 Salam deyəlizləyicilər, 30 yan var kimi 23-ci ildi tariqdə kanunı çəfirində askı söz proqramının canlı bağlanısındıyı xoş gördük, hətbəl, hər birinizi. Bu gün Tehran'da Azərbaycan Səfirləyini edilən tezəh hücumun ətçəsində həyatını ittirən soydaşımız torpaqa verildi. Saqilə anırıq, ruhuşaq olsun, ümum eləyirəm ki, bu məsələn arxasında duran girşək səbəblər ortaya çıxacaq və biz millət olaraq bunu bilməkdə haqlıyıq. Ümumiyyətlə nələr baş veririz? Bu gün həm bu haqda danışacaq, amma təbii ki, bu gün 30 yan var deyiriksə, Bu gün milli liderimiz, Azərbaycan Cumhuriyyatının banisi, Mehmedəmi Rasul Zadənin doğum günahşamınız. Kəni, təhəminlə, 2 saat sonra milli liderimizin 139 yaşlı tamam olacaq, 31 yan var. Bizim üçün gəlmiş, keçmiş ən önəmli günlərdən biridir. Çünki Azərbaycanın ən önəmli kişisinin doğum günüdür, bunu bütün millət bilməldir. Və elə, bu gün ki, və eləşimizi də Rasul Zadənin doğum günahşamında danışma olsun, bu haqda danışma haqqı olan bir insanı, bir ziyalımızı, bir aləmimizi bu gün ki, və eləşimizi dəvət etmişik. Tariq elinəri doktoru Prof. Azərbaycan Respublikasının çağdaş dönəmdə İran-Islam Respublikasındaki səfiri olmuş 90-93-cu ilərdə çox dəyərlə hocamız Prof. Nəsir Nəsiri. Nəsir bəyi xoş gördü, hər vaxtınız xeyr olsun. Sizin də rüfətmək, sizin də hər vaxtınız xeyr olsun, izləkiləri də salam olsun. Çox təşəkkürəyə İran. Bugün əslində, saatlar sonra, bilirlik elimizin doğum günüdür. Bu haqda danışmadan mövziyə keçmək, şəxsəm mənim üçün qəba et olar. Yəni, bizim üçün hər zaman demişəm, yenə də sizin yalnızda cesaret olmasın. Azərbaycanın gəlmiş, keçmiş 5 kişi varsa bu coğrafiyanın biri rəs uzadədir. Hətta biri olsa belə rəs uzadədir. Bu da mənim fikrimdir mübayesiyə və müzakiri hər zaman açıvaq. Dənsib nəsibini nə düşünür? Çünki bu haqda danışma haqqı olan insanların başında gəlirsiniz. Nəzir alsak ki, bugünümüzdə İranlı olan münasibətlərinə bağlı, hələyə yüz il öncə rəs uzadərinin çox oldu zamaraqlı yazları var. İran tüfləri yazısı, İran'da İranini o qəzitin çap olunması və s. və s. İlk öncə rəs uzadədən, milli liderimizdən danışan doğum günlə. Qutluya sonra İranla diplomatiyalar qələrimizdə bağlı danışıq. Öncə onu deyin ki, sizin rəs uzadə haqqında deyiklərinize tabulatılır. O böyük kişini yadə eləmək bizim vəzifəmizdəyin. Çünki Azabaycan üçün, o mübarizədə, Azabaycan üçün çalışdı. Bir seyyərsəlçikimi, bir ideolog kimi, bir qəzətçi kimi, sonra bir alim kimi. Və bunun yanda çox yaxşı qeydiləriniz həndə bir araşdırma çıkimdir. Qünə Azabaycan haqqında, İran Türkləri haqqında ilk dərin, abiftif, araşdırma və mədəmir rəs uzadə deməksin. 1911-ci ildə yazdığı o əsər həyqətən bugün də masaüstü bir kitaddır. Bizim hər dəfə kətirin tüşəndə müracət etdiyimiz və orada bizim o zəhidimizi işıqlandıran o fikirlərə rəs gəlirik. Bugün belə bəl bir proqramda o danışanda yadıma tüştü və Türk Fars o tandəmi haqqında danışandı. Rəmət də rəs uzadə 111 il, yə 112 il bundan əvvət. Bak bu məsələyə bu cür yanaşmışdı və çoxdur, doğru. Böyük adamlar, böyük əsərlər həyqətən zaman keçdikçə o muzey ekspanatına çevrilmir. Hər dəfəsində o müracət eləyirik, ondan öyrənirik. Bir zamanlar bəl bir qaraya yazmıştım, orada belə bir fikir var idi. Bizim rəs uzadıya ehtiyacımız var. Millət, dövlət qurcuları arasında önəmli yerlərdən bir rütdur. Ən önəmli yerlərdən belə deyə bir rütdur. Və tək deyil, sırataşları da var, hətta aqsaq qalları var. Həsən Bəyzerdə, Abidən, Üzübəri, milli hər əkətimizin bayraqları olan, o insanlarımız var. Və o məqələdə belə bir fikir deyazmıştım ki, nə hən kişilər böyük adamlar arasından çıxın. Ər birini böyüdü hamsını, kişəsən, o zaman bir olsa olsa quliver çıxar, qalanlar da lilyput olur. Və xoşbətlikdən bizim son belə deyik 150 yirlik o milli hər əkət tarqımızda fəxre yəbilecəyimiz, insanlar var, öyrənəbilecəyimiz insanlar var. Olar artıq simüllaşmış insanlar var. Onun üstünə gədən şəxs, Uduzan tərəfi olur. Mən münaqəti inanırım, çünki on illər nə həsrətində qaldıqları, gözlədikləri, şəxsdəri, fikirləri və oların əməllərini artıq olan elindən alma mümkün deyik. Azarbaycanda da həm güneydə, həm guzəydə sürətli bir millətləşmə süreci dəvam eləyir. Və bu süreçdə elbətdəki millət və dövlət qurucularına və özelliklə onların irsinə çox böyük ediyat var. Mən şəxsiyyətə fərəstişin sovet dövründən də eləhinə olmuşam, indi də eləhinə olmuşam. Və əslənə qalandan bir kişini bu ayırıb, hamudan böyük göstərmək çox gürməli bir tabloy yaratır. Bu bir prosesiydi, bu bir şanlı tariximizin bugün bize ibrət dərsi verə biləcək insanları al var. Olardan biri də Rasuzade və Rasuzadehəmi sevən insanları mən ina rağım ki, həm güneydə, həm dövuseydə yüzyüz minlərinə adam var, onları təbrik eləmək istəyirəm. Və bir də o fikiri dəmək istəyirəm ki, Rasuzadehəyə bizi məhdiya açmaz. O tarix oldu. Mən ona oxumuşam sizin təqdimatınızda. Gün elə buz elə məsələlərimiz kitabında o yer alır. Təşəkür eləm buna görəm. Yənişəli itiyazımız var. Nəyə görəm mən açıqı yana yana deyərəm hər zaman bu məsələni? Əgər bu ölkədə hər kəsin haqqı verilseydi, hər kəsin haqqı qədər dəyərləndirilseydi, Rasuzadehənin kimisə dəyərləndirməsinə itiyazı yoxu, tarixunu dəyərləndirib təbiiq. Amma günü bugün Azərbaycan xal cumriyyət adında böyük bir əsəri bəxşələmiş kişidir. O üçün haqqına giririk girenlər də bəldirdim. Mən bunu nəyə görə dedim? Yeni bir təndensiyaya çıxıb nəsif bəyi. Bunu mən sizdən soruşmasam istəməzdir, məsələləşin əvvəl mövzüya daxrı olun. Əvvəllər belə bir fikir var idi. Təkmidən ononikil bundan qəbaq, onbeşil bundan qəbaq. Gürə suzada bu cumriyyətin banisi deyir. Cumriyyətin iki baş naziri, fətəliqhan, koyskoğlu və s. və s. Zaman keçdi yeni təndensiyatlar ortal qan. Cumriyyətin qurulmasında müstəslən əməyi olan üç böyük şəxsiyyət. Hər bir nə saygımız var, əlmərdan bəyi, fətəliqhanı bəyi, nəsif bəyi. Amma bir məsələ var. Bu mənim şəxsi bir, necdiyələr bir şagir kimi ustaddan soruşuram, sizdən soruşuram. Nəstafırlı, nə demək? Baxım bu kişilər, bizə cumriyyəti qoyub yediblər. Biz bunların qarşında hər zaman bəfa borzumuz var. Amma bu adamlar bir təndensiyyələr sürəndə düşünmürlərmişi, əlmərdan bəyi topçu başı kimi, nəyə gibi şəxs, əs suzadenin milli şuranın sədri olmasına səs verib. Əs suzadenin bir addım önlə görülbələr. En zamanda fətəliqhan kimi maher bir diplama, en zamanda əs suzadenin ən yaxız silah tajı olan nəsif bəyi. Yəni görə deyirəm ki, qərəzlidir. Əs suzadenin nasibət qərəzlidir və bu təndensiyyə azərbaycamsın da əs bir yaxışı bəli dələndir. Ona görə dədim ki, bu ölkənin 5 kişi varsa biri rəs suzadidir, bir kişi varsa rəs suzadadır. Ruhu şad olsun, əgər milli liderimizdən bağlı deyəcəniz yoxdursa müövziyə kürsək var. Qoyub mən sizin başladığınız müövzunu davam eləyəyim. Əlbəttəki qərəzdir, dediniz doğru. Və hətta baxın, bir zamanlar dirdilər ki, nəya rəs suzadeni böydürsünüz? Bəyəm burada topçuva şof yoxuydu, filan kəsi yoxuydu. O zaman mən dirdim ki, topçuva şof bəyəm elə qilmət veririniz. Onun bəyəm dəyərini siz anladınız mı? Deyirsiniz ki, nəya rəs suzadeni böydürsünüz? Bunların hamsı böyük şeydir. Hamsının böyük xidmətləri var. Və onu da deyim, rəs suzadenin sədru olduğu milliş uğruna azı bəlçən istiqlal neyləmdir? Bu da bəsəliyir. Yəni, parlamentdə fraqs-ı sədru idi. Demək, rəs suzaden üstündən qara çəkmək mümkün değil. Bir daha təkşer olaraqdir. Öz də tək rəs suzade dövrət adamı deyir ki, ideologdur. Tək ideolog deyirli ki, eni zamanda böyük tarixcidi araşdırma açıdır. Azərbaycan şairin, Nizami kitabının tarix hissəsinə, okuyun o qərəzlən yanaşan adamları. Və insaflı olun biraz ya. Bir alim olaraq, onun yubiləyini keçirmək, onun adını almaq belə yerində olan. Hələ, başqa məsələlər demək, Azərbaycan Cumhuriyyeti kitabın demək, ideologi bağlı, yazdığı, qitapları filanlar demək. Və bir daha təkşer olaraqdir. Onları bir tərəzidə çəkmək, öz də o köbut, el tərəzisində çəkmək, o daha böyük, bu daha keçik, filan da demək, qərəzdən başqa bir şeydir. Bunlar hamsı böyük bir nəsəliyili ki, dediniz kimi Rüfəd bəy, Azərbaycan Cumhuriyyeti adlı bir mödüzəni vizə Türk dünyasına, İslam aləm nə bəqşettir. Və onlar böyük bir nəsəliyili ki, Azərbaycan istiqlallı fikirini ortaya atmaqla yanaşı en zamanda əsaslandırdılar. Bu, çox uzun bir mövzudum, bəlkə də yenə bu məsələyə, əsində bəlkə yerində olan söz olmadı, həmişə bu məsələyə gündəndə olmamdır. Və Azərbaycan kimi, dün ənki Müsləmləkə dövlətin də bugün çox sürətli bir millətləşmə və dövlətləşmə prosesi gedir. Bu millətləşmə prosesinin, də mələ, o mənbəyində durandı. Onun canını, çövfərini, təşkil eləyəni, insanların ilsini araşdırı məyibdə. Kimi araşdırıcıyım? Rüfət be, sizin belə işinizdə bilmirəm, mən demişdim, mə yolsa yox. Bəsovet dövlün də söz sözü çəkir, çox bağırışlayın. Şimdi son fikirimi də deyim, sovet dövlün də həmişə, bu mədəniyyət evləri deyilə nəyək binalar var idi. Sonra özəlləşdirildi, bəzləri, o ticaret abiyyətlərin əflanına çevirildi. Amma bu, o dövrün ən əzəmətli binalar idi. Və orda əbil ula Gəncəvi dən, bilməm kim kimlən, hansı şahirdən tutmuş, Süleyman Hüsnəmə qədər bizim klasik şahirlərin yazıçıların falan şekli var idi. Mən de həmişə düşünürdüm, ya bu millətin bir dövlət adamı yoxdur. Siyaset adamı yoxdur, elə biz şahir yazıcı millətin, nədir? Geçdirdi ilə elə budur mu? Və sonra anladım ki, yox var. Olar o qədər həssas bir mövzudur ki, sovet rejimi, oların adını çəkə bilməz. Bu, rəmətlik Həsən Bəzərdabi də, olsa-olsa kimiydi, azınbaycana hürmları istasının banisi. Milliy hər əkətimiz, onun o fikiriyyatından başlıdır. Onun biz kimi sualından başlıdır? Və onu bizə unutturmağa çalışırlar. İndi o irsə, o mirasa sahib olan bu millətin elindən almaq mümkünlik, heç mümkünlik. Və bihudə bir işdərdir, ondan uğraşmasına, gətsinlər özlərinə işləksin. Vəl, Rüfət beyim. Həşək gürlər, həşək gürlər, mən bir yazımda yazmışdım ki, kəsiyelə güney mövzusuna. Rəsuzada İran-Tükləri meqadəsində səfləramızı yazır ki, Osmanlı üçün Siyelani ki nəyidisə, Marsil, Fransa üçün nəyidisə, Təbbizdə İran üçün o qədər önəmdir olamalikdir. Və mən bu sözlərdən ruhlanarak bədə bir fikir yazmışdım. Bəlkə də bayaq deydiyiniz kimi daha çox sevgidən rələyəlir, yazmışdım ki, İtalya üçün Qayribaldi, Türkiyə üçün Qardaş, Türkiyə üçün Atatürk, Şindistan üçün Mahatmaqqayn idi kimi dirsə, Azərbaycan üçün də Rəsuzada məhz olur. Ruhu şad olsun deyək, Ruhu şad olsun və Rəsuzada'nın güne inan bağlı, İran-lan bağlı fikirləri. Bak, inanın ki, mən bu gündə oxuyandı, aktualıqın görürüm. Yəni, tanıyəsan, gələk mütləq ətta qarşındakı rəqibin qarşındakı düşməndə olsa belə, gəv düşmən, fərzi düşməndən sürpət getirsə, onu tanıyəsan, araştırasın. Dəslər olsun ki, bizdə araşdırmadan mövqey ortaya qoyru. Bizim şəyyidimiz var, Orkan Əskarolu qeydəkliyi veriləşimizin əvvəlində. İki güncə, mən istəyərdim, o səfirliyin əsasını siz qoymuşuzda. Mənə ətta elə bilirdim ki, yenə də bizim səfirliyimiz, Tehran'da, Bətəmpur'da yerəşir. Sonra Eylal Eriyəndə ümubanı gördüm, diyor, pastaranda gəlip aşağı tərəflərdə yerəşir. Yəni, aşağı dəyəndəki yerini dəyişir. Yəni, illərdir biz nəsbə, yəginsiz olan dönəmdədə. Mən ondan sonra da getmişdim, səfirliyə dəfələri orada yaşayırken. Bizim, məsəl, Ermenlər pul yığıb, Ermenistan səfirliyi yaratmışdılar. Yaxştan yərsiz, tiyat şəhrin yanında olara. Torba bizimsə, səfirliyimiz gəzirdi Tehran ayrəli bölgələrin və nəhayət. Bizim muhafizətçilərimizin taliyyində bugün Tehran'da şəyyid düşmək varilmiş. Sizin düşüncəniz nədir? Səfirliyimizə hücum, qisasları yoxsa terrür. Bunla əmdə kanal 13 Həbər kanalı bir sorgu kimdə keçirir? Bundan bağlı öncə fikirinizi eşirdək, sonra mövzut durumu deyələndirək sizinlə. Fala bundan bağlıs, sonu iki gündə o qədər şəhrlər verilir ki, məsələləni biləm də danışır, bilməyəm də danışır. Hücum, məsələləri ilə bir adını çəkək, sonra özəl bir fikirimi deyəcəm. Əlbəttə, bu, terur aktıdır. Elbəttə, tək bir adamın, tək bir şəxsin senzadə yasin deyiləm bir kədəmin işi deyildi. O, teruristin işi deyildi. Onun arxasında mütəşəkkil bir güc var. Büyük ətmələndən yə, səpahtə yə etilərdik. Və bu, oğlan yasin deyiləm bir şəxs, Hüseyinəyən qurupuna daxildik. Bu da yə, bu etilərin yan quruplarından birisidir. Sonra onu demək, olar ki, bu, eyni zamanda həm Azabaycan Cumhuriyyətini bir göz dağıdır, aktıdır. Çünki son aylarda biz Həyacanla izləyirdik. İran tərəfinin Azabaycan'a qarşı bu təzikləri iki də bir yə səpağın ya da digər bir dövlət qurumunun o resmisinin təhdiklərini yeşidlidir. Generallar azlarına gələn danışırdı. Səpağın möyü generalları və asar kəsəri. Bir oq almışdı ki, İsrariləm bağlı dedikləri sözü gələbiz sizi yer üzünləsilərik Azabaycan haqqınları isimlər. Şirin quruu falan məsələri bizim o yerləyə, o dəntunlar da başladılar deməyə. Və bunun bir mən teqinətçəsi bir yerdə zirvəyə çıxmalı. Hələ, mən düşünmürəm ki, zirvəm. Və bugün artıq Azarbaycan resmuka səfirliyinin hiyyətinin bu bakiya gətirilməsi hələlik-i zirvət. Və bu ziddiyətdir, bu qarşılıqlı özü də keskinləşən və keskinləşdirilən bu prosesin nəticəsi. Bugün İranın və ya Hutao'nun bir şəxsinin, vətəndaşının bu cür vəşicəsinə bir cinayətini müdafi eyləyən dünyada bir kişi belə tapılmaz. Bu bir bəhaniydi, hanamanı səfirlikdə aftarmak nə demək. Bu ailə meyşət məsələsi deyildi, hər çək ki, ailə meyşət məsələsi deyildi, içində olabilə. Mən bir sosial medya yazımda da yazmışım. Hətta dəfələrdən müraçət deyiliyəm. Adam deyir ki, bu rüşvet filan da verilmək, o da olabilə. Amma məsələrinə mahiyyəti o deyil. Bu ailə münasbətləri bu cür həll olunur. Hətta dəli belə olsa, o adamı dəli beləyələn eləsinlər, bu dediklərinə və ya Huta İran'da o yaymaq istəyildikləri versiyaları cevab verin. Soallar ortaya çıxıq. O zaman dəfələrinə deyilik, dəfələrinə fərqli şəxslər tərəfinlər ifade olup mən dediyim onu. Dəfələrinə yüksəsində yerləşən bir binada ikiqat, üçqat güvenlik sistemi olmalıydı. Və cumanki var. Və o tətal ilkin təhlirlər göstərir ki, İran tərəfi təməli gözarda iləmiş. Bu adamın güey ki, o şəxsın məsələsini həll etməsi üçün gözəl bir şəraət yanmış. Bu İran tərəfinin günahıdır. Və İran tərəfi buna görə cevab verməldi, məsuliyyət taşıyıb. Və İran islam cumhuriyyəti adlı bu dövlətin tahrıqında, 44 deliliyi tahrıqında 79-dan bu yana bucur cinayətlər çoxu. Onlardan birisi də Azıbaycana münasibətdə olan cinayət. Həm, bu arada onu da deyim. Bizim səfirlik nümayindələr dedilər ki, bu beşinci təxribatı idi. Və indi də bu şəkirdə təzahür edin. Bu cinayəti, cinayətkarın arxasında duran gücüləri lərnətləmə hər bir kəsin, özelliklə Azıbaycana resmubası vətəndaşın ən təbiyi doğal haqqıdır. Bunu bir tərəfə yazıq və bundan bağlı heç bir şüphemiz olmaz. Amma burada bir dün içə sual da var. O videobaqanda birinci mən düşünmüşəm, bura səfirlikdir. Bu səfirlikdə güvenliyi sistemi varma, təhəmkəsi sistemi varma. Bir dən o aparatın adını bilmirəm, nə deyirlər? Metal, o məyən eləyən, o aparat, indi bütün o ticara şirkətlərində dömdür. Səfirlikin güvenliyi sistemi ya təhəmkəsi sistemi bir ünəkə qad sistem olur. Bütün o səfirliklərdə var, standard bulur. Çünki o torpan Azarbaycana torpası var. Yəni, səfirlikini, içi Azarbaycana torpası var. Ona təcavüz olunması, azarbaycana sərəddini posmaq denək. Və o da bir cimin ayətəmə. Ama adam gəlir əlinini sallaya-sallaya, əlin daha aftama, öz daha aftama. Bu da onu göstər ki, bu müncə şəkkir bir alanı. Qafını qırır. Yəni, bir adamı əgər qafını qıra bilir isə, demək ki, orada təhəlikəsi sistemi olmayıq. Mən birinci öz dövlətimdən, öz hökumətimdən soruşmalıyım, niyə? Və bu vaxta qədərdə izahat yoxdur. Susən, nəzərə alsaq ki, nə vaxt olmuşdur? Örfət və bir ay əvvəli idi nə idi, ya da bir ay yarım əvvəli idi. Lonlunun səfirliğimizə, o girdilər peç əllerində sələb var idi mi, yox idi mi nə idi? Augusta idi, səfirləm görürsə. Yox, Augusta olan ondan çox soru idi. Niysə, bizim izləyicilərimiz qatırdı idi mənki. Girdilər azınbaycan bayrağını, əndirdilər səfirlikdə də allarına gələn işləri gördəm. Bundan sonra güvenli sistemini qurmamak bilmirəm, hara yazaktım. Dördə augustu, dördə augustu. Dördə augustu istəyirsiniz. Yəni, zaman çox təs keçirəsində. Valla elə bilmirəm. Fransızlıda ki, səfirləyimsə də hücum olub. Mən size bir şey deyim, hocam. Mən 1997-ci ildə Azarbaycan səfirləyində getmişəm. Onda Ardesiə, Qiyabanında, Tehranda yoxarda yerləşir idi, sizdən sonraki dönəm idi. O zaman, səfirləyir. Allah rəhmət edəsən, əliyər səfirləyir. 97-ci. O zaman, mən ora çatanda orada səfirləyin Aftanbilinə müdaxiləyə olumuştu. O zaman, səfirləyin birinci mavinin, səfirləmse Eynullah Mədətli idi. Eynullah Mədətli'nin Aftanbilini içini çevirmişdilər kasetləri. Bu zaman zaman olub. Hama Azarbaycan tərəfi bilmirəm. Susqunluğa üstünlük verib yəniyə görüldü. Bu da daha da sanki, qarşı tərəfi. Yəsiznaşdırıq. Ələ, son günlərdə bir video yayıldı, Nəsip bəyi. Videoda bir nəfər adı Azarbaycanlı idi. Azarbaycan tərəfi nə? Ultima atın verirdi ki, o səfirləyəmse müsaabad partiyasının iran səfirli qarşındakim aksi yasına təhdi deyirdi ki, əgər olsa biz keçəndə sizin sürüzləri öldürəciyi, səfirliyəyə gələciyi, vaxtilə o rəhmətli rafik taqanı burada öldürməmüştən öncə, o həmin Avropa-Bizmə qaləsindən sonra Azarbaycan bayraqın da təhdanda yandırmışlar. Yəni, bu qədər rahat Azarbaycan sefirli qarşıdanda aksiyalar keçiribdə və niyə şəkildə. Yəni, üç deyildi. Əh, bu saydıqlarınıza çox önəmli bir faktırdı, təkşə olaraq deyirəmə var, deməkini dedim. Səfirlik özü deyir ki, bu beşinci təhribatı. Yəni, və o biri səfirliklərimizə de olan hücumlardan sonra yenə də tərkəstli sistem quruldu. Yəni, bizim izləyicilərimizə izahilir. Bu gün qədin dost, kardeş, Azarbaycanda yerləşən Türkiyə sefirli ilə. Görün, nə qədər orada tərkəstlik qaydaları var, sistəmi var. Amma burada əlini sallıya-sallıya adam gelir, bir aftabatna, bir aftabatna deməri təhdi deydiyi bir adamı öldürəm. Öldün adı abdə kimdi? Bu, tərkəstliyə kim? Məsuliyyət Daşı İsaud. O dövlət tərkəstli xidmətinin bir çatıdır, bir himidir. Yəni, onlar eləmə. Və bizim o vətəndaşın ölməsi, bu bir hər şeydən öncə, bu bizim şərəfimizə bir dövlət olaraq, millət olaraq qurulan bir zərbət. Biz oranı qurmalıydık. İran tərəfinin qurması bir yana, və bir daha təkdir olaraq deyək və bilək bir yana da yazaq. İran bizim tarixı düşməlimizdir. Və bu savaş o 10 illərlə, 100 illərlə, 1000 illərlə davab edik. Və qarı düşməl adlandırmışsəm də? Bəni. Və bugün yaran məyib ki, biz sadecə olaraq, baxın, mənim yadıma nə düşür? Rüfət Bey, 80-ci illərin sonlarında Ermenistan tərəfindən olan tecavüz sistem biz heyrətlənmişdir. Biz şox olmuşduk. Nəcə yəni bu həyastan, qardaş həyastan bizim üzərimizə ya? Elə şeymi olaraq. Yəni, psikoloji olaraq biz hazır deyildi, en azından psikoloji olaraq. İndi də izahir edirsən yazıqsan, pozursan, qıqildi mən yazıram. Adam deyirdi ki, mən o bəqələndə də yazmışım. Rəsm-i bəyanat verdi, səfirdeydə iləm bu ölçəksin. Dedi ki, Azabaycın xalc çəfəsi olmasa edin, biz qardaş kimi dolanır. Bu səfirdi. Buna farzda xoşturəksdik deyimlərdən, vurcutmaq. Hə, beli şey olmaz ki. Tarqi bilmək lazım. Siyasətlə, məşhul olan şəxz tarqi bilmək. Üstə gəl, qonuşu devlətdir. Mən bugün bir programda edin. İran, Cəmbu afrikada yerləşmək. Cəmbu afrikada yerləşmək ki, deyək ki, orada bizim maraqlarımız olmasın. İki də biz, deyir ki, 40 milyonluq bizim orada soydaşımız. Azabaycağın böyük hissəsi orada. Nəcə bir hissi onu bilmək? Onun üçün biz deyir ki, illərinə burada, əməlli başlı bir araşdırma məlkəzi olmaq. Şəşin Arslanistanıdaki o Cəmbu Azabaycın şövbəsi gücəndirilməlidir. Hətta, Saviyyat dövründə. Saviyyat dövründə bizdə çox işlək, məhsul verən. Büyük bir şövbə var. İndi yoxdur. Və əgər, biz İran'ı tanımayacaq yasın. Bir daha onu da təkdir olaraq deyir. Ərmənistanı son 30 ildə əlmənliliyi, əlmənün hüsrünün son 30 ildə keşf eləyəcək isə, onda biz nə bilir ki? Rusya haqqında da bizim bilgilərimiz yetərli deyir. Ben bir seri meqare yazmışdım. Rusya algısı, İran algısı çox yaxşı bir sözdür, türkədə işlərinə o Rusya'nın vasbriyyətə sözlərin, ya bu İngilizcəni seriatif sözlərin uğun gələn bir şeydir. Bizim o milli şuurumuzda şüphəsiz %100 hameyəyəyini cür düşünəsindir. Amma dostunu düşmənini bilməndir. Yenilgələk, rəmətlilə suzadənin ilə səri var. 1925-də yaz. İstiglal mevqöresi və gençli, klasik bir əsər. Çox gözəl əsərdir. Son cümüləsi, mən onu vasiyyət kimi qəbul edir. Dir ki, milli intibahını yüksər dostunu düşmənini tanır. Bu, mənşe seviyyəsində ya deyilir, fərkdər arasında deyilir. 25-cu də yazıb, çəkədən rəmətmə sonu. Bəlbəl, haa. Biz onu ədalət beynin birikdə çoxdan, çoxdan 80-an, yox dostanların başlarında çafiləmişdik. Yeni elə bir kitab şeklində çapla oldu. Nəyəsə, o söz, çox gözəl bir söz. Dostunu düşmənini tanır. Və biz, əgər tarqımızı bilmir isə, bu gün münasbətlərin hansı seviyyədə olmasını bilmir isə biz neci diplomat oluruz, neci siyasətləm məşğulun. Və bu gözləniləni, siz nə hova sohbətlə dədəfələrlə demişəm. Yəni, bu həddə o münasbətlərin gəlilməsi hardasa bir faci ilə nəkçələcək. Bak, gəldi bir aliya yatır. Otuşu deyirlərdə, bismillah. Və eləmi? Haa. Bu Orhan Eskerov ali. Bu, dediyim, iddiyaların yanında birini dediyim. Güvənlik o eləmanlarının yə də o zabitlərinin əli silasısı o kapıya çıxmasını edəmək. Gəlim bir buna da bir baxaqda. Biraz özümüze də bir tənqidi bir baxış olsun. Düşmərinif istəmək yasamda, xamıb istəyir. Bu gün İranın tərifləyəni adam barmaqla göstərilir və ləyənə toqmur. Allah Kürpaşazada bələ bugün o qədər səftan ki, mən gözlərmə inanmadım ki, sonu girmildə Azərbaycanlı İran münasibətləri nəyi, dövlətin diplomatik korpsu qalıb bir tərəftə, diplomatik imanini qalıb bir tərəftə, Allah Kürpaşazada nizamlıyırdı, bunu mən şahidə olmuşum. İndi deyicət bir hulyon Azərbaycanlı haqqını taqqıdır orada. Yəni, nə baş verir? Bu, həmin adamdı ki, deyirdik ki, bəsə, savaşı, qaraba savaşını biz hamleinin fətvasından uqudumuş. Eee, nə baş verir? Yə, o çox sade bir şeydir. Allah Kürpaşazada deyibləyik ki, belə bir bəyanat verodur. Onu öz qorşuna iləmiyik. Çünki, çünki bu bugünkü məsələ deyik, İranın işləri bugün açıq düşmənçili yedik. Amma bu son 31 ilil deyik, ya 32 ilil deyik. 32 ildə o qədər düşmənçili hərəkətləri olur. Şəyq onu görməməz deyəsə, tam tərsənə həmişə qarbaşlıqdan filan dəmək istək. Bərkədə o həllətində qarbaşlısa verir və bugünlə o çoxda da deyir ki, mən qarbaşım niyə beləyik? Özümləri. Özümləri, Allahə bilər deyilmək. Qardaş olduğun görə narat olun. Amma bir şey var, həyə qətən, bu gəlginlik hərə qədər gedəcik. Üstə gəl, nəzərə alsaq ki, elə dünən, gecə, bu İranın o strategiyabik dəri var oldu. İsrail resməni ətiraf eləməsi bilə, amma elə bil ki, bir yerdə Netanyahu deyib, o ətiraf elədi. O, bu biri tərəftən də birincə səhvirlik öz əməktaşlarını təhrandaki səhvirlik nərdən qoşaldı. Məncə, olabilsin ki, bu böyük bir prosesin ilk belirtilər deyib, ilk əlamətləri deyib. İran çoxtan hədəftədir. Araya bu Ukrani müharibəsi çüktü. Ukrani müharibəsi həyə qətən dünya düzəni dəyişdirə biləcək bir hadisədə və dünyanın gözü və resursları oral cəmləşib və bu tərəftən də İran-Bakbucur agrisif hərəkətlərə yoldayır. Ən ən önəmli məsələrdən birisi, biraz öncə mən kulağa astım, o Amerikanın dövlək kətibi Blinken və Netanyahu'nun, Demələ, Mətbad qarşısında çıxışlarına kulağa astım, Netanyahu'nun əsas hədəpi İran'ın nüvvəslahına sahib olmaması məsələsi. Çox geniş danışdı. Blinken ona cevab verdi, amma Blinken İran'ın adını çəkmi. Susu bir veriliştə onu başqa bir proqramda gördüm. Bu jurnalistə verdiyi, bu müsahəbədə daha yumuşak şəkildə, daha çox bu diplomatik, demələ, o yolla, bu məsələ, həli olunmalıdır, o vurusu vurdu. O da də deyim, mən fikir verirdim. Netanyahu, Mətbad onun o demokratdardan göz su üçmədə, həmişədə onlarla konflikti olur. Onun ki, bu resmin kaçılardır, daha fəal və agressif xarji siyasət yeri dən o tərəfti. Şimdi, o çox təhcüb nəm baxır. Çox digət nə, bir az da hətta mənə ilə yeri ki, narhat oldu ki, niye İran'ın adını çəkmə? Şunaristlərin qaçdın. Ama qususi, o intervide, Lincoln dədi ki, İran'ın növə silahını sahib olması, bu yol verilməzdir və biz çalışacaq ki, onu diplomatik yolundan, ilk növədə diplomatik yolundan demələ, həlləli. Şimdi, baxın, bu süreç, bu proses genişlənsə və həyi qətəndə bu İsraililərin dediyi ki, İran artık növəl silahına sahib olmağın kəndarındadır, hərçən ki, bunu 20-lə deyirlər. Dünya da artıq ciddiya almırdı, dirdə işəsiz buna illərlə deyirsiniz, tanımız. Həyə qətən bilsələr ki, və ciddi bu faktar əldə eləyə bilsələr, İran bu hədəfə gələcək. Hədəfə gələcək və məncə bu hədəfə gəlməsi də, bu bölgədə o dəngənin qozulmasına, bu bölgədə də yeni bir düzənin qorulmasına səbəb olabilək. Çox ciddi bir məsələk. Çünki İran'daki indiki rejib, əhər növə silahına sahib olsa, Putinlən 10 dəfə artıq şəkildə dünyanı şantaj edəcək. Növə silahına. Və bu da yol verilməz, bu çox təhlükəri. Vəl, rüfət be, mövzu çox daha olmasın deyə, mən burada nöqtə qoyayım. Yox, nöqtə deyəndəki bir veri yulqoya lütfen. Nəyi görə? Çox maraqlı məqamlar var hocam. Mən istəyə də bunu əm sizdə bir diplomat kimi, həm bir ziyalı kimi, həm bir kesmiş millet vəkidi kimi, siyasət kimi də müzakə edək. İran da, tən Sintiyab, Roktyab vurnaya, Deqabra qədər, Damiyyanu aksiyalarda xatırdıysa, Şirazda bir nəfəri həpsilənmişdər, dedilər ki, bazarbaycan vətandaşıdır. Yəni, azərbaycanın o olaylara müdaqləsinin ortaya çıxarmax dedilər faktik olaraq. Yenisə gününcə Amerika'da İran mühalifətinin tanımış simalarından biri olan tanımış jurnalist var, Məsi Al-Nijad. Yəni, ki, raskərisizə. Məsi Al-Nijadar qarşı üç nəfərin, demələ, terrorçunun suyıqəsli ifşolundu. Bu üçü də azərbaycanlı çıxtı. Yəni, adları da var, təbii ki. Yəni, eyni zamanda da bizim Tehrandakı səfədiyimizə qarşı olan hücum. Sanki eyni müstəvidə baş verən olaylardır, biri bir nə, yaxın olaylardır bunlar. Və bu olayların arxasında sanki bir gizli əl var. Və o gizli əl, məntəqədəki regionundaki durumu dəyişmə istəyir, regionun statusunu dəyişmə istəyir. Sizin yanaşmalız nədir? Nə qədər təsadıftır? Nə qədər üssüslə düşür? Əslində, mən düşürəm ki, bir siyasi proseslərdə təsadıf olmalı. Amma ger şeydən bizim regionu nələr gözləyir? Buna bir zində fikiriniz əşidməyi maraqlı olardı, belə bir vəziyyətdir. Son cümlələriniz də məni məm diqətimi çəkən bir məsır oldu. Yəni, dediyiniz, həm səfirliyə hücum eləyən bizim vətəndaşımızı qətir eləyən adam özü türkdür, mənət, dediyim. Soru, dediyiniz, üç adam nazıbaycanlı qönür türk mənəsində deyirsiniz. Və deyək ki, digər məsələrdə, məsələn, deyək dünən yenidə ərdə bilənin imamcı məsələ asını gələn, danışıq, o da türkdür. Burada vurulamaq istədiyin bir şey var. Hüzeyəyəzəbaycanda elə bir fikir yaradılıb ki, irandaki türklərinin həmısı bizdə yəni deyir, yəni biz düşünən düşünür. Yəni, artıq, Günəyəzəbaycanda tam istiqlala hazırdır, bazı bir qıqılcım lazım. Hətta mən düşünürəm ki, mərkədə sonu o məlum bəyanatların elə səbəkləndən birisi de buyudur ki, bu qıqılcım rolu oynasın, oradaki bizim millətimiz hər qalsın və problem həllə olursun. Gərin qətçəkçi olun. İranda əgər biz deyir isə 40 milyon soydaşımız var. Bu soydaş siyasi vaxumdan bizim kimi düşünmək zorunda deyil deyir. İki düşünmür zədəm. Onun Farzdan daha çox irancı olan bir hissəsdə var. Bu tarixəndə belə olun, məşrutə də övünləndə belə olun, indi də belə olun. Və İran rejimlə xidmət eləyəm. İran rejimlə hətta direklərindən birini təşkil eləyəm. İki direklərindən birini təşkil eləyəm. Bizim üçün onu görə bu yeni yaranan, daha doğrusu yaranmış, formulaşmış, şəkirlənmiş, o emilli fəyallar dediğimiz, o təbəqə çox kimi. Bu irancı və Farzdan daha çox irancı kəsirmiş o təbəqədən fərfi düşünmək. Fərfi davranır, fərfi hərəkətəyik. Amma onu deyim, bizim hələ düşündüyümüz kimi orda qüvvələrdə ispətinin formulaşması haqqında bu fikir yürütməyimiz doğur deyik. Yəni, gənəl fikir bir daha təkir olaraq deyirəm. Hər şey hazırdı. Bir elə bir qılılcama bəndi. Bugün bir verilişlə edədim. Bunu mən təfələrinə o ifadə eləmişim. Bir daha məncə ifadə eləməyə və hətta bir dəfə daha geniş bir şəkildə bu məsələn üçünə gəlmək lazım. Resul Zadənin o İran-Türkçüləri, o əsərində İran dövləti deyir iki sütunaya sızlanır. Birisi, Türklərin qüvvətli qollarına gücünə cəngəvarlıq seciniyəsində iki 1911-də yazdırıq. Bu kitaptır. Farsların, deməli, mədəniyyətini, mənəviyyətini və s. Və o zamandan bu zamana bu aşağı yukarı dəvəm eləyir. Və tariqə son minil də bu ikilik, bu tandəm özün göstərir. Hələ, qırıl minil. Bizim o milli fəyalları, o milli şuarla irəli sürməsi, bizim rohumuzu o xoşayan, o fikirlər yazması çizməsi, deməsi, bizim qulağımıza xoş gəlir. Bu çox sevinirik və çox normaldir. Amma bu əksəriyyət deyil, hələ, əksəriyyət bir yana qalsın. Hələ, milyonlarla insanımız özünü tanımır, bilməcəm. Millik kimlik deyilən, o məsələdən heç qəbəri yox. Bak, bu çox önəmli bir məsələ. Bugün, əgər orada gedən prosesləri dərk eləmək istəyir isə və Azərbaycanı, Güneyyazıbaycanı, İrandaki türk ünumiyyətlə götürəndə, o gələcəyini dərk etməli isə məncə bunu qəbul etmək sordur. Bu çox önəmli bir məsələ. Və qələcəsinizin sualdısa, bu bölgi deyişətək. Biri görülür ki, həgətən bu Rusiyanın Ukrayna savaşçı, arıyuvasını çubuq soxmaq kimi bir şeydir. Bütün öndən gələr pozdur. Rusya zəifriyir, hətta Rusiyanın bölünməsi haqqını çikdi ciddi, adamlar o peçdiv haqqında danışırlar, Ukrayna-ların böyük bir gücü olaraq ortaya çıxmasını danışırlar. Bu, əslində qalandan son 30 ilin ən böyük problemlərindən birisidir. Yəni, Rusya qarşı Ukrayna'nı gücləndirmək və Ukrayna-nı bir lider dövlətə çevirək, bu Rusya nın kənarındakı keşmiş sovet resmin qalarını müslədirlik istiqamətində təməli oları gücləndirmək istiqamətləndirmək. İndi o başu edir. Burada onun ən yaxın müddəfəki İran hədəfə gəlir. İran da dünyanın bəlkə ən sevilməyə nifratoğluna rejimlərindən birisin. Bunu bəndəmirəm, bunu 5 ayda, 5 ayda İran vətəndaşları bilir. Bir idəmir, 5 idəmir, 500 neçə nəfəri, 600 ə çatıq mı bilmirəm? Bu son 550 demişdilər, adamı öldürdülər, öz vətəndaşını öldürdü. Və dünya bu Rusya, Ukrayna müharibəsindən odaqlandırı üçün, linkləndiyi üçün elə də əhəmiyyət vermir. Bu tərəftən də nətaniya hakimiyyətə qayettin. Və bu məsələ heç də bu Rusya məsələsindən az önəmli deyil dedik və gördüğünüz hadisə başqın. Bu davamı olacaq mı? Mənə ilə gəlir ki, İrandaki rejim, ən azından İrandaki rejim bu qəttini davam edətdirəcik. Yəni, görünən odun. Və bu eskalasya prosesini davam etməsi gözləmdir. Yaxın şərtə də, yaxın şərtə zaten çoxdan başlı. Bu Irak müharibəsi oldu. Ondan əvvəl bu növküvə etməsi müharibəsi oldu. Nələr dəyişti? Dəyişən çox şey var. Irak əvvəlki Irak deyil. Burada faktik bir kürt dövləti ya. Surya dəyişti və orada da faktik bir kürt muxtariyəti var. Dəki yəməndə proseslər gedir. Ya əfqansını. Bu bölge qaniyir. Və biz çox da uzaxta deyil. Əslinə qalandı böyük orta doğu projəsinin tərkibində daxıl idi Azərbayc. Orta doğu klasik bildiğimiz, yaxın orta şərt dediğimiz bir bölge idi. Üstə gəl böyük orta doğu həm qafqazdar orta asya və Pakistanı da içərən, hətta bu Hindistan'daki müsəlman icmasını da içərən bir projekti. Və burada deyişmələr olacaq. Gözümüzün qarşısında zaten var. Özü də baxın bu il türkəli seçkil idi. Gələnin Rusya da seçkil idi. Və burada bəncə ona gəlirə. Azərbaycan ne olacaq? Azərbaycan 1. Bir adam Facebook-da mənim Facebook dostundu unutmuşam adını, çox yaxşı bir fikir yazmışdı. Dedi ki, ayağımızı Azərbaycan qədər atıq ya Azərbaycana görəm. Yəni, bizdə o xalq məsəli var ya yoranımıza görəm. Bu çox müdürük bir sözdür. Bəkə orijinalı mən yadıma gəlmir orijinalı ifadə eləmişdik. Yəni, Azərbaycan 10 milyon resmi nüfuzundan əharisindir. 86.000 resmi bu ərazisində 46-47 milyardır milli qədərindən nədir? Və bu canavarlar yerləşən kurtlar vadisi deyirlər. Bir bölgədir, qaniniyən bir bölgədə yerləşir. Deyinə məhlazımdır, bu təbii bir şeydir. Bu bütün dərslikdə yazılan bir şeydir. Yəni, kiçik də övlətlər böyük itifaklara ehtiyacı var. Öznü koruma olsun. Nəhayə türk dünyasının bütün iləşməsi prosesi sürətləndi. Bu bizim bəzi dostlarımız əsəbiləşməsin. Əsəbiləşir də əsəbiləşsin əsində. Anlasın dayda uğursun ki, bizim itifaklara ehtiyacımız var. Nato deyip durmayın. Avropa birliyi deyip durmayın. Əvələnə o uzakda da ikinci, sizi ora almaq üçün 20 il gözlədəcəkdə və 20 ildə 20 də şərt qoyacaklar. Bu bir en bəsi halını deyirəmdə. Ama bu, əgərsən Türk bloqunu gücdəndirirsən sə, Türk dövlətləri təşkilatını, bir güvəndi təşkilatı halına getirə bilirsən sə, biraz rahat olabilərsən. Türkiye i nən bizim strateji müddəfikliyimizə ehtiyac iki ildi anlaşıldı. Anə güzel. Şuşa bəyənləməsi imzalandı, nə güzel. Bütün məsələlərimizi ümum Türk o birliyi çərçivəsində eləmək məhvuriyyətin deyir. İslam ölkələrinə düşünən kəsirmək, ərab ölkələrinə düşünən kəsirmək. Və bizim o itfada o böyük gücdəri ehtiyacımız var. İki, çox önəmli məsələrdən birisi, Qize-Azarabaycanın özünün o millətləşməs sürəcini tamamlaması lazım. Bütün məsələlərin başında elə odur. Gücdür dövlətin olması üçün sağlam bir millət olma. Bu yaxınlarda, demələ, hakimiyyətin öz sözçülərinin oturmunun bir icrasının videosuna baxdım. Valla mənim ətib dökündür. Kəşki o başlığı qoyup zayiləm edirlər. Gücdür millət, gücdür dövlətin ney? Kədikət məsələyəsində olanı deyirsiz, mən də baxdım. Baxdınız mı ona? Valla mən bir şey görə bil ki, 50 dg kimi baxdım, yəni bir şey anlamadım. Yalnız mətmətlə, mətnəmə də perspektivsiz bir müzakiriydi. Amma bu ciddi məsələ, dünya dəyişir. Biz zamanında, valla yalan olmasın, sovetlərin son dönəmində təsrisdəkirəliyik. Bu impiri çökecə altında qaldıq. Bak bu bölgə, qayniyyət, yenə də zərbəsimiz edəyimiz? Hocam, mən son olaraq istəyərdəmək elə İran da özünə görə bir qalqlar həbs qanası olur. Gözəl tanıirsiz, biz də aşağı yıqarı biliriyorda baxd verən prosesləri. Və İran çökməyətimalı getgədə yaxınlaşır. Bayağıq dediyin faktırlar. Hətta iki gün öncə Azərbaycan səfiri ində baxd verən olayla paralel olaraq Amerika'dan İranla bağlı çox sert bəyanatlar səsləndir. Görünən budur ki, Biden dönəmdə İranla bağlı düğmə gerçəyədən basılacaq. Hə, İranla bağlı düğmə basılırsa, tuta ki, Azər şəhirdə silah zabalı vurdursa, isfahında silah kompleksi vurdursa, saba bizim soydaşlarımız da hər hansı baş verə biləcək dəşiliyə hazır olmalılar ki, dediğiniz kimi o impiriyanın qalqların altında qalmazdır. Həsas elə, məsələ bu, mən bu yafınlarda bir müqahisə aparmışdım. Etras eləyəni olmadı. Bəlk eyni bilmirəm sizdən etras gələcəyəm Mürifət Bey, ya izləyicilərimizdən etras gələcəyəm bilmirəm. Ukrayna, Rusya üçün nətlə, Güney Azərbaycan da İran üçün olmadı. Güney Azərbaycan olmadan, hətta nəyin ki, o İran impiriyası filanı deyir, İran insanı? Hətta Farsistanın belə rezil duruma düşməsi söz konusu. Çünki, baxın, o siz bəlkəs söz gəlişi istifadə ediniz, gələrin onu xarakterizə eləyən bir dövlət kimi? Yəni, İran impiriyası filanı. Məncə, o həyi qətən bir 19. əsirdə, 18. ən şəkil deyişdir. Burdakı o millətlər üçün həyi qətən əpsi manadır. Amma gəlir ki, yəni bunu, İran dövlətinin varılıq səbəbi, Türk Fars Tandemi. Bu tandemdə vakt yaranıb indinin məsulu deyil. Bu, o məsəhb birliğinə dayanan bir məsələdi, bu, o Fars Tili Fars Medeniyyətinin, o üstünlüğünə və insanların o şuruna hakim kəsilməsinə dayanan bir məsələdi. Bu tandem, bu birlik, bu dövlət, pozulduğu təqdir də İran dövlət tabibdir. Bunu İran tərəbə çox yakışı bilir. Və son, o müxalifətin İnglab adlandırdığı və indi səngiməkdə olan, solmaxta olan, o hərəkətdə, baxın, nədən bu Kürdistan və Bəlojistan daha fəalı oldu? Yəni, bəzi bizim dostlarımız deyirlər ki, bu bir taftik deyildik və mən cəlidim deyil. Yəni, özümüzü aldatın. Bizi milli hərəkət hələ, o kütulə bir xaraktir almayın. Bərkədə bu ətiyac olduqda, İran hakimiyyəti meydanlara daha artıq İrançı qüvvət çıxardabilər. Nəyik ki, milli güçlə. Çox bağışlayın, bən bunu bir bərisəkini bilir. Yəni, cəlidə. Bəli reallığımızdır. Yəni, ona görə, ona görə, o rutin işlər var. Biz bir bəyanat verməkdir, bir gözəl bir çıxış eləməkdir, durumu deyişdirə bilmirdik. Baxın, son zamanlar yaxşı bir lat muskazı var. Yaxşı bir göstərici. Washington'da ondan əvvəldə nedir? Bərilində keçirilən meeting var. Bəlin, bəlin. Yüz bin, haa. Biz azdıqda olsak da orada olmağımız mən də təktirələyək. Olmağımız, amma o dismətə baxın. Rüfət bəyi, mənim hürmət elədiyim insanların çox yaşlı analizdəri var. Müşahidələri var. Biz orduyduk. Bayramızı çarptıq, gəldək, bizim öz, o soydaşımız, bu nə deyip filan da, və bizə deyir, laq eləyirdi, ələ salırdı. Və o yüz binin içində yüz adam, milliş varlıların açılışıdır. Bəri, bəri, haxız. Çox ciddi bir faktördür. Bu bari də məncə düşünməyə deyək. Və gəliriz sizin sonunca. Bizim bəlkə də çox vaxtımız qalınır. Amma illərlə biz dedik ki, o rutsin işləri görmək lazımdır. O millik kimlik məsələlələri, əgər istənilən səvəyə gəlir çakmırsa, o qopma olundur. İran tamından qopmurlar. Mümkün deyik. İmdi, baxın, bizim o sovet tariq konsepti. Sovet ənənəsi, mədəniyyətin muhtəlif sarın, o cümlədən belə deyik. Bizim bu yazı qaydalar var ə. Biz ondan qopmuşuq mu? Qopmamışıq. Mən indi bəlkə də hər gün o Ukrayna televizyasında yüeyyə baxın. Yüeyyin o aparcılarının məntiki, danışıqı, o Rusçuluga minansibəti, sonra hətta baxın, o ayın əddarı, Yanvaf, Evral, Mart, bizdə Rus necə deyirsə eyni cür deyirik. Ama olarda çox fərqli, hamsi fərqli. Özü də qardaş bir millə, bir-birini anlayan tərcüməsiz, biransız anlayan bir millə. Biz hərə qopmamışıq onu, biz hərə o problemi həlləyələmək ki. Biz güne-yazabaycandan umudur. Yeni bir İmperiyanın qalıxları altında qalmama bu üçün gecə gündüz işləməlik. Yeni qara bağların olmaması üçün qərbə-yazabaycana ustağının nəzələlik. Biz gecə gündüz işləməlik. Və bu verilən o bəyanatların içi doldurulmağı. Əl biz deyirizsə ki, onların problemi, bizim problemimizdir, onda həlləli. Bu arada xoyda evini, eşiğini itirən, dağdırlan və həyatını itirən insanlara var sağlığı verirən, bunlara keçmiş olsun demək istirən və azərbaycan cumhuriyyəti hükümeti dün ən oldu. Bugün gəli xəbər çıxıydı və bütün o belə deyik Ətrazlara, maniə, İçiliyə plana bax məyərəq gəli oraya yardım göstəriyik. Orada yardım elə bir parayı yəcəksin. Azərbaycan hükümetində niyə xəbər çıxınır? Bəlkə də xəbər var mənim, valla kulağım elə televizyondadır. Amma o humanitər yardım yetmi. Bak, əsl məqandır, eləyin yardımı. O rutin günlü işlər deyənlərdən, deyən işlərdən birisi də vurdu. Həmən çaktırmalıydı bizim Kızılay, həmən orada olmalı. Və keçənlərdə də biz bunun şahidə olmuşuz, keçənlərdə də biz demiştik. Hərdada bizim bu Kızılay niyə apirati birinci sırada? Ən yaxını biz iqda? Bikərək o köməyəlini uzatsın. Rüfət be ilə bil ki, siz... Hocam, bizim vaxtımız sona çattı. Mən də, təbii ki, xoydan bağlı, zəzələnən bağlı soydaşları, həyatın itrəndəri, tanırdan rəhmətdir girem. Mən nəyin ki, Qışda, August ayında, Mərzəqanda, əhərdə, zəzələdə o uskunların altında qalan soydaşlarımızı yaxından gelib görmüşəm, yardımlarımı çaktırmışım. 2013-ci yılında August. Və onların Qış ayına qədər kömətsiz qalmalarını şəhidə olmuşum. Özəlik də bugün İran ümumiyyətlə, və o xoyda bizim soydaşlarımızın fikirini de olmayaca. Ona görə, mən də buradan səslənirəm, bu dövlətlər səviyyəsində həllə olunmalıdır. Sox təşəkkürəyirəm. Ama son da Müzadil bəyin bu sualını bayaqdan bizi də hədəfalı Müzadil bəyin, bilmirəm bizi ya kimləri. Bu sualı qısaca dacavlandırmanızı çox istəyərim. Çünki sək, siz Türkiyədəki seçkiyə işare ettiniz. Nəsil bəyin, bu ilki Türkiyədəki seçkiyə də Erdoğan hakimiyyətlə yetməsi, ki, azərbaycının nasibətində dəşiləyə səbəb olar mı deyir Müzadil bəyin? Məncə, müxalif qüvvələr də Türk dünyasının bütünləşməsi istəbəmətin də programa çıxılıqlar. Mən də ilk bilirəm ki, Cumhuriyyət haqq partiyası nün o Türk dünyası konsepti var və bu haqq partiyi konseptindən ilə də fərqləm bir. Bakın, çox önəmli bir məqam deyim vaxtımız doktoru. Bu şəxslərdən asıl deyim. Geo-politik bu tələktir. Yəni, bu əgər dövlətin təmsid-i eləyən şəhz bunu istəməsə belə buna gitmək. Başka çaresi yox. Olmazsa olmazlardan birisindir. Yəni, mən bir deyim. Və azəbaycanla Türkiye arasındaki münasibətlər hakimiyyətin başında duran çıxsın deyisməsi nə asıl değil. Mən belə düşünür. Çox təşəkülə, Tarkinlər doktoru Prof. Hazarbaycanın İranından, bacanın İranıda ki, 90-93 ilərdəki ilk səfir olmuş nəsib nəsibli, bizim dəxminən altın üç dört dəqə efirimizdə oldu. Nəsib belə çox təşəkkürlər edirəm. Mən təşəkkürəyirəm Rıfət bəyp bu imkanı verdiyiniz üçün. Və izləyicilərə də təşəkkür borçluyum. Onun da ifadəliyə. Sağ olun, var o. Sağ ol, təşəkkür edirəm. Elbət də izləyicilər bizim təşəkkürlərin ən böyün haqqə edirlər. Hər zaman bizim daumlı izləyicilərimiz var. Müzadil bəy deyir ki, mənim yazdığım şi sayət deyil, ahmən yazdım ki, Iraksi. Həm, bəm, o xo, do, do, düzgün xoxayabilməm şəhəm. Müzadil bəy, mən elə anladım. Hər halda çox təşəkkürəyirəm dəyirli eee profesorımız nəsib hocamıza və izləyicilərə və sonunda xayrışəyirəm. Efir, paylaşın bəyənin ki, bu söhbətlər yayasın. Təkəsə bizim kanala görə deyirəm, bu söhbətlər mükləyə yayılma aldı ki, eee cəmiyyətimiz mariflənsin. Mariflənməyən cəmiyyətin də taliyi populizmdən o tərəfə kesmir, bu günlər mən çox naradam bu populiz yanaşmalarda. Sağ olun, sağ ol-la qalın, Tanrı Bətəlmizi, Tanrı Mülətmizi qorusun. Allahım anlayın. Sağ olun. Sağ olun.