 Hoogstuk elf van naar het middelpunten der Aarde. Deze Librivox opname is vrij van auteursrechten. Opdame door Bart De Leel. Naar het middelpunten der Aarde door Jules Verne, Hoogstuk elf, Eider Gansen, Hans Bielke, toestel van Rumkorf, Rijsvoorraad, Uitrusting voor de Tocht. Desavonds deed ik een kleine wandeling langs de oefen van Rijkjavik en kwam voegd thuis om mijn neder te leggen in mijn bedsteden van ruwe planken, waarin ik rustig sliep. Toen ik ontwaakte, hoorde ik mijn oom druk spreken in de aangrenzende kamer. Ik stond danelijk op en haaste mij om naar hem toe te gaan. Hij sprak dens, met een grote, fix gebouwde man. Die grote keren moest buitengewoon sterk zijn. Zijn zacht, blauwe ogen en zijn zeer groot en vrij openhachtig gelaad, schende mij schandig toe. Lange haren, die zelfs in Engeland voor rosachtig zouden doorgegaan zijn, vielen op zijn brede schouders. Deze inboeling was vlug in zijn bewegingen, maar hij maakte weinig drukte met zijn armen als een man die de gebarentaal niet kende of minachten. Alles tenkende in hem een vormaakt kalm, niet traag, maar rustig gestel. Men gevoelde dat hij niemand iets vroeg dat hij wekte als hij lust had en dat in deze wereld zijn wijsbeheerte nog verwonderd, nog verstort kon wonen. Ik maakte de verschillende zijden van dit karakter op uit de de wijze waarop de ijstlander de stortvloed van woorden van mijn oom aanhoorde. Hij bleef met overalkande geslagen armen staan, te midden van de menigvuldige gebaren van mijn oom, om te ontkennen draaide hij zijn hoofd van de linker naar de rechterzijde. Hij boog het om te bevestigen, maar zo weinig dat zijn lange haren zich nauwelijks bewogen. Hij dreefde spaarzaamheid zijn er bewegingen tot frekkigheid toe. Voorzeker, uit het voorkomen van die man zou ik nooit zijn behoep van jager opgemaakt hebben. Hij moest wel het wild niet verschrikken, maar hoe kon hij het betrappen? Alles werd opgehelderd toen de heer Frederik zon mij vertelde, dat die bedaille man slechts een jager van eidergrenzen was, een vogel wiens dons de grootste rijk dom des eilands uitmaakt. Dit dons heet ook Eiderdons en er is niet veel moeite nodig om het te verzamelen. In het begin van de zomer paut het wijfje van de eider een mooie gransensoort haar nest onder de rotsen der viert, waarmee de kust omringt is. Als dit nest voltooid is bekleed zij het met fijne veertjes die zij uit haar borst plukt. Dadelijk komt de jager, of liever de koopman plundert het nest en het wijfje gaat weer aan het werk. Dat duurt zo lang als zij nog dons heeft. Als zij zich geheel kou heeft geplukt, trekt het mannetje op zijn beurt zich de veren uit. Maar daar het harde en grove pluksel van deze geen handelswaarde heeft, neemt de jager de moeite niet om hem het bed voor zijn broedsel te ontstelen. Het nest wordt dus voltooid. Het wijfje legt haar eieren, de jongen komen uit en het volgende jaar begint de oogst van het eiderdons weer. Daar nu de eider niet de steile rotsen kiest om het nest te bouwen, maar veel eer de toegankelijke en vlakke rotsen die in zee uitlopen, kon de IJslandse jager zijn beroep zonder grote inspanning uitoefenen. Het was een boer die zijn oogst niet boefde te zaaien, nog te maaien, maar slecht binnen te halen. Die deftige, onverschillige en stilsweigende man heette Hans Bjokke. Hij kwam op de aanbeveling van de heer Frederikson. Hij was onze aanstaande gids. Zijn manieren staken merkelijk af bij die van mijn oom. Toch werden zij het gemakkelijk eens. Geen van beide zag op het geld. De een was gereed om aan te nemen wat men hem bood, de ander om te geven wat hem gevraagd werd. Nooit werd in koop gemakkelijker gesloten. En werd afgesproken dat Hans ons geleiden zou naar het dorp Stapi op de zuidkust van het Schiereiland van de Sneffels gelegen aan de voet van de Volkkaan. Over land zou de afstand ontrend 22 mijnen bedragen, een reis die men naar het gevoel van mijn oom in twee dagen kon doen. Maar toen hij voornamd dat het deense mijnen waren, elk van 24.000 voet, moest hij zijn berekening veranderen en wegens de slechte toestand ter wegen op 7 of 8 dagen reis rekenen. Vier paarden zouden te zijn beschikking gesteld worden. Twee om hem en mij te dragen, twee andere voor onze bagage. Hans zou naar gewoonte te voet gaan. Hij kende dit gedeelte van de kust voorkomen en beloofde de kortste weg te zullen nemen. Zijn verbindenis met mijn oom verstreek niet bij onze aankomst de Stapi. Hij bleef in zijn dienst, al de tijd die nodig was voor zijn wetenschappelijke tochten, voor een beloning van drie reksdaaldes per week. Alleen werd uitdrukkelijk bepaald dat hij soms de gids iedere zaterdagavond zou uitbetaald worden. Dat was de voorwaarde sine qua non van zijn verbindenis. Het vertrek werd bepaald op de 16 juni. Mijn oom wilde de jagen zijn godspenning geven, maar deze weigerde kort af. Eftig, zei hij. Later voelde de professor mij tot opheldering toe. Zodra het verdrag gesloten was, ging Hans onmiddellijk weg. Een firme vent gierde mijn oom, maar hij vermoed geen zins welke vreemde rode toekomst voor hem heeft weggelegd. Vergezelte hij ons dan? Ja, Axel, tot in het middelpunt de aarde. Acht de veerder uur gebleven we ons nog over. Tot mijn leedwezen moest ik ze aan onze toeverijtselen besteden. We hadden al ons verstand nodig om ieder voorwerp op de voordeligste wijze te schikken. De instrumenten aan de ene kant, de wapenen aan de andere, de gereedschappen in dit pak, de levensmiddelen in dat, in alles vier groepen. De instrumenten bestonden uit ten eerste een 100 gradige termometer van IGO, doorlopende tot 150 grad. Het ging mij te veel of niet genoeg toeschijn. Te veel indien de omringende warmte zo hoog moest klimmen, in welk geval wij gebraden zouden worden? Niet genoeg als het erop aankwam om de warmtegraad van bronnen of van smeltende stoffen te meten. Ten tweede een luchtdichtheidsmeter, met verdichte lucht, ingericht om luchtdrukkingen aan te wijzen, hoger dan die van de damkring op de waterspiegel. De gewoden barometer zou ook niet voldoende geweest zijn, daar de drukking der lucht moest toenemen in evenredigheid met onze daling beneden de oppervlakte der aarde. Ten derde een tijdmeter van Wachona Junior Tugenerve, juist geregeld naar de middagcirkel van Hamburg. Ten vierde twee compassen voor de helling en de afwijking. Ten vijfde een nachtkijker. Ten zesde twee toestellen van Roemkorf, die door midden van een elektrische stroom een zeer draagbaar, veilig en weinig plaats inneemt lichtgaven. De wapenen bestonden uit twee karabinen van Perley, Moor en Co. en uit twee revolvers van Colt. Waartoe die wapenen? We hadden toch geen wilde, nog versurende dieren te vreesen, denk ik. Maar mijn oom is geen evenveel prijs te stellen op zijn taarhuis als op zijn instrumenten. Vooral op een aanzienlijk hoeveelheid schietkatoen dat onentastbaar is door de vochtigheid en in uitzettingsvermogen het gewone kraat ver overtreft. De gereedschappen bestonden uit twee breekijzers, twee houwelen en touwladder, drie met ijzerbeslagen stokken, een bijl, een hamerch, een dozijneizerenwiggen en bouten en lange touwen met knopen. Dat maakte een aardig pak uit, want de ladder was 300 voet lang. Eindelijk kwamen de levensmiddelen. Het pak was niet groot, maar geruststellend, want ik wist dat het aan geperst vlees en scheepsbeschuit voorraad voor zes maanden bevatten. De drank bestond alleen uit Jenevig. Water was er voorstrek niet, maar we hadden waterflessen en mijn omen rekenen op de bronnen om ze te vullen. De bedenkingen die ik in het midden had gebracht betreffen de haar hoedanigheid, haar warmtegaat en zelfs haar gemis waren zonder gevolg gebleven. Om de nauwkurige opzoming onze reisartikelen te vertoien noem ik nog een daagbare apotheek, bevatten de scharen met stompelemmeten, spalken voor breuken, een stuk lint van ongewasse scharen, zwachtels en compressen, een laadbecken, alle schik en jargende voorwerpen. Darin boven een aantal flesjes, bevatten de aardappelen syroop, wondhelende alcohol, vloeibare azzijnsuloot, azzijn en ammoniak, alle artsenijen wie gebruik niet zeker ruststellend is. Eindelijk de stoffen nodig voor de toestellen van Roemkorf. Mijn oom had ook gezorgd voor een voorraad tabak, jachtkaart en zwam, een gordel die hij om de middel droeg en waarin zich een voldoende hoeveelheid goud en zilvergeld en papier bevolkt. Goede schoenen, waterdicht gemaakt door een overtreksel van teer en gommeelastiek, waren ten getalen van zespaar bij de gereedschappen gepakt. Zo gekleed, geschoeid en uitgerust is er geen reden waarom wij niet heel ver zouden gaan, zijn mijn oom. De dag van de veertiende werd geheel besteed, met die verschillende voorwerpen te schikken. Hans-Atheur bij Graaf-Trampen in gezelschap van de burgemeester van Rijkjavik en van Dr. Haithalien, de grote Geneseerderslands. De heer Frederikson was niet onder de gasten. Ik vernam later dat de Goeverdeur en hij over hoop lagen, over een zaak van bestuur en ook kan er niet bezochten. Ik had dus geen gelegenheid om een woord te begrijpen van het geen op dit half-officiële mouw gesproken werd. Ik merkte alleen op dat mijn oom dat het lezen er een dag is. De veertiende waren de toeverijtszellen afgelopen. Onze gastheer vereerde de professor een aangenaam geschenk door hem in kaart van IJsland te overhandigen die veel juistere was dan die van Henderson. De kaart van Olaf Nicolas Olsen op de schaal van 1 op 480.000 en uitgegeven door het IJslands Genoedschap van Letterkunde naar de landmetkundige arbeid van de heer Sheel Vrijzak en de plaatselijke opnemingen van de heer Björn Goemlangson. Het was een kostbaar document voor een delstofkundige. De laatste avond werd doorgebracht in een vertrouwelijk praatje met de heer Fredriksson voor wie ik een levendige sympathie had opgevat. Op het gesprek volgde een vrij onrustige slaap voor mij tenminste. De vijf uur des ochtends werd ik wakker door het gehinnig van vier paarden die onder mijn venster vier trappelden. Ik klede me haastig en ging op straat. Daar bracht Hans het overschot om te zeggen te bewegen. Toch werkte hij met een ongewone behendigheid. Mijn oom maakte veel drukte maar voerde niets uit en de gids scheen zich weinig om zijn aanbevelingen te bekommeren. Alles was de zes uur afgelopen. De heer Fredriksson drukte ons de hand. Mijn oom bedankte hem zeer hartelijk in het IJslands voor zijn vriendelijke gastvrijheid. Ik voor mij uit de immensielijks latijn een hartelijke goed. Daarop zetten wij ons in de zadel en de heer Fredriksson riet mij tot laatste afscheid deze dichtregel toe die vergiliers voor ons met de weg onbekende reizigers geen geschreven te hebben. Het kwaakum kwee viam dederit fortuna sequamug. Dit is, laat ons de weg volgen de reden voor tuin ons zal leiden. Het einde van halfstuk 11 Halfstuk 12 van naar het middelpunten der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunten der aarde door Jules Verne, halfstuk 12 aanvang van de tocht door IJsland het vlekke Coffounous Overtocht van de Fjord. Toen wij vertrokken was de lucht betrokken, maar het weer vast. We hadden nog afmatten de warmte nog plasregens te vrezen. Het was juist goed weer voor reizigers. Het genoeg het de paard in onbekend land door te trekken maakte dat ik het zo nauw niet nam het begin de onderneming. Ik genoot en volle het geluk van de reiziger met betrekking tot vervulde wensen en vrijheid. Ik begon de zaak anders in te zien. Wat waar ik ook, zei ik bij mezelf door het merkwaardigste land door te reizen een zeer belangrijke berg te beklimmen en in het ergste geval op de bodem van een uitgebrande kraat af te dalen, het is duidelijk dat die zaknoesum niets anders gedaan heeft. Wat nu het bestaan aangraat van een galerij van de airbow uitloopt, het is lauter verbeelding, stelig onmogelijk. Wat er dus vergoed in deze tocht is wil ik opmerken en er niet veel over reddeneren. Nauwelijks had ik zo nagedacht of we hadden reikervikreeds achter de rug. Hans ging voorop met een snelle gelijkmatige en vaste pas. De twee paarden die onze bagage droegen voort in hem zonder dat mensen behoeven te sturen. Vervolgens kwamen mijn oom en ik vond er een al te slechte figuur te maken op onze kleine, maar sterke dieren. Eifstand is in de grootste eilanden van Europa. Het heeft 1400 mijn oppervlakte en telt slechts 60.000 inwoners. De aardrekskundigen hebben het in vier delen verdeeld en wij moesten bijna in een schuinen richting het zuidwestelijk gedeelte zoetvester Verdoenger doortrekken. Zodra wij reikervik verlieten, had Hans onmiddellijk de kust ter zee gevocht. Wij trokken door schale wijden die haar best deden om groen te zijn, maar het geel slaagde beter. De rimpelige toppen der tragietmassas aan de gezichtseinder hadden door de oostelijke nevels een stomp voorkomen. Sommel wijden schitterde enige hopen sneeuw. Het verspreide licht samentrekkende op de heldingen der verwijderde toppen. Enige stouters zich verheffende pieken boorde door de grouwe wolken en verschenen weer boven de drijvende dampen gelijk aan klippen die in de bovenlucht opdoken. Dikwos richtte die ketenden van Dorre rotse zich zeewaarts en drong zij tot in de wijden door, maar er bleef toch altijd ruimte genoeg om voorbij te rijden. Ook koos onze paarden uit instinkt de gunstigste plekken zonder een ogenblik hun loop te vertragen. Mijn oom had niet eens te troost om zijn rijdeer met de stem of de zweep aan te vuren. Hij had geen recht om ongeduldig te zijn. Mijn oom lag niet bedwingen als ik die grote man op zijn paardje zag zitten en daar zijn lange benen langs de grond sleepten geleken hij op een centaures met zes voeten. Een goedbeest, een goedbeest zei hij. Hij zult zien, Axel, dat geen paard het ijstlandse in schanderheid overtreft. Sneeuw, stormen, onbegaarbare wegen, rotsen, kletsjes, niets houdt het tegen. Het is moeder, matig, voorzichtig. Maar is de waterpas nooit een terugtrek Als er een rivier of een veert moet overgetrokken worden en dat zal nog eens gebeuren Zondig zal hij zien hoe het zondig aansnelend te water gaat gelijk een twee slachtig dier en het tegenoverliggende over bereikt. Maar wij moeten het niet te veel aanzetten. We zullen het laten begaan en dan zullen we zeker de okander per dag 10 uur afleggen. Wij, dat wijverdek niet aan antwoorden ik, maar de gids. die lieden lopen zonder dat zij het merken, en deze beweegt zich zo weinig dat hij niet moe kan worden. Als het nodig is zal ik hem echter mijn paard afstaan. Ik zou spoedig kramp krijgen als ik niet enige beweging nam. De armen gaan goed, maar men moet ook aan de benen denken. Intussen reden wij stevig door. Het land was reeds bijna onbewoond. Hier en daar vertonen zich een afgelegen hoeve, een alleenstaande berg van hout, aarde en lava-brokken gemaakt, als een bedelaar aan de rand van een holle weg. Die vervallen hutten zagen er uit als als zij het mededogen der voorbijgangers afsmeekten, en bijna zou men haar een aanboes geschonken hebben. In dat land waren volstrekt geen wegen, zelfs geen voetpaden, en de plantengroei, hoe gering ook, had weinig tijd nodig om de voetstappen der zeldzame reizigers uit te wissen. Toch telden dit gedeelte de provincie dicht bij de hoofdstad mee onder de bewoonde en bebouwde streken van IJsland. Wat zouden dan de streken zijn die nog woester waren dan deze woestijn? Op een weg van een half uur gaanst hadden we nog geen boer voor de deur zijn hun hut zien staan, nog een wilde herder ontmoet die een kudderwijde welke minder wild was dan hij, niets anders dan enige verlaten koeien en schapen. Wat zouden dan de gewesten zijn die geschut en het onderste boven gekeerd waren door de uitbastingen veroorzaakt door de vulkanische ontploffingen en onderaardse schokken? We zouden ze later leren kennen, maar de kaart van Olsen raadpleegende zag ik dat mensen vermeed door de kronkelende oever te volgen. De grote vulkanische beweging heeft zich inderdaad meer tot in het midden gedeelte des eilands bepaald. Daar hebben de horizontale lagen van op ingestapelde rotsen in het kalinaviestraps genoemd de stroken tragiet, de uitgebrakte basalt, tufsteen en al de vulkanische ophopingen van verschillende delstoffen, de stromen lava en smelt in de portfier een onnatuurlijk verschrikkelijk landgevormd. Ik vermoedde toen geen zins welk schauspel ons wachten op het schiereiland van de sneffels, waar die verwoestingen en een woedende natuur een vreselijke bagerd vormen. Twee uur na ons verdreek van Rijkhevig kwamen we in het vlak Goofhoonus, Awaal-Kirkia of Hoofdkerk genoemd. Het leefden niet bijzonders op, hij bestond uit slecht weinige huizen, nauwelijks voldoende om een Duits geheugd te vormen. Hans hield in half uur stil, deelde ons zover ontbijt, antwoorden met ja en nee op de vragen van mijn oom betreffen de toestand van de weg en toen mij nemen vroeg waar hij de nacht dacht door te brengen antwoorden hij alleen Gardaire. Ik raadpleegde de kaart om te zien wat Gardaire was. Ik zag een buurt van die naam aan de oevers van het Awaal-Fjord, vier mijnen van Rijkhevig. Ik donde het mijn oom. Niet meer dan vier mijnen, zijn hij, vier mijnen van de twee en twintig, dat is een mooie wandeling. Hij wilde de gids in aanmerking maken die echter zonder hem te antwoorden de kop der puiden greep en zich weer op weg begaf. Drie uur later moesten wij, steeds over het ontkleurde glas de wijderijdende den Kolla-Fjord omtrekken. Welke omweg gemakkelijker en korter was, dat eenvaardt over die golf. Korter op kwamen wij in een pinceteur, een plaats met gemeentelijk rechtsgebied Eulberg genoemd. Welke klok twaalf uur zou geslagen hebben en die in de IJslandse kerk in Rijk genoeg waren om een uurwerk te bezitten, maar zich gelijk een zeer op haar gemeente leden die geen horloge hebben en het er buiten doen. Daar werden de paarden gevoeligd en nu brachten zij ons langs een nauwpad tussen een rij Heuvels en de zee ineens door naar Oargigia-Branter en een mijnvader, de Sauerbeur een Annexia of bijbehorende kerk gelegen op de zuidelijke oever van de Vialvjord. Het was toen vier uur in de naammiddag. Hadden vier meilen acht uur graans afgelegd. De vjord was de zijderplaatsen minstens een halve mijl breed. De baren braken met veel geraas op de spitse rotsen. De golf verwijde zich tussen rotswanden een soort van steile 3.000 voethoge helling opmerkenswaardig door haar bruine lagen gescheiden door beddingen van min of meer roodachtige tusteen. Hoe grote schanderheid onze paarden ook waren voorspeelde ik mij toch weinig goed van de overtocht over een ware zeearm bewerkstelligd op de rug van een viervoetig dier. Als zij schander zijn, zei ik, zullen zij de overtocht niet beproeven en in alle gevallen zal ik in hun plaats schander zijn. Maar mijn oom wilde niet wachten. Hij gaf zijn paard te sporen en reek naar de oefig. Het dier roog de golven en bleef staan. Mijn oom, die zijn eigen instinct had, dreef het voorwaarts. Het paard weigerde opnieuw en schudde de kop. Nu volgde vloeken en zweepslagen beantwoord door het achteruit slaan van het paard dat zijn ruiten uit het zalen begon te weken. Eindelijk liep het paard die zijn voeten uitstrekkende tussen de benen van de professor weg en liet hem op twee stenen aan de oefers staan. Gelijk het kolossensbeeld van Rodos. Overvloek dier riep de ruiter die plotseling in hun voetganger veranderd was en zo beschermd stond als een kavanarie-officier die men voor hun voetknecht houdt. Feria zei de gids hem op de schouder kloppenden. Wat, een pont? Der antwoorde Hans hem een schuidwijzenden. Ja, riep ik, daar is een pont. Dat had je wel eerder kunnen zeggen. Wel nu, vooruit. Dit feiten, hij nam de gids. Wat zegt hij? Hij zegt vloed antwoorde mijn oom het deense woord voor mij vertalende. We moeten zeker op de vloed wachten. Vurbula, vroeg mijn oom. Ja, antwoorde Hans. Mijn oom stampvoete terwijl de paarden zich naar de pont begraven. Ik begreep voorkomende noodzakelijkheid om een zeker ogenblik van het getij af te wachten om de tocht over de vjocht te ondernemen. Dat waarop de zee tot haar hoogste punt geklommen, stil is. Dan is de werking van vloed en eb niet merkbaar en de pont loopt geen gevaar van of op de bonoen der golf of in de volle oceaan geslep te worden. Het gunstige ogenblik kwam eerst desavonds de zes uur. Mijn oom, ik, de gids, twee veerdieden en de vier paarden hadden plaatsgenomen in een soort van vrij slecht platpoomtvaartuig. Gewoon als ik was en de veerstoomboten op de elben met de riemende schippers onhandige werktuigen. Meer dan een uur ging er heen met het oversteken van de viert, maar de overtocht werd toch zonder letsel volbracht. Een half uur later bereikten wij de Oakikya Garder. Het einde van hoofdstuk 12. Hoogstuk 13 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox-opname is vrij van autosrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt der aarde, door Gilles Verde, hoofdstuk 13, het huis van een boer, de IJslandse vrouw, gastvrij onthaal, IJslandse hartelijkheid, meelaatsen. Het had donker moeten worden, maar onder de 65ste breedtegraad kon het daglicht der Polen gewesten mij niet verwonderen. Op IJsland gaat de zon gedurende de maanden juni en juni niet onder. De warmte was echt er afgenomen. Ik was koud en had vooral honger. Het was de berg die zich gastvrij tot onze ontvangst opende. Het was het huis van een boer, maar op het punt van gastvrijheid was het evenveel waard als dat van een koning. Bij onze komst stak de eigenaar ons zijn hand toe en zonder verdere plichtplegingen gaf hij ons een teken om hem te volgen. Te volgen, zeg ik, want het zal onmogelijk geweest zijn om naast hem te gaan. Een lange, nauwe, donkere gang verlenen de toegang tot deze woning gebouwd van ter nauwe noodbewerkte boken en gaf gelegenheid om in de kamers te komen. Deze waren ten getalen van vier. Keuken, het spinvertrek, de badstofa of slaapkamer van het gezin en, de beste van alle, de kamer voor de vreemdelingen. Mijn oom, aanwinsgestelte maar niet gedacht had bij het bouwen van het huis, stiedt wel 3 of 4 maand het hoofd tegen de uitstekende punten van de zoldering. Mijn bracht ons in onze kamer een soort van zaal in bodem van vastgetrapte aarde en verlicht door een venster welks ruiten vervaardigd waren van niet zeer door schijnende schaapsvliezen. Het beddengoed bestond uit droogvoer, in twee houten, roodgeverfde en met ijstlandse spreuken versierde kooien gespreid. Ik had zoveel wilden niet verwacht, alleen heerste er in dit huis een sterke lucht van gedroogde vis, geweekt vlees en zure melk, die mijn reuk zenuwen aangenaam aandeed. Toen we ons reisgewaad afgelegd had, deed de stem van de gasten hier zich horen, die ons uitnodigde om in de keuken te komen. Het enige vertrek waar men stookte, zelfs bij de strengste kouden. Mijn oom haast er zich om aan dit friedelijke bevel te gehoorzamen. Ik volgde hem. De keukenschoosten was nog een ouder wetsmodel. In het midden van de kamer diende een steen tot haart. In het dak was een gat, waardoor de rook weg trok. Die keuken diende ook tot eetzaal. Toen wij binnen traden, groeten onze gast hier ons, als of hij ons nog niet gezien had, met het woord, zwijl weg toe. Dat we zeggen, weest gelukkig. En kwam ons de wang kussen. Zijn vrouw sprak na hem dezelfde woorden, vergeseld van hetzelfde ceremonieel. Daarna bogen zich bij de echt gedoten diep met de rechterhand op het hart. Ik haast beter zeggen dat die ijslantse vrouw moeder was van 19 kinderen. Allen, groot en klein, doorokandig krillend te midden de rookwoken, waarmee de haart de kamer vulde. Ieder ogenblik zag ik een blond en enigszins doefgeestig kopje uit de devo te voorschijn komen. Mijn zaal gezegd hebben, dat het in krans van slecht schoongemaakte engele kopjes was. Mijn oom en ik behandelden dit broedsel zeer hartelijk. Weldraad zaten er drie of vier van die kleuters op onze rug, evenveel op onze knieën en de rest tussen onze benen. Zij die praten herhaalden zwalvecht toe in alle denkbare tonen. Zij die niet praten schilden er des te harder om. Dit concert werd afgebroken door de aankondering dat het nauw gereed was. Op dit ogenblik kwam de jager te huis die voor het voederen der paarden gezorgd had. Dat wil zeggen, hij had ze eenvoudig in het veld los laten lopen. De armbedieren moesten zich ver genoegen met de knabbelen aan het schaarse mos der rotsen en enig niet-seervoetsaam zeegras. De volgende morgen zouden ze niet naan laten om uit eigen beweging de arbeid van de vorige dag weer op te vatten. Zwalvecht toe, zei Hans bij zijn binnentreeden. We volgens omhelden hij heel bedaard en stijf zonder dat de ene kus luiderklonk dan de andere, de gastheer, de gastvrouw en hun negentien kinderen. Toen die plichtpleging afgelopen was, zette men zich aan tafelten en getalen van 24 en werd gevolg op een kander in de warezinde spoorts. De gelukkigste hadden maar twee kleutels op de knieën. Toch onstond er stilte in deze kleine wereld toen de soep op tafel kwam en de, zelfs de ijsladse knapen aangeboren stilswijgendheid en Namhaar gezag. De gastheer bediende ons van een niet-onsmakelijke korsmoss-soep, vervolgens van een verbazende postie gedroogde vis, zwemende in seder 20 jaar verzuurde poter, die bij gevolg verre de verkiezen was, boven versen, volgens de op ijslad-heersende denkbeelden over de kookkunst. Daarbij kwam nog skir, een soort van gestremd melkbedbeschuit en smakelijk gemaakt door je neverbessersap. Eindelijk tot drank, wij met water, hier blandagedoemd. Ik kon er niet over oordelen of dit zonnelingenvoet zo lekker was of niet. Ik had honger en bij het nagerrecht verzwolg ik tot de laatste mond vol toe een dikke boekwijte pap. Zodat het me altijd afgelopen was, verdwenen de kinderen. De volwassenen gingen om de haart zitten, waar aan turf, heide, kumest en geraten van gedroogde vis lagen. Na zich wat verwarmte hebben, begraven de verschillende groepen zich naar haar eigen kamers. De gastvrouw bot ons naar Slans gebruik aan om onze kousen en broeken uit te trekken, maar na een vriendelijke wijging van onze kant trong ze er niet op aan en ik kon eindelijk in mijn bed van voor werkrappen. De volgende morgen, de 5 uur, nemen wij afscheid van de IJslandse boer. Mijn oom had veel moeite om hem een behoorlijke schadelooistelling te doen aannemen en Hans gaf het zijn tot het vertrek. Honderd scheden van Garder begon het voorkomen van de podium te veranderen. De grond werd moerasig en minder geschikt voor de tocht. Ten rechter zijde verlengde de rijbergen zich tot in het oneindige, gelijk een verbazend stelsel van natuurlijke vestingwerken waarvan wij de schuinen vlakte volgden. In dikwos moesten wij peken overtrekken die noodzakelijk door waad moesten worden zonder echter de bagage te nat te maken. De woestijn werd hoe langer, hoe akeliger. Sometijds echter scheden menselijke schadel in de vechten te vluchten. Als de kronkeningen van de weg ons onvoorzien zin de nabijheid van één deze spoken brachten, kreeg ik daar stond een wolging op het gezicht van een gezwolle hoofd met een glimmende huid ontbloed van haar en met afzichtelijke wonden die zichtbaar waren door de scheuren van ellendige lompen. Het ongelukkige schepsel stak zijn misvormde hand niet uit. Het pakte zich in tegendeel weg maar toch niet zo snel of Hans had het nog begroet met het gewone zalver toe. Spetelsk, zei hij. Een melaatse herhaalde mijn oom. Dit enkele woord pracht zijn afschikwekkende uit werk zo voort. Deze akelige melaatsheid is vrij algemeen op ijsland. Ze is niet besmettelijk maar erfelijk. Ook is het huwelijk aan die ramsaligen verboden. Zulke verscheidingen waren niet geschikt om het landschap op te vrolijken dat uiterst treurig werd. De laatste bosjes gras stierven weg onder onze voeten. Geen boom was er te zien met uitzondering van enige groepjes dwergbeuken die op kreupelhout geleken. Geen dier dan enige paarden die hun eigenaar niet kon onderhouden en die op de doodse vlak te rondswirven. Somtijds zweefde een valk in de gouden wolken en vluchtte pijtsnel naar het zuiden. Ik liet mij meeslepen door de naarheid deze woesten natuur en mijn herinneringen voerde mij terug naar mijn geboorte land. We moesten weldraa enige onbeduidende kleine vjorts en eindelijk een ware golf oversteken. De zee, die juist stil was, veroorloofden ons om zonder te wachten over te gaan en het geheugd advades en mijn verder gelegen rijken. Naar dat wij twee aan forellen en snoeken rijke rivieren, de Alfa en de Heta doorwaad hadden waren wij desavonds verplicht de nacht door te brengen in een verlaten bouwval waardig opbezocht te worden door al de kaboutermannetjes ter Noordse faberleer. Zoveel is zeker dat de geesterkouden er zijn woning had gevestigd en ons de ganste nacht met zijn goudereien kwelden. Altijd dezelfde morassige grond, dezelfde eendvormigheid hetzelfde treurige voorkomen. Desavonds hadden wij de helft onze reis afgelegd en sliepen wij in de Annexia van Kresopt. De 19e juni reden wij omtrend in Meilfer over een bodem van lava. Deze toestand van de grond heet hier Roun. De aan de oppervlakte gerippelde lava boodste de vormen van kabels naar nu eens in de lengte uitgerekt opgerod. Een verbazende stroom daalde van de naburige bergen die nu uitgebrande vulkanen waren maar van weer vroeger geweld deze overblijfselen het voldringendste bewijs opleverden. Evenwel steeg nog hier en daar de damp van warme bronnen omhoog. Het ontbrak ons aan tijd om deze verschijnselen waar te nemen. We moesten vooruit. Weldra bedraade onze rijdieren weer een morassige bodem en de volken doormeertjes. We richten ons nu naar het westen. We waren de grote bij van Faksa omgedrokken en de dubbele witte top van de sneffels verhiefd zich in de wolken op een afstand van nog 1,5 meilen. De paarden liepen goed. Niet gestuurd door de hindernissen van de grond. Ik voor mij begon zeer vermoeid te worden maar mijn oom zat nog even stevig in recht als op de eerste dag. Ik kon niet nalaten hem evenzeer als de jager te bewonderen en ze tocht als een blote wandeling beschouden. Op zaterdag de 20e juni de avondste 6 uur brachten we Budier een buurt aan de zekant gelegen. De gids voordelde zijn bedong een loon. Mijn oom rekende met hem af. De eigen familie van Hans dat we zeggen zijn volle ooms en neven poot onze nachtverblijf aan. We werden goed ontvangen en zonder van de vriendelijkheid deze bravelie de misbruik te maken en de rust hebben van de vermoeienissen der reis. Maar mijn oom die daar aan geen behoefte had verstond het anders en de volgende morgen moesten wij opnieuw onze goede beesten bestijgen. De grond troef sporen van de nabijheid van de berg weer granietwachtels uit de grond kwamen. Gelijk die van een oude eik. We reden om de verbazende voet van de berg heen. De professor verloor hem niet uit het oog. Hij maakte driftige gebaren. Hij zei daar de reus die ik zal ten onderbrengen. Eindelijk na een mars van 4 uur bleven de paarden vanzelf bestul staan voor de deur der pastorie van Stapig. Het einde van half stuk 13. Half stuk 14 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van acteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. Naar het middelpunt der aarde door Silverne, half stuk 14 de familie van Hans, Stapig verbaster de geestelijke vrees voor uitbasting te mooi onmogelijk te zijn gevaar voor uitbasting. Stapig is een gehoord van een 30-tal hutte op lava gebouwd en beschenen door de zonnestralen welke de volkaan terugkaat. Het streekt zich uit aan het einde van een kleine vjört ingesloten door een basaltmuur van een alle vreemdst voorkomen. Men weet dat de basalt van het vuurgevormde bruine rotsoort is. Hij neemt regelmatige vormen aan die door hun schikking verbazen. Hier handelt de natuur metkundig en werkt op menselijke wijze alsof zijn winkelhaak passer en schietloot gebruikte. Toen zij overal elders haar kunst in haar grote ordeloos neergewopen de massas, haar onvormaakte piramiden in die gillige opeenvolging haar relijnen, hier heeft zij het voorbeeld van regelmaat willen geven en de oudste bouwmeesters voorgaande een strenge orde geschapen die nooit overtroffen is door de prachtwerken van Babylon nog door de wonderen van Griekenland. Ik had wel hoe respreken van de Reusendam op Irland en van de Vingalsgrot op Eender Hebriden maar het schouwspel van een onderbouw van basalt had zich nog nooit aan mijn oog vertoond. De stapie vertonen zich dit verschijnsel in zijn volle schoonheid. De muur van de vjort bestond evenals de gehele kust van het Schierijland uit een rij loodrechten 30 voet hoge zuilen. Die rechten en zuivergeeven redigde schachtum door een kroonboog bestaan uit horizontale zuilen die door haar afwerking van de waterpaslijn en half gewelf boven de zee vormden. Op sommige plaatsen van dit natuurlijk regenscherm bespeurden mens spitsboog vormigen heerlijk getekende openingen waardoor de baren der zee schuimende neerstochten. In een gebasaltblokken door de woede van de Oceaan losgeskeurd lagen op de grond gelijk de puinhopen van een eeuwenoude tempel, maar het waren eeuwig jonge puinhopen waarover de eeuwen heen gingen zonder ze te beschadigen. Zo zag de laatste pleisterplaats op onze aardse reis eruit. Hans had ons met veel beleid zovergebracht en ik werd een beetje gerustig toen ik bedacht dat hij ons nog verder zou vergezellen. Aan de deur van het huis van de geestelijke komende, dat slecht zijn gewone lage hut, nog schoner, nog gemakkelijker ingericht dan de andere was, zag ik iemand die juist bezig was een paar te beslaan met de hamer in de hand en het lederen schoots wel voor. Zal er ver toe, zei hem de jager. Kortdag antwoordde de hoefsmid in Zuiverdeens. Kierko heerde, sprak Hans, zicht op mijn omwendende. De geestelijke, herhaalde deze. Het schijnt ook zo dat die braver man de geestelijke is. Intussen bracht de git de Kierko heerde op de hoogte van de zaak. Deze staakte zijn arbeid, gaf een soort van schreeuw die zeker in gebruik is tussen paarden en paardenkopers en oogemlikkelijk kwam een grote helveeg te hut uit. Als ze geen volle zesvoet haalde, schilder het toch weinig. Ik vreesde dat zij de reiziger de gebruikkelijke eisladse kus kwam aanbieden, maar het gebeurde niet en zelfs maakte hun slecht toen ze ons in haar huis bracht. De Kamer voor de vreemdelingen scheen wel de sterkste van de pastorie bekrompen, vuil en stinkend. We moesten er ons mee behelpen. De geestelijke scheeende al oudergast vrijheid niet te beoefenen. Verre vandaag. De dag was nog niet verstreken of ik zag reed dat wij te doen hadden met een smid, een visser, een jager, een timmerman, maar niet met een dina des heren. Maar het is waar, het was in de week. Misschien hield hij zich der zondagsbetig. Ik wil niet te nadelen van die arme priesters zeggen, die toch al ongelukkig genoeg zijn. Zeg genieten van het Deense Goevelement een bespotterlijke bezoliging en ontvangen het vierde gedeelte van de tienden van hun kerspel. Het genen som van nog eens 60 markt bedraagt. Daaruit ontstaat de noodzakelijkheid om te werken. Maar al vissende, jagende, paardenbeslaande neemt men eindelijk de manieren, de toon en de zeden van jagers, vissers en ander ruwvolkje aan. Dezelfde avond bemerkte ik ook dat onze gast heer de maatigheid niet onder zijn deugd en telde. Mijn oom begreef spoedig met welk een slag van een manheid te doen had. In plaats van een braaf en waarde geleerde, vond hij een lomper ruwe boer. Hij besloot dus ten aller spoedigste zijn grote tocht te beginnen en deze ongastvrije pastorie te verlaten. Hij lette niet op zijn vermoeidheid en besloot enige dagen in de berg doorbrengen. Daags na onze komste stapie maakten wij de halve reeds toepreitzelen tot ons vertrek. Hans uurde drie ijslanders om de paarden te vervangen bij het vervoeren der bagage. Maar als wij op de bodem van de kraten waren, zouden die inboelingen terugkeren en ons aan ons lot overlaten. Dit punt werd teller bepaald. Bij deze gelegenheid moest mijn oom de jagen wel medelen dat zijn plan was om de verkenning van de vulkaan zo ver mogelijk voor te zetten. Hans vergenoegde zich met een hoofdknikje daar of ergens anders te gaan in de ingewanden van zijn eiland door te dringen of het te door lopen, daarin zag hij geen verschil. Ik voor mij, hoewel ik tot nu toe door de voorvallen van de reis nogal afleiding gehad en de toekomst min of meer vergeten had, voelde mijn beklemtheid opnieuw terugkomen. Maar wat was er aan te doen? Als ik een poging had kunnen waren om mij versoliden brok te verzetten, dan had hij te Hamburg, maar niet aan de voet van de sneffels moeten plaatsheppen. Eén denkbeeld vooral peinigde mij, een verschrikkelijk denkbeeld dat wel in staat was om sterker zenuwen dan de mijnen te schokken. Kom aan, zei ik, we zullen de sneffels bestijgen, goed. We zullen zijn kraater bezoeken, goed. Anderen hebben het gedaan en zijn er niet van gestorven. Maar dat is niet alles. In staat om in de ingewanden der aarde af te dalen, als die ongeluk aanbrengen de zaknoesum de waarheid heeft gesproken dan zullen we onze ondergang vinden in de onderaardse galerijen van de vulkaan. Maar niets bevestigt dat de sneffels uitgebrand is. Wie verzekert ons dat er geen uitbarsting wordt voerbereid? Als slaapt het monster cd 1219 vocht dan daaruit nog dat het niet ontwaken kan? En als het ontwaakt, wat zal er dan van ons worden? Wel, de moeite waart om er eens over te denken. Het gen ik ook deed. Ik kon niet slapen zonder van een uitbarsting te dromen. De rol van een metaalslak te spelen schimmert toch wat al te erg toe. Eindelijk kon ik het niet langer uithouden. Ik besloot zo behendig mogelijk het geval aan mijn oom mee te delen, ingekleed als een volstrekt onvervulbare veronderstelling. Ik zocht hem op, deelde hem een vrees mee en ging wat achteruit om hem vrij te laten losbarsten. Hij antwoordde eenvoudig. Daar heb ik ook al aangedacht. Wat betekende dit gezegde? Zou hij eindelijk gehoor geven aan de stem der reden? Dacht hij eraan om zijn plannen op te schochten? Het zou te mooi geweest zijn onmogelijk te wezen. Na enige ogenblikken zwijgens, daar ik hem niet durfde onder vragen, hervatte hij het gesprek, zeg gende. Ik dacht eraan. Zet het onze komste stapie, een richtige vraag die jij mij daarvoor legt, want we moeten niet als onbezonnenden handelen. Nee, antwoordde ik met nadruk. Zet het 600 jaar is de sneffel stom, maar hij zou weer kunnen spreken. De uitbastingen worden altijd vooraf gegaan door volkomen bekende natuurverschijnselen. Ik heb dus de bewoners des lands ondervraagd. Ik heb de grond bestudeerd en er kan u zeggen, Aksel, dat er geen uitbasting zal plaatshebben. Op deze gestellige verzekering en kon niet antwoorden. Twijfelt gaan mijn woorden, sprak mijn oom? Wel nu, volgen mij. Ik gehoorzaam de werk duidelijk. De pastorie verlatende stoeg de professor dadelijk een weg in die door een opening in de basaltmuur zich van de zee verwijderde. Weldruid waren wij op het vlakkenveld, als men die naam geven mag aan een verbazende ophoping van uitgebrakte vulkadische stoffen. De landstreek scheen, als verpletterd onder de regen basalt, granit en olijfblende. Hier en daar zag ik de dampen in de lucht opstijgen. Die witte dampen, in de IJslandse taal rijk hier genoemd, kwamen uit de warme bronnen en wezen door hun geweld de vulkanische werkzaamheid van de grond aan. Ik meende dat mijn vrees hierdoor gerecht vaardigd werd. Ik viel dus uit de wolken, door mijn oom zei schrijf je dit al die rook, Aksel? Wel nu, hij bewijst dat wij niets van de woede van de vulkaan hebben te vreesen. Nog vriier riep ik. Onthoud dit goed, hernam de professor. Bij de nadering van een uitbasting verdubbelde de dampen hun werkzaamheid om geheel te verdwijnen zolang het verscheins op duurt. Want die veerkrachtige vloeistoffen dan die nodig gespand kracht niet meer hebbende nemen haar weg door de krater in plaats van te ontwijken door de scheuren van de aardbol. Als die dampen dus in hun gewone toestand blijven, als hun kracht niet toenemt, als hij bij deze waarneming nog voegt en de wind en de regen niet door hun zwoede, stille lucht worden vervangen dan kunt hij stellen verzekeren dat er geen uitbasting op handen is. Maar, genoeg. Wanneer de wetenschap heeft gesproken past het ons te zwijgen. Ik kwam met hangende oren in de pastorie terug. Mijn oom had mij met wetenschappelijke bewijzen geslagen. Toch had ik nog een hoop, namelijk dat dit, als wij eens op de bodem van de krater waren, onmogelijk zou zijn ik uitgebrek aan een gallerij om dieper te dalen in spijt van alle zaknoems ter wereld. De volgende nacht kwelde de nacht meer in mijn geducht. Ik bracht hem door in het midden van een vulkaan, diep onder de grond en voelde hoe ik onder de vorm van een uitgebraakte steen in het wereldruim werd geslingerd. De volgende morgen, 23 juni, wacht de hand soms op met zijn makkers beladen met de levensmiddelen, de gereedschappen en de werktuigen. Twee met ijzerbeslagen stokken, twee geweren en twee kardoesdosen waren voor mijn oom en mij bestemd. Hans had als een voorzichtig man bij onze bagage nog een volle ledere zak gevoegd die met onze waterflessen ons voor acht dagen van water verzekerde. Het was 9 uur, de geestelijke en zijn grote huisplaag wachten voor hun deur. Ze wilden ons zonder twijfel het laatste verwel van de gastheer aan de reiziger toehoopen. Maar dat verwel nam de onverwachte vorm van een hoge rekening aan waarop zelfs de lucht der pastorie een bedorvenlucht durf ik te zeggen gebracht was. Dit waarde gepaar plukte ons gelijk een Zwitserse kastelijn en voorde er een goede beloning voor zijn gastvrijheid. Mijn oom betaalde zonder afdingen als iemand die naar het middelpunt aarde vertrok zag hij het niet op enige rijkstaaldes. Toen dit punt afgehandeld was, zijn tot het vertrek en enige ogenblikken later hadden wij Stapi verlaten. Het einde van half stuk 14 half stuk 15 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Lill naar het middelpunt aarde door Jules Verne half stuk 15 het vertrek van Stapi, grondgesteldheid moeilijkheid van de tocht en gingen van de Sneffels de misdoer. De Sneffels is 5000 voet hoog. Z'n dubbele kegel is het einde van een rijdtragiet die zich losmaakt van het bergstelsel des eilands. Van ons punt van vertrek uit komen zijn beide pieken zich zien aftekenen op de grouwe achtergrond des hemels. Ik bemerkte alleen een verbazende sneelmuts op het voorhoofd van de Russ. Wij gingen achterhoekander deze besteg voetpaden waar geen twee mensen naast elkaar konden gaan. Een gesprek werd dus ten naaste bij onmogelijk. Aan de overzijde van de basaltmuur van de Fjord van Stapi vertonen zich voor eerst een kruidachtige en vezelachtige veengrond. Het overblijfsel van de voormalige planten groeide en moerasen van het schierijland. De hoeveelheid van deze nog ongebruikte brandstof zou toerijkend zijn om de gehele bevolking van IJsland een eeuwlang te verwarmen. Dit uitgestrekte veen had van de bodem van enige Hollenwegen gemeten dikwijls 66 voet dikte en vertoonde op eenvolgende lagen van verkoonde overblijfsel van vergane gewassen, gescheide door schilvers van puinsteenachtig tufsteen. Als een echte neef van professor Liedenbrock en in weerwill van mijn bezorgdheid beschouwde ik belangstellend de delstoffelijke merkwaardigheden in dit uitgebreide kabinet en de duidelijke historie tentoongesteld. Tevens doorliep ik in de geest de gehele aardkundige geschiedenis van IJsland. Dit zo merkwaardige eiland is klaarblijkelijk in een betrekkelijk jong tijdperk uit de schoot tegen Wolfen opgereden. Misschien zelfs verheft het zich nog tegenwoordig door een onmerkbare beweging. Als dit zo is kan men zijn oorsprong alleen toeschrijven aan de werking van het onderaartse vuur. In dat geval dus verdwenen die Davy, het document van Saknoesum de beweeringen van mijn oom in rook. Deze veronderstelling bracht mij er toe om de aard van de grond op letten te onderzoeken en weldraag kon ik mijn rekenstkap geven van de opeenvolging de natuurverschijnselen die de vorming van dit eiland voor afgingen. IJsland, geheel beroofd van bezongen gronden bestaat alleen uit vulkanisch tufsteen. Dat is te zeggen uit een opeenhoping van steenen en rotsen van een poreus weefsel. Voor het bestaande vulkanen bestond het uit massief trappafier langzaam uit de golven opgeheven door het omhoogwerken de invendige krachten. Het invendige vuur had zich nog niet naar buiten getoond. Maar later werd een brede, dwarsche scheur van het zuidoosten naar het noordwesten des eilands geopend waardoor langzamerhand al het halfgesmolten tragiet zich in uitweg baande. Dit verschijnsel had toen zonder geweldplaats. De uitkomst was verbazend en de gesmolten stoffen uit de ingewanden der aarden verdreven verspreiden zich rustig als grote vlakken lagen of als heuvelachtige massas. Te dien tijden verschenen het veldspaat, sieniet en porfier. Maar tegenvolgen van de uitstorting nam de dikte des eilands en werd gevolgd zijn tegenstand biedend vermogen aanmerkelijk toe. Men begrijpt licht welke een hoeveelheid veerkrachtige stoffen zich in zijn pintes te ophoopten toen het geen uitweg meer aanbood na de afkoening der tragietkost. Toen kwam er een oog omlik waarin het arbeidsvermogen die gasen zo groot was dat zij de zware schors ophieven en zich hoge schoorstenen oprichten. Zo ontstond dus de vulkaan door de opheffing van de kost en werd vervolgens de kater plotseling in de top van de vulkaan geboord. Toen volgden vulkanen zijn verschijnselen op de uitwerpingsverschijnselen. Door de gasgevormde openingen ontsnapte voor eerst de uitwerpselen van basalt waarvan de vlakte die wij tans doorgingen aan onze blikken de merkwaardigste proeven vertonen. We liepen over de zware donkergrijze rotsen die de afkoening gevormd had tot prismas met zeshoeken gegrond vlakken. In de verte zag men een groot aantal afgeknotte keegels die ze voorheen zoveel vuurspielen de monden waren. Naar dat de basaltuitwerking uitgeput was, verleden de vulkaan wiens kracht nog toenam door die der uitgebrande kaartes een doortocht aan de lava en aan die tufstenen van as en slakken welke lange stromen ik op zijderen Hellingen verstrooit zag als waren het wilderige haren. Dit was de opeenvolging de natuurverschijnselen die eisland te voorschijn riepen. Alle ontstonden uit de werking van het inwendige vuur en het was dwaarsheid te veronderstellen dat de binnenste massa niet bleef van witgroeiende vloeibarheid. Dwaars vooral was het plan om te trachten het middelpunt van de aardbol te bereiken. Ik stelde mezelf dus gerust betreffende de uitslag van onze onderneming, terwijl ik op weg was om de sneffels met de stormpas te beklimmen. De weg werd hoe langer hoe moeilijker de grond rees, de rotsblokken geraakte in beweging en de grootste oplettendheid was nodig om een gevaarlijke val te vermijden. Hans ging rustig vooruit als op een effe boden. Soms verdween hij achter de grote klompen en verloren we hem voor een oogemelijk uit het gezicht. Dan was een scherp gefluit de richting aan die wij moesten volgen. Dik was ook bleef hij staan, raapte enige brokken steen op, schikte ze op in het ooglopende wijze en vormde zo wegwijzers om de terugweg aan te duiden. De voorzorg was op zichzelf vergoed, maar de volgende gebeurte in z'n maakte haar nutteloos. In de tijd van 3 uur had ons nog niet verder gebracht dan de voet van de berg. Daar gaf Hans een teken om stil te houden en deelde wij een kort ontbijt. Mijn oom slikte de brokken door om haar spoedig te kunnen vertrekken. Doch dat dit maal Tevens rust moest zijn was hij genootzaakt het goed dunken van zijn gids af te wachten die een uur later het zijn gaf om weer op te breken. De drie eislanders, even zwijgend als hun makker de jager, sprak in geen woordig. Nu begonnen wij de heldingen van de sneffels te bestijgen. Door een in de bergen zeer gewoon gezichtbedroog, geen zijn besneeuwde top, maar zeer naar bij toe. En toch, hoe lang duurde het nog in we hem bereikten? Op wat overboeienis kwam in ons te staan. De steenen door geen aarde, nog gras verbonden, rolden onder onze voeten weg en verdwenen in de vlakte met de snelheid ener lawine. Op sommige plaatsen maakte de zijden van de berg met de gezicht einder een hoek van minstens 36 graden. Het was onmogelijkse te beklimmen en niet zonder moeite moesten die steenachtige staanten worden omgetrokken. Dan stonden wij ook aan door midden van onze stokken bij. Ik moet zeggen dat mijn oom zo dicht mogelijk bij mij bleef. Hij verloor mij niet uit het oog en bij menige gelegenheid verlenen zijn armen een stevige steun. Hij had zeker een ingeschapen gevoel van evenwicht, want hij struikelde niet. De eislanders, hoewel zwaar beladen, klauterde met de vlugheid van bergbewoners. De hoogte van de top de steffels in aanmerking genomen dacht het mij onmogelijk hem van deze zijden te bereiken als de helling niet wat toenam. Gelukkig vertoonden zich ongewacht midden in het uitgestrekte sneeuwtapijt dat de rug van de vulkaan bedekte een soort van trap die onze beklimming veel gemakkelijker maakte. Hij was gevormd door een van die stromen van stenen welke bij de uitbasting in de hoogte geslingerd en op eisland Stinja genoemd worden. Als deze stromen niet in zijn val waren gestuurd door de lichting van de zijde des bergs zou hij zich in zee gestocht en nieuwe eilanden gevormd hebben. Zo hij was kwam hij ons goed van pas. De stuiter de hellingen nam toe, maar die stenen treden boden de gelegenheid aan om ze gemakkelijk, ja, zelfs zo snel te bestijgen, dat ik achtergebleven zijn, dat we al mijn metruzellen met hun beklimming voort gingen en door de afstand reeds verkleinsdag tot de microscopisch voorkomen. Savons de 7 uur hadden wij de 2.000 treden van de trap beklommen en overzagen wij een ronde verhevenheid van de berg, een soort van voetstuk waarop de eigenlijke kegel de skraters rusten. De zee lag 3.200 voet onder ons. We waren bovend de sneeuwlinie gekomen die op de aanhoudende vochtigheid van het klimaat niet zeer hoog ligt. Het was snerpend koud, de wind woei hevig. Ik was uitgeput. De professor zag wel dat de benen mij allerdiensten weigerden en ondanks zijn ongeduld besloot hij stil te houden. Hij wenkte dus de jager die het hoofd schurde en zei, of van vurg. Het schijnt dat we hoge moeten stijgen zijn mijn oom, daarop onderzocht hij bij Hans naar de reden van zijn antwoord. Hij hoorde de gids. Ja, mis toe herraalde een der eislanders op een ontstelde toon. Wat betekent dat woord, voeg ik zeer ongerust. Zie maar rond, sprak mijn oom. Ik richtte mijn blikken naar de vlakte. Een verbazende kolom van fijne puimsteen, zand en stof verhief zich draaiende als een hoos. De wind dreef haar naar de zijde van de sneffels waar wij ons bevonden. Deze onderscheidende gordijn hulde de berg in de schaduw. Als deze hoos daalde moest zij onstellig in haar dwarrelingen wikkelen. Dit, wanneer de wind van de gletserswijd zeer gewone natuurverschijnsel, heet in het eislans misstoer. Hastig, hastig, riep onze gids. Zonder deens te kennen begreep ik toch dat wij hem tenspoeligsten moesten volgen. Hans begon de kegel van de kratel om te lopen maar in een schuinen richting om gemakkelijk te kunnen voortkomen. Zodra viel de hoos op de berg die bij haar schok zitterde. De stenen door de luchtstroom meegevoerd vielen als regen neer, gelijk bij een uitbasting. We waren gelukkig tegen alle gevaren beveiligd aan de andere kant des beigs. Zonder de voorzorg van de gids zouden onze gekorven dichtgamen verre vandaar in kleine stukken nedergevallen zijn als het voortbrengsel van een of andere onbekend luchtverschijnsel. Toch oordeelde Hans het niet voorzichtig door te brengen op de zijde van de kegel. Wij klommen dus zichtzagsgewijs hoger. Door de 1500 voet die wij nog moesten afleggen hadden wij bijna vijf uur nodig. De omwegen, draaien en rugwaardse bewegingen waren minstens 3 mei lang. Ik kon niet langer. Ik bezweek van kouder en honger. De enigszins verdunde lucht was niet toereikend voor mijn ademhaling. Eindelijk was de 11 uur in de dichtste duisternis de top van de sneffos bereikt en voel ik een schuitplaats ging zoeken in het inwendige van de kratig had ik tijd om de middennacht zon op het laagste punt haar er baan te zien terwijl zij haar bleke straden weer op het slapende eiland onder mijn voeten. Het einde van hoogtstuk 15. Hoogtstuk 16 van naar het middelpunt de aarde. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt de aarde door Zulverde hoogtstuk 16. Een prachtig uitzicht van de sneffos in verrukking naar de kratig de vervloekte naam geen zon geen schaduw Liedenbrok van Hopig dus Cartharis geeft schaduw. Het avondeten was poedig afgelopen en de kleine troep legde zich zo goed mogelijk te rusten. De lichtplaats was hard de dekking beduidde niet veel de toestand was zeer hachelijk op een hoogte van 5000 voet boven de C-spiegel der Zee. Ik vond mij rustig die een der beste was welke ik sinds lang had doorgebracht zelfs droomde ik niet eens. De volgende morgen werden wij half bevoren door de zeer scherpe lucht wakker door de stralen een er heldere zon. Ik verliet mijn bed van graniet en ging mijn verlustigen in het heerlijke schouwspel dat zich aan mijn oog vertoonden. Ik bevond mij op een der beide pieken van de sneffos het gezicht bedrog dat aan alle aanzienelijke hoogte in eigen is deed zijn oefensreizen terwijl het binnenland scheen te dalen. Mensen zou gezegd hebben dat een kaart in relief van helbesmerg aan mijn voeten lag uitgespreid. Ik zag de diepe dalen ookander in alle richtingen kruisen. De afgronden zich als putten voordoen de meren in vijvers, de rivieren in beken veranderen. Ter rechterzijden vochten de talloze gletsers en de volkken op ookander, waarvan enige een vederbos van lichte rookwolken schenen te dragen. De golven deze eindeloze bergen die schenen te schuimen door een sneeuw lagen deden mij denken aan de oppervlakte en een ontstuimige zee. Wend ik mee naar het westen dan breiden daar de oceaan zich uit in zijn volle pracht als waren hij een voortzetting die gekroesde toppen. Mijn oog kon nauwelijks onderscheiden waar de aarde eindigde was. Ik verzonk in die begoogelende geestverrukking welke de hoge toppen verwekken en ditmaal zonder duizendig te worden want ik geraakte eindelijk gewoon aan dat zien uit de hoogte. Mijn verblinde ogen baden zich in de door schijnende uitstraling van het zonnelicht. Ik vergat wie ik was, waar ik was om het leven de elfen en zulfen de denkbeeldige bewoners der skandinavische faberleer te doorleven. Ik zwelgde het wel lustig genot een hoge standplaats met volle teugend in zonder te denken aan de afgronden waarin mijn loodlot mij binnenkort zou storten. Maar ik werd op bewustzijn de werkelijkheid teruggevoerd door de komst van de professor en van Hans die zich op de top van de piek bij mij voegden. Mijn oom keerde zich naar het westen en wees mij met de hand een lichte damp een nevel een flauwe schemering van lands boven de waterlijn. Groenland sprakei Groenland riep ik uit Groenland sprakei Groenland riep ik uit Ja, we zijn er geen 35 uur vandaan en als we dooid komen de ijsberen op de ijsschotzen uit het noorden tot op ijsland toe. Maar dat hindert ons niet we zijn op de top van de sneffels hier zijn twee pieken de een ten zuiden de andere ten noorden Hans zal ons zeggen welke naam de ijslanders geven aan die erop wij ons stans bevinden Toen de vraag duidelijk gesteld was antwoordde de jager skartaris Mijn oom weer het mij in zegen pralen de blik toe. Naar de krater zei hij De krater van de sneffels had de gedaante van een omgekeerde kegel welks open in een half uur in middenlijn kon wezen zijn diepte schatte ik op ongeveer 2000 voets men kan licht oordelen over de toestand van zokken ontvangig als hij gevuld werd met donder en vlammen het grondvlak van de trechter kon niet meer dan 500 voet omtrek hebben zodat zijn vrije zachte helgen de nederdaling gemakkelijk maakte onmiddellijk vergelijk ik die krater met een verbazend grote en weide donderbus en die vergelijking beangstigde mij in een donderbus af te dalen dacht ik die misschien geladen is en bij de geringste schok kan losbranden is het werk van gekken maar ik kon niet meer terug Hans stelde zich met een onverschillig geladen weer aan het hoofd der troep ik volgde hem zonder een woord te spreken ten einde de afdaling gemakkelijk te maken bescheef Hans binnen in de kegel zeer uitgestrekte ellipsen wij moesten over uitgebraakte steden lopen waarvan enige door de dreuning van hun steunpunt beroofd telkens opspringende op de bodem van de afgrondvienen hun val verwekte zeer helderklinkende telkens herhaalde ergos zekerig gedeeltendes kegels vormde inwendige glitches dan ging Hans slecht met de uiterste behoedzaamheid voort terwijl hij gedurigd de grond met zijn met ijzerbeslagen stok peilde om met de scheuren in te ontdekken op sommige twijfelachtige punten werd het noodzakelijk om ons met een langtouw aan een kander te binden opdat hij, winsgoed soms mocht uitgeleiden vastgehouden werd door zijn makkers deze vastbinding was een maatregel van voorzichtigheid maar sloot alle gevaar nog niet uit toen wel werd de weg ondanks de moeilijkheden van de afdaling langs hellingen die de gids niet kenden zonder ongelukken afgelegd alleen ontgelipte een pak aan de handen van een ijslander en ging regelrecht naar de bodem van de afgrond te 12 uur waren wij aangekomen ik gief het hoofd op en bespeurde de bovenste opening van de kegel waardoor een gedeelte van de hemel zichtbaar werd welks omtrek zeer verkleind maar bijna zuiver was de piek van de skartaren zich af die in de eindeloze ruimte zich verloog op de bodem van de krat eropende zich 3 schoorstelen waardoor de hoofdhaard bij een uitbasting van de sneffels zijn lava en dampen uitbraakten elke deze schoorstelen had omtrend 100 voet middelijn ze gaapten onder onze voeten ik had de kracht niet om er in te zien professor Lidenbrock had hun stand snel onderzocht hij heigde, liep van de een naar de andere gebarenmakende en allerlei onverstaanbare woorden uitende Hans en zijn makkers op brokken lava zitten de zagen het aan en hielden hem zeker voor een gek eens klaps schilden mijn oom luidkeels ik dacht dat de grond onder hem wegzong en hij in 1 der 3 afgronden viel maar nee ik zag hem met wijd uitgestrekte armen en de benen ver van op kander voor een granietblok staan dat in het middelpunt van de kraten lag als een verbazend voetstuk bestemd voor het standbeeld van een puto hij stond in de houding van een ontsteld mens maar wins ontsteltenis weldraad plaatsmaakte voor een dwaarse vreugde akzo, akzo, riep hij, kom eens hier, kom eens hier ik snelde heen, Hans nog de ijslanders bewogen zich zie eens, zei de professor en zowel niet in zijn vreugde dan toch in zijn verbazing denende las ik op de westzijde van het blok in Runis door de tijd half uitgewist in letters deze duizend paal vervloekte naam Arde Sackloesum Arde Sackloesum riep mijn oom kunt je nu nog twijfelen? ik antwoorde niets en keerdige heel ontzet naar mijn bank van lava terug dit tastbare bewijs verpletterde mij hoelang ik zo in mijn gepeinsin verdiep leefd weet ik niet al wat ik weet is dat ik, toen ik mijn hoofd ophief mijn oom en Hans alleen in de kraten zag de ijslanders waren weggezonden en nu daalde zij weer langs de buitenste helling van de stelfos af om naar Stapie terug te keren Hans stiep gerust aan de voet ene rots op een lava stroom waarin hij een soort van slaaplaats had gemaakt mijn oom liep op de bodem van de kraten rots gelijk een wild dier in de kui van de jager ik had lust door kracht om op te staan en een voorbeeld demende aan de gids gaf ik mij over aan een pijnlijke slaaprigheid telkens mij verbildende gerommel te horen of schokken in de zijde van de berg te gevoelen zo verliep deze eerste nacht op de bodem des Kraters de volgende dag ging een grouwe bewolkte en zware lucht op de top des Kegels ik bespeurde dit minder aan de duisterdissen de afgrond dan aan de toren die mijn oom bevind ik begrepen de reden van en een straal van hoop verhelde er mijn hart hier waarom van de drie wegen die voor ons open stonden was er slechts één door zaknoes om gevolgd naar het zeggen van de eislandse geleerden komen hem herkennen aan deze in het geheimschrift aangeduide bijzonderheid dat de schaduw van de Skartaris zijn rand in de laatste dagen daarmaat juni raakte men kan inderdaad deze scherpgepunten piek beschouwen als de staaf van een ontzeggelijke zonnewijzer in schaduw op een gegeven dag de weg naar het middelpunt van de aardbol was aanwezig bleef nu de zonne weer dan was er geen schaduw en weg gevolg geen aanwijzing we hadden de 25e juni bleef de lucht zes dagen achterheen betrokken dan moest de waarnemming tot een ander jaar uitgesteld worden ik wag het niet om de machteloze toren van professor Liedenbrock te schilderen de dag verstreek en geen schaduw viel op de bodem de Skartis Hans wek niet was in plaats waarop wij wel wachten als hij zich tenminste iets afhoog mijn oom sprak mij geen enkele keer aan zijn bestendig naar de hemelig gewende blikken verloren zich in het gouden en mistige verschiet de 26e was er nog niets te zien één regenbui met hagel vermengd viel de ganse dag Hans bouwde een hut van brokken lava ik vond er een zeker genoegen in om met het oog de duizenden water vallen op de zijde van de kegel die oorverdovend gemurmeld door iedere steen versterkt werd te volgen mijn oom kon zich niet langer inhouden een geduldiger man zelfs zou dan ook razend geworden zijn want dit mocht wel heten in de haven schipbreuk te lijden maar de hemel vermengd steeds grote vreugden met grote smachten en had voor professor Liedenbrock een voldoening weggelegd die zijn wanhopend maakende verveling even naarde de volgende dag was de lucht nog betrokken toen lag de 28e juni op twee na de laatste dag der maand kwam er met de verandering van maan ook verandering van weer de zon groot afstralen met volle stromen in de kratig ieder bergje iedere rons iedere steen iedere oneffenheid deelde in haar weldadige uitstrooming en weer op ogenblikkelijk zijn schaduw op de grond onder allen tekende die van de scarthares zich af als een kam en de lichtgevende hemelig graam te draaien mijn oom draaide mee ten twaalf uur toen zij het kortste was raakte zij eventjes de kant van de middelse schoorsteen daar is het naar het middelpunt van de aarpool voelde hij er in het deens spij ik zag Hans aan vooruit sprak de gids heel bedaard vooruit herhalde mijn oom het was 1 uur 13 minuten na de middag het einde van half stuk 16 half stuk 17 van naar het middelpunt der aarde deze liplifox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart de leeuw naar het middelpunt der aarde door Jules Verne half stuk 17 naar de afgrond de theorie van David bevestigd geen inwendig warmte op de bodem van de kratig de wezenlijke reis begon tot nu toe waren de vermoeienissen erger geweest dan de moeilijkheden van nu af aan schoten deze inderdaad onder onze schreden uit de grond op ik had nog geen blik geworpen in die onpijbare put waarin ik zou afdalen het ogenblik was gekomen ik kon nog, of aan de onderneming deelnemen of meer van onttrekken maar ik schaamde mij voor de jagen om achteruit te treden Hans onderdam het waastuk zo gerust met zulke onverschiligheid zulke een volkomen onbezorgdheid voor alle gevaar dat ik reeds bloosde alleen bij de gedachte dat ik minder moeder zou zijn dan hij waren ik alleen geweest dan zou ik nog eens de reeks gewichtige gronden geoppert hebben maar in tegenwoordigheid van de gids zweeg ik Eén mijn herinneringen vloog naar mijn lief meisje en ik naderde de middelste schoorsteem ik heb er eens gezegd dat hij 100 voet in middenlijn en 300 voet in onttrekmat ik bukte over een overhangende rots en zag naar beneden mijn haren rezen te bergen het gevoel van het ledige maakte zich van mijn meester ik voelde het zwaart punt zich in mijn verplaatsen en de duizeligheid als dronkenschap naar mijn hoofd stijgen niets betwelmt meer dan die aantrekkingschacht van de afgrond ik was op het punt van te vallen een hand hield mij tegen die van Hans zeker had ik nog niet genoeg lesgedomen in het Nederzien in de afgrond op de Vrijderskieke te Kopenhagen al had ik maar even mijn blikken in de diepe put laten vallen nog dan had ik mij vergewist van zijn inrichting zijn weinig loodrechte wanden leverde wel tandrijke uitstekende punten op die de nederdaling gemakkelijk konden maken maar ontbrak al de trap niet, de leuning wel een touw aan de opening vastgemaakt zou toerrijkerder geweest zijn om ons te steunen als het losgemaakt worden als wij beneden waren gekomen mijn oom gebruikte een zeer eenvoudig middel om dit bezwaar uit weg te ruimen hij ontrolde een touw zo dik als een duim en telengte van 400 voets hij vierde eerst de helft van draaide toen om een uitstekend brok lava en weer op de andere helft in de schoorsteen ieder onzer kon nu nederdalen de beide helften van het touw dat niet losraken kon in de hand houdende maar 200 voet gedaald dan zou niets gemakkelijker zijn dan het naar ons toe te halen door het ene eind los te laten en aan de andere te trekken vervolgens er haalde men die bewerking slechts busquad infinitum nadat die toeverijdselen afgelopen waren zijn mijn oom nu zullen we ons met de bagage bezig houden we zullen ze in 3 pakken verdelen en ieder onzer zal er 1 op zijn rug binden ik spreek alleen van de breekbare voorwerpen de stoutmoedige professor plaatste ons blijkbaar niet in deze laatste afdeling Hans en Amai zal zich belasten met de werktuigen en een gedeelte der levensmiddelen Geen axel met een ander deel der levensmiddelen en met de wapenen ik met het overschot der levensmiddelen en met de breekbare werktuigen waarom zei ik wie zal zich belasten met het naar beneden brengen der kleren en van de massa touwen en ladders die zullen wel alleen beneden komen hoe dan voeg ik ze verwonderd? dat zult gezien mijn oom wende gaarde grote middelen aan en deed dat zonder aardelen op zijn bevel maakte Hans 1 pak van de stevigste voorwerpen en weerp het behoorlijk vastgebonden heel eenvoudig in de diepte ik hoorde het heldere geraas voortgebrachte door de verplaatsing der luchtlagen over de afgrond gebogen volgde mijn oom met een tevreden gezicht de nederdaling zijn er bagage en toen hij ze uit het oog had verloren goed sprak hij nu is het onzebeurt ik vraag iedere onpartijdige of het mogelijk was zokerwoorden zonder ziddering aan te horen de professor nam het pak met de werktuigen op de rug Hans dat met de gereedschappen en ik dat met de wapenen de afdaling had in de volgende orde plaats Hans, mijn oom en ik ze geschieden in de diepste stilte door de val der rotsblokken die in de diepte rolden ik liet mij om zo te zeggen afgelijnen met de ene hand het dubbele touw zenuwachtig omklemmende en mij met behulp van mijn stok met de andere van de wand afstotende één gedachte slechts bezielden mij ik vreesde dat het steunpunt ons mocht ontsinken dit touw scheen mij zwak genoeg toe om de zwaagte van drie mensen te dragen ik bedien er mij zo min mogelijk van allerlei bewegingen maken om in evenwicht te blijven op de trappen van laafhout in mijn voet als waren zij een hand trachten te grijpen toen één deze treden op de de voeten in beweging raakte zijn Hans met een rustige stem give act geef acht, herhalde mijn oom na een half uur kwamen wij op de oppervlakte van een rotsblok dan diep in de wand van de schoorsteendron Hans trok aan één der einde van de touw het andere verhief zich in de lucht na over de hoogste rots en gegaan te zijn viel het weer pokken steen en lava losrukkende een zorg van regen of liever van zeer gevaarlijke hagel toen ik mij over de rand van ons klein vlak heenboog bemerkte ik dat de bodem van het gat nog onzichtbaar was de reis langs de touw begon opnieuw en een half uur later waren wij weer 200 voet lager gekomen ik weet niet of de ijverigste geologen het beproefd zou hebben om gedurende die afdaling de aard der gronden dingen te onderzoeken ik althans bekommende mij er niet om of zij pliocenis, myocenis of eocenis waren of zij tot de krijtvorming tot de juragoep de triasgoep de permsegoep, de codengroep de deofonische of de cilurische vorming behoorden dan wel of zij oorspronkelijke lagen waren dat alles hield mijn gedachte geen sinds bezig maar de professor deed zoldertwijvels en waarnemingen of maakte zijn opmerkingen, want bij 1 onze halten zei hij hoe lagere kom, hoe meer vertrouwen ik krijg de schikking deze vulkanische gronden bevestigd en voller de theorie van devi we zijn in het midden van oorspronkelijke gronden, waarin de schijkundige werking heeft plaatsgehaald van de metalen die bij de aanraking met lucht en water ontvlamden ik verwerp geheel het stelsoeëner in wende gewarmte, doch we zullen zien altijd tot hetzelfde besluit men begrijpt wel dat ik geen lust had om te reden kaafelen mijn stilswijgen werd voor toestemming gehouden en de afdaling begon weer na verloop van 3 uur zag ik nog niets van de bodem de schoorstens toen ik het hoofd ophief, bemerkte ik dat zijn opening duidelijk kleiner werd zijn wanden raakten al kan er bijna door een geringe helling het werd alleenst donkig toch daalden we nog altijd de wanden los geraakte steden met een doffe geluid wegzonken en spoeliger de bodem van de afgrond bereikten daar ik nauwkeurig acht gegeven had op onze bewegingen met het touw kon ik een juiste berekening maken van de bereikte diepte en de verlopend tijd we hadden nu 14 maanden die beweging herhaald die een halve uur duurde dit bedroeg dus 7 uur bovendien nog 14 kwart uur rust of 3,5 uur bovendien nog 14 kwart uur rust of 3,5 uur we waren te 1 uur verdrokken dus moest het nu 11 uur zijn wat de diepte betreft die we bereikt hadden 14 maanden lengte van het touw van 200 voet gaf 2800 voet op dit ogenblik deed de stem van Hans zich horen die haltrip ik hield op juist toen mijn voet bijna het hoofd van mijn oom aanraakte we zijn er, zei deze waar vraagde ik terwijl ik mijn naast hem liet afgeleiden op de bodem van de loodrechte schoorsteek is er dan geen andere uitgang jawel ik zoet als een nauwe gang die schuimsrecht loopt morgen zullen we deze onderzoeken nu zullen we eerst eten en dan gaan slapen het was nog niet geheeldonkig we openden de zak met levensmiddelen aarten en legden ons zo goed als het ging op een bed van stenen en lava blokken neer en toen ik op de rug liggende de ogen opende bemerkte ik een schitterend punt aan het einde van de 3000 voet lange buis die in een rugachtige verkeerker veranderd was het was een stech die volstrekt niet flonkerder en die na mijn berekening beta van de kleine bier moest wezen vervolgens viel ik in een geruste slaap het einde van hoofdstuk 17 hoofdstuk 18 van naar het middelpunt der aarde deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leel naar het middelpunt der aarde door Jules Verne hoofdstuk 18 kalpte begin der onderaardse reis schakkeringen der lava desmorgens de acht uur deed een lichtstrouw ons ontwaken de duizenden vlakken der lava wanden fingen hem op zijn voorbijgang op en verstrooiden hem als een regen van vonken dit schenster was sterk genoeg om de omringende voorwerpen duidelijk te kunnen onderscheiden wel nu Aksel wat zegt jij ervan zijn mijn omen zich de handen vrijvinden heb jij ooit een rustiger dag doorgebracht in ons huis in de koningstraat hier wordt men niet gestoord door het gerater van karren door het geschreeuwder kooplieden door het getierder schippers het is hier zeker heel rustig op de bodem van deze put maar die kalmte zelf heeft iets ontzettend kom aan riep mijn oom als je nu reeds bang bent wat zal het dan later zijn we zijn nog geen duimdup in de schoteraarde doorgedrongen wat wil je daarmee zeggen ik wil zeggen dat we nog pas de bodem van het eiland hebben bereikt die lange loodrechte buis die uitloopt in de kraten van de sneffels eindigd ten naast erbij gelijk met de spiegel de zee zijt je daarvan verzekerd ongetwijfeld, raadpleeg de barometer dan zult je het zien inderdaad was het kwik dat gedurende deze nederdaling langzamerhand in het werkduik gestegen was op 29 duim blijven staan ze ziet het hernam de professor we hebben nog slechts 1 damkringstrukking en ik verlang er vuurig naar dat de luchtdichtmeter deze barometer moet vervangen dit werkduik zou ons dan ook nutteloos worden zodra de zwaarte daar lucht haar drukking op de waterspiegel zou te boven gaan maar, zei ik, staat het niet te vrezen dat die gestaardig toenemen de drukking hoogst lastig zal worden nee, we zullen langzaam dalen en onze longen zullen er aan gewennen om een meer samengeperkste damkringlucht in te ademen de luchtreizigers krijgen eindelijk gebrek aan lucht als zij in de bovenste lage komen wij in tegendeel zullen misschien te veel hebben, maar dat heb ik liever we moeten geen ogenblik verliezen waar is het pak dat ons in het binnenste van de berg is voorgegaan ik herinner er mij nu dat we het de vorige avond de vergeefs gezocht hadden mijn oom ondervoeg Hans die na applettend met zijn jagers ogen rondgezien te hebben antwoorden die roepen daar boven ons inderdaad was het pak blijven hangen aan een uitstekende rotspunt omtrend 100 voet boven ons hoofd de vleuge eislanden begon dadelijk als een kat te klouteren en in enige minuten was het pak bij ons nu zijn mijn oom zullen we ontbijten maar laten we het doen als liden die wel licht een lange tocht moeten doen het beschuit en het gedroogde vlees werd er doorgespoeld met een mondvol water en je never toen het ontbijt afgelopen was haalde mijn oom een aantekend boekje voor de waarnemingen bestemd uit de zak en dan mag er in volgens zijn verschillende werktuigen en schreef de volgende gegevens op maandag 1 juli tijdmeter 8 uur 17 minuten desmorgens parometer 292 millimeter thermometer 6 graden windrichting oost zuidoost deze laatste waarneming had betrekking op de donkere gallerij en werd door het compas aangegeven nu eerst Akso riep de professor met geestlicht uit nu eerst gaan we wezenlijk in de schooter aarde doordringen dit is het juiste ogenblik van het begin onze reis toen hij dit gezicht had dan mijn oom met de ene hand de aan zijn haals hangende toestel boemkorf met de andere bracht hij de elektrische stroom in verbinding met de slang der lantharen en een vrijhelder licht verdreefde duisterings tegen gallerij Hans troeg de tweede toestel die ook in werking werd gebracht deze vernuftige toepassing der elektriciteit stelde ons in staat om lang voor te gaan terwijl wij een kunstmatige dag schiepen zelfs in het midden de meest ontvlambare gassen voorwaard sprak mijn oom ieder nam zijn pak weer op Hans belasten zich bovendien met de zorg om het pak met de touwen en de kleren voor zich uit te rollen en zo traden wij de gallerij binnen waarbij ik de achterhoede uitmaakte op het punt zijn er mij in die donkere gang te begeven hief ik nog eens het hoofd op en bemerkte voor de laatste maal door het gezichtsveld de verbazende buis de hemel van ijslad dat ik nooit zou weerzien tijdens de laatste uitbasting van 1229 had de lava zich een weg door die tunnel gebaan zij overdekte hem inwendig met een dikke en glimmende kost het elektrisch licht werd door teruggekaatst met honderdvoudige dichtheid de weg leverde geen andere moeilijkheid op dan deze dat men zorgen moest om niet te schielijk af te glijden van een heling die een hoek van omstreeks 45 graden maakte gelukkig vervingen enige holten en hoogten de plaats van traden en behoefden wij slechts de dalen terwijl wij onze bagage met lange touwen voortrokken maar wat ons tot tredediende werd aan de andere wanden dropsteen door op sommige plaatsen porreuse lava vertoonde kleine ronde belletjes onderscheinende kwartkristallen versierd met heldere waterdoppels en als lichtstromen aan het gewelf hangende schenen toen wij er voorbij gingen aangestoken te worden men zou gezicht hebben dat de geesten van de afgrond hun palijs verlichten om de aardse gasten te ontvangen dat is prachtig riep ik omwelkeurig uit welk een toneel oom bewondert hij ook die schakkeringen de lava niet die met onmerkbare overgangen van bruin rood tot licht geel gaan en die kristallen die zich als lichte debollen voordoen zo ziet hij het eindelijk ook aksel antwoorden mijn oom zo vind je dat heerlijk men jongen geest ook nog wel wat anders zien hoop ik vooruitmaag hij had met meer grond kunnen zeggen glijdt wat aan zonder enige inspanning van de gloriën afzakken dat was het facilis descentus averni van figilius het compas dat ik gedurig raadpleegde wees onveranderlijk een zuidoosterlijke richting aan deze lava stroom weekt de rechter nog ter linkerzijde af hij had de onbuikzaamheid de rechte lijn toch nam de warmt niet merkbaar toe het geen de theorie van devi bevestigde en meer dan eens raadpleegde ik met verwondering de termometer twee uur na ons vertrek wij zijn nog slechts 10 graden dat is een vermedering van 4 graden dit gaf mij recht om te denken dat wij meer in een water passen dan in een lood rechter richting daalden niets was overigens gemakkelijker dan de bereik de diepte met juistheid te weten de professor maat nauwkeurig de hoeken van de afwerking en de helling van de weg maar hij hield de uitkomst zijn er waarnemingen voor zich omstreeks 8 uur de avonds gaf hij zijn om stil te houden Hans ging ter stond zitten de lampen werden aan een uitstekende punt van de lava opgehangen we waren in een soort van hol waarin geen gebrek aan lucht was in tegendeel van tijd tot tijd kwam er een windje tot ons door welke oorzaak werd dit teweeg gebracht aan welke beweging van de damkring moest zijn ontstaan worden toegeschreven dit vraagstuk trachten ik op dit ogenblik niet eens op te lossen honger en vermoeidheid maakte het mij onmogelijk om te ridden hierin een nederdaling van 7 uur kan niet voorberacht worden zonder grootverlies van kracht ik was uitgeput tot mijn vreugde hoorde ik daarom het woord halt Hans legde enige voorraad op een blok lava en ieder ad met smaak één ding echte vond ruste mij onze watervoorraad was tot de helft vermindert mijn oom rekende op de onderaartse bronnen om hem weer aan te vullen maar tot nu toe ontbraken zij geheel ik kon niet nalaten zijn aandacht op dit punt te vestigen verwondert u dat gemis van bronnen, zei hij zonder twijfel het veront rust mij zelfs we hebben nog maar voor 5 dagen water wees gerust aksel ik sta u borig dat wij water zullen vinden zelfs meer dan ons liefes wanneer als we buiten deze lava kost zijn de andere bronnen uit deze wanden zullen vloeien maar misschien strikt deze bedding zich tot in de aanmerkelijke diepte uit me dunkt dat wij nog niet veel afstand in een loodrechte richting hebben afgelegd wat brengt u op die gedachte wel, als wij diep onder de aartschok sparen moest het veel heter zijn volgens uw stel zo antans antwoorden mijn oom hoe staat het termometer nauwelijks 15 grad het geeft een vermeerdering van nog geen 9 grad zei dat ons vertrek betraagt wel nu? besluit dan zelf? zie hier mijn besluit volgens de nauwkurigste waarnemingen bedraagt de vermeerdering de warmte in het binnenste van de aartbol 1 grad op de 100 voet maar plaatselijke omstandigheden kunnen dit cijf verwijzigen zo heeft Mente Jakutsk in Siberië opgemerkt dat de vermeerdering van 1 grad plaats heeft bij iedere 36 voet het geen zekerlijk afhakt van het geleidend vermogen de steenrotsen in de nabijheid van een uitgebrande vulkaan en door het knijs heen opgemerkt heeft dat de verhoging van de warmtegraad slechts op de 125 voet 1 grad bedroeg we zullen dus deze laatste wonerstelling als de gunstigste eens aannemen en dan berekenen bereken maar mijn jongen niet eens gemakkelijker zal ik de cijfers in mijn aantekeningen boekje schreef 9 mal 125 voet geeft 11 125 voet typte dat komt juist uit wel nu volgens mijn weinemingen zijn we 10.000 voet onder de spiegel de zee is het mogelijk ja of de cijfers zeggen cijfers meer de berekeningen des professors waren dawkeurig we waren reeds 6000 voet beneden de grootste diepte de mens nog bereikt heeft zoals de mijnen van Kietbaal in Tirol en die van Woetenberg in de Bohemen de warmte die op deze plaats 888 had moeten bedragen steeg nauwelijks tot 15 dit gaf stof tot denken het einde van hoofdstuk 18 hoofdstuk 19 van naar het middelpunt der aarde deze lieprivox oplamen is vrij van auteursrechten oplamen door Bart Tellil naar het middelpunt der aarde door Zielverde hoofdstuk 19 de Kruisweg, vermoeienis van Aksel knippen of dalen naar boven, naar groeiben dreig het watergebrek de volgende dag deze dag de 30ste juli te zes uur, hervatten wij onze nederdaling we volgden steeds de lave gallerij en echt natuurlijk Helen Vlak evenzacht gloeiend als die Helen de Vlakken die in sommige oude huizen nog tot trap dienen zo bleef het tot 17 minuten over 12 het ogenblik waarop wij Hans die was blijven staan kom maar, kliep mijn oom we zijn aan het einde de schoorstetens gekomen ik zag grond, we waren in het middelpunt van een Kruisweg waarop twee donkere en smalle wegen uitkliepen welke moesten we inslaan dat was een punt van bezwaar toch wilde mijn oom de schijn niet hebben voor de gids en mij als of hij aanzelde hij wees de oostelijke tunnel aan en weldraar waren we met ons drie aan een aanzeling voor die dubbele weg zou ook nooit een einde gekomen zijn want geen enkel kenteken kon de keuze op de een of de andere toevallen maar we moesten het geheel aan het toevall overlaten de helik deze deelgallerij was bijna onmerkbaar en haar indeden zeer ongelijk soms vertonen zich voor ons uit een rij van bogen gelijk de zijbeuken enigotische hoofdkerk de kustenaars van de middeleeuwen hadden daar komen van die keukelijke bouwtand kunnen bestuderen die uit de kuisboog is ontstaan en mij verder moesten we het hoofdbukken onder de gedrukte bogen van de Romeinse bouwstijl en dikke pilaren in het passieve gesteen te dringende bogen onder het gewicht ter gewelven hier en daar maakte deze bouworde plaas voor een lage onderbouw die op het werk ter bevers geleek en moesten we door enge gangen voortcarpen de warmte bleef er eigenlijk uit de stuur dacht ik eraan hoe heet het wel zou zijn als de lava door de steffos uitgebraakt door deze nu zo stille weg stroomden ik stelde mij voor hoe de stroomen vuur braken op de hoekende gallerij en hoe de buitensporig heet dampen op deze nauwe plek zich ophaupten als de oude vulkaan dacht ik maar niet een nieuwe grill krijgt deze overdenkingen deelde ik aan professor Liederbrock niet mee hij zou ze toch niet begrepen hebben anders dan om vooruit te gaan hij liep, geleed tijmelde zelfs met een overtuiging die men in alle gevallen moest bewonderen ter seizoes avonds, naar een niet zeer vermoeiende wandeling waren we twee uurgaans in een zuidelijke richting verder, maar nauwelijks een kwart bij de diepe gekomen mijn oom gaf het zijn om te rusten we ate zonder veel te praten en gingen slapen zonder veel na te denken voor de nacht waren zeer eenvoudig al het bedden goed bestond uit een reisdeken waarin wij ons rolden we hadden geen koude nog een lastig bezoek te duchten de reizigers die zich diep in de woestijnen van Afrika of in de woude de nieuwe wereldwagen zijn verplicht om ieder op zijn beurt alkander gedurende de slaap te bewaken, maar hier heerste een ongestoorde eenzaamheid en voorkomen veiligheid wilden nog verscheurende dieren geen enkele van die kwaaddoende soorten behoeften wij te vrezen de volgende morgen werden wij fris en opgeruimd wakker en gingen weer op weg over een lava baan gelijk de vorige dag het was onmogelijk om de aarde te gronden waar zij doorheen diep te onderkennen in plaats dat de tunnel naar de ingewanden der aarde leiden had hij veel eer een neiging om geheel water past te worden ik ben je zelfs op te merken dat hij weer naar de oppervlakte der aardesteeg deze neiging werd desmorgens mijn tien uur zo in het oog lopend en ben gevolg zo vermoeiend dat ik verplicht was mijn tred te matigen wat schilder aan Aksel zei de professor ongeduldig wat er aan schild dat ik niet verder kan antwoorden ik hoe, na een wandeling van drie jaar over zo'n gemakkelijke weg ik ontken niet dat hij gemakkelijk is maar hij is hoogst vermoeiend ook wat en we hebben hoeveel slechte daden te klimmen met uw welnemen te klimmen zijn mijn oom zijn schouders ophalende ongetwijfeld zeer dat een half uur is de helling veranderd en als we zo voortgaan komen we zeker op ijsland terug de professor schudde zijn hoofd als iemand die niet overtaagd wilde worden ik tracht het gesprek weer aan te knopen maar hij antwoordde mij niet en gaf het teken tot het vertrek ik zag wel dat zijn stilswijger niets anders was dan ingehoude kwadheid ik had in tussen mijn pak met nieuwe moed weer opgenomen en volgende snelhands die door mijn oom werd voortgegaan ik wilde ongaaner achterblijven mijn grootste zorg was mijn makkers niet uit het oog te verliezen ik zidderte bij de gedachte van in de diepte van deze doelhoofd te verdwaarden al werd de steigende weg oproeilijkig zo trooste ik mij daarmee dat hij mij dichter bracht bij de oppervlakte der aarde en bij mijn lieve groeiben dat was een aangenaam voor uitzicht dat iedere tred bevestigd werd tot 12 uur veranderde het voorkomen van de wandende gallerij ik bemerkte het aan de verzwacking van het door de murenwirkatste elektrisch licht op de bekleding met laven volgde onvermengde rots bestaande uit hellende en ik was loodrecht hangende lagen we waren in het overgangstijdperk de silurische vorming het is duidelijk rip ik het bezinsel van het water heeft in het tweede tijdperk de aarde deze schiever deze kalksteen en deze zandsteen gevormd we keren de rug toe en het massiever gaat niet we gelijk op hamburgers die overhand over naar Lubik gaan ik had mijn waarnemming wel voor mij mogen houden maar mijn drift als geoloog won het van de voorzichtigheid en om Liederbrokken hoorde mijn uitroepen wat schild u toch, zei hij zie eens antwoorden ik hem de afwisening van zand en kalksteen en de eerste kentekenen de lijge onderwijzenden wel nu we zijn in het tijdperk gekomen waarin de eerste planten en dieren verschenen denk je dat? zie, onderzoek neem zelfwaar ik dwoong de professor om met zijn lamp langs de wandende galerij te gaan ik rekenen op de een of andere uitroep van hem maar in plaats daarvan spak hij geen woord en vervolgde zijn weg had hij mij al dan niet begrepen wilde hij tegenvolgen van zijn eigen diefde als oom en geleerde niet erkennen dat hij zich bedrogen had in de keus van de oostelijke tunnel of stond hij erop om die weg tot het einde toe te onderzoeken het was duidelijk dat wij de weg van de lava hadden verlaten en dat dit pad niet naar de haart van de sneffels kon leiden toch voeg ik mij af of ik niet te veel gewicht hechte aan deze verandering van grond bedroeg ik mij niet gingen wij wezenlijk door steenlagen die zich boven het massieve graniet bevinden als ik gelijk heb dacht ik moet ik enige overblijfselen van voorwereldlijke planten vinden en dan zal hij de waarheid niet langer kunnen ontkennen ik wil zoeken ik was nog geen honderd schreden verder of onbetwistbare bewijzen vertonen zich aan mijn oog dat moest ook zo wezen want in het silurische tijdvak bevatten de zeeën meer dan 1500 planten en dieren zorgden mijn aan de harde lava grond gewende voeten betrade eensklans één uit overblijfselen van planten en schelpen bestaande stof op de wanden zag mijn duidelijk indrukken van zeeweer en wolfsklaal professor Liederbrock kon zich er niet in vergissen maar hij sloot denk ik zijn ogen en ging met vaste tred voort dit mocht wel heten de stijf hoofdigheid tot het uiterste te drijven ik kon het niet langer uithouden ik raapte een ongeschond schelp op die toe behoord had aan een dier dat bijna geleek op de tegenwoordige pissebed en toen bij mijn oom en zij zie eens wel nu, antwoorden hij bedaard dat is de schelp van een dier van de uitgestorven orde de tribolieten, anders niet maar besluit jij daaruit niet? had jij zelf eruit besluit? ja zeker we hebben de granitlaag en de werk de lava verlaten het is mogelijk dat ik mij vergist maar ik zal niet zeker zijn van mijn dwaling voordat ik het einde deze galerij bereikt heb jij hebt gelijk dat jij zo handelt om en ik zou het zeer goedkeuren zoveel geen hoe langer hoe dreigender gevaar tevrezen hadden en dat is gebrek aan water wel nu dan zullen we ons op randzoen stellen, Aksel het einde van half stuk 19 half stuk 20 van naar het middelpunt der aarde deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leel naar het middelpunt der aarde door half stuk 20 grondgesteldheid, teleurgestelde hoop steenkolen oorsprongde steenkolen vergeef ze tocht we moesten ons inderdaad op randzoen stellen onze voorraad kon nog maar 3 dagen duren dat zag ik da's avonds toen we gingen eten en droevig voor uitzicht we hadden weinig hoop enige waterbron te ontmoeten in deze gronden van het overgangstijdperk de gereden daardoor vertonen de galerij voor ons uit haar eindeloze kruisbogen we liepen zonder bij de erwoord te spreken de stilzwijgendheid van Hans stakk ons aan de weg klopt niet meer tenminste niet merkbaar soms schen hij zelfs te dalen maar deze niet zeer in het ooglopende neiging kon de professor niet gerust stellen want de aarde ter lage veranderde niet en het overgangstijdperk werd telkens duidelijker het elektrische licht deed de schiever de kooksteen en de oude rode zandstenen der wanden prachtig fonkeren men zou gemeent hebben zich in een geopende loopgaaf dat zijn naam aan deze soort van gronden gaf prachtige mamablokken bekleden de muren sommige waren agaatkleurig grijs met witte, grilligzicht slingerende aderen andere incarnaatkleurig of geel met rode vlekken verder zag men stalen van die donkerkleurige marmersoorten de geefende geverven van de kooksteen uitkwamen de meeste deze mamablokken vertonen indrukselst van voorwereldlijke dieren maar zei dat de vorige avond had de schepping een grote schreden voorwaarts gemaakt in plaats van de onverkomen trilobieten bemerkte ik overblijfselst en er voor maakte orde onderhand ganoieden en die sogopterisch, waarin het oog van de kennert der voorwereldlijke organische schepping de eerste vormen van het kruipende dier heeft weten te herkennen de divonische zeeën werden bewoonte door een groot aantal dieren van die soort die zei bij duizenden achterlieten op de rotsen ter nieuwe vorming het werd stellers zeker dat wij de ladder van het dierlijk leven op wie hoogste sport de mens staat weer opklommen maar prof. Liedenbrock scherer geen acht op te slaan hij verwachtte twee dingen of dat in Lootrecht de put zich onder zijn voeten openen en hij veroorloofde omweer te dalen of dat in Hinderpaal hembeletten verder op deze weg voort te gaan maar het werd avond zonder dat deze hoop vervuld werd desvrijdags na een nacht waarin ik de quellingen van de dorst begon te gevoeden prong onze kleine troep nog verder door op de concopaden der galerij na een tocht van tien uur bemerkte ik dat de weerschijn onze lampen op de wanden sterk verminderde het marmer, de schiever de kalksteen, de zandsteen der muren maakte plaats voor een donker en dof bekleedsel op een punt waarop het tenool zeer smal werd leunde ik tegen de wand toen ik mijn hand wegdrok was hij pik zwart ik keek wat nauwkuuriger we waren in een kolenlaag een kolenbijn grib ik uit een mijn zonder mijnwerkers antwoordde mijn oom wie weet ik weet het antwoordde mijn oom kort af en ik ben zeker dat deze galerij niet door mensen hadden door deze kolenbeddingen gegraven is maar het komt er weinig op aan of het alle of niet het werk van de natuur is de tijd voor het avond eten is gekomen laten we gaan eten Hans bereide enige spijzen ik had nauwelijks en dronk de weinige droppelen water die mijn randsoen uitbaakten de halfgevulde waterfles van de gids was alles wat er overbleef om de dorst van 3 mensen te stillen na hun maaltijd strikte ben beide medgezellen zich op hun dekens uit en vonden zij in de slaap een herstellingsmiddel voor hun vermoeienissen ik echter kon niet en telde de uren tot de morgenstof om 6 uur des zaterdags vertrokken wij weer 20 minuten later kwamen we aan een uitgestrekt hol ik zag nu in dat de hand des mensen deze kolenmijn niet bewerkt kon hebben anders zouden de gewelven gescoord zijn die nu slechts als het waren door een wonder bleven staan deze soort van spelonk was 100 voet breed en 150 voet hoog de grond was met geweld vaneen gescheurd door een onderaartse schudding de stevige aartscorks voor de een of andere heeft geschokt wijkende was uit haar verband gerukt en had deze uitgestrekte ledige ruimte achtergelaten waarin aardbewoners voor de eerste maal doordrongen de gehele geschiedenis ter steenkoolvorming was op deze donkere wanden geschreven en een geoloog kon haar verschillende tijdperken erg makkelijk opvolgen de kolenbeddingen waren gescheiden door samengedrukte lagen zandsteen of klei en als het waren verpletterd door de bovenste lagen in de tijd van het bestaande aarde die de secondaire vorming voor af ging bedekte de aarde zich met een verbazende plantegroei die zijn ontstaand dank en had aan de dubbele werking enige kerkring warmenten en enige bestende gevochtigheid een zee van dampen omringde de gehele aartbol en bedekte hem nog voor de straalen der zon daar uitleidt men af dat de hoge warmentegraat kwam uit deze nieuwe vuurhaart misschien zelfs was de vakkel van de dag nog niet geschikt om haar schitterende rol te spelen de luchtsteken bestonden nog niet en een verschoeiende hitte die aan de evenaar en de pole gelijk was heerste over de gehele oppervlakte van de aartbol waaruit ontstond zij uit het binnenste van de bol in spijt van de theorieën van professor Liedenbrock blaakte er een geweldig vuur in de ingewanden van de langwerpige aartbol de werkingen van was voelbaar tot in de buitenste laging der aartschors de planten van de weldadige uitstralingen daar zonberoofd gaven bloemen nog geuren maar haar wortels putten een krachtig leven uit de brandende gronden der eerste dagen er waren weinerbomen alleen kruidachtige planten verbazende grasgewassen varens wolfsklauwen, zegel- en sterrenplanten zonderdingenfamilien weerzochten toen bij duizenden geteld werden aan deze buitenspoorige plantengroei heeft de steenkool juist haar ontstaan te danken er nog veerkrachtige aartschors gehoorzaamde aan de bewegingen de vloeibare massa die zij bedekte daaruit ontstonden touwrijke schuren en verzakkingen de planten onder het water bedolven vormden allengs aanzienelijke ophopingen toen kwam de scheikundige werking de natuur tussen beide op de bodemdaseen werden de plantenmassas eerst turf later ondergingen zij door de invloed der gasen en door de hitte der gisting een voorkomen verandering in delfstoffen zo ontstonden die onmetelijke kolen lagen die zelfstaan vele eerwen nog niet uitgeput zullen zijn door het verbruik van alle volken deze gedachte rezen bij mij op toen ik de steenkool rijkdom in dit gedeelte er aarde opeen gehoopt beschouden hij zal ongetwijfeld nooit bloot komen de werking deze diepe mijnen zou te aanzienelijke offers eisen waardoor zou het voor eerst ook nodig zijn daar de steenkool in veel landen om zo te zeggen op de oppervlakte de aarde verspreid is in de toestand waarin ik deze onangeroede lagen zag zullen zij wel licht nog verkeeren als het laatste uur der wereld slaat in tussen liepen wij door en ik alleen vergat de lengte van de weg om mij te verdiepen in mijn geologische overpijnzinnen dezelfde als toen onze weg door laver en schiever leiden alleen werd mijn reukorgan sterk geprikkeld door de geur van koolwaterstofgas ik ontdekte ter stond in deze galerij de aanwezigheid van een aanzienelijke hoeveelheid van die gevaarlijke lucht zorgt waar aan de mijnwerkers de naam van griezoe gegeven hebben en welke ontploffing zo menig maar ontzettende rampen heeft veroorzaakt gelukkig werden wij verlicht door de verduftige toestellen van Roemkorf toen wij oogelijk deze galerij onvoorzichtig onderzocht hadden met toersen in de hand dan zou het verschrikkelijk ontploffen en einde hebben gemaakt aan de reis door de reizigers te verdietigen dit uitstapje in de kolenbijn duurde tot de avond mijn oom bedwong met moeite het ongeduld dat het de waterpassen richting van de weg hebben veroorzaakte de op in afstand van 20 schreden ondordringbare duisternis belette de lengte van de galerij te schatten en ik begon reeds te denken dat er geen einde aan zou komen en ik wacht te zes uur voor een muur stonden rechts links omhoog omlaag nergens was een uitgang we waren aan het einde een blinde straat wel nu des te beter nu weet ik tenminste waarin ik bij te houden heb we zijn niet op de weg van saknoesem en er ziet ons niets anders over dan terug te keren we zullen een nacht rust nemen en binnen drie dagen zullen we het punt bereikt hebben waar de twee galerijen zich scheiden ja, zei ik, als wij in de kracht toe hebben en waarom niet omdat boyer al het water op zal zijn en zal er moet u dan begeven sprak de professor mij met een strenge blik aanzienden ik durfde hem niet antwoorden het einde van half stuk 20 half stuk 21 van naar het middelpunt der aarde deze liplifox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart de Leeuw naar het middelpunt der aarde door Jules Verne half stuk 21 gemoetsgesteldheid opoffering van de professor spanning Columbus nagevoegd de volgende morgen zeer vroeg vertrokken wij we moesten ons haasten, want we waren de 5 dagreizen van de Kruisweg af ik zal niet uitwijden over het leiden op onze terugtocht mijn oom verdroeg het met de toren van een man die gevoeld dat hij de sterkste niet is Hans met de leidzaamheid van zijn onderwoord beaard ik gaarde bekennik het morrende en vanhopende daar ik bij niet moedig tegen dit ongeval kon verzetten zoals ik voorzien had was het water geheel op tegen het einde van de eerste dagreis alle onze drank bestond dus alleen uit je never maar dat helse vocht verbrandende keel en ik kon er zelfs het gezicht niet van verdragen ik vond het warmt te verstikend de vermoeidheid verlamde mij meer dan eens viel ik bijna bewegingloos neer dan hield mijn hals mijn oom en de eislander brachten mij zo goed mogelijk weer bij maar ik zag gereed dat het de eerste zich met de grootste inspanning verzette tegen de buitengewone vermoeidheid en de kwellingen die uit het gebrek aan water ontstonden op dinsdag de 8e juli kwamen wij eindelijk op knieën en handen voortkruipende half dood bij het verenigingspunt der beide gallerijen daar bleef ik als een levenloze klomp op de laverbodem liggen het was desmoegens de 10 uur Hans en mijn oom pogten tegen de wandleunende aan enige stukjes beschuit te knabbelen lange zucht in kramen over mijn geswolle lippen ik verveel in een diepe bewusteloosheid na verloop van enige tijd daderde mijn oom mee en nam mee in zijn armen armkind mompelde hij op de toon van inig medelijnen ik werd door die woorden getroffen daar ik niet gewoon was aan de vriendelijkheid van de norsche profwessorg ik dam zijn bevende handen in de meinen hij liet mij begaan terwijl hij mij aanzag zijn ogen waren vochtig nu zag ik op de waterfles nemen die aan zijn zijde ging tot mijn grote verbazing bracht hij ze aan mijn lippen drink, zei hij had ik goed verstaan was men omgek en verstompt gelaad aan ik wilde hem niet begrijpen drink, herhaalde hij en zijn waterfles optillende lederde hij ze geheel tussen mijn lippen oh, om uit spreekelijk genot een enkele mond vol water bevochtigde bij brandend het hete mond maar hij was voldoende om het reeds vluchtende leven in mij terug te roepen ik dankte mijn oom met gevouwe handen ja, zei hij een mond vol water de laatste, hoort geweld, de laatste ik had hem zuinig bewaard op de bodemijne fles twintig, honderd maal heb ik de ontzettende begeerte om hem te drinken moeten overwinnen maar nee, Aksel, ik bewaarde hem voor u oh, mond wilde ik terwijl grote traden mijn ogen bevochtigde ja, arm kind ik wist dat je bij uw komst aan deze kruisweg half dood zou neervallen en ik heb mijn laatste droppelen water gespaard om hem weer bij te brengen dank, dank, riep ik hoewel mijn dochs nog niet geheel gestilt was had ik toch enige kracht herkregen dus tot nu toe samengedrokken keelspieren werden ontspannen de ontsteking met een nippen was verzacht ik ontspreken we kunnen nu, zei ik, nog slecht één besluit nemen we hebben gebrik aan water we moeten op onze schreden terugkeren terwijl ik zo sprak zag mijn oom mij niet aan mijn hoofd zijn blikken ontweken de mijnen we moeten terugkeren, riep ik en de weg naar de sneffels weer inslaan god schenken ons de nodige kracht om weer naar de rand van de kraater te klimmen terugkeren zijn mijn oom op een toon alsof hij eerder zichzelfe dan mij antwoorden ja, terugkeren en wel zonder een ogenblik te verliezen nu volgde een vrij lang stilswijgen we hebben dan Aksel hij nam de professor op een vreemde toon deze enkele droppel in waters u geeft moed en vastberadenheid geschonken moed ik zie u nog even te leren slagen als van tevoren en nog spreekt geen wanhopende taal met welke man had ik toch te doen en welke plat en vorm er zijn stout moeilige geest nu nog wil je dat niet van deze onderneming afzien op het ogenblik dat alles een goede uitslag voorspeelt nooit moeten we ons dan voorbereiden om te sterven nee Aksel, nee vertrek, ik wil u dood niet laat Hans u vergezellen, laat mij alleen u verlaten laat mij alleen, zeg ik u ik ben deze reis begonnen ik zou hard tot het einde voorbrengen of niet terugkeren ga heen Aksel, ga heen mijn oom was zo spreken in een uiterst opgewonden toestand zijn stem die een ogenblik aangedaan was geweest werd weer ruw en dreigend hij worstelde met een sombere geest kracht tegen het onmogelijke ik wilde hem niet achterlaten op de bodem van deze afgrond en aan de andere kant spoorde de zucht totzelf behoud bij aan om hem te ontvluchten de gids wonen dit toneel met zijn gewone onverschilligheid bij hij begrepecht er wel wat er tussen zijn beide reisgenoten plaats had onze gebaren wezen genoeg de verschillende weg aan maar op ieder onzer de andere trachten metentronen mijn hands geen weinig belang te stellen in de vraag waarbij zijn leven op het spel stond hij was gereed om te vertrekken als het zijn daartoe werd gegeven gereed ook om te blijven als zijn meester het verlangde had ik mij nu maar verstaan maar voor hem kunnen uitdrukken mijn woorden, mijn zuchten, mijn tone zouden dit koele schepsel geroerd hebben die gevaren welke de gids dietschenten vermoeden zou ik hem aan het verstand gebracht hebben en doen voelen en tasten met ons beide zouden we misschien de stijf hoofdige professor overtuigd hebben dus nooit zouden we hem gedwongen hebben om naar de top van de sneffels terug te keren ik naderde hands ik legde mijn hand op de zijnen hij verhoerde zich niet ik wees hem de weg naar de kratig hij bleef onbeweegelijk staan mijn ontsteld gelaten drukte genoeg uit wat ik leed de eislanders schudden zacht het hoofd en heel bedaard op mijn omwijsde hij zei mastig de meester riep ik, nee zinneloos hij is geen meester over uw leven hij moet vluchten, hij moet een meeslepen hoort gemij, begrijpt gemij ik had Hans bij de arm genomen ik wilde hem dwingen om op te staan ik worstelde met hem mijn oom kwam tussen beide bedaard aksel zei hij hij zult niets gedaan krijgen van deze koolbloedige die daar luister dus naar het genuik u wil voorstellen ik sloeg de armen over elkaar en zag mijn oom stijf in het gezicht gebrek aan water alleen zei hij legt een hinderpaal in de weg aan de voelvoering men er plannen in deze oostelijke galerij uit lava, schiever en steenkolen bestaande hebben we geen enkele droppelvocht aangetroffen, het is mogelijk dat wij gelukkigerzonnen zijn als bij de westerlijke tunnel volgen ik schudde bij de hoofd met een zeer ongeloven gelaats hoor mij tot het einde toe aan de stemverheffende terwijl je daar bewusteloos laagd ben ik de richting deze galerij gaan verkennen zij drinkt rechtstreeks in de ingewandemd er aarde en binnen weinige uren zal zij ons tot het passieve graniet voeren daar moeten wij overvloedige bronnen aantreffen de aardigsteensoort wil het zo en de hoop is het met de logica eens om mijn overtuiging te ondersteunen zie hier nu wat ik u hebt voor te stellen toen Columbus 3 dragen vroeg aan zijn scheepsvolk op nieuwe landen te die te zijn zieken en beangstigde schepeelingen hem recht wedervaren aan zijn verzoek en hij heeft de nieuwe wereld ontdekt ik, de Columbus deze onderaartige weste, vraag u mij één dag als ik daar voorloop van die tijd te ons ontbreken de water nog niet aangetroffen heb dan ik sweren tu zullen we naar de oppervlakte de aarde terugkeren in spijt van mijn verbittering was ik aangedaan door deze woorden en door het geweld dat mijn oom aan deed om zo'n taal te voeren wel nu riep ik uit het geschieten zoals schrijven langt mogen god uw bovenmenslijke gestkart belonen stel het lot dan nog maar enige uren langer op de proef vooruit het einde van hoofdstuk 21