belədir. Məhəmi adında 19-u okya burada da mənə polis bölməsinlə döyənlər, dedilək ki, sen qarabada zətə döyişi belə miyibsən? Sen orada torfak satıb, düşmənə qaynahtar özlüksən? İnsanların qəlbi düşüncəsi bilətsə də, abiihtib riyallıqı da danırlar. Həşkəsdə şüphəyə yoxdur. Hürmə, mədim. Artist bu hökmətlədə özünə gələn, ağlına gələn ruhlara giri, insanları aldakmaya çalışır, yalancı görüntülər yalan şəhslər elir. Olan bu, dinanmırı öz iş edir, inanmasın. Düşünsün ki, mən həlçəd hələ sağlı bir eləməmkən, sədəcə olasın şiş çəklib, bir xeyli terafiyyələn bir şey bulalcaya buz qoymuşu hakim məsələtindən, mən bir məsələni deyin bəl, bu də gəl, dünə nə baş verdiğini deyəcəm. Bu, 60-ci illər, 50-ci illər, burlatın amelikası ölkələrində, polis öz başınaqlıqlar haqqında, romanlarda belə şeylə təsəbirli, yani polislər, jandarmalar, insanlarla necə davranılar, nəcələ rəkətlər eləyirlər, adam Azərbaycan adına utanır. Yəni, bu gangster haqqında filmlər var haqqa. Də ol, baxırsan filmdə düşünürsən ki, bu bir reisorun, bir yasrın, bir senar içində təxəyilir. Bir də baxın Azərbaycanda polis nə işlənmək? Utans, ayıb, dəhşət. Tövbət bunun mənə qarşı edilməyində deyir. Sənilən, hətta cinayət qarşı. Yəni, cinayət tövbətmiş adama qarşı. Polisin belə davranması dövrət orqanlığı, cəmiyyətin asayışının keşinde durmalı olan vətəndaşların təhikəsin, təhəm, ekməli, orqanın, əməktaşları suçrur bir vətəndaşa qarşı, bu adımları atırsa, yəni, bu ölkə rəhbəri eləyirlən adam ölüb yəni ki, ən Azərbaycanda bir insaf, vicdan, leyəqət var. ən dəşəttisi nədir və əli? Görün, bu bir taqind İroniya bir dəşətti dərsədir. 19 okya, burada mənə nəsimi polis hidarəsində işkəncə veriləndə, siz təsək verirsiniz. Filimlərdə də hiç senarisin ağalına gəlmət, pampaze vursun. Təsəkəncə bir otaxtdan mənə işkəncə verirlər, dövürlər. Qonşu otaxtda da oğlun və o ağrıdan, işkəncədən bir-birimizin səhsinizə işdir. Yəni mənim kışkırtlarımı o işin. Onun kışkırtlarını mən işin. Siz təsək verirsiniz, bu nədir? Bu nə rəzalətdir? Bu nə yırtıcılıq? Necə öncünə sən insan diyərsən? Bak, orada polis, nə vurur? Lütfəllər var. Bu işkəncəni bir baş hayata keşənlər var. Sfarış verilənlər var. Ömür verilənlər var. Siz insan deyilsək, insanlıqdan hicəqram sin kainiz olsa, necə bunu illəmir? Siz evinize necə rahat verirsiniz? Necə belə qohu məqrabanın qonu qonusunun yüzünə bağırsınız? Mən adamam diyərsən. Siz adam deyilsiniz, yırtıcısı. Və bu dəfədə təsəvrili, nəgər həzi qızımda polisiz arasın gəlir. Və o da otaxtda mən nəcə diyərdikləri mənim səsmişdir. Siz təsəvriliyirsiniz? Bu nə diyəndir? Bak, mənə bir film göstərin. Bir mən bədəsər göstən ki, Ata Bala, siz ışqəncə görür, bir çaresiz durumda, göməsiz durumda və bir-birin fəriyadını səsinəkdir. Görün, nə güne gətirdik, bu ilham əliyyiv, əliyyivlər, Azərbaycanı nə kök əsanda? Və o tammadan, çəkimmədən başlayırlar ki, bu təxribatlı, nəbəl özləri ellibdir, öz düşər gəslə yibdir, öz özlərin gəslə yibdir və yaxud yazır ki, nə məxüsü dərmən var, töküblər o görüntün almalışın. Gör haravada gətirdik. Də keçim dülənlən bağlı, biz dərhal, yəni ayn ikisində proqloruqa əsmiq şikayət vermişi, hərçən ki, resmiz qa proqloruqa özü öz təşəbbüsünlə, cinayət şiq aldırmalıdır. Burda da vaxt var, video görüntlər var, müsaibələr var, canlı repartajlar var və dəşətti bir cinayətin üstü açılıq deyilir. Şurada ki, biz şikayət tərzəsi yardım edir. Cinayət şiq aldırılma mı qətirdik? Yəkəm ki, hələ cinayət şiq aldırılma mı qətirdik? Yəkəm ki, hələ cinayət şiq aldırılma mı qətirdik? Sadəcə ola məni zərə çəkmiş ismində dindirib də, bu qətirdik. Hələ bugünə qətirdik, məndə məlumat yoxdur. Cinayət şiq aldırılıq, yə qaldırılmı. Deməli, məni dünən çağırmışlar, vəkilindən birlikte sağ olun, birdə səbhar-i rayon proqloruqa, məni dindirən deməli rayon proqlorun kömətse, ilal-abbasıbıydı. Mədəli bir insana bənzildi, mən elə başına da dədim ki, siz heçini də bilmərsiniz. Sizin istinitagınız, ahir də 10 əticən verəcək ki, tolu yabbi yalan danışır, polis ona heç bir güç tətbi gələm, bir zor tətbi girdi. Etmibdir, bu dəylənlər yalan. Əksaldı, onda gələk bu qədər iştirakçıları həbcə edilsin. Mənlən soruşur, proqloruq ki, svetlər yadında qaldı, adı yadında qaldı. Məsələn, nə özün də qadaşa salırsan? 19. polis bölmərsə, orda da video kamera var. O göründürər də var, o bölmək, kim nə vaxt gətirmdir, kimlər də ahir olur, kimlər çıxıbdır, tofi yabbi orda da ahir olur, bu da ahir olanda nə vaxt da ahir olur, çanda nəcə çıxıb? Bu video kamera nədən ötürbər çıxıbdır? Də canlı şahir. Öz də abiyyikdir, heç nək dəhrib eləmək. Siz də püki şeylər var. Düzdindir qaydalara gör, nəsə soruşmalısınız. Amma deyirim, siz bunları tappax səsəniz elə anındaca tapabilərikiz. Bu qədər. 4 saat indiribdir, düzdü oda yazmaq lazımdır. Sözlər hantı bir-bir deyili üçünlələr yoxlanılır, nəsə elə bilir, nəsə çarılır. 4 sahtən sonra həmin proqloru mənə aparıqdır, məhdəmətdir, məhdəmətdir bir ekspertizya. Oları da muaynəli bərməni zahirə, həmin vizual olaraq bir də əldən başqa bir orda avadanlıqdan, nəbdən təhimpadan oradan istuadə edilmikdir. Ondan sonra da həmin proqlorun köməkisindən biz getmişik, ələt kəsəbəsindən mənə harda düşürükdə. Həçən ki, artı hiss olunur ki, istinqatı o qədər də ciddi aparmalar. Nəyə görəm? Çünki mən deyirəm ki, flan yerdə saxlanmışdın, sonra flan költünün altında saxlanmışdın. əsas cinayətin başvədiyi yerləri gedib maraqlanmadın. O prosesdə ən rahat, ən foşa gələn hissəsi o idi ki, mənəni düşürüp gediblər, o düşürlən yerləm. O yer də bəllidir, deyirəm flan yerlər. O bir yerlərdə ehtimal edirəm. Səni gəlməndən soruşulsaydı, soruşulmağa davam iləsəydi, mən bir təsəburundan necə qalmışdı? Bir yol verərdim, harda saxliblər, növbətlər, harda saxliblər, harda böyüklər, harda şəkəncə böyüklər. Bunlar nəsə maraqlanma. Dələ, sadıcıya bil ki, harda mən düşürüklər, o yerləm maraqlandı. Həməni foto çəkdi, nəsə yazdı və imzaladın. Bak, siz yəni düşünürsünüz ki, yalnız prosedur qatirinə bu işlər olubda eləmi? Bilməyən alıbək, onu deyim isə mən elək praxulun öznə deyirdim ki, siz heçin elə bilməsi. Çünki bu yıllər ərzində məni sayısız hesafsız qədər polis idare və bölmələrində böyüklər şəkəncələrə məlum. Hətta o dərəcədəki özləri də təcid-i türklərdən çağrıqlar, özləri təhliçlərin ağzını kaşıdanda muayin ediklər, vəxud, nə bilməm, yerində baxıqlar, qırmızı xaç gəlirdir. Sonra o şəkəncələr eləyənə kamitə var idi. Bəhbudov. Dəhəməkləyik. Bəli, dünyasını dəyiştə də etin Bəhbudov? A, etin Bəhbudov. Və elə hallar olub ki, bu zədələri, gizlətmək mümkün olub və məcbur olurlar sənətdə təsbik edəsik. Amma oraya bir əlavə edib də ki, bu xəsarətlər vələ, tofi yagulun üzərində, məsələn elində, üzündə, alındə, başında var. Anca bu xəsarətin tarixi həmin gün aksiya ilə çox bu aksiya da başlıyor ya polis görməsində, yox, həmin günlə, yox, ondan 6 gün, 7 gün, əvvəlki dövrət gəni, bu yagulun evdən bu vəzətlə çox dövrət. Bu xəsarətləri 5-6 gün bundan əvvəl almış, bu xəsarətləri biz yetirmək. Yəni, xəsarətlə danmaq mümkün ol mu? Amma tarixi dəyişdir, bəni məcbur etmək mümkün olub. Burada da belə olacaq, mən ona dedin ki, anca azca zəyyib bir ehtmal var, elə bir vəzət yanına bilər ki, amma elə gəlmək, elə bir soqur elə bilər ki, kuşanda beynə hafiz həbiyyədə, amma eləyib bu işlə bağlı, nəsə bir şey etməli olsun. Necə ki, bir də bağırsana, bəz allarda icra başlarını çıxmalı olur, nəsə naziri çıxmalı olur, hər çənt ki, o adamlar çıxlası deyirli, amma eləyib və canı başına qidmət edinlər və onun o uydulu, qarruf sə qaydalar, qarruf sə sisimli olur, onları fəaliyyət bilər. Yəni gəlməmurları cəzalandırlar. Belə də bir zərurət yaransa, ilham elə olabilsin ki, oradakilki sejiantı eləyib etməli cəzalandırsın. Hər çək ki, bu ehtimal çox azdı, ikiniz də o onla bağlıdır ki, ilham eləyib bunu etməyəm məcbur edir. Mən elə bir məcbur et görmürəm, amma düşünürəm ki, düşünürəm ki, hiç nə etməcək, edəsi olsa ancaq məcbur olduqda bilər. Və bu heç çür ilham eləyib belə ucuz başa gəlməcək. Mən bilə düşünürəm. Riyaksələr olacaq, artıq riyaksələr gəlməyə bastırdı. Deməli, Human Rights Watch artıq Bəyanat Verif, Noləşin Henskin Kanikası Bəyanat Verifdir, Böyük Britanya Hükməti Bəyanat Verifdir və mən düşünürəm ki, bundan sonra digər sənəhtər təpkələr gələcək, məsələn, əftəni 2. gün liderlət parlamentində düşünəm ki, Amerika Birləşmiş tatlarından da ərətraz gələcək, tələb gələcək və təsəvrilən, Avrupa Birliği şərh təftaşlıqı Sammiqdin ələfəsində. Dünyada Dikabr 9-10-u Washington-da keçiriləcək. Demakrakya Sammiqdin öncəsində bunu yapmaq, Azərbaycana qarışı pisli iləməkdən başqa bir şey deyir. Azərbaycana bu imici ilhaməliyə və nə verir Azərbaycana nə bilir? Aydınca görür ki, adam artıq sərbəş düşünə bilir. O imponsib düşünür. O qarşısında rəqibini mümkün yollarla cəzalandırmağa çalışır. Hiçbiralda düşünür ki, bunu indi etməyə yolmaz. Ümumiyyət indi etməyə yolmaz haqında düşünür. Əc onuza indiriləməz. Və bu şəhək iləməz. Pisasiisi, nifrətisi, dedik parçalamak hissi, o güdə bir şəkdəmdə. Digər məsələ, dəxal aqaqlanıq ki, adam nəyin ölkə və şəxsi üçün ziyan olacağını düşünə bilmək. Bak, bu, Azərbaycana Bunun siyasi tərəflərinin bilirlərlə. Həralda bu ölkə rəhbəri iləyin şəxsiləri mən polisi demirəm. Polis üçün əmir nə gəlsə, onların gözü yalnız əmir quruludular. Pisasi və əhbərliyi, isər prezident olay, isər dəhlişlərin nazir olay, isər xarcişlərin nazir olay. Bütün bunlar bilirlər ki, məsələn, Tofiq Yagubluya qarşı bu aq təyatə keçirildi səhət, Tofiq Yagublu beynəxal təşvatlarında tandığı, beynəxal seviyyədə tanımlı şəsi fəaldı. Bu məsələyə reisiya olacaq. Sizcə bunu bilə biləmi etmələri nə qədər mən təyə uyğundu? Aqla sığmır, aqla deyirə dolaya qoyram olmur, poşa qoyram dolmur. Yəni, çox maraqlı bir məsələm var. Bəyi, doğrudan adım çətin vəzətdən qaldır, bir başa zəvaq kapa bildir. Bak, yenə fikirlərsin. Bu yoldan məliyə bir nəyinə lazımdır. Təbii ki, bunu hansı məhsədə ihtimi biz bilir. Bilir ki, cəmiyyəti qorquma, şəsən Tofiq Yagubluq qorquma, çəkindirmək, həm cəmiyyəti bir məsəl ki, bahsiz heç əsəndən belə alxayn olmayın ki, biz daha belə hərəkətlə edə bilməri. Bu da bir limiti var. Artıq limitimiz tükəni, bundan altın edə bilməri. Bu adama bir dəfə ağır işkəncə verdik və bu demək deyil ki, biz daha bunu edə bilməri. Bunu göstərmək istiyirlər. Bu hisəsində aydın, məksələtləri aydındır. Məhvələti məhvələmək, bu varın əbədi bir istəyidi, əbədi bir vəsvələridir. Yeni zamanda cəmiyyətə bir yeni məsəl. Və çünki salihə rüsləmi ilə bağlı cəmiyyətdə çağrışlar var, meeting eləmək lazımdır, istəyib hətələ bir uldurlar. Və belə bir zamanda düşünürlər ki, cəmiyyətə bir ciddi məsəl cəmiyyət özünə çıktırmalıdır. Cəmiyyət həlimi ağır ki, bura sənə hücustan deyil, bura sənə eləmənsandır. Bu yenə həmin dixtat, əlləri qanlı dixtatərdə ayılır. Bu məxsət aydın. Amma dixtat arında beynəxalq kanüktarıdan aslı olduğu aydın görünür. Bu heyec kəs deyə bilməz. Hətta putin də beynəxalq faktoruna qəsa bulaşır, dürənir. Amma bunun necə ciddi pasq olduğu, necə fəalakətli pasq olduğunun fərqindədir. Məsələn, o beynəxalq pasqıda durmasa, putin daha cesarətdə daha ambisyətdurlar. Amma o la bilməm. Məm də onu hesablə bilməm. Fəyhəm əli vaqquni ne hesablə bilmək ki, nolsun? Hətta mənə öldürə bilə, olsun da öldürsünləm. Mən zaten deyələm. Böy bir şey olmayacaq. 10 binlər, 100 binlər həvaç olub şəhid olublar. Bir də mən, məsələn, bir iki gün yazlar, ailə ağlı yer, və keşit gədəcək. Bu yeri boş qalmayacaq, çünki arda yazlıb, arda görür ki, bir nəfəri öldürürüzdən və bundan da tövb bir misya dayanır eləş olmaq. Mən bir daha düşünürəm ki, ilmə mələyib. O refleksib hisslərdən kurtulabilmək. Adam islələn layədən pul uğurlanmalıdır. Dayanı bilmək. Sistəmələ quruf ki, harasa pul ayrılmalıdır, refleksib sistem ilədir ki, müdlə müxalifə çəzalandırmalıdır, müdlə, müdlə. Artıq onun effektli düşünmək imkanı yoxdur. Fragmatik düşünmək imkanı yoxdur. İslələn aldıq, bu ona ziyan. Mənə fiziki məlidəz, məlid. Amma mələyibər, bu ciddi problemlər yaradacaq, mələyələyək ki, yaxın günlərdə bunu hissiyələcik, böləcik. Sevda qanım, yazıq ki, tofiq qazını əsəbləşdirmeyin, və sizlə özür istəyirəm, sualını demeyin yox. Öl suallarımı verəcəm, söz verəcəm isə. Mənə səbləşdirməyədən üçün sual vermədim. Dedim ki, bir aqsaqqalı ömrünün eftiyar yaşında bir aqsız mögəli olmasın, ona görə bir aqsaqqada çabruş etədik. Tofiq bəy, biz beləşin manşetində de quymuşu, haşmiyyəsizdən nə istiyir? Hə, mən bilirəm ki, uzun zaman siz sındırılmaq istiyibər, istiyibər, siz sındırmaq istiyibər, bu alınmıyım? Bu günki, sırava günki, ayn birində olan aqsiyanın əsas qayyəsi Qara Bakqası Salih Rüsləmliye azaldırıq. Bəzlər deyirlər ki, Tofiq Yagubyə qarşı, o dəyərləkə sürməyən, o bəşiliyətə kəsürməyən gündəmi dəyişməyi istədilər, mən şəxsən düşünmürəm, çünki gündəm yenə Salih Rüsləmli deyir, elə deyir mi? Gündəmi dəyişməyi düşüncəsinən bəki deyirə bilər, amma dəyişmədi gündəm. Salih Rüsləmliin azad edilməm yəsüsün hakimiyyət israrladıq, necə düşünürsünüz? Dəşəkürəm, eləbətəgən, o gündəmi dəyişmək məsələsi, boş yedi, bir iki gün dəyişə bilər, amma Salih Rüsləmli nə qədər həpisədi və onun azadını tələb olunacaq, baxın eləmən ilk saksunda da, dəşətli işkəncədən sonra ən mən dəxal yazdım ki, mübarzə davam etməldi Salih Rüsləmliya azadlıq tələb eləməli. Yəni, gündəm dəyişə bilməz. İlham eləyəv nə dən çəkilir? Niyə Salih Rüsləmliyini azad etmək istəmək? İlham eləyəv bilir ki, Salih Rüsləmli, suç, suç. İlham eləyəv bilir ki, Salih Rüsləmli, onu kimi oğrudur, yalancı deyir, diyakər deyir, saxtakər deyir, çınayətər deyir. Bilir. Həm o qorxun. Bak, o özünün kompleksinin əsirinə ki, keçəl, dəxmələn bir-bir çay bundan qabaq, mən də həbsxanada azıq aksəsi keçirdim və yerli və beynəxaştın mənəyətin təziqin əçəsində ilham eləyəv məni azad etməyək, şət olaraq azad etməyəm məcburdur. Mən düşünürəm ki, adam qalıb ki, beləyindir, mən nətəriyir. Azıq eləyəcəyələr və digərəndə buraqmalıq olacaq. Adam direnip ki, yox, həmən onu buraqmayacaq. Çünki, bu presedent yaradır. Bunda davamlı olacaq. Bir daha deyirəm. Mən o gündə bunu deyir deyim. İnanmıram ki, dünyanın harasında, keçəzər bacından, yox kalmıyor, bəri ki, yox. Bak, taylan doxsun. Həqi ki, çınayətər azıq aksəsi keçirdim, mən azad etməyəm. Eləşi olabilmət. Çünklət, suçsuzdur. Adam həzm elə bilmət. Yoxsa, çınayətər, nəyə azıq aksəsi keçirdim? Nəyə görür? Adam bilir ki, çınayət eləyir və onun da ona görətirdim. Niyə aksiyyə keçirməlir? Bak, hindi, o tutduqu belə də, o məmurlar var. 10 milyonlar, 100 milyonlar, çapıb tariqlar. Azıq aksəsi keçirə biləmlər və yaxud, hansıq soygunçu, hansıq nəvrın adam öldürən qatil. Bilir ki, bu, bu cınayəti tövərdə. Bu, olabilsin ki, ondan sərh davranıq var, olabilsin ki, madəsən, biraz agri liblər, amma islənlən halda adamlar bu mübarizə qerişmələr. Bilirlər ki, haqq ettiklərini aşağı yıqarı alırlar. Amma, düzlərlə suçsuz insan içərdədir. Bu adam, təsəb edilm, mən bir dəfə belə bir faydə demişdim, onu kimsə də, Facebook-da sapt suya yazmışdır. Bu, sade bir məsələ deyil. Orta, amma belə də yetmiş isə isən arası də. Yəni, çox böyük deyildə, bunun da 5 ilini, 10 ilini həbsana da keçirmək. Bu qüda rəhat deyil, adam minil yaşanmır ki, dəsə həsi 5 ildə bunun həbsana da keçirmək. Ciddi məsələ, deyilə bir 70 maaş alırsa, bunun 10-u sən elindən alırlar. Ciddi bir şeydir. Çox ciddi bir iqidi. Mən deyirəm ki, təsəv edin ki, bak, bir də baxırsan, qaşa qaşa perronuna düşürsən, qatər tunildən çıxır, sən daha rəsa geçmərisən. Və elə vaghona minməyə rəfəsində, keç o qədər daha arzulamadın, elə belə uzaktan tanıdın, bir adam yaxlanaşır, salam verir, elə necəsən deyir, o elə 1-2 saniyə kifayət edir ki, qapılar bağılansın, qatər tərpənsin. Növbəti qatər maksim 2 də gidən sonra, adam elə təhsüklən, üçəşir, bu mərdimələr vaqdan çıxır, oturup yedəcək. 2 də gidən sonra, növbəti qatər gidən, səsəv eləsin. Adam böyük bir şey yitirmiş gibi, təhsüklən. Adam, sanki evdən çıxır, məsələn saləyə rüsləmdir, gələk bir qohumunun toyuna, bu adamın, məsələn, toydan çanda yoldan tutursan, gətürürsən qəddirləyi həpsatırsən. O bu cür ağır ışqəncələydən. Mən həpsxana əyatı yaşamışam. Hər də bir fikir əşirdin, vaqdın insanlar gəldişətə qəvvətdir. Adam cünayetikət və ütraf dilindir. Bəxşirin bu haqqəyim. Mən nə vurduq? Fərəc kərimini nə vurduq? İlkin Hüsləm Zədə nə vurduq malıdır, anar məmədə nə vurduq. Fərəc əşim nə vurduq malıdır, kimrəsə, adam dəşətə qəridin, nə vurduq malıdır? Yeni deyirəm. Niyirləyik ki, dəsən, səhv oldu, bir gün orada qaldın, bir ətto orda qaldın, çımalısın. Hiddə bax dün əlki aksiyə qöri insanlara 20 gün, 25 gün, 30 gün iniz, vaatəp çərilir. 30 gün az deyir. İlham Həsənli İlham Həsənli Cəhbən rəhəsə deyətmiş ki, ilə bu yaxınlarda iki ay həbcədə sanmışsınız və hərdə. İndi təvzəndən bir ay və yədiklə, orda da şərayet çox dözülmə, çox ağır da, yəni konsula gel şərayet edəcək, adamın nə suçu var, nəyi suçu var? Niyyəl gədib azıxıda məhrum olmalı, bir ayda uğursun. Buna görə ciddi məsələrdir və Azərbaycan, ilham əlivin bu yersiz kini küdürət ucbaqdanına bu gün statistik rəqəmlər səsəndirdir. Azərbaycan Avropa şurasına daxı oldu, və Avropa İnsan Aqqları Məhkəməsinin yüristik səsəni daxı olanla bu günə gədib. 10 milyar milyonlarla dolar kontensiyasi ödü. Bu şiqətə rəsəsin. Sen bu kulları niyyə havaya soğudur? Niyyə? Niyyə bu istifarışlı məhkəmələr təhik edirsin? Niyyəsini mən bilirə, hakimətin qorumal üçün, çünki bu adamlar onun hakimətinə təhikət. Amma deyil məndik on bizi məcbur edir ki, dəsəxil, sən bu suçu insanı. Niyyə tutmalı sən ki, sən camata pensiyar verə bilmirsən, marş verə bilmirsən, pensiyalanlarım, pensiyasın kəsirsən, nəbəlün ənlih dərəcələr nə şəhə bilir, sən ki, bu cəpul yolsa. Bu dəamlanda, haxus, suçsüz insanları həfsatmaqla Avrupa insanakları məhkəməsinlə, sanksyalar gəlib və uqtuları ödəmərsən. Hazır bunu pensiyayıb günələrlə, marşək günələlərlə, həmin uqtularıb. Belələ, Tofi Bək, sizin sözünüzə güvbət olaraq, həyarlı yəsarımız Ayselt Qanın bu günlər çox maraqlı bir stansur okudum. Məntiq axtaradılar sizi bu məsələnizə də bağlı. Bu da yazmış ki, məntiq axtaradılar, aynə bilin bunu hansı mənti ilə edirlər, onu hansı axtaradılar, bu xalqın qəzəbin artırıb, bu xalqın şeylə oynamadır və sahir, gəzəbilər. Dikkat, ana hastanın sözünü unutmayın, diktaturada tək məntiq var, hakimiyyətlə saklamaq, nə başvaya ürbərsin bu məntiqlər yanaşın. Hər şey suçsimi aydın olacaq, daibəsdir, qalamı balon axtardır. Məsələ, çox kontriktdir, məsələ, birdir, ölkədə suçsular olmur, yalnız bir suçlu olur, daalanları onu təkrardır. Yəni, əslində, sizin məntiqlə eynidir. Şimdi bunu allamaq olur, yəni ölkədə aftaritar rejimdir, aftaritar rejimi da qorumaq üçün bütün, hətta bundan bağlı mənsəlfələrimizi 2009-cu ilə prezidentin özlün açı olaması var idi ki, biz bu ölkədə müqarifət istəmirik. Yəni, buna oqşar bir toriq anan, yanaşması var idi sizin, mən onda ölkədə deyildim, hər allah siz daha yaxşı bilirsiniz. Amma ölkədə bir iştimai tələb var, salörüsləmdir azad edilsin. Mən baxdım ölkədə çox bir siyasədə dəxil olmayan, iştimai sektirdə olmayan, biz pasiyanar olmayan alimlərin belə imzaları var idi. Yəni, buna bu qədər ehtinasız yanaşmaqı haşmiyyət, niye israrladı onu bırakmasın? Sizin yanaşmanız nədir? Məs bu adam nəp olub ki, 300-500 manat mən su bolubu partiyaya yardım ediyib, mən bildiğim qədər budur. Bundan başqa bu adamın günahı nədir ki, bu qədər israrladın? Yəni, o dədim nəyə görə bu raqmır həmən kompleks var ki, çünki azad edir. Bələ, ilham elif göstərmək isir ki, heç vaxt doğru olmaz, hemiz olmaz, suçlu olmazsa, mənim kimi çirkəp çində olmazsa, onda sən yaxşı yaşayacaqsa, və əslədə olacaqsa, himkanı yaşayacaqsa. İlham elif Azərbaycan cəmətinin mesaj verdi ki, heç vaxt dürüstlüyü tələb eləmir, haqqə edalətin müdafiə eləmir. Siz saxta kərulun, yəkərulun, yalan çolun, üşrət kurulun, yaltaq olun, onda yaxşı yaşayacaqsa. Yaxşı ki, cəmətimizdə kifayət edər insanlar var ki, bütün məhumiyyətlərə, cəzalərə, bakmərə, yoldan dömdür. Amma İlham elif belə bir Azərbaycan cəmət olsun, nə istəsə, nə ağlana gəlse onu həyətə keçirsin və cəmətin reaksiyası olmasın. Bu, buna istəyir. Özgəl nə olabilər? İlham elif-i hakimət maraqlandırır, hakimətin də maraq ona nibarətdir ki, bunun əlehtər olmasın, amma mühtüq, mülkün qabağında olsun. İlham elif isir ki, o putinin qabağında necədirse Azərbaycan xalqıda onun qabağında eləcəm mültü olsun, acil olsun, heçini deyə bilmək. Nə oyunlar açsa, nə işləri görsə də, qalq elif rəzi elə bilmək. Amma alınmayacaq elə, mən zaman-zaman xavrı pasili də təngid eləm və düşünək ki, doğrudur. Amma istələn haldı, cəmiyyətdə aşart yəmək ilə uysa da, dəyişikliyə baş verir. Cəmiyyət pasiyanarlaşır, haqqı görür, yetki çədək çox, bayılırlar. Və mən inanırəm ki, bu proseslər başlayacağı haqq daha aqqırdur hocacəsəni, hüquqununu tələb eləmək. Yavaşraş Azərbaycan xalqı cəmiyyəti daha çox anlamaya başlıyor ki, arzulamaqla, əlçalmaqla, dua etməklə, nəzir verməklə, nəbri qayallar qurmaqla, prezintə yaltıqlamak ki, dəkşəşmək mümkün deyir. Mübarizə parıf demokratik cəmiyyət, hüququ cəmiyyət qurmalısan. Bunu getmiş Azərbaycan xalqın daha çox istəsir, gəbul edir. Mən görürəm, mən müşahətələrin bunu deyir. Əlbəttə ki, hələ yetərli dərəcədə o insanlar yox, və yetərli dərəcədə fədəkər insanlar yox. Amma artıq normal bir mühit olacağı, uyğun bir mühit olacağı şəkdə, şəkimdə, şəraydə, artıq indiyələ qədər, heç bir zaman olmadığı qədər çoxu saydə insanların meydanlara çəcərinə zərrə qədər çoxu dəmək. Bu işdə ilham əliyyəv bizə çox dündür. İlham əliyyəv, bir əz ağırı, bir əz ağırı siəsətə basaydı. Bizim işimiz birə çətin olurlar. İnandırmaq işi birə çətin olurlar ki, ilham əliyyəv, bu qədər pis ölkən idarəyidir. Həlbət ki, o bəsvənə də qamustur olayıcə edir. İlham əliyyəv, hər gün Azərbaycan cəmətməyə mesaj verir ki, bax mən taliyyətləm, ödüləm, mən cinayət görətməm, mən dürüşü sevmirəm və nə qidətməm burada ya, siz yaxşı yaşam yəcəksin. Normal maaş alm yəcəksin. İş yerləriniz olmayacağı. Yaxşı içində gözləm yəni, həmişə pahalaşma girecək. İtiləsə yapacaq. Bunu deyir. İlham əliyyəv, bunun mesajını verir. Özgün əm mesajdır. İlham əliyyəv, əlliyyəv faizdən çox işsizlik olan görüntləri durub deyirdimizdə işsizlik çəhəmək. Altı faizi, daha doğrulu, yoxsullu, altı faizi deyirdə rəqəmlər. Bu insanlar bunu görmək. Düşünür ki, bu adam bunları ələs alır. Bir çox kəd, normalda, xalqa hərmət eləyəkən prezidən durub duyardı ki, hərmətli xalq, bizdə maaşlar çox aşağıdır, pensiyada aşağıdır, işsizlikdə yüksəkdir. Nəbriləm, yoxsullu xətdir, yüksəkdir. Mən bunu bilirəm, ama çalışacaq, yaxşı olsun. Hansı səbəblərdən, hansı abə etkisi, etkisi, səbəblərdən bunu tərhal edəmək olma. Hansı işləri görürəm, hansı islahtar hərətə keşiləcəyə yaxşı olacaq. Yalandan bu sözləri deyə bilərdir və normalda qarşanar. Və onda insanları onun üz döndərməyə çətini çəkərdik. İnsanlar dəyət ki, adam həqi qüvəzəti bilir, etraf edir və deyir ki, nərat olma, müəyyən abə etkisi çətini bilər və ne cəkini demilər və Rusya nın qarşısına siz neyini yə bilərdiniz. Təximinə, yəni bir abə etkisi səbəblər və onlar yoluna düşəndən sonra hər şey yaxşı olacaq. Bir də var ki, sən bu insanların üzünə deyir, sən utanmadan, çəkinmətən. Qırmızı, qırmızı deyir sən ki, sənin yaşadığın problemlər həsindək. Həni işin də var, üşək maşin də var, benzəndə alırsan, yaxşı muacə, imkanlarım var. Nə bilim, bahalaşma yoxdur, inflyəsə yoxdur maşin, yətərincə çatır. Bu sözləri deyəndə. Vətəndaş, elbət də ondan yıncaq. Bən hər də və deyirəm. Baxın, bu günə qədər, nə qədər qeymət artın? Əsində ilham əliyəmin nəzarət illədi qeymətlər. Məsələn, elektrikin qeyməti, dizil yanacağının, benzinin, əbri, suyun, qazın. Bu qədərin birində bir dəfə hökmət numuəndəsi, ya ilham əliyərin. Çıxılxaldın, üzristiyyib deyib deyib ki, əzizxaldın, üzristiyyibdəm. Biz bu adım atmağa məcbur oldu. Hansı səbəblərdən və biz bilirik ki, bu, size problem yaratıcaq. Həmin mücərin üçün ağır olacaq. Hər dəfə çıxıb deyirlər ki, əlaladın, daha yaşı xidmət üçün, hansı yaşı məksələr üçün, sizin üçün yaşı olması üçün bu adımlara atmış. Bir dəfə xatırırsınız, hansıza bəhbə halaşmadan, bu qeyri populər adımdan sonra hökmətin bir numuəndəsi və ilham əliyərin, durub qaldan üzristəsin və desin ki, bəli, bu, size çətinli yaratıcım. Bu, belə həyasız idarətçiliyə, insanlarda rəhbət necə yolladın? Hər bət dəkə olacaq. Biricə qalır, biz insanlara bir məsələni izah etməkimiz. O da ondan ibarət ki, insanları inandırmalıq ki, mübarizə aparsan, dəyişəcə. İnsanlar inanma. İnsanlar qəbrilirlər ki, oların qücü çoxdu, qücü çoxdu, qalqsaq hanımızı qrallar, aldadırlar. Bu şayələr ilham əliyə və sərtindir. Bəlkə de özü yayır. Və vaxtil həydər əliyəmin dövünə belə bir şayə var idi. Və hökmət də bunu çox daha tiraçlırdır. Bu ölməsə xeyri yoxdur. Yəni, sərf eləyirdir. Həydər əliyə vaşı məhdəti. Oğurluq, karlan, qarruksya, hübuqsuzluq. Hama insanlara bir fikir aşırdırdır. Də ki, bu ölməsə xeyri yoxdur. Yəni, mübarizədən vasıq içindir. Bu, sərf eləyirdir. İndi də bax, kulu çoxdu, ordusu qüclüdür, bu da həmin seriyədən olan bir yalandı, bir şayədir. Hic bir diktatı, hic bir uğurluq, qal qayaqa qaqanda, o nürsəslən gəlir, mümkün deyir. Və mən düşünürəm ki, bu proseslər o qüdaqdaqda deyik başlayacaq. Həllidici proseslər. Tofi bəyi, çox təşəkürəyir. Həmama sonunda bir dəyəlizləyicimizin Salir-üsləmdülə bağlı sualınla sizdən soruşum. Əslində, mən bir də təkrəyələmə istirəm ki, Tofi bəyin bugün bu vəilişin mahiyyəti demək, Tofi bəyin Salir-üsləmdi üçün ayaqa qaqması mübariziyə qoşulması və mən düşünürəm ki, Tofi bəyi hispəşmanda deyir bundan. Mən onun yerini ən də çərəm, çünki Tofi bəyi yol budur. Əslində haqq yol budur. Rəfilə qanım, Aga Yəva, binisi dəyə qəlmiz qalıb vəilişin sonuna, amma rəfilə qanım sualını səsləndirəcəm. Salir-üsləmdi ölçə ölkədə nə baş verəcək? İndi susan ziyallardır nəxisində, Siyyaz Parti rəhbərləri birləşib, Salir bəya azarlıq tərəb etmədiklə rüsün, vicdan əzabı çəkəcəyələr az da olsa. Nizə dürmiyyətlə durun? Mən sonunda bunu sizdən soruşmaq istəyirəm, və də rəfilə qanım sualınla? Əxşəkür edəm, Qanım Aga Yəvəyə çox təsürk ki, Salir-üsləmdi ölə bilməsi ehmalı, çox gücülüdür, hətta bax biz sizin elində danışılır, baş verə biləm. Salir-üsləmdi ölçə uzaq olsun. Belə aşa yuqarı indikaldə önkədə hiç nə dəyişmirəcək? Uzaq başı bir sosial şəbəkələrdə ağlaşmaq grubu iləriş və birazdan da danışılırk edəcək. Yallıq bilməniq varət. Əlbətdək, bu yaddaşlara yazıcaq ilham əliyyəvin üçün əktafına yazıcaq beynəhaq reaksiyalar kəskinləşəcək. Bən o mənə də deyirəm ki, cəmiyyət ürüyüq meydana ağırdır. Bu mənədə. Amma uzaq olsun. Elə bir şey olsa ilham əliyyəvin hesabı ağırdır. Amma yen edirəm, bu ənə nəbi tamlardan biz beyizdir. Məxalifət iləşməsəm. Problem müxalifətdə deyil. Qal qayaqa qalqmasın. Bu cür hallarda qal qayaqa qalqmasın. Məxalifətdə deyil problem. Məxalifətin her şey doğru elədiyi düşüncəsində deyiləm. Yenə deyiləm. Qal ortada olmalıdır. Birləşib də müxalifət milli şüroğlu, istimai palatululu, sit suhulu, bu vaxt Aqicə müsabat bu konuqtu. İnsanlar özlərin aldadırlar ki, böyük orada iki, üç, dört, beş lidir gəlib bir nəyə Kazı Qol çəksələr, bir yerdə şəkli çəksələr hər şey düzələcək. Yox, yalan da, aldan mən eləşəyək. Əslində səs müxalifət var və siz də görürsünüz, hökmət kimi qarşındır bu əslərin? Bu, böyük əksəriyyətin adı var. Yə, onlar hiç nə də həll eləm. Gədib aftabuzda oturan prezint aparatından gələn kaman deyiləm. Düzülən, faraqat, gədib aftabuzda o kaman dasına oturan müxalifət hər şey var. Sabaq, oradan dağıl olsa bir kaman dinə, yenə oranı tərk edəcək. Məsələ, onda deyil. Cəmiyyət ayaqda olmalıdır. Cəmiyyət haqsızlıqlara, öznə qarşı içindən olan bir fərdə, bir qurba qarşı olan haqsızlıqa dözməməm. Cəmiyyətin bu refleksləri olmalıdır. Də cəkliyələn mələbini uğurlamak refleksi var, qarşı çoxanı əzməh refleksi var. Cəkliyələn mələbini dözməməmək refleksi olmalıdır. Çılgın olmalıdır bu məsələ. Nə yə ki, digər cəmiyyətlərdə? Problem cəmiyyətlərdir. Mən bilə düşməm. Əngriyət olaraq, Tofii Bey, cəmiyyət deyiləməyəlidir. Bak, bugün imiza toplanır. İçtimayə etiraz var. İlə Sali Rüsləminin azad edilməsi və bağlıdır. Sonra xırsız aqsiya keçiririz. Dəyin bə, laxdımız az. Yo, mən deyilməm cəmiyyət tam ölük. Yo, var, tərpən işləri var. Ayrarı şəxslər, gruplar, ziyallar, jurnalistər bu yaxşıdır, hələrdir. Yoxsa biz olardır Türkməni İslam. İndi bax təhirsiz mənin ayn birində pardlar dövdürə, digərlərinə təşək işkəncələr veriblər, böyüklər, keşnəfərə izbata hər şey veriblərdir. Mən deyirim, bak, həmin gün ölkə halsin, böyük əksəriyyətdir, çox hissəsi. Yəni, siyasətlə, proseslərinə maraqlanan hissəsin, əksəriyyətdir bilirdi ki salih rüslamlıyı azatıq tələbindən bir aksə keçinləcik. Ora gələrdir, hüzmün adam, nə məni döyə bilərdir, nə digərlərini döyə bilərdir, əşnə olmaz. Cəmiyyətin bax burdadır, oğlu. Həmin xarma da cevabı verir, bax tələb var idi, təklif var idi və aksədə təyin edilmişdir. Gələrdə, dəxal. Nə dexil var, bax oradan bu qarqət lideri birrəşlər, ayrıldılar, bloq yaratılar, şəhid şəhidlə çəkmənlər. Cəmiyyətin problemidir. Bir vətəm pərbər, əgidəli, hənimiz, keçmiş qaraba qazisi, döyüşü, bir nəfəri şəriyyət həpsatlıqlar adam ölür. Cəmiyyətin reaksiyası hanıq. Cəmiyyət dözməmərdir. Mən bir misal əsdə deyim, sağ kaşın hakimiyyətin son günlərində. Gürtüsü sən həp şanasından bir dənə qadr göstərdə ki, orada konkret bir cinayetkərə qarışı oradan əsə bel qamşumlərlər görədiklər işkəncə bir. Qal qaqa qaqa qaqa, cinayetkərəm bir daqək. Siz niyə ona işkəncə verin? Yaxşı, gürtüs-tofiq yalgubunu yindən indi, mən şəxsimləm bağlı, beləz dənmək düzgün olmaz, dəmək bakıramda sosial şəbəkələrdə geniş əzadan söylərim. Buna dözməm mələsiniz. Sövbət onunla girdi, dözünməm mələsiniz. Cəmiyyətin, mən dedim, refteksləri uymalıdır. Nəcə ki, polşanı demirəm, nidirlandı demirəm? Nəcə ki, ərimənisanda qazın qeymətini qaldıran qeymət? Akşam eylən olan kim, səhər hamı pücədə olur? Bak, bizdə deyilə olmalıdır. Buna nə deyirsin? Bakın, ərimənisanda işməni əqlətdə geniş haqqı artılamda, qazın qeyməti artılamda, nə inir cəma? Çıxırmı meydanlar? Bizdə də çıxmalıdır. Cəmiyyət öz mən sülətini bir qurfun üstünə atmasın. Səhvəti var, bir daha deyirəm. Hər də və də haqlı deyilə. Səhvət olur, səhvsiz heç kəsi olabilmə. Hamay, ağızdan çoxdan yeni müqhalifət işini görür. Ardızın mübarzə parı, tələblər, çövarlar, səsləndirir, hədəklər bulur, çalışlar edir. Cəmiyyət səhvur, yaxsani göstərmir. Rabbim orda də. Heç kəsi aldatmağa çalışmıyor. Üç kampanind var, iktidar, müqhalifət və xalb. Cəmiyyət. O yalan sözdür, dedik odur ki, ümid-i qırıplar, nəbrem, elçibəy nə qoydu gəttin, nə dağılılar, nə bilər. Bunlar hamsi bəhanələrdir. Elçibəy qoydu gəttin, yaxsani bilət, haqimətlə bilir. Həçən, iman elə düşünün. İndir, sən ona nə qədər ağacıq elin, məsələn işsiz yaşayacaqsa, yaşayacaqsa, marşsız yaşayacaqsa, nəm soyukda donacaqsa, onun nədəxli var? Diməlik qoyub qədib, indi onun ağacına çöp daha yaşu bir haqimətdir. Bunlar hamsi bəhanədir. Bu, bəhanələrdən biri də, məsələn, francəsinin oğlu muharibəyə gəti. Bu, bəhanəl qalsa, ona gəl, heç kez muharibəyə gəti. Sən francəsinin oğlu muharibəyə gədib, ondan bax nümünə gəti. Ondan qalsa, heç kez gətməzdə. Çünki kimsə taplacaq francəsinin oğlu, prezidentin oğlu, nazinin oğlu gəti. Sən bətəm pərbərlərdən nümünə gətürsən, niye oğlardan bu antikhaq nümayəndələrinə istiyəndə gedirmiyik? Bu qədər adam çölünlər. Gördünüz mü, ikinci qarafa səbaşına, insanlar nə təri yürümüştü səfərbəli idarətə. Amma onlar da deyə bilərdik ki, ilham əliyəv ne oğlu, hansan, nazin, ne oğlu, tefrat, ne oğlu, yetməsəməndir. Diməlik, bu məsələdə də də bəhanələmə yolmaz. Məsələt olmalıdır və hədəfə doğru bilməkdir. Sövdə şəkürlər tofiğ bəyi, mən düşünəm ki, elə təpər cəsarəti ilk öncə millet olaraq sələh rüstemlinin həbslən azal edilməsində bir millet olaraq görsəyək. Yəni, məsələh beyi asırı həbsa olanı qədər tanımırdı, amma 90-90-u yıllərdə fəaliyyətdə olan, siyəs fəaliyyətdə olan, yıllar və şəxsiyyət haqqında da hər kəsdən pozitif fikirlər işlidirik. Hər halda vətəndaşımızdı, vətəna uğrunu, Qara Bakqa isidir, Qədə beyin ən azından bir il izra başsı olduğu dönəmdə müdafəsini təşkil ediyip, qoymayıb, işqala olsun. Hər halda millet olaraq sələh edilməsində və siz başkanı məsələsini təşəkür edirim. Birlikdə sələh beyi bir də azarlıq dəliyərək, azarlıq məsələsini tələb ediyərək. Bu hükütsiyanlı yayımı hürmətli tofi belə sona çatları tofi belə çox təşəktür edirik. Hatınızı hava eləyən bu günlərisinin istirahatiyyət yazdığınız var. Amma efir bizi boşkuymadınız, bunda görürsə təşəkür edir. Çox sağ olun və milletdə rəmi bütün izləcəri təşəkür edirəm. Növbəti bir efir vaxtında görüşənək. Sağ olun. Sağ olun, sağ olun. Tanrı vətənimizi, Tanrı milletimizi görürsün.