 Eerste hoofdstuk van alleen op de wereld. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Alleen op de wereld, door Hector Malo, vertaald door Gerard Kellar. Voorreden. Zelden, misschien nooit, las ik een boek, dat zo rijn en eenvoudig en toch zo boeiend en vol afwisseling is als dit meesterstuk van Hector Malo. Door de schrijver aan zijn dochter Lucie opgedragen en zo terecht met de Montillon-prijs bekroont. Alleen op de wereld is rijk aan afwisselende gebeurtenissen, maar niet minder rijk aan gevoelvolle en ook spannende taverelen. Het ademt evenveel mensen kennis als mensen liefde. En zonder dat de schrijver zich tot hoofd toegesteld heeft de jeugdige lezers te onderwijzen, zullen deze er toch hun kennis door vermeerderen. Maar meer nog dan hun hoofd zal hun hart door de lezing winnen. Voor de vorming daarvan vooral verdient dit zeldzaam voortreffelijke boek algemeen gelezen te worden. Gerard Kellar, hoofdstuk één in het dorp. Ik ben een vondeling. Maar tot mijn achtste jaar geloofde ik evenals alle andere kinderen ook een moeder te hebben. Want als ik weende, was er één vrouw die mij in haar armen nam en mij tegen haar boezem drukte, totdat mijn tranen ophielden te vloeien. Nooit werd ik in mijn bedje gelegd of één vrouw gaf mij een kus. En als de december wind de sneeuw vlocken tegen de bevoren ruitenjoeg, nam zij mijn voetjes in haar beide handen om ze te verwarmen. En zij zong dan een liedje, waarvan de wijs en ook enige woorden nog niet uit mijn geheugen zijn gewist. Als ik onze koe hoede op het gras langs de wegen of onder de bomen en door een stortregen overvallen werd, dan kwam zij mij tegemoet en wong me een schuilplaats op in haar volle rok. Die zij optilde om er mijn hoofd en schouders mede te bedekken. Als ik twist had met één van mijn makkers, liet ze mij mijn hart lucht geven en altijd wist ze mij te troosten en met een enkel woord mij gelijk te geven. Op grond van dit alles en om andere redenen, ook om de manier waarop zij met mij sprak en mij aankijk om haar liefkozingen en om de zachtheid waarmee ze mij beknorde, geloofde ik dat zij mijn moeder was. Op eens echter kwam ik te weten dat zij slechts mijn min was. Zie hier hoe. Mijn dorp, of juist de gezegd het dorp waar ik werd opgevoed, want van mijn dorp kan ik niet spreken, een geboorte plaats heb ik zo min als een vader of moeder. Het dorp waarin ik mijn eerste jeugd doorbracht, heette Chavanon. Het is één van de armsten uit het zuiden van Frankrijk. Die armoede is niet het gevolg van onverschilligheid of luidheid erinwoners, maar van de onvruchtbaarheid der streek waarin het gelegen is. De bodem is slechts met een dunne laag deelaarde bedekt. En om een goede oogst te krijgen, zou men hem zwaar moeten bemesten of verbeteringen aanbrengen die het land niet oplevert. Men vindt dan ook, of althans men vond in de tijd waarvan ik spreek, slechts zeer weinig bebouwde akkers, maar overal grote heiflakten met kreupelhout en braamstruiken. Waar de heidevelden eindigden begonnen de moerasen. En over die hoge lege moerasen blaast de snerpende wind en versrompelt het loof van de bosjes uit enkele bomen bestaande, die hun knoestige en krommetakken her- en derwaarts uitstrekken om mooier bomen te vinden, moet men de hoogte verlaten en de plekjes zoeken welke tegen de wind zijn beschut aan de overderiviertjes, waarop smalder stroken wijland grote kastanjebomen en stevige eiken groeien. Op één van die halverborgen plekjes, aan de zoom van een beek waarvan de snelflietende golfjes zich verliezen in één der armen van de Loire, lag het huis waar ik mijn eerste levensjaren doorbracht. Tot op mijn achste jaar had ik nooit een man in dat huis gezien. Toch was mijn moeder geen weduwe, maar haar man was teenhouder en zoals de meeste andere werklieden uit deze streek verdiende hij de kost in Parijs. En hij was niet teruggekomen, zei dat ik groot genoeg was om te begrijpen wat ik hoorde en zag. Slechts nu en dan liet hij iets van zich horen, als één van zijn makkers in het dorp kwam. Vrouw Barberin, je man maakt het goed. Hij heeft me verzocht, u te zeggen, dat hij veel werk heeft en mij dit geld voor u meegegeven. Wil je het eens natellen? Dat was alles. Vrouw Barberin stelde zich met die berichten tevreden. Haar man was gezond, het werk werd goed betaald, hij verdiende de kost. Al was Barberin zo lang te Parijs gebleven, daaruit moet men niet opmaken dat hij op geen goede voet stond met zijn vrouw. De bestendige afwezigheid sproodvolstrek niet voort uit gemis en overeenstemming. Hij woonde te Parijs omdat hij daar zijn werk had, meer niet. Als hij op jaren zou zijn geworden, zou hij bij zijn oude vrouw terugkeren en met het geld dat zij dan zouden hebben overgelegd, zouden zij gevrijwaard zijn tegen armoede, als de tijd gekomen was waarin kracht en gezondheid hun hadden begeven. Op een novemberdag, toen het reedsavond begon te worden, hielte voor ons hek een man stil, die ik niet kende. Ik stond voor de deur van ons huis een boterham te eten. Hij opende het hek niet, maar zijn hoofd erbovestekende vroeg hij me of hier niet vrouw Barberin woonde. Ik verzocht hem binnen te komen. Hij opende het hek dat op de hengselsknarsten en kwam het huis af. Nooit had ik iemand gezien, die zo met slijk was bemorst. Gantse plakaten slijk, sommigen nog nat, andere al opgedroogd, bedekten hem van het hoofd tot de voeten en daaruit moest men afleiden dat hij zeer slechte wegen had gevolgd. Toen zij zijn stem hoorde, kwam vrouw Barberin daar voeren en op het ogenblik dat hij de drempel had bereikt, stond zij vlak tegenover hem. Ik breng nieuws uit Parijs, zeiden hij. Die eenvoudige woorden had ik al dikwals gehoord, maar de wijs waarop zij werden uitgesproken, had niets van die waarmee de vroeger de mededeling gepaard ging. Het gaat goed met je man, hij heeft druk werk. Ah god, riep vrouw Barberin uit, haar handen vringende. Dan is er een ongeluk gebeurd met Jeroen. Wel nu, ja, maar je hoeft niet te sterven van schrik. Hij is gekwetst, dat is alles, maar hij is niet dood. Mogelijk eventueel zal hij vermingt zijn. Op het ogenblik ligt hij in het ziekenhuis. Mijn bed stond naast het zijne en daar ik hierheen ging, verzocht hij mij, u dit in het voorbij gaan mede te delen. Ik kan niet langer blijven, want ik moet nog 3 meilen verder en de nacht begint al te vallen. Vrouw Barberin, die er meer van wilde weten, dronk erop aan, dat hij het avond eten bij ons zou gebruiken, want de wegen waren slecht en men zeide dat zich wolven in de omtrek hadden vertoond. Hij zou de andere morgen verder kunnen gaan. Hij zette zich neder in een hoekje bij de haart en al etende vertelde hij ons hoe het ongeluk zich had toegedragen. Barberin was half verpletterd door een estelling die ingestort was en daar men bewezen had, dat hij niet had behoren te zijn op de plek waar hij gekwetst werd, weigende de aannemer hem elke vergoeding. Hij boft niet, de armer Barberin, zei de hij, hij boft niet. Anderen zouden een remiddel ingevonden hebben om levenslang een aardig jaar geld te trekken. Maar je man krijgt niets. En terwijl hij de pijpen van zijn broek droogde die door de slijklaag stijf een hartwaren geworden, herhaalde hij, hij boft niet. Uit de manier waarop hij dit zijde bleek genoeg dat hij voor zich gaarne verminkt zou zijn geworden in de hoop dat hij dan een goed jaar geld zou krijgen. Toch, zo eindigde hij zijn verhaal, heb ik hem geraden de aannemer een proces aan te doen. Een proces? Dat kost veel geld. Ja, maar men kan het winnen. Vrouw Barberin had naar Parijs willen gaan, maar dat was geen kleinigheid. Zo'n lange, kostbare reis. De andere morgen gingen wij naar het dorp om de pastoor te raadplegen. Deze wilde haar niet laten vertrekken voor hij wist of zij haar man van enige dienst kon zijn. Hij schreef naar de almousanier van het ziekenhuis waarin Barberin was opgenomen en enige dagen later ontving hij ten antwoord dat zij ne vrouw de reis maar niet moest ondernemen, maar hem liever ene zekere som moest senden. Daar haar man, de aannemer, voor wie hij werkte, een proces wilde aan doen. Dagen en weken gingen voorbij en van tijd tot tijd kwamen er brieven waarin altijd wederom geld werd gevraagd. De laatste brief was de meest dringende en hield in dat, als er geen geld meer was, de koe maar moest verkocht worden. Slecht zij, die op het land hebben gewoond, weten welk een ramp en jammer liggen opgesloten in die drie woorden, de koe verkopen. Voor de natuurkundigen is de koe een herkouwend dier. Voor de wandelaar is het een beest dat goed doet aan het landschap. Wanneer het boven het groen zijn zwarte medouwbedekte snuit uitstekt. Voor de stadstjeurt is het de bron van melk, room en kaas. Maar voor de landman is het nog geheel iets anders. Hoe arm hij wezen mogen en hoe talrijk zijn gezin ook zij, hij is zeker dat hij geen honger zal wijden zolang hij een koe op stal heeft. Met een touw of maar een eenvoudig hennepseel om de horens laat een kind in een koe wijden langs de met gras omzoomde wegen. Waarvan het wijderrecht door niemand gepacht is en de savings heeft het ganze gezin boter voor zijn soep en melk om er aardappelen in te weken. Vader, moeder en al de kinderen de groter zowel als de kleine leven van de koe. Wij leefden er zo geheel en al van vrouw Barberin en ik dat ik op dat ogenblik nooit vlees had geproefd. Maar zij was niet slechts onze voedster maar ook onze gezelin en vriendin. Want men moet niet geloven dat de koe een dom dier is. In tegendeel, ze is een verstandig beest en zij heeft goede eigenschappen die nog beter worden wanneer mensen heeft weten te leiden en te ontwikkelen. Wij liefkoosden de onze. Wij praten tegen haar en zij begreep ons en van haar zijde wist zij met haar grote bolle ogen zo goedig en zacht zeer wel te verstaan te geven wat zij wilde of gevoelde. Kortom, wij hadden haar lief en zij had ons lief. Dat is alles gezegd maar wij moesten van haar scheiden want alleen door het verkopen van de koe konden Barberin tevreden stellen. Er kwam een koopman en naar Rosette van alle zijde bekeken en betast te hebben en onvoldaan het hoofd te hebben geschut en honderd maal te hebben gezegd dat hij ze eigenlijk niet hebben wilde dat ze een koe was van arme mensen en dat hij er niet af zou komen dat zij haast geen melk gaf en slechte boter eindigde hij met te zeggen dat hij ze nemen zou maar enkel en alleen uit medeleiden en om vrouw Barberin genoegen te doen omdat ze een goed mens was. Als of de arme Rosette begrepen had wat er met haar gebeurde wilde zij de stal niet verlaten en begonnen ze te loeien ga achter haar en ja, ga op, zijde de koopman mij zijn zweep opstekende nee, dat niet, zei de vrouw Barberin en zij nam zelf de lijn en sprak het dier met zachte woorden toe waarop het goedwillig volgde buitengekomen werd het achter de wagen gebonden en was het wel gedwongen het paar te volgen toen wij in huis teruggekeerd waren hoorde wij het loeien nog lange tijd geen melk geen boter desmorgens een stuk brood desavonds aardappelen met wat zout de vaste avond kwam kort naar het verkopen van Rosette het vorige jaar had vrouw Barberin voor mij bij die gelegenheid appelbollen en wafels gebakken ik had er zoveel van gegeten zoveel dat zij er gelukkig onder was maar toen hadden wij Rosette die de melk gegeven had om het beslag te maken en de boter om in de pot te doen nu wij haar misten was er geen melk en geen boter en was het ook geen vaste avond dacht ik bij mezelf maar mevrouw Barberin had mij in een kleine verrassing bereid zij leende in de regel niet maar ditmaal toch had zij aan een de buurvrouw een kopje melk gevraagd en aan een andere een stukje boter en toen ik desname dagstuis kwam vond ik haar bezig met het stortend van mail in een grote aarde pot hé, mail riep ik uit naar daarbij komende ja ja, antwoorden zij met een vriendelijke glimlach dat is mail, Remi en mooi tarwe mail ook ruik maar eens hoe lekker het riekt als ik gedurfd had zou ik gevraagd hebben waar toe dat mail moest dienen maar juist omdat ik het zo graag weten wilde durfde ik er niet over praten van de andere kant wilde ik er ook niet voor uitkomen dat ik wist dat het vast een avond was omdat dit vrouw Barberin misschien verdriet zou doen wat maak men van mail vroeg zij met veel betekenende blik mij aanziende brood en wat nog meer soep en dan nog iets ik weet het heus niet oh, je weet het wel maar omdat je een lieve jongen bent durf je het niet zeggen je weet dat het vandaag vast een avond is de avond van appelbollen en wafels maar omdat geook weet dat wij geen boter en geen melk meer hebben durft hij er niet over spreken is het niet zo? oh, moeder Barberin nu ik heb gezorgd dat vast een avond toch niet al te kaal zou wezen zie eens in de etenskist ik legde het deksel op en stond verbaasd bij het zien van melk boter eieren en drie appelen geef me de eieren, zeiden ze en terwijl ik die kluts moet gij de appelschillen ik schilde en sneed de appelen in schijfjes zij brakte eieren en storkte ze in het mil en begon toen te klutsen nu en dan een lepel melk erbij voegende toen het beslag klaar was zette vrouw Barberin de pot op de hete as en nu behoefden wij maar de avond af te wachten want wij zouden de appel bollen en de wafels als avond eten gebruiken openhartig gezegd duurde de dag mij zeer lang en meer dan eens ging ik naar de pot om de doek op te lichten die er over hing je zult het beslag koud doen worden zeiden vrouw Barberin en dan zal het niet reizen maar het rees wel en op verschillende punten zag men blaasjes opkomen die barsten aan de oppervlakte uit het reisende deeg steeg er een heerlijke lucht op van eieren en melk breek nog een takkebos aan zeiden zij wij moeten een helder vuur hebben zonder rook eindelijk werd de kaars aangestoken werp het hout op het vuur zeiden zij dit behoefde zij mij geen tweemaal te zeggen want daar wachten ik al lang op weldraas tegen hoge vlam de schoorsteen in en verlichte de ganse keuken toen haalde vrouw Barberin een grote koekenpan van de muur en hield die boven de vlam geef me de boterens aan zij nam toen met de punt van een mes een stukje boter zo groot als een nood en legde dit in de pan waarin de dadelijk sissend smolt dat was een lekkere geur die ons zoveel te aangenamers trelde daar wij hem sinds lang niet geroken hadden en het was ook een lievelijke muziek die welke voortgebracht werd door het sissen en pruttelend van de boter maar hoe ik ook geheel en al gehoor was voor dit aangename geluid meende ik toch rugte vernemen op het plein voor het huis wie zou zo laat in de avond ons komen stooren zeker in de buurvrouw die wat vuur kwam vragen maar ik dacht er niet langer aan want vrouw Barberin had de lepel in de pot gedompeld en liet een brede stroom van het witte beslag in de panvloeien en dit hield mij te veel bezig om op iets anders te letten er werd met een stok te deur gebonst en ter stond daarop werd zij met een rug geopend wie is daar? vroeg vrouw Barberin zonder zich om te keren er was iemand binnengekomen en bij de vlammen die hem ten volle verlichte zag ik een man met een witte kiel en een dikke stok in de hand zo vier je weer feest nu ga je gang maar sprak hij op ruwe toon heer in de hemel zeid gij daar riep vrouw Barberin terwijl zij plotseling haar pot na zich zette Jerome toen nam zij mij bij de arm en duwde mij naar de man die op de drempel was blijven staan dat is uw vader einde van hoofdstuk 1 tweede hoofdstuk van alleen op de wereld deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders alleen op de wereld door Hector Malau vertaald door Gerard Keller tweede hoofdstuk een pleegvader ik was dichterbij gekomen om hem de hand te geven maar hij hield mij met de punt van zijn stok terug wat is dat voor een kereltje dat is Remy gehad me gezegd wel nu ja maar dat was niet waar omdat niet waar niet waar hij kwam enige stappen naden en hief zijn stok op onwillekeurig ging ik achteruit wat had ik gedaan wat had ik misdreven waarom ontving hij mij zo terwijl ik toch naar hem toe kwam om hem een hand te geven ik had geen tijd om na te denken over deze en dergelijke vragen die in mijn verwartbrein oprezen ik zie dat gefast een avond houdt ging hij voort nu dat komt goed ik heb een honger als een paard wat heb je voor me te eten ik bak de wafels dat zie ik maar je zult toch geen wafels willen geven aan iemand die tien meilen gelopen heeft ik heb niets anders wij wachten nu niet niets anders niets voor mijn avond eten hij keek om zich heen daar heb ik boter hij sloeg de ogen naar het plafond op waar gewoonlijke stukken geroek spek hingen maar sinds lang waren de haken leeg aan de balken hingen nu slechts enige risten uien en bossen prij daar heb je uien zij hij terwijl hij één dag risten met zijn stok afsloeg vier of vijf uien een stuk boter dan zullen wij een goede soep hebben gooi dat deeg eruit en zet de pot met wat uien op het vuur het beslag eruit gooien vrouw Barbarim zijde geen woord in tegendeel zij haasten zich te doen wat haar man haar gelasten terwijl deze zich neerzetten op de bank bij de haart ik had mij niet durven verroeren van de plek waar hij mij met zijn stok had doen blijven tegen de tafel leunende keek ik hem aan het was een man van ongeveer vijftig jaar met een nors gezicht zijn hoofd helden een weinig naar de rechterzijde tentgevolgen van ene wonden die hij bekomen had en die misvormtijd gaf hem nog ongenstiger voorkomen vrouw Barbarim had de pot weder op het vuur gezet wou het gemet dat kleine stukje boter onze sop maken vroeg hij toen nam mij zelf het schaaltje waarop de boter lag en liet het gehele stuk in de pot vallen geen boter dus geen wafels in ieder ander geval zou deze gebeurtenis mij stellig heviger getroffen hebben maar ik dacht op het ogenblik nog aan de appelbollen nog aan de wafels ik was geheel vervuld met de gedachte dat deze man mijn vader was vader vader dit wordt herhaalde ik werktuigelijk bij mezelf had ik mezelf enige regenschap gegeven van het geen vader eigenlijk wezen moest en een onbestemd vraagbesef had ik dat het ene moeder met een harde stem moest zijn maar toen ik de persoon die als uit de lucht kwam vallen goed aanzag maakte een onuitsprekelijk gevoel van angst zich van mij meester ik had hem wel om zijn hals willen vallen maar zeker zou hij mij met de punt van zijn stok op een afstand gehouden hebben waarom vrouw barberin stoot er mij nooit van zich af wanneer ik haar een kus wilde geven in tegendeel zij nam mij dan in haar armen en drukte mij aan haar borst zeg eens ben je bevroren volg hij mij vooruit zet de borden op tafel ik haaste mij om hem te gehoorzamen de soep was opgedaan vrouw barberin schepte ze reeds op hij verliet toen zijn hoekje naast de schoorsteenmantel zette zich aan tafel en begon te eten zonder daarmee de op te houden dan om mij nu en dan iets aan te zien ik was zo bang en verlegen dat ik bijna niet eten kon en ik deed dan ook niets anders dan hem van ter zijde opnemen maar keek er stond voor mij wanneer ik zijn blik ontmoeten eet hij gewoonlijk niet meer vroeg hij eens klaps terwijl hij met zijn lepel naar mij wees oh ja, hij eet goed des te ergen als hij nu nog maar weinig had natuurlijk had ik geen lust en woord te spreken en vrouw barberin scheen even min geneigd om het gesprek gaande te houden ze liep af en aan om haar echtgenoot op zijn wenken te bedienen gij hebt dus geen honger vroeg hij mij? nee ga dan maar naar bed en zorg ter stond in te slapen want anders word ik boos op je vrouw barberin wenkte mij dat ik zonder tegenspreken moest gehoorzamen maar die raad was onnodig ik had in het minst geen plan om mij te verzetten zoals in vele boerenwoningen was onze keuken tegelijkertijd slaapkamer bij de haard stond alles wat voor het eten nodig was de tafel de etenskist de aanrechtbank in het andere gedeelte stonden de ledikanten in één hoek dat van vrouw barberin in de tegenovergestelde het mijne dat als in een kast was gesloten en waarover een rood kattoene gordijning ik haaste me om mij uit te kleden en naar bed te gaan maar slapen dat ging zo spoelig niet men slaapt niet op commando men slaapt wanneer men slaap heeft en wanneer men rustig gestemd is ik had tans geen slaap en was ook volstrekt niet rustig allerlei gedachten warrelden mij door het hoofd en ik gevoelde mij diep ongelukkig hoe was het mogelijk dat die man mijn vader was waarom behandelde hij mij dan zo hard vochtig met mijn neus bijna tegen de muur gedrukt deed ik alle moeite om die aakelige gedachten van mij af te werpen en in slaap te vallen zoals hij mij bevroden had maar het was onmogelijk de slaap kwam niet nog nooit was ik zo helder wakker geweest enige tijd later hoeveel later weet ik niet hoorde ik voetstappen mijn bed naderen een langzame zware tred die niet van vrouw Barberin wezen kon een warme adem streek langs mijn haren slaapt hij voeg hij op gesmoordetoon ik paste wel op dat ik geen antwoord gaf want de vreselijke woorden of ik wordt boos klonken mij nog in de orem hij slaapt zei de vrouw Barberin zodra hij in bed ligt slaapt hij dat is zo zijn gewoonte gij kunt gerust hard op spreken ik had natuurlijk wel kunnen zeggen dat ik niet sleep maar dat durfde ik niet men had mij gezegd dat ik moest slapen en nu kon ik niet slapen en ik sleep dus niet hoe staat het met uw proces voor vrouw Barberin verloren de rechters hebben uitgemaakt dat het mijn schuld was dat ik mij onder de stelling bevond en dat de aannemer mij daarom niet schuldig is hij sloeg toen met de vuist op tafel en stortte een stort vloed uit van woorden zonder slot of zin meest vloeken het proces verloren hernam hij ons geld is verloren ik ben verminkt de ellende wacht ons en als of dat alles nog niet genoeg was vind ik hier bij mijn thuiskomst zult hij mij tans eindelijk eens vertellen waarom hij niet gedaan hebt wat ik u had bevolen omdat ik het niet heb kunnen doen had je het dan niet naar het vondelingsgesticht kunnen brengen mijn staatend kind niet zo gemakkelijk af dat men zelf gevoed heeft en dat men lief heeft het was uw kind niet eindelijk wilde ik aan uw verlangen voldoen maar toen werd het juist ziek ziek ja ziek dat was toen immers niet het geschikte ogenblik om het naar een gesticht te brengen want daar zou het gestorven zijn en toen hij beter was hij is niet er stond beter geworden na die ziekte kwam er een tweede woeste zo erg dat mijn hart ervan in één kromp onze kleine Nikolaas is daar dan ook gestorven en als wij hem naar de stad harde gebracht zou hij ook gestorven zijn en toen een geruimde tijd ging er voorbij toen ik zo lang gewacht had kon ik ook nog wel wat langer wachten hoe oud is hij nu acht jaar wel nu dan zal hij op zijn achste jaar daarheen gaan waar hij vroeger met toe had gezonden moeten worden en dat zal nu niet prettige voor hem zijn dat heeft hij er dus mede gewonnen oh Jerome dat zult hij toch niet doen zou ik dat niet doen en wie zal mij dat beletten meent gedan dat wij hem altijd bij ons kunnen houden zij zwegen toen een ogenblik en ik kon even adem halen van angst en schrik werd mijn keel als toegeknepen vrouw Barberin hervatten weder wat heeft Parijs u veranderd voor die tijd zout hij nooit zo gesproken hebben misschien wel maar zeker is het dat zo Parijs mij veranderd heeft het mij ook achteruit heeft doen gaan hoe zullen wij voortaan onze kost verdienen ons geld is op de koe is verkocht en moeten we dan nog wanneer we zelf niets meer te eten hebben aan een vreemd kind de kost geven het is even min het uwe als het mijne het is geen boeren jongen ik zag hem onder het avond eten nog eens aan het is een fijne maagere knap die geen armen of benen aan zijn lijf heeft het is het mooiste kind uit de gantse omtrek dat hij niet mooi is bewer ik ook niet maar ferm in mijn gezicht hem te eten geven kan men met zulke tengere schoudertjes als hij heeft flink werken hij is een stadskind en stadskinderen kunnen we hier niet gebruiken ik verzeker u dat hij in flinke jongen is en hij is zo slim als een kat en goedhartig dus moeten wij eerst voor hem werken en dat kan ik niet meer en als zijn ouders hem nu op eisen wat zult gedan zeggen zijn ouders heeft hij ouders als hij ze had zouden ze hem reeds lang gezocht en in die acht jaar zeker wel gevonden hebben ba wat ben ik dom geweest om te geloven dat zijn ouders op een goede dag de voorschijn zouden komen en ons de moeite die we aan zijn opvoeding besteed hebben zouden betalen ik ben een domkop een ezel geweest dat hij in fijne luiers gewikkeld lag en kant aan zijn goed had bewees nog niet dat zijn ouders hem zoeken zouden bovendien zij zijn misschien dood en zo ze dat niet zijn als ze hem eens komen op eisen ik geloof steller dat zij komen zullen wat zijn die vrouwen toch koppig nu als zij komen wel nu dan zijn de wijze naar het gesticht maar genoeg hierover het verveelt mij morgen zal ik hem bij de burgemeester brengen vanavond ga ik nog eens naar françois binnen een uur ben ik terug de deur ging open en weder toe hij was vertrok hem ik zette mij plotzening overeind en riep vrouw barber in oh moeder zij snelde naar mij toe zult geen mij naar het gesticht laten gaan nee lieve remie nee zij gaf mij toen een kus en drukte mij in haar armen de liefkozing gaf mij weer een weinig moed en ik begon te wenen gij sliept dus niet vluisterde zij dat was mijn schuld niet nu ik beknoree ook niet dus heb jij alles gehoord wat hierroom zeiden ja gij zei mijn moeder niet maar hij is ook mijn vader niet ik zeiden dit niet op dezelfde toon ik weet het mij dat zij mijn moeder niet was hij deed mij toch genoegen ik was er trots op dat hij mijn vader niet was vandaar die tegenstrijdigheid in mijn gevoelens die in mijn stem lag opgesloten maar vrouw barber in sloeg daar geen acht op misschien had ik u de waarheid reeds volgen moeten zeggen maar hij voelt zoveel van u of gewerkelijk mijn eigen kind waard zodat ik zonder aanleiding er niet toekomend kon u te zeggen dat ik uw moeder niet was uw moeder lieverling dat hebt gij gehoord is niet bekend leeft zij ja of nee dat weet mij niet toen Jerome op een morgen in Parijs mijn werk begaf en door de straat Breutuil ging een brede straat die aan beide zijden met bomen beplant is hoorde hij een kind schreven het scheen van achter een deur te komen het was in februari en nog zeer vroeg in de ochtend hij naderde de deur en zag een kind op de drempel liggen juist toen hij iemand wilde roepen zag hij een man die zich achter een dikke boom verschonen had hardweg lopen ongetwijfeld had die man zich daar verborgen om te zien of men het kind dat hij daar had neergelegd vindend zou Jerome wist niet wat te doen daar het kind uit alle macht schreeuwen als of het begreep dat er hulp was komen opdagen en het die gelegenheid niet voorbij moest laten gaan terwijl Jerome bij zichzelf overlegde wat hem te doen stond voegde zich andere ambachtslieder bij hem en hem was het eens dat hij het kind bij de commissaris brengen moest het huilde maar altijd door waarschijnlijk had de kleine het koud maar daar het op het bureau van politie zeer warm was en het bleef wenen meen men dat het honger had en ging men een buurvrouw halen die hem de borst kon geven hij begon er stond te zuigen en eens ging uitgehongerd men kleden het toen bij de kachel uit het was een flinke jongen vijf of zes maanden oud groot, dik en rooskleurig de kleren waarin hij gewikkeld was gaven duidelijk te kennen dat hij van een aanzienlijk familie moest zijn het was dus een kind dat men gestonen had en tans weder kwijt wilde zijn dit tenminste meende de commissaris wat zou men ermee doen toen hij alles opgeschreven had wat Jerome hem had meegedeeld en ook het kind beschreven was en al de kleren die het droeg welke ongemerkt waren had opgetekend zeiden commissaris dat hij het naar het vondelingsgesticht zou zenden in die niemand onder de aanwezigen er zich mede belasten wilde het was een mooi gezond stevig kind dat niet moeilijk groter brengen zou zijn de ouders die het eenmaal zouden zoeken zouden de verzorgers stellen ruimbelonen Jerome trod toen naar erbij en zeiden dat hij het wilde mede nemen men gaf het hem ik had juist een kind van dezelfde leeftijd maar ik kon er wel twee voeden en zo ben ik uw moeder geworden oh moeder drie maanden later verloor ik mijn eigen kind en ik hechte mij toen nog meer aan u ik vergat dat gein mijn zoon niet waard gelukkig echter onthield Jerome dit en toen uw ouders u in drie jaar niet gezocht hadden tenminste u niet gevonden hadden wilde hij u naar het gesticht brengen jij het gehoord waarom ik hem niet heb gehoorzaamd oh laat mij niet naar het gesticht gaan riep ik terwijl ik mij aan haar vastlemde ochtoe vrouw barbarin wens mij, bid ik u niet naar het vondelingshuis nee, ik beloof u mijn kind gezult niet gaan ik zal ervoor zorgen Jerome is geen slecht mens dat zult geweld zien hij heeft verdriet en maakt zich over onze toekomst bezorgt wij zullen werken en gij was ook ja, ik zal alles doen wat jij wilt maar zendt mij niet naar het gesticht gij zult niet gaan op ene voorwaarde dat genu dadelijk slapen gaat wanneer hij te huis komt moet hij u niet wakker vinden zij gaf mij daarop nog een kus en ik ging weer met mijn neus tegen de muur liggen ik had garen willen inslapen maar ik was te veel van streek zenewachtig om ter stond mijn kant terug te krijgen en inslaap te vallen dus was die goede vrouw barbarin mijn moeder niet maar wie was dan eigenlijk mijn moeder zou die nog beter nog liever wezen nee, dat was onmogelijk maar wat ik begreep wat ik voelde minder ruw, minder vreed zou geweest zijn dan barbarin en mij niet zo boos met zijn opgehevend stok zou hebben aangezien hij wilde mij naar het vondelingsgesticht senden zou vrouw barbarin dat kunnen verhinderen wat was een vondelingsgesticht in het dorp waren twee kinderen die men de kinderen van het gesticht noemden zij droegen een lode plaatje met een nummer om de hals zij waren slecht en sloordig gekleed zij kregen zelfs slaag en de kinderen uit de buurt liepen ze dikwels na zo als men een hond zonder meester najaagt ook omdat een hond zonder meester niemand heeft schermen kan oh, ik wil niet als die kinderen zijn ik wil geen nummer om mijn hals dragen ik wil niet dat men mij na loopt en mij na roept naar het gesticht naar het gesticht de gedachte daaraan alleen deed mij reeds huiveren en mijn tanden klapperen en ik sleep niet en barbarin zou te huis komen gelukkig kwam hij niet zo spoedig terug als hij wel gezicht had en was ik in die tussentijd door de slaap overmand einde van hoofdstuk 2 derde hoofdstuk van alleen op de wereld deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders alleen op de wereld door Hector Malau vertaald door Gerard Keller derde hoofdstuk de troep van signor Vitalis die nacht sleep ik door angst en vrees vermeesterd zeer onrustig en toen de morgen aanbraak was bij mijn ontwaken mijn eerste zorg om mijn bed aan alle kanten te betasten en eens in het rond te zien om mij te overtuigen dat met mij niet weggebracht had de ganze ochtend sprak barbarin geen woord tot mij en ik meende reeds dat hij het plan om mij naar het gesticht te zenden had opgegeven zeker had vrouw barbarin een goed woordje voor mij gedaan en waarschijnlijk was hij hem overgehaald mij bij zich te houden maar toen het 12 uurstoeg bevalt barbarin mij om mijn pet op te zetten en hem te volgen verschrikt zag ik vrouw barbarin aan en smeekte haar met mijn blik om hulp in het voorbij gaan wenk te zijmen dat ik maar gehoorzamen moest wel zij met een beweging van haar hand mij gerustelden als of zij zeggen wilden gehoefd niet bank te wezen zonder tegenspreken volgde ik dus barbarin wij wonen ver van het dorp bijna een uurgaans dat gehele uur ging voorbij zonder dat hij een woord tot mij sprak hij liep langzaam vooruit met zijn mankevoet wende nooit zijn hoofd om maar bleef van tijd tot tijds teelstaan en keerde zich dan geheel om ten einde zich te overtuigen dat ik hem nog altijd volgde waar bracht hij mij naartoe die vraag drong zich gedurig bij mij op ondanks de gerusttelende wenk van vrouw barbarin en om aan een gevaar dat ik voelde naderen te ontkomen pijnste ik over een middel om te ontvluchten met dit doel trachte ik achter te blijven als ik op een verre afstand van hem ben dacht ik zal ik in de sloot gaan liggen en dan zal hij mij niet kunnen vinden eerst bepaalde hij zich tot het bevel dat ik vlak achter hem moest blijven maar als poeder scheen hij mijn voornemen te gissen en nam hij mij bij de hand ik kon nu niet wel anders dan met hem meegaan en deed dit dan ook wij hadden het door bereikt en ieder die ons tegenkwam keerde zich om en staarde ons na want ik zag er uit als een nijdige hond die men aan een touw moet houden toen wij voorbij het koffiehuis kwamen verzocht een man die op de drempels stond ons om binnen te treden barbarin vatten mij bij mijn oor en liet mij eerst binnen gaan daarop sloot hij de deur ik gevoelde mij een weinig gerustig het koffiehuis scheen mij geen gevaarlijke plaats toe en dit was het koffiehuis waar ik zo lang het tijd reeds heen had willen gaan het koffiehuis en de herberg Notre Dame hoe zou het daar wel uitzien dickwels had ik mensen dit koffiehuis met wachelende vaten wanneer ik er voorbij kwam hoorde ik gewoonlijk schreven en zingen zo luid soms dat de vensters ervan rinkelden wat deed men daar wat gebeurde er achter die rode gordijnen ik zou dat dans te wetend komen ter welbar barin zich met de waard aan tafel zette sloop ik naar een hoek van het vertrek bij de schoorsteen en nam alles om mij heen eens op in de hoek tegenover de ingang zat een grijzaard die een zeer zonderlinge kleding droeg zo als ik nog nooit in mijn leven gezien had zijn haren die in lange lokken over zijn schoudersvielen waren voor een gedeelte door een kastorenhoed bedekt die met groene en rode veren versierd een schapenvacht waarvan de wol naar binnen was gekeerd bedekte zijn borst deze huid had geen armschaten en door twee openingen bij de schouders kwamen een paar armen te voorschijn die met een soort van fluwelenstof welke vroeger blauw geweest moest zijn bedekt waren voorts vroeg hij lange slopkousen die tot aan zijn knieën rijkten met rode banden waren toegebonden en verschrijdende malen over zijn benen gekruisd waren hij lag op zijn stoel uitgestrekt terwijl zijn kin in de rechterhand rusten en zijn elleboog op de enig sinds opgetrokken knie steunde nog nooit had ik een levend wezen in zulke kalme houding zien zitten hij geleek op één onzer uit hout gesneden heiligen in de kerk naast hem lagen drie honden doodstil en zo dicht mogelijk bij Elkander om zich te verwarmen een witte poedel een zwarte kardoes en een grijschoothondje een goedig listig snoetje de poedel had een oude soldatemuts op de kop die met een ledere bandje om zijn kin was vastgebonden terwijl ik de grijsaard met de grootste belangstelling zat aan te kijken spraakend Barbarin en de herbergier op vluisterende toon over mij Barbarin vertelde hem dat hij naar het dorp gegaan was om mij bij de burgemeester te brengen en deze te verzoeken aan het armbestuur een jaar gel te vragen om mij bij zich te kunnen houden zoveel had vrouw Barbarin dus van haar man kunnen verkrijgen en ik begreep daar stond dat zo Barbarin enig voordeel erin zag om mij bij zich te houden ik dan niets te vrezen zou hebben zonder daarvan de schijn te hebben hoorde alles wat er gesproken werd eens klaps stak hij zijn rechterhand naar mij uit en zich tot Barbarin wendende vroeg hij met vreemde tongval is dit het kind dat u hindert ja, dat is het kind en geloofd gij dat het bestuurde armhuizen u het geld voor zijn onderhoud terug zal geven wel daar hij geen ouders heeft en mij tot last is moet er toch wel iemand voor hem betalen dat is toch nogal billig geloof ik ik geef u daarin geen ongelijk maar geloofd gij dat alles wat billig is gebeurd nee, dat geloof ik niet wel nu ik ben zeker dat gij zulk een jaar geld nooit krijgen zult dan breng ik hem naar het Vondelingenhuis er is geen wet die hem rechtgevend kan om in mijn huis te blijven wanneer ik hem er niet langer inhoudend wil vroeger hebt gij erin toegestemd hem bij u te nemen dat was zo goed of gij voor altijd de zorg op u genomen had ik verzeker u tans dat ik hem niet houd en al moest ik hem op straat zetten ik zou hem weg doen misschien zou er wel een mil zijn om u ter stond van hem te bevrijden zeiden de oude man na een oog omlikt hebben nagedacht en voegte erbij misschien zou het gij en nog iets bij winnen ook als gij mij zo'n middel aan de hand doet dan schenk ik u van gantse harten een fles bestel de fles en uw zaak is in orde zeker? zeker de oude man stond van zijn stoel op en ging tegenover Barbara in zitten toen hij zich oprichtte werd de schapenvacht door een onwillekeurige beweging opgebeurd en ik meende te bespeuren dat hij in zijn linkerarm nog een hondel hoog wat zou hij zeggen? wat zou er gebeuren? ik had hem met smekende blik gevolgd uw wens is niet waar dat het kind niet langer uw brood eet of zo hij dat blijft doen dat gij er dan ook voor betaald wordt juist omdat oh welke reden wat u daarvoor hebt kan mij niet schelen ik behoef die niet te kennen voor mij is het voldoende te weten dat gij het kind niet langer bij u wilt houden als dat zo is geef hem mij dan en ik zal verder voor hem zorgen hem aan u geven wilde hij hem niet weg doen geeft men dan zo'n kind weg zo'n mooi kind want mooi is hij ik heb hem reeds gezien remie kom hier ik ging bevende naar de tafel wees maar niet bang ventje zijde de grijzaart zie hem maar eens aan vervolgde barbarrim ik zeg niet dat hij lelijk is want als hij lelijk was zou ik hem niet willen hebben met monsters houd ik mij niet op kom als hij een monster of een dwerg was gij zou er dan niet overdenken om hem naar het gesticht te zenden gij weet dat een monster waarde heeft en een veel voordeel daarvan trekken kan dat men het verhuurt of het zelf voor het een of ander gebruikt maar hij is geen dwerg en geen monster en hij is zo gezond en sterk als een groot mens zie maar eens welke been hij heeft hebt gij ze ooit rechter gezien barbarrins troopt mijn boekspijpen op die zijn ergedun zijde de oude man en zijn armen vervolgde barbarrim en hij is zo gezond en sterk als een groot mens zie maar eens welke been hij heeft en zijn armen vervolgde barbarrim de armen zijn evenals de been zij kunnen er door maar zij kunnen aan vermoeienis en ontbeering geen weerstand bieden hij niet maar bevoel hem dan eens van alle kanten bevoel hem eens de grijzaarts treek met zijn mageraand over mijn been schunnen met het hoofd en trok een bedenkelijk gezicht ik had reeds een dergelijk toneel bijgewond toen onze koeven kocht werd ook die was van alle kanten bevoeld en betast geworden de koper zou haar onmogelijk weer hebben kunnen verkopen en toch had hij haar gekocht en ze medegenomen zou die vreemde man mij kopen en medenemen ach moederbarbarin moederbarbarin ongelukkig genoeg was zij hier niet om mij te verdedigen als ik het maar gedurfd had zou ik gezicht hebben dat juist de oude barbarin mij, mijn zwakte en mijn magere armen en benen ver weten hapt maar ik begreep dat alviel ik hem in de reden mij deed niets dan een geduchte berisping op de hal zou halen en zweeg dus hij is een kind zoals er zoveel zijn zijde de grijzaart dat is waar maar hij is een stadskind het is dus zo goed als zeker dat hij nooit in staat zal wezen om op het lamp te werken zet hem eens aan de ploeg om de osse aan te jagen dan zult gezien of dat van geen lange duur kan zijn 10 jaar geen maand maar zie hem dan toch eens aan zie hem zelf maar eens aan ik stond aan het einde van de tafel tussen barbarin en de grijzaart de eens toten mij van zich af de ander wilde mij even min hebben nu zeiden de oude man eindelijk ik zal hem dan nemen zoals hij is maar gemoed mij wel verstaan ik koop hem niet van u ik huur hem slechts ik geef u 20 francs per jaar 20 francs dat is een goede som en ik betaal u zelfs vooruit jij krijgt 4 klinkende achterwielen en jij zijt van het kind af maar als ik het houdt zal het armgestuur mij meer dan 10 francs per maand betalen zeg liever 7 of 8 ik ken de prijzen maar hij moet hem ook te eenten geven hij zal werken als hij meent het dat hij tot werken in staat was zou het hij hem niet van de hand doen men neemt geen kinderen van het gesticht op om hun jaar geld maar alleen om hun werk dat maakt arbeiders van hem die betalen en niet betaald worden bovendien zou het ge hem wel bij u houden als hij u in enig opzicht van dienst kon wezen in ieder geval zou ik dan de 10 francs hebben en zo het bestuur hem in plaats van aan u aan een ander gaf dan zou het gij in het geheel niets hebben wanneer ik hem neem loopt gij die kans niet gij behoeft uw hand uit te steken hij stakt zijn hand in zijn zak en haalde een ledere beurs te voorschijn waaruit hij 4 zilverstukken nam die hij rinklent op tafel weerp vergeet niet rebarberin dat het kind eenmaal ouders hebben zal wat doet er dat toe dat het stellig niet onvordelers zal zijn voor hem die hem opgevoed hebben die hij daar ook niet op gerekend had zou ik hem nooit tot mij hebben genomen die worden van barberin als ik niet op zijn ouders gerekend had zou ik hem nooit tot mij genomen hebben boezemde mij nog groter afkeer voor hem in wat een slechte man was hij toch en omdat gij dans niet meer op de ouders reekend hernam de grijzaart zet gij hem op straat toen twien zullen de ouders zich dan wenden wanneer zij komen opdagen tot u niet waar en niet tot mij die zij niet kennen en als gij ze terugvind laten we dan afspreken dat wanneer die ouders komen wij de winst samen zullen deden dan geef ik u 30 francs stel 40 voor de weinige diensten die hij mij bewijzen zal kan ik u dat niet geven en welke diensten moet hij u bewijzen wat zijn benen betreft die zijn uitmuntend en zijn armen even zo dus blijf ik bij het geen ik gezegd heb maar waartoe acht gij hem dan in staat de oude man zag barberin enig sinds potend aan terwijl hij zijn glas met langzame teugen leegedronk om mij gezelschap te houden zeiden hij ik word oud en zavonds naar een vermoeiende dag als het slecht weer is ben ik dik wel zwaarmoedig hij zal mij dan enige afleiding bezorgen dat zullen zijn benen stelig wel kunnen verdragen toch niet lang hij zal moeten dansen springen en lopen en wanneer hij gelopen heeft zal hij weder moeten springen kortom hij zal deel uitmaken van het gezelschap van signor vitalis en waar is uw gezelschap ik ben signor vitalis zoals ongetwijfeld reeds geraden zult hebben ik zal u mijn gezelschap voorstellen daar gij verlangt er kennis mede te maken terwijl hij dit zeiden maakte hij zijn schapenvacht los en het vreemde dier dat hij onder zijn linkerarm bewaarde kwam in zijn hand dat dier had telkens zijn vacht in beweging gebracht maar het was geen hondje zoals ik eerst gemeent had wat voor soort dier kon dat wezen was het wel een dier ik wist niet welke naam ik geven moest aan dat zonderlingenschepsel dat ik voor de eerste mal zag met de grootste verbazing stond ik het aan te staren hij droeg een rood rokje met goudgalon afgezet maar zijn armen en benen waren naakt want het waren armen en benen en geen poten zij waren echter met een zwarte en geen blanke of rode huid bedekt even zo was zijn kop zo groot als een gebalde vuist pik zwart zijn gelaad was breed en kort een witneus met wijd opengespalpte neusgaten en gele lippen maar wat mij het meest van alles trof waren de beide ogen die zeer dicht bij elkander stonden grote levendigheid verieden en glinstelden als een paar spiegeltjes oh wat een lelijke aap rie Barbara in uit dat woord deed mij van mijn verbazing bekomen want al had ik nog nooit een aap gezien ik had er dikwijls over horen spreken het was dus geen zwart kind dat voor mij stond dat is de hoofdpersoon van mijn troep zijn vitalis dit is de heer Jolly Keur Jolly Keur mijn jongen maak voor het publiek uw compliment Jolly Keur bracht zijn gesloten hand aan de lippen en gaf ons elk een kushand nu een ander vervolgde vitalis terwijl hij zijn hand aan de poedeluitstak Señor Capy zal de eer hebben zijn vrienden aan het geachter gezelschap voor te stellen op dit bevel richten de poedel die tot nog tot doodstil was gebleven zich plotseling op zette zich op zijn achterste poten kruiste zijn beide voorpoten over de borst en de huiging voor zijn meester dat zijn muts bijna de grond raakte toen deze plichtpleging volbracht was keerde hij zich tot zijn makkers en met de ene poot terwijl hij de anderen op zijn borst hield wenkte hij hem naar daarbij te komen de beide honden die de ogen niet van hem hadden afgewend stond de eens klaps op en rijkte elk kander één der voorpoten evenals men in de wereld alkander de hand drukt daarop deden zij zes stappend voorwaarts toen drie achteruit en groeten het gezelschap hem die je capy noem vervolgde vitalis of in het Italiaans capitano is de chef de honden hij brengt daar hij de verstanderste is al mijn bevelen aan zijn makkers over dat bevolg het diertje dagins met zijn zwarte harem is senor serbino dat betekent bevallig een naam die hij in alle opzichten waardig is deze met haar bescheiden voorkomen is senora doltje een schone Engelse wie haar lieve naam eerlijk toekomt met deze merkwaardige personen en hun verschillende titels heb ik het genoeg de wereld door te trekken en zo goed en kwaad als het kan de kosten verdienen al naar het lot mijn gezin is capy de poedel kruiste zijn poten capy kom hier vriendje en wees nu eens vriendelijk alsjeblieft het zijn beschavende wezens die ik altijd zo beleefd mogelijk toespreek weest dan zo goed aan dat jong mens die u met zulke grote ogen aanstaat te zeggen hoe laat het is capy nadelde zijn meester lichte de schapenvacht op stak zijn pot in dienstverszak en haalde een groot silver oorloosje te voorschijn keek op de wijzerplaat en keft het toen zeer duidelijk tot twee mal toe daarna herhaalde hij nog drie keer dit keffen maar veel zachter en onduidelijker het was werkelijk kwart voor drieën goed zo zijn de vitales dank u, signor capy weest dan zo vriendelijk signor adultje te verzoeken touwtje te springen capy stak nu zijn pot in de zak van zijn meestersjas en trok daar een kort uit hij wengt de serbino en deze plaatste zich snel tegenover hem capy weerpunt toen een eind touw toe en beide begonnen dit met de grootste ernst te draaien toen de beweging zeer gelijkmatig was weerp doltje zich in het kort en sprong telkens even op terwijl zij haar vriendelijke ogen aanhoudend op haar meester gevestigd hield gij ziet zijde deze dat mijn leerlingen zeer verstandig zijn maar het verstand wordt dan eerst gewaardeerd wanneer men het vergelijkend kan daarom wens ik deze knap aan mijn gezelschap te verbinden hij zal de rol van een dier spelen en mijn leerlingen zullen des te hoge gewaardeerd worden foei om hem voor een beest te laten spelen ribarberin uit men moet een weinig geest hebben vervolg de vitales en ik geloof dat het jonge mens hiervan niet onblood zal zijn wanneer hij enige lessen heeft gehad het overig komt vanzelf wij zullen ter stond te proeven eens met hem nemen wanneer hij verstandig is dan zal hij begrijpen dat men met senior vitales de kans heeft geheel Frankrijk en nog wel tien andere landen te doorkruisen een vrij leven te leiden in plaats van achter de ossen te lopen en iedere dag op hetzelfde land van de morgen tot de avond te moeten werken terwijl wanneer hij onverstandig is en helpt en schreeuwt senior vitales houdt niet van stoute kinderen en dan neemt hij hem niet met zich mede dan gaat het ondeugende kind naar het gesticht waar hij hard werken moet en weinig te eten krijgt ik was verstandig genoeg om de zin van deze woorden te vatten maar tussen ze te begrijpen en een besluit te nemen was nog een groot verschil de leerlingen van senior vitales waren zeer aardig en vermakelijk en het moest ook wel aangenaam zijn om veel te wandelen maar om hen te volgen moest ik vrouw Barberin verlapten het is waar zo ik dit weigende zou ik misschien toch niet bij vrouw Barberin blijven en zou men mij naar het gesticht senden toen ik daar als vastgenageld staan bleef en de tranen mij in de ogen wilden streek vitales zachtkens met zijn hand over mijn wang kom aan, zeiden hij het kerelje begrijpt mij want hij haalt niet hij zal wel verstandig wezen en morgen ach meneer riep ik laat mij bij moeder Barberin alsjeblieft maar voor ik nog iets had kunnen zeggen werd ik door een heftige blaf van Kapi in de reden gevallen de hond sprong tegelijk naar de tafel waarop Jolly Keur was blijven zitten deze had gebruik gemaakt van een ogenblik dat ieders ogen op mij gerecht was en uit volle wijnglas van zijn meester leeggedronken maar Kapi die goed te wacht hield had deze ape streek gezien en als een trouwe waker wilde hij dit verhinderen meneer Jolly Keur zei de vitales op strenger toon gij zeid en lekker bek en een schelm ga in de hoek staan met hoe neus tegen de muur en gij Serbino moet op hem passen als hij zich beweegt geefen dan maar een flinke klap wat u betreft meneer Kapi gij zeid een oppassende hond laat mij u de poot drukken terwijl de ape zacht kermend aan het bevel gehoorzaamde rijkte de hond vieren gelukkig zijn poot aan zijn meester laten wij Tans onze zaken verder behandelen begon vitales ik geef u dus 30 francs nee 40 er volgde nu een zeer levende gesprek maar vitales brak dit eens klaps af door te zeggen de knap moet zich hier vervelen laat hij maar wat in de tuin gaan spelen hij gaf tegelijk aan Barbara in een wenk ja dat is goed ga maar naar de tuin maar kom niet terug ik uroep anders word ik boos ik kon niet anders dan gehoorzaamde wat ik dan ook deed ik ging dus naar de tuin maar tot spelen voelde ik volstrekt geen lust ik ging op een stoel zitten en verviel in diep gepijns mijn lot zou op dat oog omlik worden beslist wat zou betwezen ik bibberde van koude en angst het onderhoud tussen vitales en Barbara in duurde geruime tijd want meer dan een uur verliep er voor hij bij mij in de tuin kwam eindelijk zag ik hem hij was alleen kwam hij mij halen om mij aan vitales te geven kom, ga mede naar huis sprak hij naar huis ik zou vrouw Barbara in dus niet verlaten ik had het hem graag willen vragen maar ik durfde niet want hij is geen in een kwaalde luim wij spraken onderweg geen woord maar even voor wij de woning bereikten stond Barbara in stil hij begrijpt, zeiden hij terwijl hij mij weder bij mijn oorg geef dat als hij een woord vertelt van het geen geef vandaag gehoord hebt dit u duur te staan zal komen dus opgepast einde van hoofdstuk 3 vierde hoofdstuk van alleen op de wereld deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders alleen op de wereld door Hector Malo vertaald door Gerard Keller vierde hoofdstuk het ouderlijk huis wel, vroeg vrouw Barbara in toen we te huis kwamen wat heeft de burgemeester gezegd wij hebben hem niet gezien hoe? hebt hij hem niet gezien? nee ik heb enige vrienden in Notre-Dame aangetroffen en toen wij daar vandaan kwamen was het te laat morgen zullen wij er heen gaan Barbara in had dus voorgoed afgezien van zijn plan om mij aan de honden man te verkopen onderweg had ik mezelf gedurig afgevraagd of in dit naar huis gaan niet de een of andere listige streek lag opgesloten maar de laatste woorden maakte een einde aan de twijfel die nog bij mij bestond daar wij de andere morgen naar het dorp zouden terugkeren om de burgemeester te bezoeken had Barbara in zeker het voorstel van vitales van de hand gewezen toch zou ik ondanks de bedreigingen zeker mijn vrees aan vrouw Barbara in hebben mede gedeeld als ik mij slechts een ogenblik met haar alleen had bevonden maar Barbara in verliet de ganze avond zijn woning niet en ik begaf mij te bed zonder dat de gelegenheid waarop ik wachtte zich had voorgedaan ik sliep in met de gedachte dat ik de andere morgen aan mijn hart wel zou kunnen luchtgeven maar toen ik de volgende morgen op stond was vrouw Barbara in niet te vinden toen ik haar in de omtrek van het huis zocht vroeg Barbara in wat ik wilde moeder zij is naar het dorp en komt eerst vanmiddag terug zonder te weten waarom maakte die afwezigheid mij zeer ongerust zij had de vorige avond niet gezegd dat zij naar het dorp zou gaan waarom had zij niet op ons gewacht daar wij toch ook dezelfde weg gingen zou zij weten dat de huis zijn voor wij vertrokken een onbestemde vrees maakte zich van mijn meester zonder mezelf rekenschap te geven van het gevaar dat mij dreigde gevoelde ik toch dat mij iets boven het hoofding Barbara in zag mij aan met een uitdrukking die weinig geschikt was om mij gerust te stellen daar ik die blik niet langer wilde verdragen ging ik in de tuin die tuin was niet groot maar voor ons toch van veelwaarde want door hem werden wij gevoed en behalve brood kregen wij er bijna alles uit aardappelen, bonen, kool, wortels en knollen geen plekje was dan ook ongebruikt gebleven toch had vrouw Barbara in mij een stukje grond afgestaan waarin ik een onnoemelijk aantal planten, kruiden en verschillende soorten van mossige plant had deek aan de rand van het bos of in de nabijheid der Heggen had gezocht terwijl ik onze koeliet wijden en die ik dan des middags in mijn tuin overplanten het was volstrekt geen mooie tuin met vrij onderhoude paden en nette bloemperken waarin de zeldzaamste bloemen prijkten zij die hier voorbij kwamen zouden niet eens stil staan om over de hecht te gluren maar zo als hij was had ik hem lief hij was van mij het was mijn grond en mijn werk ik kon er in doen wat ik wilde of mij inviel en wanneer ik er over sprak wat wel twintig maaldaags gebeurde dan sprak ik altijd van mijn tuin de vorige zomer had ik mijn kwekerij eerst aangelegd dus eerst tegen de lente zouden de bloemen uitkomen sommige misschien reeds bij het einde van de winter mijn nieuwsgierigheid werd dus in de hoogste mate opgewekt de krokenzen vertoonden reeds enige gele knoppen en de maden liefjes staken even hun kopje boven de grond nog tussen de bladeren verscholen hoe zou dat alles in bloei staan daar ging ik iedere dag naar kijken maar er was nog een gedeelte van mijn tuin dat ik elke dag met nog groter belangstelling ja, zelfs met een gevoel van spanning bezocht in dat gedeelte had ik een fruit geplant die ik gekregen had en die in ons dorp waar weinig bekend was peerappelen men had mij verzekerd dat zij veel beter bollen kreeg dan de aardappelen en de smaak aangenamer was dan die der artischokken en knollen en nog veel andere gewassen deze voorstelling had mij op de gedachten gebracht om vrouw Barberin een verrassing te bezorgen ik vertelde haar niets van dit geschenk ik plantte de bollen in mijn tuin toen zij begonnen uit te botten zei de ik dat het bloemen waren en wacht er nu tot ik eindelijk op een mooie morgen wanneer zij rijp waren van de afwezigheid van vrouw Barberin gebruik zou kunnen maken om ze uit de grond te trekken en ze dan zelf te koken hoe? dat wist ik niet maar mijn verbeelding bekommende zich niet over zul ene kleinigheid en als vrouw Barberin weet dat de huis zou zijn wilde ik ze daarbij het avond eten voor zetten wat zou ik haar dan verrassen en wat zou ze in haar schik wezen want dan zouden wij een nieuw gerecht hebben dat onze aardappelen in alle opzichten kon vervangen en vrouw Barberin zou dan niet meer gebeurt behoeven te gaan onder de verkoop van onze roezetten en de uitvinder van dit nieuwe gerecht zou ik zijn ik Remi ik zou dus ook nuttig wezen met zulke plannen in mijn hoofd was ik, dat valt te begrijpen bijzonder begaan met mijn bollen edere dag ging ik naar het plekje waar ik ze geplant had en in mijn oog was het of zij nooit zouden uitkomen ik lag geknield op de grond met mijn handen onder het hoofd en mijn neus vlak op mijn knollen toen ik plotseling op ongeduldige toon bij bij mijn naam hoorde roepen het was Barberin stem wat wilde hij van mij ik haaste mij om naar huis terug te keren hoe groot was mijn verbazing toen ik bij de schoorsteen mantel Vitalis en zijn honden zag staan ik begreep er stond wat Barberin van mij wilde Vitalis kwam mij halen en zeker had Barberin zijn een vrouw uitgezonden om geheel her en meest op te kunnen zijn ik besefte wel dat Barberin volstrekt geen medeleide met mij hebben zou nog mijn enige hulp verlenen wilde ik snelde dus naar Vitalis toe ach meneer Ibik neem mij alsjeblieft niet mede en ik barste het snikken los kom mijn jongen zijde hij vriendelijk gij zult niet ongelukkig bij mij wezen ik slaan nooit kinderen en bovendien zullen mijn leerlingen uw gezelschap houden en zij zei lang niet oneerdig wie zout gij betreuren vrouw Barberin vrouw Barberin in elk geval zout gij toch niet hier blijven sprak Barberin terwijl hij mij ruw bij mijn arm greep gij had te kiezen tussen deze man en het gesticht nee vrouw Barberin kom gij begint mij te vervelen zijde Barberin toernig als gij wilt dat ik u hier met stokslagend vandaan jaag had gij het maar te zeggen het kind wilde liever bij zijn moeder Barberin blijven zijde Vitalis gij moet hem daarvoor niet slaan het is een bewijs dat hij een hart heeft als gij hem beklaagt dan gaat hij nog harder schreven laten wij tans tot onze zaken overgaan terwijl hij dit zijde wie op Vitalis acht stukken van vijf Franks op tafel die Barberin met één enkele beweging van de hand in zijn zak liet glijden waar is het pakje voor Vitalis hier gaf Barberin ten antwoord terwijl hij hem een blau geruute zakdoek overhandigde waarvan de vier hoeken waren samengenoopt Vitalis maakte ze los en onderzocht toen alles wat deze doek bevatten slechts twee hemden en een broek waren daarin dat hebben we niet afgesproken zijde Vitalis gij moet mij al zijn kledingstukken geven en dit zijn enige lompen hij heeft niets anders als ik het aan de knap vroeg zou hij zeggen dat het een leugen was maar ik wil daarover niet met u twisten ik heb geen tijd daar toe ik moet weg kom ventje hoe heet gij Remy kom Remy neem nu het pakje en ga vooruit Kapi ik stak eerst hem en daarop Barberin mijn hand toe maar beide keerden het hoofd om en ik voelde dat Vitalis mij bij de pols greep ik moest lopen oh mijn dierbaar huis het was mij toen ik de drempel overstreekt of ik een gedeelte van mijn leven daar achter liet ontroerd weerp ik nog een blik om mij heen mijn ogen vulden zich met tranen toen ik niemand zag aan wie ik hulp kon vragen niemand op weg niemand in mijn onmiddelijke nabijheid ik riep moeder, moeder Barberin maar niemand gaf enig antwoord op mijn angstkreet die in een snik eindigde ik moest Vitalis volgen die mijn pols niet had losgelaten goede reis rie Barberin en hij ging weder in huis helaas er viel tans niets meer aan te veranderen kom Remy, laten wij nu ook gaan sprak Vitalis en hij trok mij bij de arm mede ik ging toen naast hem lopen gelukkig versnelde hij zijn pas niet en ik geloof zelfs dat hij hem naar mijn stap regelde de weg die wij volgen moesten was berg opwaarts en bij elke kronkeling die hij maakte zag ik het huis aan vrouw Barberin maar telkens al kleiner en kleiner menigmaal had ik dit pad beklommen en ik wist dan ook dat ik bij de laatste hoek ons huis nog slechts eenmaal zien zou en zodra wij de vlakte bereikt hadden dit geheel uit het oog zou verliezen ik zou het dan nooit weder zien en voor mij strikte zich het onbekende uit en achter mij lag het huis waarin ik tot op deze dag gelukkig geweest was en dat ik nooit in mijn leven wederbetreden zou gelukkig moesten wij geruimertijd klimmen eindelijk bereikte wij dan ook de top Vitalis had mij steeds bij de hand gehouden mag ik een ogenblik rusten voor ik hem met alle genoegen mijn jongen en voor de eerstemaal liet hij mijn hand los maar op hetzelfde ooromlijk zag ik dat hij zijn blik op Kapi vestigde en hem een teken gaf dat deze scheen te begrijpen Kapi deed als een herdershond hij verliet er stond het hoofd van zijn kudde en plaatste zich achter mij deze beweging was voldoende om mij het teken te verklaren Kapi was mijn bewaker indien ik een poging deed om te ontsnappen dan zou hij zeker tegen mij opspringen ik zette mij op het gras en Kapi volgde mij toen ik zat was mijn eerste werk om met mijn betraande ogen het huis van vrouw Barbarim te zoeken aan onze voeten strikte zich het dal uit het bos en wijnland elk aan er afwisseld in en geheel in dit diepte lag mijn ouderlijk huis de woning waarin ik was opgevoerd zij was zeer gemakkelijk tussen het gebomte te onderscheiden want een lichte rookwulk steeg uit de schoorsteen op en terwijl die zich staatig omhoog geverhief reed zij tot ons op was het verbeelding of werkelijkheid maar het was mij of die rook de geur de eikenbladen met zich bracht die gedroogd waren tussen de stapels takkebossen waarmee we altijd het vuur aanmaakten het kwam mij voor of ik nog in het hoekje bij de haart zat op mijn bankje met mijn voeten in de as terwijl de wind door de schoorsteen gierde en de rook ons in het gelaadsloeg ondanks de afstand en de hoogte waarop ik mij bevond kon ik alle voorwerpen duidelijk onderscheiden en hadden zij dezelfde vormen gedaan te maar enigszins verkleind behouden op de mesthoop liep onze kip heen en weer de laatste die ons was overgebleven maar zij had dezelfde grote en als ik haar niet zo goed kende zou ik haar voor een duif gehouden hebben achter het huis zag ik de peraboon met zijn krommestam die ik zoveel jaren tot mijn paard gebruikt had verderop naast de beek die zich als een zilveren lijn tussen het donkere groen kronkelde zag ik het kanaal dat tot afleiding van het water verdiende en dat ik met zoveel moeite gegraven had om mijn molenrad dat ik zelf had gemaakt in beweging te brengen helaas het had ondanks al mijn werk nooit willen draaien alles stond op zijn gewone plaats mijn kruiwagen en mijn ploeg die ik van een knoestige boomtak gemaakt had in mijn tuin mijn heerlijke tuin wie zou nu mijn mooie bloemen zien bloeien wie zou mijn peerappelen rooien barbarin zeker die nare barbarin nog een stap verder en alles zou voor mijn ogen verdwenen zijn eens klaps ontdekte ik op de weg die van het dorp naar het huis leid heel in de verte een witte muts hij verdween achter een goed bomen maar kwam ogenblikkelijk weder te voorschijn zij was op zulke afstand van mij dat ik slechts de witte muts onderscheiden kon die als een vlinder met bleke kleuren tussen de bomen flatterde maar er zijn ogenblikken in het leven waarin het hart beter en verder ziet dan de scherpste blik ik herkende moeder barbarin zij was het daar was ik zeker van ik voelde dat zij het was kom zij de vitales zullen we verder gaan oh meneer alsjeblieft nog niet het is dan toch een leugen die men mij vertelt heeft jij hebt geen benen nu reeds moeten zijn dat belooft niet veelgoeds maar ik gaf geen antwoord ik sta er slechts voor mij het was vrouw barbarin het was haar muts het was haar blauwe japon kortom zij was het zij liep snel voort als of zij haast had om thuis te komen toen zij het hek bereikt had duwden zij het open en liep met grote schredende tuin door ik sprong plotsling van het gras op kapiteletten die even ineens opsprong vrouw barbarin bleef niet lang in huis zij kwam spoedig weer uit de deur en liep in de tuin heen en weer zij zocht mij ik boog mij voorover en uit alle macht riep ik moeder maar mijn stem kon niet tot haar doordringen nog het kabelen van de beek over stemmen zij ging in de lucht verloren wat hebt zij voor vitales ik geloof dat geen gek wordt zonder de antwoorden hield ik de ogen op vrouw barbarin gevestigd maar zij wist niet dat ik zo dicht bij haar was en zij zag niet naar boven zij had nu de tuin ten einde gelopen en liet haar ogen naar alle kant te gaan ik riep nog luider maar even als de eerste mal was het ook tans te vergeefs vitales gister toen de waarheid en beklom ook de helling hij bespeurde ter stond de witte muts arme jonge fluisterde hij oh alsjeblieft riep ik aangemoedigd door zijn medeleide laat mij toch terug gaan maar hij vatten mij bij de hand en liep de weg op nu zijn hij uitgerust en kunnen we dus verder gaan ik wilde mij losrukken maar hij hield mij stevig vast kapi zeiden hij serbino kapi achter mij serbino veruit ik moest vitales dus wel volgen toen wij enige sreden gedaan hadden wende ik het hoofd om wij daalde nu de heuvelrug af en ik kon nog het dal nog mijn woning meer zien heel in de verte niets dan de blauwe heuvels die tot de hemelschijnen te reiken mijn blik verloor zich in de oneindige ruimte einde van hoofdstuk 4 vijf de hoofdstuk van alleen op de wereld deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Kunders alleen op de wereld door Hector Malau vertaald door Gerard Keller vijf de hoofdstuk op reis wanneer men voor veertig Frankskinderen koopt ligt hierin nog niet opgesloten dat men een wilde man is en mensen vlees opdoet omdat te eten vitales wilde mij niet opeten en een zeldzame uitzondering hij was volstrekt geen slecht mens hiervan kreeg ik weldra ondervinding het was op de kruin van de berg die de beddingen van de Loire en de Dordonje van Alcandreschijt dat hij mijn handgevat had en bijna onmiddelijk begonnen wij langs de zuidelijke helling af te dalen toen wij ongeveer een kwartier gelopen hadden liet hij mij los nu kunt je langzaam naast mij voortgaan maar bedenk wel dat als geontvluchten wilt Kapi en Serbino uw spoedersouden hebben ingehaald en zij scherpe tanden hebben dat het mij onmogelijk was om te ontvluchten besefte ik volkomen en even zo dat het een vergeefse poging wezen zou om het te beproven een diepe zucht ontglipte me gescheint u ongelukkig te voelen dat begrijp ik en ik neem het u niet kwalijk jij kunt gerust eens uitwenen als je daar toe lust hebt maar wezen van overtuigd dat ik u niet tot uw ongeluk meden neem wat zou er van u geworden zijn waarschijnlijk zou het getans in het gesticht wezen de mensen die u opgevoed hebben zijn uw vader en moeder niet die vrouw is goed voor u geweest zoals gezegd en geen hout van haar het spijt u dat geen haar verlaten moet dat is alles goed en wel maar bedenk dat zij u niet bij zich zou hebben kunnen houden tegen de wil van haar man die man is overreed niet als gewelmeend hij is arm hij is afgetopt en kan niet meer werken maar hij is ingezien dat hij niet van honger kan omkomen om u te voeden begrijp van nu af aan mijn jongen dat het levendik wel eens een strijd is waarin men niet doen kan wat men wil dit was zeker zeer verstandig gesproken of liever het getuigde van veel ondervinding maar met dat al aanwezig dat meer tot mijn hart sprak dan alle woorden ene scheiding ik zou haar die mij opgevoerd had die mij zo menigmaal had geliefd koost die ik beminde niet terugzien mijn moeder en die gedachte kneep mij als het ware de keel toe toch liep ik naast Vitalis Voort telkens bij mezelf de woorden herhalende die hij gesproken had ongetwijfeld was dat alles de zuiveren waarheid barbarin was mijn vader niet en er bestond geen leid reden die hem de verplichting oplegden om ten gevallen van mij armoede te leiden hij had mij bij zich in huis genomen en mij opgevoerd zo hij mij tansweg zond dan was dit omdat hij mij niet langer bij zich houden kon wanneer ik aan hem dacht moest ik mij niet de laatste ogen blikken voor het geheugen halen maar de jaren die ik in zijn huis had doorgebracht denkensna over het gen ik u gezegd heb mijn jongen herhaalde Vitalis van tijd tot tijd hij zult er met mij niet ongelukkiger omwezen nadat wij een vrij steile helling waren afgedaald hadden we een grote vlakte bereikt die zover ons oog rijkte zich voor ons uitstrekte geen bomen geen huizen een vlakte slechts uit heide bestaande en hier en daar afgewisseld door lager ruwe struiken die wanneer de winter langs trek een golvende beweging maakten gij ziet sprak Vitalis terwijl hij met zijn hand op de vlakte wees dat het vergeefse moeite wezen zou indien gij ontsnappen wilde gij zou ter stond door capi en serbino achterhaald worden ik dacht al niet meer aan ontvluchten maar zou ik heen gaan bij wie bovendien zou die oude man reizenbaard misschien zo slecht niet wezen als ik in het eerste gemeent had en wanneer hij mijn meester was zou hij misschien geen hard vochtig man blijken geruime tijd liepen wij over deze vlakte voort omringt door niets anders dan heidevelden zover ons oog rijkte en hier en daar enige heuvels ik had mij een gans andere voorstelling van reizen gemaakt en als ik soms tijds in mijn kinderlijke droom in mijn dorp verlaten had dan was het om een vrije landstreek te bezoeken die in geen deelig geleek op de werkelijkheid welke zich tans aan mij voordeed het was voor de eerste mal dat ik zulke een verrentocht maakte zonder stil te houden mijn meester stapte regelmatig en met grote schreden door terwijl hij Jolie Keur op zijn schouder of op zijn rijzak droeg en naast hem trippelden rustig de honden van tijd tot tijd sprak Vitalis hun eenvriendelijk woord toe nu eens in het Frans dan weder in een taal die ik niet verstond nog hij nog zij dachten een ogenblik aan moeheid maar bij mij was dit niet het geval ik was uitgeput mijn lichamelijke vermoeidheid gevoegd bij mijn verdriet had al mijn krachtend geëist ik sleepte mijn benen voort en het kostte mij zelfs grote inspanning om mijn meester te volgen toch durfde ik niet vragen om weder uit te rusten uw klompen maken nu stellig moe zeiden hij de ussel zal ik schoenen voor u kopen die woorden gaven mijn nieuwe moed schoenen toch was altijd mijn vuurigste verlangen geweest de zoon van de burgemeester en van de herberg hier droogend schoenen weer zondags als zij in de mis kwamen bijna onhoorbaar over de stenen vloer liepen terwijl wij boeren met onze klompen een geweldig leven maakten is er zo ongeveer dat is een woord uit uw hart antwoorden vitale slachend gij wilt de schaarnes schoenen hebben nu ik beloof je ze met spijkers in de zolen zelfs en gezuld ook een fluvelen broek krijgen en een jas en een hoed dat zal uw tranen wel doen op droog en hoop ik en uw benend geven om de overige zesmeilen af te leggen schoenen met spijkers dat is heerlijk schoenen waren reeds voor mij een wonder maar toen ik van spijkers hoorde vergat ik mijn verdriet nee zeker mijn meester was geen slecht mens zou een slecht mens er aan gedacht hebben dat mijn klompen mij konden hinderen schoenen schoenen met spijkers een fluvelen broek een jas, een hoed als vrouw Barberin mij zag wat zou zij dan in haar schik wezen wat zou zij trots op mij zijn hoe jammer dat ussel nog zo ver af was ondanks de schoenen en de fluvelen broek die aan het eind ter zesmeilen mijn loon zouden zijn scheen het mij toch nog een geduchte wandeling toe gelukkig kwam het weer mij te hulp de hemel die sedert ons vertrek onbevolkt was geweest begon langzamer hand te betrekken en Weldra viel een motregen die wel niet zo ophouden de schapen vacht beschutte vitales voldoende en zij kon ook jollykeur beschermen die bij de eerste droppel ter stond zijn schelplaats had opgezocht maar de honden en ik die geen mantel of iets dergelijks hadden waren Weldra druipnat de dieren konden zich van tijd tot tijd nog eens afschudden maar dit middel stond mij niet ten dienste ik moest voortlopen onder een vracht die mij bijna verpletterde en mij ijskoud maakte zij heeft geen spoede verkouden volg hij mij? dat weet ik niet ik geloof niet dat ik ooit verkouden was goed goed in u maar ik wil u niet niet nodeloos bloot stellen wij zullen vandaag niet verder gaan daar gins ligt een dorp en daar zullen wij de nacht doorbrengen maar er was geen herberg in dat dorp en niemand wilde een onderkomen geven aan een zwerveling die in kind en drie vuile honden bij zich had en men wierp de deur voor onze neus dicht wij gingen van het ene huis naar het andere zonder dat iemand ons opende zouden wij dan toch genoodzaakt wezen om zonder even te rusten de vier meiden af te leggen die ons nog van ussel schijden het werd nacht en de regen deed ons verstijven het was of mijn benen wij zouden blijven staan oh dat heerlijke huis van moeder barbarin eindelijk wilde een boer die wat mens liefender was dan de anderen ons wel zijn schuur afstaan maar voor hij ons binnen liet stelde hij tot voorwaarde dat wij geen licht mochten aansteken geef mij uw lucifers zeiden hij tot vitales ik zal ze u morgen bij uw vertrek teruggeven wij hadden nu tenminste een dak dat ons beschutte kon en de regen zou niet op ons neervallen vitales was een bedachtzaam man die zonder de nodige levens behoeften nooit op reis zou gaan in de ranzel die hij op zijn rug droeg had hij een grote snede brood die hij in vier stukken brak toen zag ik voor de eerste mal hoe hij gehoorzaamheid en tucht wist de handhaven terwijl wij van de ene deur naar de andere dwaalden om een nacht verblijf te zoeken was Serbino een huis binnen gelopen waaruit hij ter stond weet dat de voorschijn was gekomen met een kors brood in zijn bek vitales had toen maar één woord gezegd en ik denk eraan tot vanavond Serbino ik dacht niet meer aan de diefstal tot op het oogomlek dat mijn meester het brood verdeelde Serbino liet de kop hangen wij waren op twee bossen varen na zalkande gezeten met joli keur tussen ons de drie honden lagen voor ons uitgestrekt kapi en doltje hielde de ogen strak op hun meester gevestigd Serbino daarin tegen lag met zijn kop op de grond en met hangende oren laat de dief zich verwijderen zij de vitales op bevelende toon en in een hoek gaan liggen hij gaat zonder eten naar bed Serbino verlieter stond zijn plaats en kroop in de hoek die zijn meester hem aanwees hij ging onder het hoop strooligen en wij zagen hem niet meer maar hoorde een telkend zacht kreunen toen dit gebeurd was rijk de vitales mij het brood en terwijl hij het zijne had deelde hij aan joli keur kapi en doltje een porties uit de laatste maanden was ik bij vrouw barbarin niet verwend toch scheen deze verandering mij zeer vreed hoe heerlijk was het hoekje bij de hart met welk een genot zou ik onder mijn lakens gekropen zijn terwijl ik het dek over mijn neus haalde maar helaas er kon geen spraken zijn van lakens of van dek en wij mochten blijden wezen dat wij een lichtplaats van strool hadden uitgeput van vermoeienis als versteemd reelde ik van koude in mijn natte klederum het was nu donker en nacht geworden maar ik dacht niet aan het slapen uw tanden klapperen zijde vitales het gij het koud een beetje ik hoorde dat hij zijn zak opende ik bezit geen vrije garderobe vervolgde hij maar hier had hij waarin gij uw wikkele kunt wanneer geu van uw natte klederen het ondaan gij moet dan maar onder het stro kruipen en ik werd dat gij wel warm zult worden en inslapen toch werd ik niet zo spoelig warm als vitales wel had gemeend nog lange tijd lag ik de woel hem en mij op mijn stro te keren en te wenden en te pijnlijk en te ongelukkig om in slaap te geraken zou het voortaan iedere dag zo wezen zonder ooit te rusten in de regen lopen in een schuur slapen van koude bibbrim en tot avond eten niets anders krijgen dan een stukje droge brood en niemand om mij te beklagen niemand om mij lief te hebben koude bibbrim terwijl ik hierover lachte pijnzen met een bezwaart gemoet en ogen vol tranen voelde ik eens klaps een warme adem over mijn gelaad glijden ik strekte de hand uit en voelde het kruusige haar van kapie hij was mij stil genaderd en kroop behoedzaam voort tussen de varen hij snof zachtkens zijn adem streek mij langs het gelaad en over mijn haren wat wilde hij? hij strekte zich op het stro uit en begon mijn hand te likken getroffen door deze liefkozing richtte ik mij half op en drukte hem een kus op zijn koude neus hij gaf een onderdruk te kreet en legde toen eens klaps zijn poot in mijn hand zonder zich verder te bewegen ik vergad toen mijn vermoeidheid en mijn verdriet mijn toegeknepen keel ontspannen zich weder ik haalde weer adem ik was niet meer alleen ik had een vriend einde van de hoofdstuk 5