 Hoogstuk 16 van de HBS-tijd van Joopter Heulder, Sissie van Marksveld. Deze Liepevox-opname is vrij van haar teursrechten, opname door Anna Simon. Zaterdag 13 juni. Mijn rokken zwepen op mijn middel, zo mager wordt ik. Ik heb er al vijf veiligheidsspelden in. 1 van voeren, 2 op zee en 2 achter. En de 18e juli begint de vakantiepas. Ik denk dat ik tegen die tijd een lat zal zijn. Ik kan niet tegen dat stomen. Je vrouw Wijers is wel altijd lief, maar ze willen ook alles in de puntjes hebben. En ik roffel de boel zo graag een beetje af. Zelfs nu nog, nu we onze uiterste krachten moeten inspannen, zoals de generaal zegt. En ik heb alweer gedroomd dat ik blijf zitten. Nu stond de generaal op het puntje van de bliksem afleidig. En ik was erg bang dat ze eraf zou vallen. En ik riep nog, houd u vast. Maar toen schreeuwen ze, Josephine ter huil blijft zitten, zitten, zitten. En daar tuimelden ze heen. En ik gaf zo'n geel dat ik er zelf wakker van schrok. En juli overeind vloog en zei dat ik zelfs in mijn dromen ordineer ben. Och hemeltje, wat aakelijk voor me. Pa heeft al een villa gehuurd in Aardenhout, gemobileerd en wel, en tegen de 15e van de volgende maand. Hij heet zon en licht. Ma is er gister met juli naartoe geweest. En juli zegt dat het haast een kasteeltje is, en dat er ook een toren op staat met een uitkijkvenster. Dan kan je joch van verre aanzien komen, zei. Oh ja, zei ze, en ze keek ik zo dromerig, net als of ze weer erg happy was. Pien heeft een droomboek thuis. Vanochtend ben ik nog met het tremmetje naartoe gegaan om te vragen of ze het wel meenemen. In het fietsenhoek hebben we er op ons gemak ingesnuffeld. Zitten blijven staat er niet in, en rapport ook niet, maar bliksemafleider wel. Als je daarvan droomt, zul je tot eeuw en aanzien komen. En Pien zegt dat ik daar toch zeker niet toekom als ik nu niet over ga. Dus dat is nogal bemoedigend. Oh ja, Kit is er vandaag half uitgestuurd en nogal bij joch. Ze heeft van Jordiën waar zich een geleerd en toen zou ze mij de toekomst even voorspellen, terwijl joch een formule aan het uitleggen was op het bord. Ze had de kaarten op haar schoot, en ze zei net, je zult wat blinkens verliezen en gauw naar een vijf gaan, toen joch zich omdraaide. Hij is veel pinterder geworden nu hij verloofd is, en hij voelt dadelijk, wat heb je daar op je knie, Kit? Kit wou ze gauw en haar lessen naar duwen, maar toen wapperde de helft op de grond en joch zei oerkalm, raad die rommel op, Kit, en ga de klas uit. Hey nee, zei ik, het is mijn schuld, ik heb haar gevraagd of ze mij de toekomst voorspellen wil, want het kan ze, en ze wou eerst niet. Kit had al die vrouwen en boeren weer bij elkaar gerommeld en stapte de bank uit. Het is erg leuk van je Joop om dat te zeggen, maar het is toch niet zo meneer, ik deed het uit mezelf, zoals al haast bij de deur toen joch zei, het is niet zoals het hoort, maar je komt er zo ruiterlijk vooruit, Kitty, ga dus maar weer zitten. Bravo, riep ik, en joch schudde zijn hoofd. Kitty zei na schooltijd, dat ze een groot boekket geven zal, als joch en Julie trouwen gaan. 14 juni Het begon allemaal zo mooi vandaag, het was wel oerlelijk weer, maar ik moest toch werken, dus tegen het is niet zoveel. Ma had je vrouw Weyers en haar zuster voor de koffie gevraagd, ik geloof dat Pader achterheen heeft gezeten en joch was ook weer bij ons, want zijn vader en moeder zijn de stad uit. Ik werkte met je vrouw Weyers en toen kwam haar zuster, die heel lief is, en we hadden een genoeg gelijke koffietafel. Oh nee, lunch, zegt Julie. Pa was zo verhoorlijk, hij heeft op een avond gezegd, dat hij je vrouw Weyers zo'n eerlijke vrouw vond. Toen zei ma, oh, maar zo helemaal niet charmant, en pa keek weer in zijn krant. Daar rijd ik weer, even kijken wie hij me denkt, een pietzeker. Ik ken hopen jongens die piet heeten, en ze zijn allemaal vervelend. Joch was zo leuk tegen je vrouw Weyers, en zou dat over fysiologie, geloof ik. Julie deed nogal hoog aan tafel, ze liet haar ringen zo schitteren, en dan is het altijd mis met haar. Na de koffie wilde pa dat ik even ging liggen omdat ik er zo slaperig uit zag. En ik kroop gehoorzaam in bed en wou net indoezelen toen ik Julie hoorde krijzen. Zoals met joch naar haar kamer gegaan, dat wist ik wel. Want ik dacht minstens dat joch uit het raam viel. Maar Julie krijst daardoor. Ja, en met iedereen pun moeier je, en naar mij kijk je niet om. Denk je dat ik het niet merk? Oh, ik heb me geërgeerd van wedergaan tafel. Maar kindje, zei Joch, ik mag toch zeker wel gewoon met iemand praten. Ja, maar niet uren achter elkaar en mij helemaal vergeten. Ik heb een half uur op het zout zitten wachten. Dat voeg ik jou om door te geven, maar ik zie je? Maar dat spijt mijn wijfje, zei Joch. Ik was natuurlijk helemaal klaarwackig en ik bondste tegen mijn liddikant, maar ze hoorde niets. En weet je, wat ik zo monstelijk van je vindt? Dan ga je huizen met me kijken en dan doe je net of je alles even mooi en schitterend vindt. En dan doe je of niets haast goed genoeg voor me is. En dan zeg je, zoals gisteravond bij je zuster, dat een bovenhuis ook erg genoegelijk kan zijn. Dat je nog niets anders krijgen kunt. Je weet toch, dat La Favrite alweer lang onderhands verhuurd was en... kan me niet schelen, zei Julie. Maar ik ga nooit op een bovenhuis wonen. Nooit hoor, dan trouw ik liever niet. Natuurlijk, dan trouw ik veel liever niet. Ik lag paf. Stel je voor om dat allemaal tegen Joch te zeggen. Ik wou eerst mijn bed uitspringen en daarheen gaan, maar ik dacht, misschien krijg ik de schuld nog van het bovenhuis. Ik wou ook eens zoiets beheerd. En ik bleef maar liggen. Toen zei Joch, dat meen je niet, Julie. En zij stem klonk heel anders dan gewoon. Ik meen het wel. Ik meen het wel. Stel je voor, nu gaan we twee maanden naar buiten. Het is een kasteel haast. En als je getraald bent, zit je op een trap met een loper. Ik wist niet dat je zo was, zei Joch. Oh, stakker, dacht ik. Dat had ik je wel allemaal kunnen zeggen. Ja, zo ben ik nu. En als je zo wilt, dan... Dan... En die zuster van jou ook, die zei dat ik toch wel heel veel geld voor mijn toilet uitgeef. Ja, dat doe ik ook. En daar verkieze ik geen aanmerkingen op. Ik wil er niet burgerlijk uitzien met twee bloezers en één rok. Dank je wel. Als je maar weet, zei Joch, dat ik jou geen Japaner kan geven van honderden guldens. Oh, zei Julie, kun je dat niet? Maar ik krijg toch zeker wel een dagmeisje later. Je bent wel streek, zei Joch. Het is misschien beter dat ik weg ga. Ja, dat is het zeker. Ga maar. Ga. Ga. En blijf maar weg hoor. De deur voor onze kamer vloog open en ik schoot onder de dekens. Maar Julie schudde me als een razende. Lag je te luisteren? Lag jij te luisteren? Nee, zei ik. Maar als jij schreeuwt dat de muren dreunen, dan moet ik wel alles verstaan. Jullie zijn er met je allen op uit. Om mij ellendig te maken. En Julie vloogte op haar bed neer. Toen viel net de buiten deur dicht. Het was Joch die wegging. Julie is niet aan tafel geweest. Pa begreep er niet van. Het is ook zo onhandig in die dingen. Ma zei dat Julie hoofdbij had. En dat Joch naar een oude studentenvriend was. In die dingen is ma wel knap. Ik zit nu op Julie's kamer te schrijven. Kees zegt dat het wel af zal raken. Want als Joch een beetje een kerel is, dan blijft hij toch zo weg. En toen wou je nog beginnen over Pop, dat die toch heel anders is. Maar daar stond mijn hoofd niet naar. En ik zei dat ik dat al lang wist. Als het afraakt, moet ik zeker weer meneer tegen Joch zeggen. En ik ben nu eenmaal aan Joch gewend. Het is een lamme geschiedenis hoor. Het zou me niets verwonderen, als ik er niet de schuld van kreeg. 17 juni. Nee, het is een fraaie geschiedenis. Julie loopt rond met een gezicht van, trappen we niet op mijn tenen. En doet zo geweldig uit de hoogte, alsof we allemaal, maar ook, maar gewone straatveegertjes zijn. En Joch zag er nooit erg florisant uit. Maar nu is hij zo krijtig. Akelijk gewoon. Kits zijn maandag op school. Zeg, want m'n keertjes wagen. Weet ik het, zei ik. Vraag het hem. Dank je feestelijk, zei ik. Maar toen ik na schooltijd een boek vergeten had en nog terug rende, om het te halen, kwam ik Joch in de gang tegen. Dag, zei ik. Zo, Joch. Zeg, zei ik. Je ziet er zo wonderlijk uit vandaag. Heb je hoofdpijn? Nee, zie ik er wonderlijk uit. Oh, jee, ja, zei ik mag wel. Zo weggezakt, hè? Je ogen en zo. En je haar zit ook anders dan anders. Zo, zei Joch. Dat is niet plezierig voor me, tegenover zoveel dames ogen. Ik hoorde het opzien, maar vandaag zag ik het net. En hij wou door een deur verdwijnen. Maar ik geef hem nog juist bij zijn mouw en ik verzond maar gauw wat. Zeg, als je vanavond komt, dan kan ik je wat leukst laten zien. Maar ik kon niet vanavond, zei Joch. Ik ben verhinderd. Oh, zei ik. Nee, dan niet. Dag. Ik houd niet van ruzie en aaklegheden. En daarom zei ik maandagavond tegen Julie. Joch ziet er uit als een schim. Zei Julie. Zo, zei ik. Interesseer het je niet. Je moest randsel hebben. Dan had Kees tien keer achter elkaar gezegd. Toen ging Julie de camera uit. En nu slaapt ze weer alleen op de logeerkamer omdat ik haar voortdurend beledig. Ja, ja, het is wat. Paar is een hele week de stad uit, anders zou ze toch zomaal niet tegen ons doen, geloof ik. Maar nu zit ze aan tafel zo recht op, dat ik elk ogenblik bang ben dat de leuning achteruitwijken zal. En ze kijkt met de ogen halfdicht en de mondhoeken naar beneden. En ze draait allemaal broodpalletjes. Maar zei vandaag opeens met een zucht. Kind, je krijgt heus rimpels als je zo absurd blijft doen. Noemt u het maar absurd, zei Julie, en trappelt op de grond net bovenop mijn tenen. Toen schoot Kees uit zijn slof. Als je dan ten minste nog een beetje karakter hebt, stuur hem dan zijn ring terug. Ik vraag je niets, zei Julie. Nee, maar ik zeg je dat het minder van je is om Joch zo te behandelen en dan hier vier te blijven rondlopen tot hij zo lief is om terug te komen. Als je dan toch zoveel op hem tegen hebt, wees dan helemaal eerlijk en maakt het af. Maar dat vind je misschien te vulgair. Bah, wat een opvattingen. Kees, zei ma. Ja ma, ze maakt me kriegel en ze mag best eens weten hoe ik over haar denk. Ik heb zo pas aan Kees gevraagd waarom Joch het dan niet afmaakt. Omdat hij nog te veel voelt voor het spook, zei Kees. Verdraait zich, als Pop me zo wat leverde, ik gooide haar vierkant haar pinkering in het gezicht. Maar Pop is een engel, zei ik. Lieve help, Kees. Begin daar toch niet altijd weer over te zuren. Ik ken Pop toch al van klein kind af. Zoals zeker een dot van een baby, zei Kees. Nee, zei ik. Zoals monstelijk, met spriet haar. Dat jokje, zei Kees. Maar ik schoot weg. Ja, nu geloof ik wel dat het afraken zal. En dan verlooft Julie zich over een half jaar weer met een ander en maakt na drie maanden weer ruzie. Oh, ik vind Julie echt iemand om zo'n twintig verloofd is af te werken. En dan per slot van zaken niet te trouwen. En later bij mij in huis te komen, als ik pas getrouwd ben. En dat kan me niet bekooren. Ho, Jamie, nee. Twintig juni. Ja, maar ik kan niet tegelijk aan Beren met één en met twee ees denken. En aan Joch zijn scheiding die vandaag dwars over zijn hoofd klip. Pop zegt, dat is het begin van krankzinnigheid. Dat was ook zo met een tuinman. Pop weet er natuurlijk alles van. Die heeft het van Kees. Maar de anderen heb ik toch maar niets verteld. Ze komen het vroeg genoeg te weten. Stel je vroeg dat Joch krankzinnig wordt. Dan heeft Julie het toch maar op haar geweten met haar bovenhuis. Ik weet werkelijk niet of ik het nu aan Julie moet zeggen. Ze heeft wel een uur beneden zitten zingen. En maar van die geweldige aria's waarbij je haast van je stoel slaat. Het is al bij elven, want je verwijers is er vanavond ook geweest. En Julie is nu al op haar kamer. Ik hoor haar hier neurigen. Ma zegt nog altijd dat het absurd is. Maar Kees zegt, dat Julie wel anders piepen zal als pa terugkomt. En dat is maandag. We zullen drie proeven laten mislukken. En Ludovicus stond achter hem te grijnzen. Vroeger lachte ik ook altijd heel hard. En dan riepen we Hey meneer, wat jammer. Mag Ludovicus het niet doen? Of laat u het ons eens proberen. Maar nu schudde Kit alleen haar hoofd en ze bronden. Drie achter elkaar. Dat is nog nooit gebeurd. Als Joch nu maar Hey, wat is dat? Ik geloof zeker dat ik ook al nerveus wordt. Nu hoor ik het weer. Het is boven me. Het is Julie die houdt. Kom, nu krijgen we weer wat anders. Ik zal maar naar bed trekken. Nu, ze houdt toch wel heel erg onderdrukt. Onderdrukt te snikken. Dat is prachtig voor een opstel. Zou ik even naar haar toe gaan? Maar dan snout ze me af natuurlijk. Toch maar gaan. En dan zeg ik het meteen van Jochsens scheiding. Sondagavond, 21 juni. Het is aan wonder dat ik nog vast aan mijn benen sta, want ik heb heel wat meegemaakt zei dat ik scheiding neerscheef. Maar geregeld vertellen. Julie's deur zat op slot. Maar dat vergeten de tussendeur af te sluiten en daar vroeg me doorheen langs een tafel die ervoor stond. Julie lag met kleren en al boven op bed en ze schrok verschrikkelijk toen ik bij haar kwam staan en haar arm een beetje schudde. Haar kussen was helemaal nat en ze gingen naar haar. Ga weg Jo, zei ze meteen. Toen ze niet zo maal, zei ik. Ik heb me pas door de deur gewormd en nu moet ik even met je praten. Ik heb je niets te zeggen, hikte Julie en ze vreef over haar gezicht met een tip van de sprij. Dat had ik eens moeten doen. Nee, maar ik heb jou wat te zeggen en ik waarschuw je, schrik me niet. Joch wordt krankzinnig. Word Joch krankzinnig? zei Julie en ze ging op eens recht overeind zitten en begon te lachen dat ik haar haast betuurt het van werd. Ik klom op de tafel en ik probeerde heel streng te kijken want dat vond ik toch geen manier. Ja, zei ik, het is jou's guld. Jij met je mannen bovenhuis en je japonnen van honderd gulden. Het is helemaal geen wonder, helemaal niet. En ik keek nog strenger. Julie ging weer liggen. Ga nu maar naar beneden Jo, het is al over. En jij kunt het toch niets aan doen. Even, ga maar. Jocht z'n handen trillen, zei ik en hij heeft drie proeven laten mislukken vandaag. En hij is aan één kant al helemaal gijs. Dat jokte ik. Julie sta er maar maar aan. Ja, kijk maar niet zo mal, zei ik. Zijn scheiding liep twars over zijn hoofd en hij had die blauwe das aan. Je weet wel, die jij nog vorm gekocht hebt met die gele moppen erop. En toen begon Julie opeens wie gaat huilen. Oh jop, zei ik, ik ben zo ellendig. Ja, zei ik, dat dacht ik wel. Daarom zong je zeker straks van Robert. Oh, je begrijp niet, wat er in me omgaat. Daar begrijp je niets van, jullie ging van alle. Maar je deed zo wonderlijk deze hele week. Net of je niets kon schelen. Ja, zo deed ik, zei Julie. Ik trommelde met mijn hakken tegen de tafelpoot. Toen geef Julie naar haar hoofd en ik hield er mij op. Nu, wat wil je, zei ik. Oh jop, ik weet het niet. Ik weet het huis niet. Ik zoog mijn wangen in. Spijt het je van joch? Julie lag even met dichte ogen. Ja, zei ze. Alles wat je gezegd hebt? Ja. Nu, dan is het in orde. Ik sprong van de tafel. Dan schrijf je hem dat. Ik zal wel even een klatje voor je halen. Dan schrijf je het gewoon. En ik breng hem nog wel even naar de bus. Oh, hij is zo fijn gevoelig. En nee, ik weet niet. Zal ik het hem schrijven? Voeg ik. Don't, zei Julie. Please don't. Nu, slaap er nog maar eens over, zei ik. En ik sprong van de tafel. En hel maar niet meer. Komt wel in orde. Naacht. Julie zat op de rand van het bed en knikte. Maar toen ik beneden kwam, heb ik gauw een felletje uit een schrift gescheurd om te vragen over dat mannetje bovenop de fles. Je weet wel, dat snap ik niet goed. Schik het je morgen? Zonder tegenbericht zie je me wel verschijnen. Dag, een poot van joh. Dat had ik eigenlijk in gedachten neergekalkt. Maar toen wou ik het niet meer overschrijven. En ik heb nog gauw in de bus gedaan zonder bossegel. Want die had ik niet. Even, de strafpoort krijgt hij wel van me terug. Vanmiddag na de koffie rend ik meteen weg. Want ik moest haast maken om niet door een club lid te worden opgepikt. Julie had rode randjes aan haar ogen. En een glimmende neustop. En ze had niet. Bij joh zijn huis belde ik heel hard. Joh deed mezelf open. Zo joh, ik was bang dat hij het in de gang af wilde doen. En daarom zei ik, ik volg je maar. En toen gingen we naar zijn kamer. Je hebt strafpoort betaald, zei ik, hoeveel was het? Een dubbeltje? Ik had geen bossegel zieen. En nu moest je toch spreken. Zei joh, en hij glimlachte. Nee, over Julie, zei ik. Ze is, ze is erg naar van alles. En spijt haar verschrikkelijk. Alles spijt haar. Dat zei ze gisteravond zelf. Toen heeft ze wel twee uur gehaald. En anders haalt ze nooit. Om haar tensie. Had Julie me dat zelf niet kunnen zeggen, zei joh. Nee, dat durft ze niet. Want je bent zo fijn gevoelig, zegt ze. Ze is bang dat je heel boos zoud zijn. En dat kan ze niet hebben voor haar zenuwen. En het spijt mij ook erg joh. Want ik was al helemaal aan jou gewend. Wat wou je nu eigenlijk joh? Zij joh. Dat je aan haar toegaat. Maar Julie is alleen thuis. Ma maakt visites. En zij ligt op het divan. Ik ga tennisen met Kees. Ze wil graag met jou in een hut wonen. Heus, zo is ze wel. Fantaseer ik er maar lustig op los. Zo te wijk, zo maag er wordt ze. Goed joh, dan zal ik wel naar haar toegaan. Zij joh. En hij streek over zijn haar. Heerlijk, zei ik. En ik spon meteen op. Ga maar gauw, dan heb je nog wel een paar uur voor ma weer thuis is. En je zegt er niets van, hè? Dat ik bij je geweest ben. Nee, zei joh. Hij liep me uit. En ik schudde zijn hand als een kameraat. Dag, zei ik. Hou je maar thai. En Julie op de kanapé, alsof ze er nooit van weg waren geweest. En Maas gong thee. Ik probeer er erg om bevangen te doen. En ik zei, zo, ben je daar weer? Leuk zeg. En ik keek al door een andere kant uit, als Julie joh zijn hand streelde. Kees zegt, dat ze het hem niet had moeten leveren. Want dat hij beter op zijn stuk zou hebben gestaan. En toe waar hij waar een pol alweer over pop begint. Maar ik zei, dat hij knap vervelend wordt. Julie is straks even boven geweest. Om zich op te donsen. Want er is versieten gekomen. Toen streken ze over mijn haarnote benen. Net de verkeerde kant uit, zodat het nu wild over mijn hoofd zwingelt. Werk maar niet te hard, Josje, zei ze. Nee, dank je, zei ik. Ben je nu weer happy? Oh, zei Julie, met de oude uithaal. Die schat. We kunnen niet buiten elkaar jopen. Dat is de hoop, zei ik. He, he, ik heb vanaf half acht geschreven. En mijn vingers zijn stijf als een plank. Beneden jubelt Julie alweer van Robert. En Jos zijn scheiding zit weer recht. Gelukkig. Einde van hoogstuk 16. Hoogstuk 17. Van de HBS-tijd van Joop Ter Hul door Sissie van Marksveld. Deze Lippifox-opname is vrij van het teursrechten. Opname door Anna Simon. 24 juni. Het is alles weer helemaal kits met Jos en Julie. En Julie zei vandaag, dat ze naar een fijne co-cursus wil. Kee zei, als ik het dan maar niet behoefte eten. En toen lacht dus jullie. Pa is terug. En Warenpel, het eerste wat hij vroeg toen hij mij zag, was hoe staat het met de studie? Joop. Best, zei ik. En toen zei pa, je eet toch al flink. Oh ja, zei ik. Je moet vooral goed eten, Joop. U bedoelt goed blokken, zei ik. En ik legte mijn armen op mijn rug. Oh, het is zo'n lief kattenkopje, zei Kees, die erbij stond. Ziet-ie wel dat ze mager wordt? Toen blies ik mijn wangen op en ik zei, puh. En wandelde weg. Er is al zo'n overgangsstemming op school. De 18e van de volgende maand krijgen we vakantie. En Kit zegt dat dit zware dagen voor haar zijn om ze zo hard proberen om niet wat ondeugends te doen. 27 juni. Ik heb je vrouw Weijers voorgesteld om er bij ons te komen logeren. Dan kan ze ook snacht met me repeteren als ik wakker word. Ik heb haast geen tijd meer voor mijn dagboek en denk alleen nog aan graven en stadhouders en berg-ketens en plukken-parfes en de Duitse meervouds vormen. En in mijn slaap repeter ik helemaal vanzelf. To ride, road, road of ridden. O, gejammeltje, dat weet ik al niet meer. Straks even opzoeken. Ik slaap met andere boeken onder mijn hoofdkussen. Het is wel hard, maar ik moet erg goed voor je hersen zijn. Kit doet het ook. En ik heb alweer gedroomd, maar nu dat ik over ging. De generaal huilde dikke tranen, zo spet het haar. Maar Joch sloeg haar met een dikke knuppel op de rug en hij zei, schame je niet dat arme kind. Julie is begonnen om een das voor Joch te haken. Kees zegt dat dat een boetendoening is en nu heeft ze zich in haar wijsfinger gehaakt en Joch heeft het gisteren al door moeten afkussen. Ik zei heel moederlijk, toen maar hoor, maar toen zei Julie, hey Joop, ga de kamer uit. Ik kan soms nachts wakker worden met zo'n benout gevoel in mijn keel. En dan klopt mijn hart en dan ga ik alle mogelijke cijfers na die ik zo voor en na gekregen heb. En soms ben ik erg bang en dan weer weet ik zeker dat ik over zal gaan. Wat een lange vakantie zal ik krijgen als ik zitten blijf. Maar het is toch eigenlijk nog het allernaast voor je vrouw wijers? Het zal morgenochtend maar vroeg opstaan en nog eens goed mijn geschiedenis doorlezen. All die oude heren, ik wou dat ze nooit bestaan hadden. Zondag, 28 juni. Lieve net, even een kaart vlak voor de eten. Je brief heb ik ontvangen en ma zegt dat je toch zo'n keurige hand hebt. Ik schrijf wel erg kribbelig, maar anders gaat er zo weinig op. Zijn het een ziekte te zijn om landhuizen te huren? Wij doen er ook aan. Wel moppig dat die hap ook naar laren gaat. Wij trekken naar Aardenhout, naar een huis met een toren waarin je kunt zitten coucouloeren. Ik ben op Jim uit de ringen gevallen. Net tot de matras gelukkig. Maar Stoip zei dat ik het rond deed. Als ik mijn benen gebroken had, zou hij ook denken dat het louder voor mijn plezier was. Ik schrijf maar niets van het overgangsexamen, want dan word ik vervelend. Dat hoor je wel van me. Dag hoor. Ik weet dat we een zalige taart toe hebben, maar het laat mijn ijs koud. Dag, jioop. PS, het is afgewezen met Jochem Julie, maar nu is het weer aannig dan aan. Net als met Jaap en jou. Pop zei dat het wel eens goed is. Maar toen zei Kees, Larry. Adi. 30 juni. Je vrouw Weijers heeft vanavond een vergadering van vrouwen kiesrecht. En ze komen tot 9 uur blijven. Nu kladder ik toch gauw even in mijn dagboek. We hebben vandaag onverwachte repetitie Frans gehad en rekenen. En ik weet zeker dat ik het goed heb gemaakt. En ik heb 4 van de 5 sommen afgejagd. En ze komen allemaal uit met mooie hele getallen. Uit de laatste kreeg ik iedere keer in klat 18, 27, 37. En dit is onmogelijk, want het was een vraag van hoeveel mannen kunnen dan het werk doen. Ik mag die soort sommen met je vrouw Weijers nog wel repeteren, want dat zijn draken. Nog 19 dagen. Ik heb nog nooit zoveel moed gehad als vanavond. Bien zij vandaag ook. Je komt er vast, joh. En toen zei Lou, natuurlijk de generaal merk toch ook wat dat je hard werkt. En Noor zei dat het laatste rapport altijd het voornaamste is. Het is zulk warm weer. We schouwen naar school met bungelende armen en zonder hoed. Ma zegt dat je haar dan zo lelijk verkleuren gaat, maar dat kan me niet schelen. 1 juli. Ik ben helemaal dof en suff en dood in mijn hoofd. En ik kan me nog niet voorstellen dat het werkelijk gebeurd is. Dat het heus waarachtig gebeurd is vandaag. Ik ben van school gestuurd. En nu pas snap ik hoe ontzettend het is. Ik was door tolle heen vanmorgen. Ik was gek, geloof ik. Maar spijt heb ik er niet van. Nee, helemaal niet. In gisteravond was ik juist zo blij en nu weet ik het zeker. Zeker. Zeker dat ik zitten blijf. En ik zal het paar nooit durven zeggen, want die begrijpen het toch niet. Ik was net zo jolo vanmorgen toen ik naar school ging. En we zwierden met ze zeven over de straat. En Kit zei dat ze wel lopende de turkey drop dansen kon. En ze deed het ook. Het was erg gek. De eerste uur hadden we tekenen bij Jefa Swartz. En die heeft. Swartz is goedig. En we zijn altijd nogal kalm bij haar. Vanmorgen hadden we lijntekenen. En ik had juist een nieuw potje oost indische ink gekocht op rekening van pa. Dat mag. Er was een kind ziek. En toen stond ik naast Miss Brouwer. Maar ik had natuurlijk geen notitie van haar. En ik bocht meteen aan mijn gevocht. Het zag haar wat groezelig uit, maar ik deed toch wel mijn best. Toen je vrouw Swartz aan het andere eind naast haar staat. Dan doet ze altijd zo misselijk. Dan kijkt ze eerst alle kanten uit of je vrouw Swartz ook ziet. En dan zegt ze het gauw. Maar Leen verstoond haar niet. En toen zei ze het harder. Maar toen hoorde ik het ook. Ze zei, weet je wat die vrouw Weiers gisteren vanavond aan moeder verteld heeft. Ze waren samen op een vergadering. Dat ze dolblij zal zijn als het vakantie is. Want dan is ze van Joaf. En toen keek ze zo over zijn naar mij. En ik vlapt eruit, dat jokje, mispunt dat je bent. Zo, jok ik dat? Zij mis. En haar ogen hing haast op haar neus van kwaardaardigheid. Denk jij dat die vrouw Weiers nog bij je zou komen als het geld niet zo nodig had? Het is nogal een grapje, zeg, om al die lessen in jouw domme hoofd te pompen. Je snapt er nooit uit van, zegt die vrouw Weiers. Je bent zo dom als een koe en kan haar niet schelen als je zitten blijft. Toen zag ik dat de generaal binnenkwam met Joafa Swarts bij Pien haar werk ging staan. Maar dat kon me niet schelen. En ik gilde gewoon mispunt, mispunt, lambwicht dat je bent, met je akelige groene ogen, draakepit. En ik keek net rond naar iets waarmee ik haar slaan kon, toen de generaal op ons toestevende. En meteen zij, Jo, gaat de klas uit. Ik weet niet wat me bezielde, maar ik trok mis mee aan haar bloes. Dan zal zij ook, dan zal zij ook dat laffe mispunt. Jo, gedraag je behoorlijk alsjeblieft, zei de generaal, en laat mis los, ogenblikkelijk. En toen werd ik zo afgerazend woest op de generaal op haar zure, akelige gezicht, dat tegen haar schreeuwen, oh, moet ik die lieveling loslaten? Ja, ze konden ook eens van bederven het schaap, het arme zoete schaap, zo'n flauwe, lendige, leugend brok. Die moet u voorttrekken, overal allemaal, omdat ze pleit, en licht, en nooit wat doen durft, alleen stiekem, als niemand naar haar kijkt. Ik wil haar niet eens langer vasthouden. En ik gaf mis en doe, dat ze tegen de teketafel viel, en natuurlijk aan het Balkensloeg. Er kwamen allemaal rooie sterrtjes van mijn ogen, ik moest huilen, maar ik weet op mijn onderlip, dat ik het bloep proefde. De generaal keek zo dreigend, ga onmiddellijk uit mijn ogen, Jo. En misschien was ik toen rustig gegaan, als ze niet de idioterigheid gehad had, om haar arm zo'n beetje om mis heen te cirkelen, en te zeggen, stil nu kind, een beetje calm zijn. Oh Lena, haal jij water voor haar? Toen raakte ik helemaal buiten mezelf, en de sterrtjes voor mijn ogen, werden gewoon rode bollen. Ik hoorde kit nog roepen, Joop dan toch. En ik voelde dat Pop en Lou naast me stonden en me over mijn rug streken. Maar de bollen draaiden en draaiden in het rond, en toen geef ik mijn flesje oost indische ingt, en gooide pats naar mis haar gezicht. Maar het kwam op haar bloes terecht, en ze droop. En ik lachte opeens en ik zei, dat is beter voor jou dan water. En lendeling? Valsig, gemene en lendeling? Natuurlijk stond ik toen in een ommerzintje buiten de deur, en ik mag niet terugkomen, voel ik mis, waar alle meisjes bij zijn, om excuus heb gevraagd. En dan nog alleen bij stemming. Dat doe ik nooit, nooit, zei ik tegen de generaal. Dan blijft mijn school voor jou gesloten, zei de generaal. Zoals helemaal wit, en ik rukte mijn tas naar weer toe en liep de trap af. Maar toen draaide ik me nog even om, en ik zei, als u niet zo onrechtvaardig was, dan zouden we allemaal meer van u houden. Dat zouden we, vast. En toen rende ik naar beneden, en ik trok de buiten deur en een slag achter me dicht. Ik ben naar huis gegaan, heb niemand gezien, heb mijn dagboek opgehaald en ben naar het park gestevend. Daar zit ik nu, en ik ben voedend, voedend, voedend. Maar ik ben ook zo elendig, zo avonds. Ik heb een barstende kop pijn, maar toch wil ik schrijven. Vanochtend, toen ik het park zat te schrijven, kwam er een hand op mijn schrift. Ik gaf een schreeuw van schrik, het was joch. Wat voel jij hieruit, zei ik, maak je gedichten. Nee, een opstel, zei ik. Wat een wonderlijk uur om een opstel te maken. En wat zie je op? Zo, zei ik. En ik slikte. Hij vermoedde het natuurlijk al, want hij schrijven zijn eindje op, dan kom het naast je zitten. Heb je niets te doen? Voeg ik. Nee, vanmorgen niet. Ik was op weg naar mijn boekhandelaar, maar dat heeft de tijd wel. Ik keek naar de vijver, want daar zaten we dichtbij, en ik zei niet. Toen voeg, joh, waar maak je een opstel over? Het is mijn dagboek, zei ik. Zo, zo, wat gewichtig. En heb je nu een uurtje vrij afgevraagd om daarin te schrijven. Ik keek van opzij naar hem, maar hij lachte niet. Ik heb vrij afgekregen, zei ik, voor zolang ik maar wil. Meen je het joop? Is het werkelijk? Ben je van school gestuurd? Ja. Kind, hoe komt dat nu? En voor hoe lang? Dat zei ik toch, voor zolang ik maar wil. Ik zei, hoe het is zo gemeen? Wat is er dan gebeurd, joh? Vertel het me eens. Ik slikte. Er zat een dikke bol in mijn keel. Toen vertelde ik het, joh. En terwijl ik erover sprak, kreeg ik opeens angst dat het waar zou zijn, wat misgezegd had. Je vrouw Weyers was wel altijd lief tegen me, en vriendelijk. Maar misschien hield ze toch niet van me. En als het waar was, dan zou ik haar nooit meer willen zien. Maar zal het geld van mijn lessen nodig, ik werd helemaal w en akelig van binnen, en ik groef een punt in de grond met de hak van mijn schoen. Ik vraag die mis natuurlijk nooit excuus, zei ik toen. Je had haar toch niet moeten gooien. Ja, dat moest ik wel doen. Ik zou het nog wel eens willen. Kleine dolle man, zei joh, en hij nam mijn dagboek en kruldde de punten om. Toen zaten we een poosje allebei stil. Op het laatst zei joh, hoor eens je ook, dat je vrouw Weyers het gezegd heeft? Nee, zei joh daadelijk. Ik ben er van overtuigd dat zij nooit iets dergelijks heeft kunnen zeggen. Daar is ze een veel te fijn denkende vrouw voor. Dat luchtte we een beetje op. Je bent goed, zei ik tegen joh. En joh bloost de beeld. En hij zei, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, ik heb het gezegd, kasteel schijfschieten je op op mijn arme hoofd. Toen begon de bobbel in mijn keel omhoog te kruipen, en voordat ik het wist, drupte de tranen bij mijn neus neer. En omdat ik geen zakdoek bij me had, veegde ik ze maar af met de voering van Jochs en Jas. Kom, kom, zei Joch, je bent altijd zo'n ferme meid geweest. Ik dacht dat jij niet huilen, kom. Ik doe het ook nooit, sneekt ik met lange uithalen. Nooit, ik vind het monstelijk, niet voor mijn tent hoor, want daarom denk ik nooit, maar het is zo'n laf. Je door weet mijn jasje, zei Joch, wat zal de directrice wel denken als ik zo nat voor haar verschijn. Je moet maar zeggen dat het mijn tranen zijn. En ik boende mijn gezicht af. Zicht dat maar. Misschien komt ze onder de indruk. Nu, dan ga ik, zei Joch. En dan kom ik straks nog wel even bij je thuis. Toen kreeg ik weer opeens een knep in mijn borst. Joch, zei ik, wil jij pa zeggen? Pa zal woest op me zijn. Ook al, zei Joch, waarop één voorwaarde. En dat is dat ik in je dagboek komt te staan. Met een vlag erbij, zei ik, met een grote vlag erbij. Zo, dan is het goed. Ga nu maar kalm naar huis en was je eens flink. Dag Joop, dag, zei ik. En ik nam mijn dagboek onder mijn arm en stevende naar de tram. Ik was nog niet eens lang thuis of daar was een geluid aan de deur en daar stormde de hele club naar boven. Ze waren zo opgewonden en kittet een groot veld papier in haar handen waarop stond, verzoeksrift. Het was voor de generaal en erg prachtig opgesteld of ik zonder excuusvragen weer op school kom worden toegelaten. Dat had loeg gedaan en hun namen stonden er al allemaal onder en de hele tweede en eerste klas en ook een paar meisjes uit de vierde en drie uit de vijfde. De anderen hadden ze nog niet te pakken kunnen krijgen. Bob zei, het is wel een beetje alsof je een moord hebt begaan Joop, maar zo moet je de generaal aanvallen. Ik raakte alweer in mijn nopjes en pien zei dat ik eruit gezien had om uit te tekenen. Zo prachtig woest. Maar toen ze allemaal weg waren, zakte mijn plezier weer daar nog af en toen ik pa z'n stap hoorde, had ik helemaal geen trek in garnale croquetjes meer, want die aten we. Pa was nog op zijn kamer toen Joop belde. Ik rende naar meneden om hem open te doen, maar Julie was me al voor. En, zei ik, Julie streek over Jochs'n gezicht. Wat ben je warm, Fanny, zei ze. Heb je zo hard gelopen? Blijf je lunchen? En, zei ik nog eens, en ik knip oogde heel hard tegen Joch, maar hij kon niet van Julie afkomen die gewoon aan zijn hals hing. En op dat pa, toen net van boven kwam, ging we naar binnen. Joch, zei niets tegen pa. Ik snapte er niets van. Maar na de koffie, zei hij, zag tegen me dat de generaal nog erg boos was en dat die zaak eerst in orde moest zijn. Je vrouw Weheers is vanmiddag geweest. Ik heb het al door willen zeggen en al door weer niet gekund. Begin nu weer te twijfelen, als ze toch eens gezegd heeft. Omdat ik zo'n hoofdpijn had, is ze vanavond niet gekomen. Ze was zo hartelijk en ik moet toch al doordenken. Zou ze het wel menen? Nu kan ik niet meer. Ik val om van akeligheid. Als ik maar wist of Joch nog wat voor me doet. Tonderdagavond, twee juli, elf uur. Gelukkig dat Julie met Joch naar de Schouwburg is en daarna aan het soeperen slaat, nu kan ik nog rustig even schrijven. Ik heb alweer scheuten door mijn hoofd, maar het moet toch even. Ik wist helemaal niet wat ik vanmorgen moest doen, waarom acht uur was Joch er al om mij te halen. Wat gek, zei Julie, die nog in bed lag. Het is voor een zon, zei ik. Die schat, zei Julie. Onderweg zei Joch dat hij gisteravond bij Joch vanmiddag geweest was en haar alles verteld had. Ze schrok toen ze hoorde dat ik weggestuurd was. En ze wilde direct naar de generaal om mij vrij te pleiten. Zo noemde Joch het. Ze kon zich niet voorstellen dat mis zo iets had durven beweren. Joch was nog aan het verhaal toen je vrouw Wijers al van een tremskronk. Die had thuis op ons moeten wachten, zei Joch, maar zat het niet langer kunnen uithouden. Toen wist ik nog niet wat ze met me van plan waren, maar Joch vertelde me dat we naar de generaal gingen om die alles te vertellen. Het was toch wel net of ik opgebracht werd en ik stak maar gauw mijn arm door die van je vrouw Wijers. Dan ging het idee een beetje weg. En bij de generaal in de kamer met het groene kleed, ow, het was net een comedy. De generaal was zo vertoont toen ze me zag, haar aardappel trilde en de strokjes van haar rok trilde en ik stond maar wat zuf te staren, werkelijk, net een boefje. Joch spietste en je vrouw Wijers praten en toen moest van wijk naar mis zoeken. Ik luisterde er maar half meer, want ik dacht stellig dat het toch niet in orde zou komen. Maar toen mis kwam, kreeg ik weer krampe in mijn handen en ik stak ze in de zakken van mijn rok. Meest grieende natuurlijk en zei dat ze helemaal niets gezegd had. En ik wou alweer uit mijn slof schieten, toen Joch zei, dan zullen we er Lena ook nog bijroepen. Deze zaak moet nu uit de wereld, vindt u ook niet, directrice? En van wijk moep Runt toog op Lena uit. Die begon ook meteen te huilen en ik zat met mijn gummihak die een beetje losgelaten had in de frangje van het vloer kee het vast. Ik kon er niet uitkomen en het was erg benauwend, net op dat kritieke ogenblik. Lena zei wat mis precies gezegd had en toen schudde de generaal haar hoofd en zei mis, mis, dat had ik van jou niet verwacht. Ik rukte aan mijn hak en ik nam een heel stuk frangje mee, maar ik was los. En daar hoorden we buiten de deur kittystem. Wie tekent nog meer? Jij, Loesperko? Ja? Jij, Geet? Jij, Dini? Gauw, zeg, want we moeten op audiëntie. En terwijl de generaal nog maar steeds bestrafend schudde, werd op de deur geklopt en binnen viel haast de hele club met het verzoeksgift. Jo, wat een vergadering, riepkid. Maar Loe nam het verzoeksgift en gaf het aan de generaal. Die zette haar loonjet steviger op en ze drukte mij allemaal de hand en je vrouw Weyers ook en Joch ook. Dat was wel plechtig. Mies helde nog steeds, maar toen gaf Kit haar een stomp en zij trapt er achteruit. Er stonden massas namen onder het verzoeksgift. De generaal las lang niet allemaal. Toen keek ze op. Wat is jullie eerste les? Voeg ze. Duits, riepen die jongens. Goed, ga dan rustig naar jullie klas en Jo kan blijven. Hoera, riepkid. En ze zwijde met Mies haar vlucht. Hoera, leven de generaal. Oh nee, affe, allemaal hoera. En het was een gebuldig dat een lineaal van de tafel gleed en van wijk om de hoek van de deur gluurde. Hij dacht zeker dat we de generaal hadden afgemaakt. Over excuse vragen en het flesje oost indische inkt sprak ze niet meer. En ik zoende je vrouw Weyers uit lauter dankbaarheid. En ik zoen anders nooit. Maar bij zuurtje kreeg ik alweer de laag. Toen ik binnen stapte, keek ze eerst heel verwonderd. Maar allemaal brachten ze me naar mijn plaats, alsof ik heel wat bijzonders was. Ze kneep haar mond dicht en toen zei ze, Jo, wat hangt daar aan je schoen? Oh, niets, zei ik. Een stuk van je, geloof ik. Het is er al af. Begin niet direct weer met die onzin, Jo, zei zuurtje. Nee, je vrouw, zei ik zoet. Mies brouwig was vanmiddag niet op school. En daar staat het klok ergens 12. Ik ga naar bed. Pa weet het ook al. Hij was wel versriekt eerst en hij zei dat hij niet wist dat hij zo'n gevaarlijke dochter had. Maar hij was toch helemaal niet poos. En vanmiddag nam hij me een nieuwe grote fles oost indische inkt mee. Gooi hem niet weer, stuk Joop, zei hij. Nee, pa, zei ik. Ik heb de fles op tafel gezet. Ik ga haar nog lekker even naar lichaam kijken. Wat is alles nu heerlijk? Kees hij straks dat hij zo iets ook net wat verpop vond. En toen heb ik hem over zijn haar geajd, wat hij vreselijk vindt. Hibo, dat is de vlag voor Joch. Einde van hoofdstuk 17. Hoogstuk 18 van de HBS-tijd van Joop Darhul, door Sissie van Marksveld. Deze liepenvoxtopname is vrij van auteursrechten. Opname door Anna Simon. Zaterdag 4 juli. De repetitielijst is vanmorgen al door Van Wijk in ons lokaal opgehouden. We hebben er natuurlijk voorstaan vechten. Het ergste is dat we Duitse en Aarderskunde op één middag hebben, donderdag over een week. Dat kan genoeg geluk worden. Als ik het ene verknoei, verknoei ik het andere natuurlijk ook vierkant. Maandag beginnen we met rekenen. Daarvoor hebben we haast niets na te zien. En dat deed ik vooral ook nooit. Dan ging ik heerlijk zitten lezen. Maar nu vandaag is Joch van Wijkers al met Aarderskunde begonnen. En ik geloof dat ze wel even wanhoopte toen ik ijskoud geen enkele vraag wist. Ik schijm werkelijke gebrek in mijn hoofd te hebben, dat ik geen plaatsen en bergketens en voortpringsselen van de grond onthouden kan. Ik zou het wel op een dreun op kunnen davoren, maar daar moet ik niet tegelijkertijd aan japs postpapier of aan het zwempak van popdenken, want dan word ik opeens leeg en weet ik niets meer, niet eens wat ik de laatste heb gezegd. Maa en Julie gaan de vijftiende al naar zon en licht. Laura gaat met ze mee en Mina blijft bij ons, tot wij hier ook heen trekken. Ik heb er niets geen puff in. Het verveelt natuurlijk gauw om in een touren te zitten en je kunt wel elke dag gaan fietsen, maar alleen is er niet zoveel bar veel aan. En Joch en Julie kunnen me ook missen als kiespijn. Trouwens, ik zou niet eens met hem mee willen. Als ik nu overga, zal ik vragen of een paar van de jongens om beurten mocht komen logeren. Dan kunnen we nog wel festijnen aanrichten. Vijf, Julie. Gisteravond heb ik Chili's haar geschuurd omdat haar arm zo moe was van het tennisen. Ze draagde knoedel krullen niet meer, omdat Joch ze niet mooi vond. Ze heeft ook eigenlijk veel te leuk haag om er zo'n herrie van te maken. Ze doet nu maar gewoon met een vlecht om haar hoofd en ik zei, toen ik als een razum daar het schuien er was, je ziet er veel leuker uit dan vroeger met dat poedelhaag. Joch vindt het zo aardig, zei Julie. Hij zegt, het staat zo lief. Grijk, zei ik, ik had al die dingen nooit bij Joch gezocht. Julie staarde. Toen zei ze, wie vind je aardiger om te zien? Joch of Herman de Wilde? Oh, Joch, zei ik vol vuur. Haar de Wilde heeft helemaal geen gezicht. En Lotte zegt dat hij zo mannelijk is, proste, Julie. Vu, zei ik, moet je al eens de schouders maar zien? Lotte is altijd zo mal en overdreven, zei Julie. Auw, zeg, je rukt bij haar haren uit. Ja hoor eens, zei ik, je gaat bij Lotte op vuiven en partijtjes en als ze hier is, dan gaan jullie uit en je zoent elkaar en al die nonsense en dan moet je nu zijn de riviere zit met een blinde darm niet over haar gaan meieren tegen mij. Dat is niet eerlijk. Prr, zei Julie, wat een opwinding. Nu ja, zo wat kan ik niet uitstaan? Zeg het tegen haar zelf. Dank je vriendelijk, zei Julie. Ik schuur er door. We hebben vandaag tegen het dolven en Betty gespeeld, begon Julie weer. En zeg, pop en kees waren er ook, gaan die nu samen? Ik heb ze maar al meer gezien. Vriendschap, zei ik, ja, zei Julie, met een ongelovige uithaal. Betty speelt zo goed, zeg, en zag haar zo leuk uit, een oranje jersey met zo'n oranjezijdemutje. Schattig. Joch zegt dat hij de kwassen eraan niet leuk vindt. Het geeft hem zo'n slaapmuts idee. Maar ik vind ze juist pikant. Ik vind dat Joch een gezicht heeft om professor te worden, zei als afleiding, want ik vind het naar wanneer Julie over kleren begint. Dan weet ze niet van ophouden. En ik kan nu wel over Joch praten. Oh, zeg, dat heb ik al zo vaak gedacht, zei Julie. Zo denkend, hè, en zo edel. En wat heeft haar in hoog voorhoofd? Heb je dat wel eens opgelet? Nou, zei ik. En weet je wel dat? Maar toen klopt de pa aan onze deur. Kom meisjes, het ligt uit en naar bed. Joop had er al lang in moeten liggen. Nacht pa, zei ik, en ik ga van laatste veeg met de barstel. Julie zegt dat ze in Engeland altijd één uur smorgens en één uur avonds hun haars huilen. En dat ze warm water drinken, om mager te blijven. Wat een wicht, hè. Ach, Julie. Weer een kort krabbeltje. Miss Brouwer gaat na de vakantie naar een andere school. Ze zei het vanmorgen toen we binnenkwamen tegen Zuurtje. En ze keek nog triumphantelijk naar ons. Kittriep. Oh, wat een genot. Daar knapt de school van op, zeg. Nu hoop ik maar dat ik overga. Zuurtje deed net of ze niets hoorde. Niemand neemt haast meer notitie van Mies, zelfs haar eigen club niet. Ze vonden het allemaal min van haar om zo te liggen. Gek, ik weet nooit precies hoe ik een repetitie maak. Pa vraagt me direct als ik thuis kom en dan zeur ik maar een beetje. Als we tijd hebben, ga ik avonds de vragen met je vramwijers na. Ze is nog altijd vrede. Elf juli. Ik begin hoelang hoe leger te worden. Gelukkig dat we nog maar vier dagen examens hebben. Als het nog twee weken duurde, zou ik niet eens meer weten dat twee keer twee vier is, of dat Rome de hoofdstad van Italië is. Wat is dat gek, dat je zo opeens alles kwijt kunt zijn? Zo vanmorgen ook, met geschiedenis. Eén kong gisteravond, alle Romeinse keizers dromen. En Warempel, we krijgen vanmorgen een vraag erover. En ik zette mijn panel op papier en ik dacht, fijn, maar ga o beginnen. En toen wist ik opeens niets meer. Langzaam aan begon het weer een beetje mijn bol te lichten, maar ik heb er toch vier vergeten. Je vrouw Weiers heeft alleen maar over mijn haar gestrikt toen ik het vertelde. En toen had ik kunnen huilen. Corny maakt het prachtig, maar ze ziet eruit als een schimmetje. Pien en Pop zijn onverschillig. Pien blokt altijd geweldig tegen het laatst en dan haalt ze ook altijd op. En Kit is zo'n type, als die een vraag niet weet, dan gaat ze vier om de vraag heen op een hele lange zijweg naar wat anders, dat ze wel weet, en dat schrijft zijn bladzijde vol. Paar heeft haar motorboot gekocht, een hele grote. Hij wordt anders geschilderd, geloof ik, en ik mag hem niet eerder zien voordat hij klaar is. Kees is van Emilie teruggekomen, omdat Pop het zelf niet leuk vond. Ze voer niet graag te koop, zei ze. O ja, Kees is over, met glans als nummer twee. Ik heb er maar weinig notitie van genomen, want het spreekt zo vanzelf dat Kees overgaat. Wel naar als je zo'n knapper broer hebt. Het is zo'n goed voorbeeld. Ik weet niet wat me bezielt, ik ben helemaal niet vrolijk meer. En als ma zegt, joh, wat zit je das slordig, of je hebt je hok te hoog opgetrokken, dan zou ik zo kunnen gaan huilen, of de teettafel onverschoppen. Twaalf juli. Vanmorgen kwam joch even bij ons, toen ik met die vrouwijers zat te werken voor natuur kunnen. Dat hebben we morgen. Zo geleerde jonge dame, zei hij, dag professor, zei ik, wat krijgen we morgen voor vragen? Wat zou je ineens willen weten, zei joch, nee, dat zou ik ook niet. Bent u nogal tevreden je vrouwijers, vroeg joch, oh ja, ik wel, als jook zelf zich maar niet van die muizen in het hoofd haalde. Je hebt een schitterend Nederlands gemaakt, zei joch, dat moet ik even verklappen. Het mag wel niet, waarom je op te beuren. Het maakte me wel even blij, en toen zei joch, ik heb ook nog wat voor je jook, en hij zette een pakje voor meneer, het was alweer een doos karamels. Hé, jakkes, zei ik, waarom nou, dat heb ik nergens aan verdiend, en ik schudde zijn hand als een pomzwel. Joch kleurde alweer natuurlijk, en hij snoot gauw zijn neus, maar zat hem juist wel leuk, zo'n beetje bloos. Hij wordt bruin van het tennisen, gek, dat zou ik vroeger nooit gezien hebben. Sterkte jook, zei joch, dankjewel je hart, zei ik. Ik ga nu werkelijk sparen voor hun trouwen, want nu wil ik een leuk cadeau geven en bloemen, en niet meer zo'n zielige bosradijs. We hebben genoegelijke karamels zitten kouden, tot je vrouwijers haar kakepijn deden, en ik heb werkelijk meer moed, als de generaal maar een beetje vriendelijker tegen me deed, want die is toch het hoofd van de bende. 15 juli. Ma en Julie zijn naar zon en licht vertrokken, met vijf grote koffers en tien hoedendozen. Het is zo leeg in huis, en gisteravond heb ik nog met Julie geherriet, omdat ze tot twaalf uur aan het pakken was en mij uit de slaap hield, kwette razend van. Schiet erop, zei ik op het laatst, en doe die bloes eens rin, geen mens zit je toch in maar zijn aarde hout. Stel je voor, wat een soesa, als ik kom neem ik niets mee. Ja, zo iets mals is net wat voor jou, zei Julie, en waarom sjou je die schuiten mee? Lieve help, loopt wel zonder hoed. Gaat je niets aan, zei Julie, en als je daar vervelend wilt worden, blijf dan liever thuis. Ja, dat zou je wel willen, kon je altijd maar met Joch in de toren zitten, zei ik. PIK! zei Julie, want ze was weer nerveus van het pakken, dat zag ik wel, omdat ze zo trekkerig werd om haar neus. En toen zei ik, ik vind Joch veel te goed voor jou, hij zal best iemand kunnen krijgen die hopen liever is en aardiger dan jij bent, en die niet dadelijk pikt zegt als iemand een goede raad geeft. Julie ging overeind staan en schopte haar handschoenendoos en eindweg. Je maakt me zo, zei ze, werkelijk, je maakt me zo, denk je dat ik het niet weet dat ik vaak vervelend en onaardig ben, tegen Joch ook, die toch zo goed is? Natuurlijk, dat weet ik best, en dan neem ik me stellen voor, om altijd lief te zijn, en nooit kribber, en dan kom jij weer met je mannen beweringen en dan ben ik alles vergeten. Wat kan het je schelen, dat ik al die japonnen meenem en die hoeden. Als ik daar nu plezieren heb, ik was werkelijk ernstig geworden. Nee, zei ik, je hebt gelijk, het gaat me niets aan. Al trok je je bondjas aan in een smoor hitte, dat moet jij weten. En je mag ook wel mijn nieuwe nagelgarnituur meenemen. Dat gebruik ik toch niet, ik neem wel een mesje. Toen kwam Julie op de rand van mijn ledig kant zitten. Zeg je hoop, het hindert me zo, wanneer je zegt dat Joch te goed voor me is, want dat voel ik ook wel eens, en dan word ik er ellendig van, en ik kan mezelf niet zo erg veel meer veranderen. Ik vond het wel zielig voor Julie, en nogal eerlijk ook, en daarom zei ik, Joch, vind jij natuurlijk de beste van allemaal, dat kun je wel aan zijn ogen zien. Anders had hij jou toch immers ook niet gevraagd. En hij kijkt je altijd na, als je door de kamer loopt. En je geloof ook wel dat hij altijd aan je denkt, ook op school, zie je, want hij doet wel vaak afwezig. Dear boy, zei Julie, oh Joop, wat heb ik een verdriet gehad die week, toen we zo naartegen elkaar deden. Dat weet je niet half, en ik wil ook werkelijk mijn best doen, om altijd lief voor hem te zijn, maar daar mag je me niet plagen. Ik zeg je de waarheid, zei ik, dat is geen plagen. En als je lief voor Joch wil zijn, dan moet je niet altijd aan je kleren denken, en over flotters en kantjes en kousenbanden praten, want daar houdt hij vast niet van. Maar daarover praat ik met Joch ook niet, zei Julie. En hij zou geen geleerde vrouw willen hebben, dat zegt hij zelf. En van, zei ik, ik kan je niet precies zeggen wat ik bedoel, maar ik hoop dat je het leuk krijgt op zon en licht, en dat je mij laat doen wat ik wil. Toen zei Julie, ik zal die matrozenbloes toch maar meenemen, want die vind Joch zo mooi. Ik kon het eerst niet doen, omdat hij nog al kinderlijk staat, maar nu doe ik het toch maar. En Joop zegt, jij mag die rode lakcentuur hebben, weet je wel? Kijk, ik leg hem voor je op de tafel. Dank je verschrikkelijk, zei ik, en ik zuchte. Waarom weet ik niet? Maar vanmorgen, toen Julie nog sleep, ben ik al opgestaan. Ik kon toch niet meer slapen. En voor de 15 cent die ik nog had, heb ik een anjer gekocht, met een groen, flarren takje. Ik wou het geval in Julie's lampet kan zetten, maar toen ik er heigend mee boven kwam, ik had de hele weg overgerend, werd Julie net wakker. Wat heb je daar, Joop? Wat een schattig corsage, zeg. Voor wie is dat? Ja, ik kleur ervan, al hij joog, maar ik zei, terwijl ik in mijn boeken schouwde, voorop reis. Hij joost, zei Julie, en ze ging overeind zitten. Wat vind ik daddaardig van je? Hoe kom je daarbij? Ja, dat weet ik zelf niet, zo maar. Kom ik hier zeg, dan zal ik je een zoen voor geven. Oh, dat hoef niet, zei ik. Daarom deed ik het niet, dus alleen maar even, ik vind het leuk dat je hem mooi vindt. Nu, bonjour, amuseer je op het kasteel. Dag, Joost, zei Julie. Ik hoop van harte dat je overgaat, en dank je nog wel. Ik zal hem direct in water zetten als ik aankom. Dag, riep ik, en ik starnd door mijn maan binnen. Ik vergot de kloppen. Maa zat voor haar toilettafel. Je kreeg een zoen op mijn voorhoofd, en maa zei dat het haar erg speelt dat ze mij niet direct mee kan nemen, want ik zo bleek zag en zo mat. En dat vond ik zo bar leuk dat ik nog gauw 15 cent van Mina geleend heb en ook nog een anje voor ma gekocht heb. Die heb ik op haar ombijt bordje gelegd. En toen ben ik bijna van een trem in volle vaart geduikeld, waar ik nog op wou springen. Waarom meneer die buitenop stond, redden me net. En omdat ik geen geld meer had, heeft er maar ook nog het tremgeld voor geschoten. Maar gelukkig kwam Pop, die ook laat was, erbij een halte op. En toen kon ik het hem direct teruggeven. Goed werk gemaakt vanmorgen. Daarom schrijf ik zo'n bende. Van lauter pizelleer. En nu morgen Duits en Aardex kunde. Ik wil haar niet aan denken, want dan doe ik geen oog dicht vannacht. 16 juli. Het is afschuwelijk geweest vanmiddag. En alles is even en lender. Iedereen, de meisjes ook, ja, die ook. Stel je voor, ik kom vanmorgen bij school. En daar staan Pop, Pien, Noer en Lou een brief te lezen. En als ze mij zien aankomen, doet Pop gauw de brief dicht en stopt hem in haar bloes. Mag ik het niet weten, zei ik nog, voor de Mop? Nee, zei Pop, beter van niet. En later zag ik dat Kit en Kon hem lazen in het fietserhok. Jakkers, wat flauw. Dus zeker een brief van Kees geweest, maar ik zie niet in waarom ik die niet lezen mocht, en de anderen wel. Ik ging bij Mops Beatmans staan praten. Maar toen kwam Connie bij me en zei, zeg Jop, wees daar nu poos om, later vertel ik het je wel. Het kan me niet schelen, zei ik. We hadden smorgens alleen algebra en meedkunde en ik kon er mijn gedachten niet bij houden. En toen zegt Kit ook nog, zeg, we hebben club vanavond bij Lou. Ik mag er ook weer heen en Kon ook. Schaap, zei Pop, die het hoorde. En ze keek Kit zo vertoord aan. Nu ja, Jop mag toch niet, zei Kit. En het ging maar werkelijk even ijskoud over mijn rug. Ik dacht, zouden ze maar niet meer bij willen hebben? Maar dat kon ik me toch ook niet voorstellen. Er was niets gebeurd. En nu vanmiddag hadden we Duits en Aardex kunde. Ik wist al dadelijk in de eerste zin van de Duitse vertaling drie woorden niet. En ik wou het Kit niet vragen. Ik knoede en topte en krast er door, zag er onogelijk uit, toen zie je het werk ophaalde. En toen Aardex kunde, waar ik al door tegenop had gezien. Voordat ik naar de vragen kreeg, zag ik nog net koepien en Pop tegen elkaar knippen oogten. Steek het niets natuurlijk, ze mogen knippen ogen zoveel ze willen, maar het hindert hem alweer. De eerste vraag was, noem de kustplaatsen van Java. Ik was alleen Batavia en Surabaya. En ik dacht, en ik dacht, ik kreeg er kramp in mijn maag van. Ik wist niets meer, letterlijk niets. Toen kalkte ik er nog achteraan. Madras, Padang, Semarang, Makassar, Palembang en nog meer van die vrije indisklinkende namen. Ik weet ze niet eens meer. Ik schrok gewoon weg toen er een potlood op de grond viel. Ik wist niet eens dat ik een kwartier op een inkmoep van mijn bank had zitten staren. Van de andere vragen bracht ik ook niets terecht. Ik heb gezegd dat drenthe bijen en schapen voorprengt en ik heb rustig de arne door Spanje laten stromen. En ver en meer van die stommitijten. Je vrouw Weijers was om half acht nog even bij me. Zo moest om acht uur ergens zijn. En die schrok ook toen ik haar vertelde hoe ik geknoeid heb. Ze zijn natuurlijk dat ik toch niet pang hoefde te zijn. Maar dat zegt ze om er nog op te beuren. Stel je voor onvoldoende verduids en aardigskunde en voor geschiedenis misschien? Dan blijf ik toch zo zitten. Toen je vrouw Weijers weg was en pa ook uitging, kon ik het opeens niet langer uithouden op mijn kamer. Het was zo stil in huis en we hadden niets mee te werken voor morgen. Dan wordt er voor gelezen op school. Ik ging eerst beneden piano spelen, maar mijn vingers blipperd het zo dat ik drie toetsen tegelijk aansloeg. En toen ging ik in de seren zitten lezen. Want het was een Frans boek dat Julie had laten slingeren en ik snapte er niets van. En opeens schoot het door mij heen dat het vanavond club was bij Lou. Ik vond het natuurlijk nog even naag dat ze zo vreemd tegen me gedaan hadden. Maar ik kon gewoon weg niet langer in dat aakelige, stille huis blijven. Het leek me toch wel leuk om weer bij de jongens te zijn. En die brief hoefde ik ook werkelijk niet te lezen, dacht ik, als hij van Kees was. Ik zei tegen Mina dat ik nog even uit ging en ik weg op mijn fiets. Had ik het maar niet gedaan. Dan, oh, ik kan me gewoon weg niet voorstellen dat ze zo gemeen zijn om me niet meer in hun club te willen hebben, zonder enige reden. Diff bij Lou jogpok me voorbij op haar kar. Hallo, riep ik. Pop draaide zich om en ze remde meteen. Hallo, waar ga jij naartoe? Naar club, zei ik, vind je het leuk? Naar club? Hé, hoe kom je daar nu bij? Ik mag toch zeker wel op de clubavonden komen. Vind je pa het goed? Wat kan mij dat schelen, zei ik. Daar voeg je vroeger ook nooit naar. Nee, maar nu wel. Het is beter dat je vanavond niet komt, joh. Oh, heb jullie geheime, zei ik. Zoals je wilt, zei Pop, maar ga nu liever naar huis, joh. Oh, denk je werkelijk dat ik nu nog zou winnen? Voor geen geld, hoor. Ik zwijde zo woest om op mijn fiets dat ik tegen de tratoire aanvloog en er bijna afschoot. Ik had het van jou niet gedacht, Pop, zei ik nog. Maar Pop fietste heel gemoedelijk weg. En al door dacht ik dat ze mij wel achterna zou komen. En dan was ik toch meegegaan, maar dat deed ze niet. En nu zit ik weer thuis, alleen. En ik schrijf hem mijn dagboek. Ik kan op mij niet indenken dat ze mij niet meer bij zich willen hebben. Nu moet de naam van de club ook veranderd worden. Ze hadden heus geen verzoeksschriftvermoeven in te dienen. Stel je voor, ze hebben er immers toch niets van gemeent. Het is nu maar goed dat ik zitten blijf en dat de anderen allemaal overgaan. Dan kunnen ze maar plezier maken in de vakantie. En dan stuurt Bame toch naar kostschol. Want is het boelje er geen huis. Ik ga niet naar bed. Ik blijf waarin de stoel voor het raam zitten. En dan kijk ik mij uit. Want nu kan ik helemaal niet slapen. Vrijdagmorgen, 17 juli, 7 uur. Pa heeft me gisteravond opgepikt. Toen hij thuis kwam, zag hij mij voor het raam zitten. En mijn hoofd lag haast op de vensterbank. Ik was in slaap geduikeld. Pa was zo wonderlijk lief tegen me. En ik was zo soezerig en helemaal koud met peinen met nekker bij. Ik heb Pa nog nooit zo gekend. Hij vreef mijn handen. En hij zei maar, wat is er dan Joopje? Wat is er dan aan? Hoe kom je hier zo alleen? Toen het tot mij doordrong, lijk mijn hoofd tegen Pa zijn jasmaal. En ik zei dat ik toch niet slapen kon. En je sliep zo pas, zei Pa. En hij lachte. Oh, sliep ik, zei ik. En toen werd ik wakkerder. En meteen schoten de kustplaats van Java mij weer te binnen. En pop, en de andere. Pa, zei ik toen opeens. Hoort u eens? Ik zal wel blijven zitten. Ik weet het zo goed als zeker. Maar het is nu niet omdat ik niet gewerkt heb. Ik kan niet beter leren. En nu kunt me gerust van school nemen en ergens ver weg naar kostschool sturen. Wil je zo graag bij ons vandaan? Voeg Pa. Ik dacht eens na. En gek. Ik wist dat ik ze allemaal zou missen. Ma en Julie haast net zo erg als Pa en Kees. En ik zou ook niet van Mina weg kunnen. En zelfs niet van Laura. En ik zou het niet kunnen uitstaan. Om niet van Ma te horen. Kind, wat zit je haarsloordig? Of Julie niet meer te horen beweren? Jo, wat ben je toch banaal? Ik werd zo wekerig van binnen. Ik kwam natuurlijk wel mee door de kou en mijn stijvennek. En ik vreef over Pa's en Jasmal. En ik zei, nee, nee, dat is het niet. Maar voor straf bedoel ik. Zelfs als je blijft zitten, kleine Joop, zei Pa, dan heb je nog geen straf verdiend. Ik weet niet toch immers dat jij je best hebt gedaan. En dat wist ik vroeger niet. En dat hindered me altijd, dat jij je best niet deed. Als Pa kleine Joop zegt, kan ik gewoon weg bulderen van het huilen. Dan knapt er wat in me. Maar ik wilde niet beginnen. Want ik wist dat ik dan helemaal niet meer tot bedaren zou kunnen komen. Ik vreef nog maar harder. En ik zei, u bent er goed voor me. En misschien had ik nog wel harder kunnen werken. Maar ik ben toch altijd ongelukkig op repetities. Je zult nooit trots op me kunnen zijn, Pa. Ik ben toch wel trots op je, zei Pa, omdat je eerlijk bent en recht door zee. Ik kreeg een schok en ik dacht aan de clubavond. Maar dat ben ik juist niet vaardig. Het ging zo vanzelf dat ik vader zei. Dat ben ik juist helemaal niet. Vanavond nog, toen ben ik uitgegaan na u. Er was club bij Loetje. En daar wou ik heen. Want het was zo stil in huis. En ik voelde me zo alleen. Ook al omdat ik zitten blijf. Maar ik kwam pop tegen. Die zei dat ik liever naar huis moest gaan. Als ze dat niet gezegd had, dan was ik op club geweest vanavond. De hele avond. Kom eens mee naar beneden, zei Pa. Je rielt ervan, ondeugende meid. Is er ook melk in huis? Dan zal ik wat melk voor je warp maken. En toen hebben we samen in de keuken rondgeschouwd. En Pa was zo heerlijk onhandig. Hij heeft het gas in de pijp laten branden. En de melk is met een vaartje overgekocht. Gelukkig dat Laura al op zon en licht zit. En we hebben in de eetkamer bij de tafel gezeten. Pa en ik. En ik diepte nog bisquies op uit de kast. En Pa een blikje kalsvlees. En toen Pa net een servet over de tafel gelegd had en de broodbak erop zette, kwam Kees naar beneden. Ik dacht dat er dieven waren, zei hij. Wat is dit hier voor een feest? Ben je al over, Joost? Nee? Nee, ik doe mee hoor. Vader, ik snij wel brood. Geef jij de messen maar aan. Maar Pa wikkelde me eerst nog in een rijsteken. En ik zat maar knus in haar stoel. En ik kreeg grote klodders kalsvlees op mijn brood. En toen aaten we nog druiven. We begon werkelijk helemaal te vergeten dat er nog een school en een club was, als Pa niet op het laatste gezicht had. Kom Joost, en nu naar bed, met gezinde pas. Zullen we haar dragen? zei Kees. Die dodde maarijn. Dank je wel, zei ik. En ik wikkelde me uit de rijsteken en gaf paanzoen. Nachtvader, zei ik. Nachtpippa, het was oorlijk, als ik nu maar over ga. Je weet wat ik je daarvan gezegd heb. Ja, zei ik. En terwijl ik de trap opklom, vond ik het nog maar al doorheerlijkig, dat ik nu niet meer alleen voor Pa het rapport ben. Savons. Ik was vanmorgen op het nippertje. Ik wou de jongens liever niet zien. Maar ze deden heel gewoon tegen me, net of er niets gebeurd was. Pop en Lou kwamen direct naar me toe, en Pop zei, zeg, je bent toch niet meer boos om gisteravond? Ja, zei ik, dat ben ik wel. Ik snap niet wat jullie tegen me hebt. Maar we hebben niets tegen je, zei Loetje. Stel je voor je ook, dat weet je toch al beter? En van, ik kwam ook niet schelen, zei ik. En omdat de bel ging, liep ik maar meteen naar binnen. Zo'n laatste dag voor de uitslag is niet om door te komen. Er werd voor gelezen, en ik zat me al door te denken, wat ik nog meer verknoeid had in mijn repetitie. En toen maakte ik een rapport klaar op zijn ongunstigst. Ik schok er eigenlijk zelf van. Ik heb niet veel van het lezen gehoord. En uit school ging ik direct naar huis. Vanmiddag lacht een Pop en Noord tegen mekaar, en toen hum de kit heel hard, en kreeg Connie een stickbui. En ik sta er maar recht voor me uit. Ze zullen niet merken dat ik het me aantrek. Dat nooit. Ik ben vanavond bij je vrouw Wijers geweest. We hebben in het air cutje gezeten. Ik in de bank, en je vergeet heeft me een beetje verwend. Maar toch heb ik al door. Al door moeten denken, hoe ik me morgenavond zal voelen. Want als ik over ga, neem pa me natuurlijk mee naar zon en licht, en dan zwerf ik zondag door Aar en Hout. En als ik blijf zitten, dan ga ik ook mee naar zon en licht, en dan zal ik ook zondag door Aar en Hout zwerven. En ik zal erg mijn best doen, om lief voor pa te zijn. En de hele vakantie wil ik wel blokken, want nu komt de club toch niet bij me. En ik geloof werkelijk, dat dat net zo erg voor me is, als een grote preed morgen van de generaal. En het fondis blijven zitten in de derde klas. Toen ik van je vrouw Wijers kwam, ben ik naar school gelopen. Er was licht op in de kamer van de directrice. Daar werd over ons lob beschikt. Ik ben op zijf van de school in het gas gaan zitten, want ik kreeg een ingeving om op je ochtend te wachten. Die zou het weten als hij eruit kwam. En ik kon het niet uitstaan, om nog een nacht van monstercijfers te dromen. Slog al tien uur buiten, toen ik de buitendeur hoorde opengaan. Joch was de eerste die eruit kwam. Ik hoorde hoe hij zei. Goedenavond, dames. Ik achter hem aan. Joch, zei. Joop, hoe kom jij hier nog? Ik heb op je gewacht. Hij is toch geen slechte tijden van Julie gekomen. Oh nee, alleen een kaart. Het is haar heerlijk. Nee, Joch, het is voor mij. Ik moet je wat vragen. En dat is... Joch, zei ik. En ik kon haast niet uit mijn woorden komen. Joch, toe, zeg het me. Ben ik overgegaan? Heb je daarvoor op me gewacht? Om me dat te vragen? Ja. Joop, geloof je me wel, als ik je zeg dat op mijn spijt dat ik je niet zeggen mag? Nou ja, dat geloof ik wel. Zou je dan ook niet op aandringen? Nee, Joch. Flink zo, zei Joch. Je moet ferm zijn, Joop. En je niet helemaal van streek maken. Nee, Joch. Je kunt zeker helemaal niet zeggen. Ook niet als het ja is, boom. En als het nee is, paard bijvoorbeeld. Ook dat niet, Joop. Even, het spijt me, zei ik. Ik weet het morgenochtend ook vroeg genoeg. Ik zal je thuis brengen, zei Joch. Wie zwerft nu als fatsoenlijke HBS'er zo laat op straat? Weet je nog wel, zei ik. Dat je eens de mouw uit mijn bloes gescheurd hebt? Was het geen blauwe bloes? Zou je, Joch? Nee, zo'n liberty-achtig iets. Je hebt me vroeger wel vaak een spook gevonden, zeker? Je was een ballorige eleve, zei Joch. En dat je toen toch nog Julie aandurfde, zei ik, uit mij erbij. Dat heb ik altijd zo'n moedige daad van je gevonden. Ja, dat dacht ik wel, zei Joch. En hij stakt zijn arm omhoog voor een trem om te stoppen. Als Julie ons zag, zei ik op het achterbakken, dan zou ze misschien nog jaloers zijn. Zou je denken, zei Joch? Ja, want ze is jaloers. Maar het is juist een bewijs van haar liefde, zei ik, om het hem even goed duidelijk te maken. Toen schudde Joch zijn hoofd en een meneer naast me grijnste. Maar vlak bij onze huisdeur schoot me opeens nog wat te binnen met een rilling. Zeg, Joch, is Baum mannelijk of vrouwelijk? Baum? Boom in het duits. Mannelijk. Oh zeg, en dat heb ik vrouwelijk genomen. En spitsen, wat is dat? Vrouwelijk. En ik dacht dat dat mannelijk was. Nu weet ik genoeg. Dank je wel, dag Joch. Pa maakte mezelf open en ik kreeg nog een kop chocola zonder suiker, want hij had pa erin vergeten. Maar ik wilde niet om vragen, dat zou een affront geweest zijn, zoals Laura altijd zegt. Ik heb mijn laatste kaars, die op het neppertje is. Bouw mannelijk en spitsen vrouwelijk. Nog twee falten. Nee, nu hoef ik er niet meer over te toppen. Ik weet het zeker. Zeker. Zeker. Ik blijf zitten. Einde van hoofdstuk 18 Hoogstuk 19 van de HBS-tijd van Joch Ter Heul door Sissie van Marksveld Deze liepenvoxtopname is vrij van auteursrechten. Opname door Anna Simon. Zaterdagmiddag 2 uur. Het is voorbij. Het is allemaal voorbij. En ik ben over. Over. Helemaal over. Over. Ik ben overgegaan naar de vierde klasse met één onvoldoende veraardagskunde en geen prik. Ik ben wachtig overgegaan en ik zou wel op het dak willen klimmen om het iedereen toe te schreeuwen. Mensen, snap jullie wel, dat ik over ben. Niet ben blijven zitten. Overgegaan zonder prik met maar één onvoldoende, een vijf min. Nu ga ik volgend jaar ades kunnen blokken zodat ik niet meer kan en ik ga elke week een andere blinde kaart boven mijn bed hangen en één boven mijn wasstafel. Vanmorgen bij school stonden allemaal groepjes te praten. Ik bleef aan mijn fietspeuter in het fietsenhoek want ik zag hoe de hele club bij elkaar stond te fluisteren en ik wilde me niet opdringen. Eerst uur hadden we Jim voor de generaal alle leerressen en joch. Het ging natuurlijk erg raar want wie kan arm en been oefeningen maken als je pal voor de uitslag staat? Mijn armen deden net anders als ik van plan was. Gelukkig dat ik mijn cijfer al beet had en 7, anders had Stoik mijn misschien nog een 3 gegeven. De tweede uur lasteert je ons een lang Duits gedicht voor waarbij ik zo slaperig werd want ik ben wel veel slaap de kort gekomen deze laatste nachten. Ik vliegd en ik behoog genoeglijk te knikken bollen maar toen brulde zeert je iets van handshoe en ik kwam er weer bij en toen begon het. Eerst hoorden we de vijfde klas naar beneden trekken in de grote leerressenkamer was de pret, net als andere jaren toen de vierde. Kit begon op haar bank heen en weer te schuiven en Konny veegde al door maar met een zaktoek over haar handen en toen kwam het bekende jaarlijk stikje op onze deur van wijk die vroeg of het beneden wilde komen. Nu weet ik pas dat onze trap 32 treeden heeft 16 tot de overloop en dan nog 16. Ik heb ze allemaal geteld vanmorgen en ik was de laatste die beneden kwam Suurtje moest nog zeggen kom vooruit joh. Het was andere jaren de grote tafel en daarachter de generaal met Harloniet en Joch en haast al de anderen Joch kreeg naar de Stapel Rapporten en helemaal mijn kant niet uit naast me zei Lou Jo, wat zie je bleek? ben je bang? je komt er immers best kan me niet schelen en Heus op dit ogenblik kon nog me niet schelen liet alles me zo oerkoud eigenlijk dacht ik aan niets ik hoopte alleen maar dat het gauw voorbij zou zijn Nell Adema was de eerste die zitten bleef een mooi begin zei Kit hard op en toen kwam Miss Brauwig die overging zonder het soete prikje van andere jaren ik touwte de strepen in de das van Suurtje ik was tot 12 maar toen schemerden ze me voor de ogen het was allemaal geel en zwart Kitty Franken ik schrok op en ik werd toch ondanks alles nog even zenuwardig on-kit ze hield zich kranig ze stakte 4 voor de tafel met haar hoofdrecht op Kitty, zei de generaal je had begin september de datum hoor je wel nadig ze kwamen voor Duits voor de andere vakken ben je tot de 4e klas toegelaten Hippo riep Kit en ze gooide haar rapport in de lucht en ze geef Pop bij een arm en draaide haar om een stoel heen mensen, kinderen, wat ben ik blij de generaal keek wel even vertoord maar ze zei toch niets en Joch lachte ik lachte tegen Joch Pien ging over en Pop ging over als nummer 1 en toen wist ik dat het komen zou er prikte duizend fijne naadjes in mijn handen en boven mijn ogen Josephine Ter Hul voorbij Kit die met Pop fluisterde dat zag ik nog net stapte ik naar voren nu zou het komen het spijt me nog eens keek de generaal op mijn rapport Joch Ter Hul het doet toen wist ik het al dat we je tot de vierde klasse hebben kunnen bevorderen oh wat ik toen voelde ik had op de tafel kunnen springen en een cake-wap kunnen dansen bovenop de inkpot ik had de generaal om de hals willen vliegen om haar aardappeltje te knoedelen ik had zuurtje willen zoenen omdat met een sprong het raam uit te dansen en op straat te schreeuwen en te wijven met mijn rapport ben over over dat had ik allemaal willen doen waarom plaats daarvan nam ik het rapport aan en ik stap er terug Joch knikte tegen me en hij lachte en Pop en Kit zeiden, heerlijk he ja, zei ik erhoog Noor en Lou en Connie gingen ook over Lou met een keurig breekje en Connie geelde in de gang maar niets anders oh wat zal Rue blij zijn wat zal Rue blij zijn zeg je mag wel wat oppassen met je gezeel zei Kit zo meteen schiet de generaal nog uit haar hok kan men niet schelen Riep Kong dan zeg ik dat hij mijn broer is ik kan toch een broer hebben die Rue heet van wijk, ik ben over wat zeg je ervan mooi zijn van wijk en hij zuchte wat ga jij doen in de vakantie voeg Kit en ik zag alweer hoe ze schuin naar de andere keek Lou schud haar hoofd oh, ik ga naar Aartenhout met pa, ponzoer en ik liet naar het fietsenhoek voor mijn kar maar toen ik eenmaal op straat was de zaligheid van het over zijn en in de sigarenwinkel met een telefoon rolde ik binnen ik wou pa even telefoneren ik werd eerst nog verkeerd aangesloten en ik stond te trappelen maar toen hoorde ik de lijzige stem van pa's telefoonje vrouw hallo met ter hul is meneer daar ja wie kan ik zeggen dat er is zijn dochter zei ik zal u verbinden en daar had je pa hallo pa ik ben het schreeuwde ik veel te hard want pa zei wat zegt u u moet niet zo hard praten zei de sigarenman uit de winkel pa verstaat u mij u spreekt met Joop ja ben over met één onvoldoende voor aarderskunde bravo meid zei pa vindt het niet fijn heerlijk hoor heerlijk meid dacht me ferme kind ik keek naar de sigarenman ik zag er helemaal niet ferm uit met mijn vlecht op sterven en een zwarte veeg op mijn rok van de trapper van mijn fiets maar de sigarenman knikte tegen me en vroeg of ik over was en naar welke klas en of hij me feliciteren mocht en toen vertelde hij van zijn zoon die ook op de HBS was en in de tweede klas zat en die altijd vieren op zijn rapport had en toen feliciteerde ik hem ook maar van lauter vreugde als een dolle jachtte ik naar je vrouw Weyers op straat bellde ik onwijs hard en je vrouw Geet kreeg uit de erker ik zwijdde me een rapport en ze deed goudendeur open we trokken mijn fiets in de gang en je vrouw Geet zoende me op mijn neus omdat ik niet wist wat zijn wap plan was en net mijn schoenveter wilde vastmaken toen lachten we allebei je vrouw Weyers was nog niet thuis ik kom en zou op tafel stonden gebakjes klaar met koffie en in een vaas stond de bouquet rode rozen wat is hier feestelijk zei ik en leuk u wist toch niet dat ik die rozen zijn voor jou zei je vrouw Geet we hoopten zo dat je zou overgaan en oh schat zei ik opeens en ik vreef met mijn gezicht langs haar wang het was net of ik haar al jaren kende en of ze je vrouw Weyers zelf was een grote roomsus op mijn schooteltje toen je vrouw Weyers belde is Jop al geweest hoorde ik haar tegen je vrouw Geet zeggen nee nog niet oh zou het al kunnen zijn toen kon ik het niet meer uithouden ik rukte de deur open en ik zwijde met beide armen ze is er ze is er en over en oh dank u wel want je vrouw Weyers komt toch de eer toe wat was ik trots toen ik met mijn rozen op straat fietste het was of iedereen me aankijk ik had net mijn bloemen in de eetkamer op tafel gezet en Mina schunnen net mijn hand toen pa thuis kwam gelukkig verdween Mina toen als een haas vader zei ik en ik lachte zo gek toen trok pa me naar zich toe mijn flinke meid van harte hoor en ik zoende pa ergens en ik zei kijk eens wat heb ik een zwarte veegel op mijn rok van mijn fiets Kees vond het niet te moeite waard om er zo'n herrie over te maken zei hij maar hij lachte en sloeg me broedelijk na de koffie ging ik met pa een telegram sturen naar zon en licht geslaagd jop dat was weer erg gewichtig toen had pa nog enige zaken af te doen en ik karde weer naar huis daar wordt ge telefoneerd misschien is het pop nee het was pa jop ik heb zo pas naar de boot geïnformeerd die is in orde kun je vanavond om 8 uur klaar zijn met pakken, kleren en linnengoed even, dat weet je wel we gaan een week of drie met de boter op uit neem genoeg mee denk je eraan oh wat zalig zei ik wij met ze twee jippen ja en Kees, zorg je voor alles akkoord zei ik wat is dat een enig idee hopen leuker dan naar Aardenhout weet je wat, ik ga pop opbellen en ik ga haar vertellen er mag toch eigenlijk geen ruzie zijn tussen ons stel je vroeg, dan ben je van zuigeling af aan friedinnen geweest en dan nu om helemaal niets zo gek doen tegen elkaar het is al te idiot ik ben alweer boven pop was niet thuis weet ik wat met een telefoon ben jij daar jop, van harte zeg nee pop is er niet waar is ze heen oh dat weet ik niet met de meisjes uit, wacht even daar ook zo Lies, dat heb je hem maar mooi gelapt ja meneer zei ik, mijn beste geluk wensen hoor dank u wel zei ik, dag Lies dag meneer pop is uit met de anderen en ik weet van niets waarom kan het toch nooit helemaal goed zijn misschien komen ze me nog halen twee uur later ik heb gepakt en er ligt een bende op onze slaapkamer Mina pakt het nu over Joch is er zo pas geweest die gaat aanslans naar Aarhenhout hij wist het al dat ik gijsig ga het schijnt al lang opgemaakt te zijn maar voel er niets voor en daarom blijven Joch en Julie bij haar op zon en licht vind je het leuk, zei ik ja, zei Joch ik heb Joch tot de deur gebracht op de gangmat, zei ik zeg Joch, horeens, de meisjes je weet wel he, we hebben een club tegen me, alles me niet meer kunnen uitstaan kom, kom, zei Joch wat voor beeld je je nee, het is huis er is niets voor gevallen snap jij het? natuurlijk snapt hij Joch het niet hij vreemd wat over de gangmat met zijn voet en zei dat het wel naar voor me was maar dat ik toch de moed niet verliezen moest nu, zo erg is het niet, zei dag Joch, doe de goede en zeg maar tegen Julie dat ik haar oude Panamahout meenem dag Joch, schrijf je eens? aan jou? nee, dat mag niet van Julie aan ons allemaal ja, dat doe ik, misschien wel op Rijn ik heb ook op jou nog eens een gedicht gemaakt maar ik zou het nu heel anders doen mooier, zei Joch beter, zei ik, dag ik heb Joch tot aan de hoek nagekeken en toen heb ik gewoven en hij ook daar wordt gebeld, pop misschien nee, een telegram van ma en Julie, met een gelukwens Kees is al fluitend naast me aan het pakken zal ik hem even vragen, of hij ook wat weet van pop nee, dat doe ik toch niet kom, ik ben over en ik ga kruisen, en ik wil helemaal verhoorlijk zijn maar ik kan niet als de jongens wah, wat ben ik een flauw schaap een uur later ben je vrouw Weiers geweest om gedachten te zeggen, ook niet thuis nu ga ik vanavond dus weg met de boot, met pa en met Kees het is net als of ik je massa's achterlaat zondagmorgen 19 juli 10 uur het lieve beste net hier schrijft een gelukkige aan je op een schommelend schip je denkt natuurlijk dat ik gek ben maar dat is niet zo, ik ben alleen maar over gegaan hoe vind je? zalig he en het schommelend schip is pa zijn nieuwe motorboot en hij heet de, nee laat ik geregeld vertellen maar gisteravond verdwenen pa en Kees ze moesten de boot nog even inspecteren of ik tegen achter wilde komen ze zouden me aan boord ontvangen dat vond ik wel gewichtig, dat snap je en ik dwaalde nog maar zo'n beetje door huis maar ik was toch niet erg in mijn hummetje omdat de club al een paar dagen zo gek tegen me gedaan had de club is eigenlijk voor mij hetzelfde wat ja, voor jou is je begrijpt dus wel wat ik voelde even, om half acht trek ik onze huisdeur achter me dicht op de tram, het was nogal warm en het schreef me jaren geleden wat ik over gegaan was maar dat kwam allemaal door de club op de tram had ik nog een ontmoeting met zuurtje, je weet wel die heel lief, je kent het wel met zulke halfdichte ogen en een bibber lach je zuurtje is alleen wat waard voor de klas maar letterlijk niets in een tram vroeg of ik ook nog de stad uit ging ben nu op weg naar pa zijn motorboot we gaan een week of wat kruisen naar de frisse meren enzo oh, zij zuurtje en zij schokker van, misschien geloofden ze het niet eens, ik ging aan de lus bungelen want er kwam een oude dame binnen met een stok en het tram was vol vanaf het eindpunt liep ik heel koom naar de aanlegplaats pa had me zo wat uitgeduid waar de boot lag, maar ik raakte toch eerst verzeil bij een verkeerden motorschuit waarin twee heren in het wit flanel zaten ik voeg vanaf de wal kunt u mij ook zeggen is de boot van meneer ter huil licht? nee, zei de ene maar de andere, een leuk brandtiepe zei, ja wel, een nieuwe boot met een gekke naam een beetje malaise geloof ik oh ja, hoe heet hij dan vroeg u, want dat wist ik nog niet eens ja, dat zou ik u met geen mogelijkheid kunnen zeffen even, ik dacht dat zal wel wat van case zijn en ik spiebel de door er lagen massas wearies en andere skiffs, je weet wel maar jaap ook ophangt en toen zag ik op het eind een grote nieuwe boot liggen ik wist niet dat hij zo groot was gompienet, hij is zo mooi even, je zult hem ook zien wacht maar toen zet ik het op een holletje ik zag case op de uitkijk staan oh jo, geelde ik want dat vond ik nogal zeemansachtig ship ahoy, riep case ba zag ik eerst niet maar die scheen opeens uit de diepte op te duiken en hij ging naast case staan natuurlijk sprong ik zo van de wal op de boot paar toes tegen case aan die haast omtolde hoe vond je het wel jop, zei pa hoe heet hij, zei ik, want ik had helemaal niet op mijn naam gedacht die mag jij bedenken, zei pa en hij heeft al een naam een maleisse, dat zijn andere motorpootman tegen me pa kijk even voorwezen, maar case zij, zo'n eend die gelooft maar alles oh net, het was zo prachtig op het water we lagen nog stil maar alles leek zo heerlijk echt om met volle kracht doorheen te stomen ik kon niet genoeg rondkijken toen zei pa nu jop, moet je de boot niet eens bekijken ik gaf pa een arm en ik slaap de vier over ons eigen dek dat kun je je zeker wel voorstellen eerst maar naar de salon zei pa, deze kan duid jop en toen schoof pa een paar deuren open en net, nee je gelooft het niet je gelooft het natuurlijk vast en stellig niet maar ik ben nog nooit zo verstand geweest nog nooit ik geloof dat ik oog zei met een uithaal of ons de werkster altijd doet en toen knep ik pa in zijn arm omdat ik werkelijk dacht dat ik droomde net die, stel je voor een oerleuke salon met lamberisering en alles maar dat was het niet overal bloemen, overal zeg en de hele club wijers en haar zuster die opstonden toen pa de deuren open schoof en het club liet zongen je weet wel dat ik gefabrikt heb we hebben een club, een jodige club een oerlijke, vroodige club ik stond helemaal op af zeg en ik kneed pa hoe langer, hoe harder en toen het uit was, zei ik onnoozel mijn hele hals is nat, oh jongens ik geloof dat ik heil en toen rolde ik pa om zijn boord en je vrouw wijers ook en ik trapt de kit op haar tene en de pop achter pa zijn rug net, je kunt je niet voorstellen hoe ik me voelde ik was zo beroerd geweest omdat de hele club zo geheimzinnig tegen me deed maar ik had ook nooit aan een verrassing gedacht ze zijn gistermiddag al door bezig geweest om de boel te versieren en donderdagavond hebben ze nooit de benen een clubavond gehad met pa en je vrouw wijers om alles te bespreken en ik, uil, het niets vermoed kit zei dat ze haast niet dat kunnen zwijgen en de boel ongelukkig had uitgezien en pop had voor mij alleen een koep shak meegenomen in een glas dood voorzichtig natuurlijk, want anders bemorsten ze de boel die hebben we met zijn zeven opgelepeld maar ik had de grootste lepel en Ludje voerde me nog Noors over hemd kroop boven haar rok uit en je weet hoe keurig Noor is en Pien zei dat ze nog wat tien jaar op school wilde blijven om nog eens mijn gezicht te zien zoals ik gekeken had toen ik opeens hen allemaal zag staan net, ik val over mijn eigen woorden ik heb ook zoveel te vertellen op tafel stond de groot portret van onze club dat dat pa nabestelt had je dat ooit allemaal van pa gedacht ik niet zeg en oh net, wat een zalige gewaarwoording was het toen de boot ging pruun en we onder stoom gingen om gewoon weer over poort te springen, zeg toen we midden op de rivier waren zei pa Kees, haal de vlag op en Kees haalde de vlag van de voorst even weg en Roets hij zat boven in de mast en daar wapperde hij zo vieren en eigen wijs en er stond het grote gouden letters op Lila Jopo Pinolucco de naam van onze club hoe vind je het zo heet de boot staat ook op de voorst even en je vrouw Weijers die alles wist en de jongens die alles wisten en Kees en je vrouw Geet en ik die al door niets vermoed had letterlijk niets en nog snapt ik alles niet, zeg en Kees zat naast hem toen Keet opeens zei kijk, wie staat daar op de wal het is Rue, zei Konnie zacht Rue, zei ik oh heer motje, kan die geen minuten zonder je kon het schijnt zo, zei Kon en ze zag opeens zo leuk uit en ze wuifte met haar zaktoek en toen wij ook allemaal dat vond Konnie niet erg anders is er nogal jaloerserig maar nu was het water er tussen en wij stoonden weg en konnie die er zo echt gelukkig uit zag heb ik eigenlijk voor het eerst een beetje gesnapt wat jaap toch wel voor jou is en het spijt me dat ik dat eens gezegd heb van blond en zwart, je weet wel bestoonden maar doornet onze eigen boot vloog door het water en ik dacht, drummeltje wat jammer dat we straks terug moeten om ze allemaal weer af te zetten en in keekings rond Lou stond bij je vrouw Weijers te praten en Keet en Pien zaten naast je vrouw Geet Keet had een zelpet op kust helemaal niet waar ze die vandaan haalde Kees legde Pop en Noor wat uit en Konnie tuurde nog in de richting van Rue ik knikten ze allemaal toe één voor één kan je het je voorstellen net dat ik zo vol was van blijdschap en geluk en dankbaarheid dat ik wel luid op had kunnen lachen of huilen of zomaar neerploffen in de boot en danken voor iets wat haast te groot was om helemaal te begrijpen ik geloof dat ik het erg raar zeg maar ik moet me nu uiten ik heb niet meer en ik ben nog zo vol van alles van alles het begon al een beetje donker te worden en Kees had de lichte aangestoken toen kroop ik naar Pa toe Pa, zei ik, wordt het niet te laat voor de jongens te laat? hoezo Joop? als we nu straks terug moeten maar we gaan niet terug gaan we niet? vind je het erg Joop om drie weken te kruisen dat meent u niet zei ik ik geloof dat je denkt dat ik een grappenmaker ben zei pa nee, dat heb ik nooit gedacht zei ik, maar ik kan het haast niet geloven en toch is het waar Joop blijven we drie weken uit met ze alle of je moet eerder van boord willen zei pa toen heb ik stiekem gehuild met mijn hoofd tegen Pa zijn ellenboog aan maar Kit begon te zingen van om, en Pop kneed me in mijn arm en later heeft je vrouw Weiers die nooit wijs kan houden gezongen van ik heb u lief me in Nederland nu heb we al een nacht aan boord geslapen ik heb een hut met Pop gehad maar we wisselen elke nacht om en nu komt nog iets prettig als je wilt net en je mag van huis dan pikken we je onderweg op natuurlijk doe je het ja, het mag je aan boord brengen en we werden wel langzaam wegstomen dan kun je ook nog heel lang wuiven beste net ik heb het kind gewoon op zij gedoe lieve help, het lijkt wel een tweede dagboek waar ze bezig is en ze moet voor de koffie zorgen, het is haar dag we versmachten en genieten Kit je komt natuurlijk ook he neem een gummias mee en een oude pet van je piepen dan voel je je het plezierest Jo, heeft een kleur als vuur ik heb al koffie gefiltereerd dag, Pop wat fijn he, dat we allemaal over zijn natuurlijk ook, want Joop zegt dat je een bol bent we staan met open armen klaar om je te ontvangen het is zalig en zorg dat je leert aardappeljassen want dat moet je kennen aan boord Pien moet er ook aan geloven zegt Kit dat is toch zo'n baas, maar ik zent alleen maar goed te maar, weet je nog wel van de lunchroom en het ene taartje? Lou ik ben al bruin geworden in één ochtend en Kit zegt dat mijn neus al vervelt maar het kan me niet schelen elke dagen, kom vooral Noor Kit heeft een scheut melk over mijn rok gemorsd het was een oude blauwe, dus geef niet ik ben vannacht uit mijn kooi gerold en Kit zegt dat ik een naam heb geschreerd maar dat vertel ik je wel kom Netty, we zullen je met liefde in ons midden ontvangen en ik zal je elke avond in slaap zingen want dat kan ik zo goed, zegt Joop jee wijers en ik weet niet anders te zeggen dan dat het heerlijker is dan ik me ooit had kunnen voorstellen je moet komen om mee te genieten geewijers Kost ons minstens 2 dubbeltjes sport maar toch wil ik er een regeltje bij doen ik noem onze boot de drijvende kostschol en daar kun jij ook nog wel bij Baa onderschrijft deze woorden hij zit nog altijd aan het stuurrad en Kit lepelt hem koffie naar binnen Tabe, Kees ik mag niet meer schrijven ze brullen allemaal dat ik moet helpen tafeldekken en ik eindig met een driewerf hurra voor de drijvende Joop Popino Lukiko Club je gelukkige Joop einde van de HBS tijd van Joop Ter Hul door Sissie van Marksveld opname door Anna Simon Nijmegen 2019