 Dzień dobry. Witamy Państwa bardzo serdecznie na kolejnej debacie na Tegoroczny Festiwalu Dialog Wrocław. Debatę poprowadzi Edwin Bendyk, ale zanim Edwinowi przedstawię przekaże mikrofon, to chciałbym tylko przedstawić naszych gości. Od prawej Jens Hilly, Maxim Gorki Teater, Mathias Lilienthal, Minkner Kamerspiele, Selmas Pachic, Mes Festival Sarajevo, Goran Iñac Mladinsko Teater, Rakel Brumana, Mostra Internacjonaldu Teatro do Sao Paulo, Tomasz Kireńczuk, Edwin Bendyk. I zaczynamy. Dzień dobry Państwu. Witam serdecznie na kolejnej debacie kolejnego dnia festiwalu, jak się tworzy wszyscy i tworzy wszyscy pamiętajmy i obserwujemy. Tematem naszej dyskusji jest programowany, on był znacznie wcześniej, ale dzisiaj widać mocno wraza nas chodzi z duchem czasu. Po co ten teatr o programowaniu w czasach kryzysu? Temat właśnie cała sztuka, żeśmy go nie spłaszczyli, tylko spróbowali znaleźć w nim kilka wątków, które właściwie nas do problemu kryzysu odniosą. I to można oczywiście dwie podstawowe interpretacje zastosować. Pierwsza to jest teatr wobec kryzysu, ale kryzysu jako tematu, który się rozwija i wojny, które się toczą, kryzys gospodarczy, problemy, które zaczynają być istotne nie tylko względów politycznych, społecznych, ale też domagać się jakiejś reprezentacji symbolicznej w przestrzeni sztuki, również w przestrzeni teatru. I o tym od wielu lat dialog chociażby też tym się zajmował i czy inne festiwale, czy teatr jako instytucja w Polsce dobrze wiemy. Ale nagle odkrywamy, że kryzys produkuje również kryzys teatrze, konsekwencje kryzysu przekładają się chociażby na pewne efekty polityczne, na zmiany polityczne, na pytania, takie jakie u nas zaczęło to mocno stawiać, a o rolę my, którzy jesteśmy przyzwyczajeni w Polsce do teatru publicznego, mamy bardzo długą tradycję, świętowaliśmy niedawno 250 lat instytucji teatru publicznego, nagle zaczynamy stawiać zasadnicze pytania o teatr publiczny, funkcjonować rolę środków publicznych na finansowanie sztuki, o autonomię w obszarze tych środków, właśnie kryzys, który doprowadził do zmiany politycznej, spowodował, że dzisiaj zastanawiamy się, co to znaczy, co można robić za publiczne i na ile demokratyczna kontrola jest w zgodzie z naszym myśleniem autonomii, instytucji sztuki i autonomii sztuki w ogóle. I ten festiwal dialog jest najlepszym przykładem właśnie starcia z energią tego kryzysu, kiedy przeciwstawiamy, tak jak to było powiedziane u pana prezydenta, międzynarodową wspólnotę artystów, wspólnocie narodowej. Efektem jest, są jakieś próby, cenzury, czy wpływania na program, na to co teatr podejmuje jako instytucja, czy festiwale pokazują jako przegląd. Wiemy, że to oczywiście nie jest problem Polski w różnych kontekstach, te elementy kryzysowe się pokazują, mają różny powód, obserwujemy od lat, na przykład jak festiwal wawienionie się rozwija i jak on reaguje na różne kryzysy, na przykład na kryzys prekariatu, pracowników sezonowych, którzy są związani z organizacją czegoś takiego jak festiwal, ale festiwal nagle okazuje się, że to może być kluczowy problem, żeby w ogóle pokazać, wiemy, że jeden z festiwali wawienionym był odwołany właśnie przez niemożliwość uzgodnienia kwestii z pracownikami sezonowymi, którzy walczyli o swoje prawa, czy z kolei też presja polityczna związana z władzą lokalną, frontu narodowego, który nie chce dofinansowywać festiwalowa wawienionie w takim kwocie jak to było przyjęte, więc w krajach nawet, gdzie wydawało by się, że instytucje demokratyczne funkcjonują, te pytania się pojawiają. Arpat Schilling jako wróg demokracji w nawęgrzech już jest ikoną tych problemów, czy ostatnio Kirill Serebrenikow w Rosji, to wszyscy znamy, ale mamy znakomite grono, osób z różnych miejsc Europi i ze świata, bo mamy przecież też Brazylii tutaj, więc ja bym chciał w pierwszej rundzie naszej rozmowy też oczywiście Państwa zaprosimy potem do tej dyskusji, ale w tej pierwszej rundzie zapytać po kolei każdego z Państwa, jak to wygląda z miejsca, w którym działacie, instytucji, które organizujecie, właśnie to poczucie tego napięcia między chęcią realizacji jakiejś misji programowej realizowania tego, co jest Wam bliskie w polu sztuki i w konfrontacji z naciskami, które uniemożliwiają to, czy jakiego typu pola napięć są dla Was najważniejsze, na ile to co na przykład dzieje się ostatnio u nas, w Polsce działa się chociażby z dialogiem, jest zrozumiałe, czy jest w ogóle jakby istotne, nieistotne, po prostu jak my się tutaj, na ile mamy jakieś wspólne połączenia między problemami, które między naszymi tutaj kulturami, instytucjami funkcjonują. I to jest ona, a 49% nie było szczęśliwe o tym, a oni przygotowali to, to ją znalazły, nic się nie wytrzymało o korupcjach w jej regułach, a teraz mamy ten temer, który nie mogę nazywać prezydentem, ale on jest tam, a więc żyjemy naprawdę w bardzo trudnej sytuacji, naprawdę. Jak zaczęło? No, my jesteśmy na 4. edycji, z tego, co się dzieje, w 5 latach, w następnym roku, będzie to 51, i Sąpaolo nie ma w tym festiwie 20 lat, mniej więcej, w Teatrach Internacionalnych, że my myślę, że to bardzo ważne, bo mamy wiele programów internecznych, ale w festiwie jest to całkowicie różna sytuacja, ponieważ to jest moment tego dialogu, żeby spotkać ludzi, nie tylko żeby zobaczyć się, ale żeby myśleć o tym, co my robimy. W tym momencie nie jest to możliwe, żeby myśleć tylko o filmie i teatrach. Nasza sytuacja jest naprawdę... to jest ciężkie. W każdym dniu mamy nową sytuację i w ostatnich tygodniach, w ostatnich miesiącach, to bardzo ważna artystka, performana artystka, nazywa Wagner Schwartz, mała tę performancję na muzeum, modernatnym muzeum w Sao Paulo, a on był nienawidzący. On grał tę skulpturę z Lidia Clarka, nazwą Labete, a on proposał, żeby zostać znowu przez audience. To był dziecko na audience, z jego mamą. I to się otworzył. Foto o tym, o filmie, i w ostatni tygodniu było 100 osób na muzeum, okazujące się na muzeum, I też w ostatnich dni nie mogłabym wyjść z domu. Był naprawdę w rysku, naprawdę. Nie mówię, nie, naprawdę. Tak więc, jesteśmy porozmawiając z sytuacją, która jest tak... ... ... ... ... ... ...a kind of power to say something about fundraising and the budget and this kind of problem. You know, another march that was here for the last performance was our opening show this year. And of course in the opening evening we have all these speeches and everything. I was really, really, really strong what happened on the main theater of Sao Paulo. This hundred of people started screaming and manifesting until it was impossible for the government people that were there representing the government to talk. And it was an amazing night. Maybe Emerson that was there also can remember. It was very touching. And I've met the guys from the La Plataelle Company and they are always remembering what happened that night. But one month ago we've had a meeting with the Secretary of Culture of Sao Paulo. And he said he wouldn't give us any money this year because we didn't do anything to protect him. And my boss, I'm not the boss of the festival. I coordinate the production. The artist director is Antonio Raújo, the actor of the Vercigian, a very important company from Sao Paulo. And Guilherme Marx, his visionary guy. And he was in this meeting and he just stand up and said no, if we're going to start like this, I'm gonna wait. I will never make my audience shut up. This will never happen. We've never had enough money from the city nor from the state. In Brazil we have a kind of, I don't know if I can explain that a lot, that instead of paying taxes, the companies can give the taxes for the debt money for the future to make advertising free. Free advertising in the end. But we use it. And we have now a sponsor, a bank, Itaú. This year I think we're gonna have the oil company sponsor. And we have an institution in Brazil, very important institution, that is SESC, this social service of commerce that make a very important work in Brazil with culture, but not only culture. And we count on these funds to work. We still don't know about our budget for next year. It's gonna happen on March, from 1 March to 11. We are all invited to come, because it's a beautiful festival. We does not only make shows, but also a lot of meetings. And we've invited the artists to make workshops, to meet the people. And it's been very important for the fourth edition. I think it's started to be known the festival in the world. We are bringing very important shows. And Latin America is so big and we are isolated that because of the language. We are the only country who speaks Portuguese. But it's a way to cross the ocean, because of course the European theater is very important for us. And since they came to Sao Paulo, they can be seen also by other audiences. And we are living in this situation. We are scared, we don't know what's gonna happen. But of course we are going to do the festival this year. So good luck in doing this and just another question. So what about kind of solidarity? Do you feel solidarity from the side of audience? For example, other groups, institutions. The case we could see here in Warsaw, it was very important that so many ordinary people are citizens of the city. But also other institutions helped to do this festival. Yeah, some institutions, like the Adam, I can pronounce his name. The Swiss Institute and the Alliance Française. But we don't feel like we are supported by also the people. I don't think we could make a crowdfunding like we did here. I was impressed that here you have like an association of spectators. That's amazing, I've never seen this in my life. We don't have this kind of support. We think we leave this situation very alone. Under pressure. Thank you very much. So let's move the mic to Goran, because Tomek will be in the end. Pan zapyta, to ja będę mówić po polsku, chyba to jest w latwie. Pan zapytał jak się, jak z naciskami dajemy rady itd. Ja reprezentuję tutaj Słowęską Instytucję Kultury, Teatr Mładyńsko. Jestem dyrektorem artystycznym tego teatru. Jest to najbardziej zna nas za granicą Instytucje Kultury Słowęskiej. Ostatnim sezonie zorientowaliśmy się z 47. Neróżnik testywala pod Ibera Amerykaną Bogodzie, ten sami dyrektorem. Każdy z nami, od poduże pana pytania jest taka. Z takim rodzajem nacisku politycznego, o którym panów chodzi, nie spotkałem się z nami. Ale się w Polsce spotkają w kilku razach. Po pierwsze, jak pracowałem dyrektorem testowego w Krakowie, kiedy zostałem zbrojony z Teaterstwa, który pracowałem jako dramaturg i który kuratorowałem i tak naprawdę zapyślełem Oliwera Kulica, który tak naprawdę był pierwszym przykładem ofertycznej, ofertycznej, ofertycznej praktycznej, urożonej w Polsce, potem, jako dramaturg, spektakl, konferencji. Jako kuratyk testywalu małpo o szlachnie, i jakaś kuratora z konferencji, kiedy minister z Młotowstwa, kiedy minister zabrał w kulturę, z pobogą Oliwera Kulica, to że ja tam dla Ministerstwa nie jestem, tyle ważnym prezydentem, bo minister nie mógł zapomnieć, że ja jestem tylko dramaturg, ale pod... tłumacząc, że autorem Kłonki nie jest w Polsce generalnie provokatorem i tak dalej, czyli to jest opowiedź na planem litery, jak radziwił mi sobie z objezdym Krzysztofem, co się działo w Olskę Kłonki, a teraz wrócę do Słowenii, i może piłko powiem tak, to, co jest dla mnie najbardziej istotne w programowaniu teatru, i w ogóle rodieniu, jakiegoś serwiu nazwał, to jest prawie rola, rola, którą ten teatr, ten instytut, to jest to, to jest prawie rola, rola, którą ten teatr, ten instytut, czyli to, co nas najbardziej obowiązuje, my jesteśmy w public, my jesteśmy instytutem, które maciecie, my jesteśmy w Olskę Kłonki, i oznacza to jedno bardzo odpowiedzialność i poważny rolę. Na dodatę, tradycja, którą mamy, to jest teatr, który jeszcze znalazł 70-80-tych, jest znany przede wszystkim w historii Teatru Józłaby, w tamtym kontekście teatr kontekst, i staw się znany i tak naprawdę tam ten kontekst nie było możliwe. Czyli jeszcze z tych lat młodinsko jest znane z powodutatą politycznego i teatrów eksperymentowych. Także my, jak racjonalizmy, jako nowa dyrekcja, jak i teatrów, a kilka lat temu byliśmy częścią teatrów, więc teatra teraz mówi, że teatr to jest i to jest jedna z ruka tak naprawdę, jak robiliśmy ten nowy program wadając całą tą samą, odziedzielizmę, która jest, jaka jest ta instytucja. Tak naprawdę, chcieliśmy zadać pytanie, jaka jest nasza agencja, jaka jest publiczna instytucja, który tak naprawdę, może mi rejużować, co jest związane na moc, to nie jest, i podstawowa, jak i teatrów, które zaczęliśmy, to jest mladinsko-niesłowęskie, bo to jest swój tytuł, bo my jesteśmy słowęską, mladinską, czyli mladinsko-niesłowęskie mladinsko jest nie od ceca. Więc nie mówimy od ceca, bo nie jest interesujące, produkty tajemnicze, produkty kursowe, nie interesujące, nie interesujące w vergodzie na produkty rucku kultury słowęskiej, na badżu marketingu, na zignal登録u na interchange i na stoji s differently, ale musza również pokazać z symptomami na terenie, używając problemów i procedury. Nasze zdanie inicjowe, które wytarczą, tak naprawdę, uformować, to formować, to formować, a proszę powiedzieć, czy właśnie z tego, z tej symptomatyzacji nie czuje pan, no tak, jest to zagrożeń, które mogą dotrzeć do was. Jak wreszcie jesteśmy w Brazylii, czy wreszcie w Polsce, to nie jest jakiś trend, który się rozdawa. Tak, z tym, że sytuacja polityczna słowenia jest pewna, albo przynajmniej z państwem stara, jest krajem, bo sobie bali się, lewicowując, to jest tymi przysłowenia, i to jest imię, że słowenia chcesz, i powiedzmy, że nie mamy bezpośrednich problemów politycznych, bez względu na to, że jest 25 lat niezależnych słowieni, zrobiliśmy spektakł o flach w ubronionym dependence, we did a show about the arms trade, which the Slovenian government practiced, that after regaining independence, even though officially the story is, that Slovenia did not take place i doprowadziła to do tego, że nie tylko byliśmy głównym mnóstwem w krajach, tylko piłko Milan Kuczen był prezydent Słoweniem, nieprzydent Słoweniem, piłko Milan Kuczen, to spektaklu, jakoś mnóstwo na pewne pytania, odpowiedzi ciebie pierwszy raz w historii Słowenii. Dobrze, ale teraz o tym projekcie możemy, że nie mamy czasu mówić, pokazaliśmy go na masę. Czyli nie mamy bezpośrednich politycznych, nie mówimy, nie możecie tego robić, albo może przesadziliście, bo nie ma, nie ma, nie ma, nie ma, nie ma, albo może przesadziliście, albo może, może, ale mamy nie raczej ekonomiczne, ale ekonomiczne w takim sensie, że to przypomina może, z sytuacji w Polsce, jak i po latem, kiedy jesteśmy zmuszani do tego, żeby być pomewcymi, że dotacje na kudury, zresztą grants są, ale i to wszystko przed tekstem, że to co jest na rynku, to co jest na rynku, ma to no wartość, i tak, to nie muszą oczywiście, że to jest teraz, powiedz mi, może w mojej pracy tam, w mojej pracy, tak naprawdę, w Słowenii, cały czas wytłumaczy, że kultura jest to synergowa, że kultura, że to, jeśli by, że, jest to tylko market criteria, że kultura nie będzie subversywna, nie będzie krytykowa, bo krytykowa nie będzie bezpośrednio, więc nie jest to dyrekt polityczny, ale i dyrekt, tak, tak, więc teraz zbieram do Sarajevo i Słomyspahić, na terenie dawno-Jugosławii, ale co to jest tak, z Sarajevo perspektyw? Zastanawiałam się, że my jesteśmy w bardzo kompleksznym kraju, w naszym kraju są bardzo złożone, mamy trzech ministrów, czy raczej, 3 Ministerstwa Półtury, mamy różne poziomy rządu, mamy kantok, ministrów na poziomie krątonu, na poziomie federacyjnym, a potem Ministerstwa Spraw Połatelskiej, i wszyscy te Ministerstwa Finansują Półtury, i mogą tak robić, a są pewne bardzo ścisłe zasady finansowane, a w sumie mają posłownym kriterium, więc tu musisz mieć wystarczająco serbów, i bośniaków, aby uzyskać adotację, ale w ostatnich latach to się stało w ostatnich latach, przez kilka lat, i można było, a jeżeli nie, pochorwać i to zostało przyjmowane z altą, a monetę, a teraz jednak stały sobie sprawy, z tego, co jest, i posługuje się przykładem olifera filicza, więc ta sytuacja jest trudniejsza, nie można działać, a subresywem, ubiegają się o środki, a teraz festiwal jest 57 years old, to jest, to jest old institution, i był powstał w kolejnym festiwale jako festiwal małych scen eksperymentalnych, starał się, i starał się trzymać się, w oku tego charakteru, w ostatnich latach, nawiązanie do tego, co powiedział Goran, bardzo zależy nam na myśli krytycznych, zależy nam na sprowadzanie tak, że to jest nasz problem społeczny polityczny od 1997, i teraz, od 1997 na teatrze festiwale obsłowione, przewodzone po obniężaniu aż po dziś dzień, to pierwsza forma sensury, z którą mieliśmy do czynienia, były bardzo duże, a w porównaniu z rokiem 2008 zabrano nam 70% budżetu, i ostatnio federalny miejsc teraz, kiedy ministro wytworzył w kulturę jest dla pani, która nigdy wcześniej nie miała do czynienia z kulturą prowadziła nowe zasady, więc wydarzenie a rolnicze w małym miasteczku w herce Gowinie będzie będzie przeczytowali tak samo, o ile odpływ, jak nasz festiwal chwili wytoczyliśmy jej sprawę wytoczyliśmy sprawę od dyspominacji i w zeszłym roku traktowanie mały imprezy z rolniczej, a w odwrękiem odpowiedniej promocji w zeszłym roku, festiwal, a nie był, nie było, przykładów wyraźnej sensury, zaprosiliśmy Castelluczirgo i ta scena, często jest wycinana była pokazana w Saraje, gdzie dzieci obrzucają wizerunek oblicze Chrystusa tym bardziej nośne, że dzieci były uczniami szkoły katolickiej więc wyraźna sensura nie występowała aż po zeszłym roku wtedy zaprosiliśmy nasza przemoc, wasza przemoc w reżyserii Olivera Frelicza, który skończył się na festiwalu wcześniej, a ja wam to zgoranę i najwyraźniej była to spektakle z podzo w Polsce, przeniósł do Chorwacji, potem do Bośni i właściwie nie można było powiedzieć, o czym jest spektakl, jak jest przesłanie, jaki jest wyrastr spektaklu w kraju, a w pro-islamistym zostało uznane za spektakl pro-islamistii a mimo, że nikt to nie mogłoby pomóc. Także, co się stało jest, że mieliśmy przemocy były wyraźne wyraźnie wyroczone na proces za kościół katolicci a właściwie kardynał proces, żeby dociećmy z prawej, a sałbom, które wyroziły podłożeniem bomby, odcięciem prądu, a pobiciem nas i tak dalej, tak to wyglądało i ostatni system jest dość świetny, że to będzie powoli, więc to pewnie będzie się szokowali ten proces i w general strategii of the politics, which has suddenly realized the power of theater is pretty great. What they did is they installed people who suit their agenda, strategia and system, who of course either do two things like what you said, like even they could raise the awareness about national pride and what beauty the country has, or they do entertainment, or they also spoke about these are the two branches. So the space for critical art in general in the theater is really narrowing, and you can sense it even in the audience. When you sit in an audience you feel that when there is this very high how do you call it, catharsic reaction to something that is almost chauvinistic, you feel that bad times are coming. I don't want to sound chauvinistic, but there really really is a change of shift or the power of theater. So yeah, what I now do as a programmer, I program pieces, which still work very subversively in different levels, exclusively politically, or for example programming, or even one gesture, functioned very very well in this case of you feel that something is going on, and that it's important. So in this sense, I'm very optimistic in programming, pieces no matter what the risk is. Proszę bardzo, i teraz przejdźmy do Bawarki. W Bawarki myciaka ma szpilec not financed by the state of Bawarii, financed by the city of Munich, and the city of Munich is from the government from the person of and from the social democrats, and in my work, and the Kamerspiele there was no sense of at all, and there was also no threat to cut off money, or things like this. Perhaps we have the opposite problem of the dialogue category, because the Kamerspiele tried to combine independent theater with an ensemble and a repatriary theater, and there was a kind of injury on parts of of the elderly bourgeois audience, and that was very much connected with the national wing newspaper, and and in this situation I have the feeling that in the last season we did excellent work with the productions of Susanne Kennedy with the productions of Jalron, which is mostly at the Maxim Gorky theater, with the productions of Amierisa Kostanie, Toszyki Okada, Ramiya Mui and so on, and there is a kind of communication which doesn't function in a good way in the moment between the theater and the city. So it's it's a totally different situation. We had the Gorky theater production was for the book and the Institute for Political Beauty and we bring them also to Munich and I try to provoke the government of Bavaria and because of the long story resistance of the sister Shull which did resistance on the fascism and we did actions around that but the action was quite good but I can't say that anyone from the city or from the state try to prohibit on that not on that because we are living in paradise. Ok. So what about Berlin? Berlin is about to end. It's not about to end but it's in danger. So we arrived to the new European reality now. We had these elections national elections a few weeks ago of the new nationalist party to be in parliament. It's a nationalist party that is going from nationalist conservatives until neo-nazi so they are connected in the scene they got 13% and they are now there to the national parliament and what we face in Germany or I can tell about the Berlin situation is the most of the people in the theaters in the media are still in shock and really confused how to deal with that. How could the taboo break because we had a strong taboo that kept them out because they are but they have become very very small of course we can identify them as enemies of democracy as we understand and they are enemies of freedom as we understand for us in Berlin they are already in the theater the Goki Theater by the city of Berlin the city theater but it is in the center of Berlin so it's in the symbolic center of what German idea about Germany is so next to the university and everything so it's a central piece of architecture filled with the theater at the heart of what the idea of Germany is so it's highly symbolic as a theater building and there's a company at the moment there's a company since four years with the artistic director me as artistic co-director she's the first Turkish-German artistic director of the theater a Muslim director of the theater well not practicing ok we are a company that is Muslim there's a strong part of the theater is Jewish Christian Protestant and Catholic there are a lot of atheists but there are a lot of atheists so we are completely diverse only half of the companies of the member have German family name like German German family name half of the company is New German so we highly diverse that's the basic idea of theater which is representing the areas we the reality of the theater of the city that's what we get public funding for the reality of Berlin is that one third of the the reality of Berlin is that one third of the community that pays for the production of they haven't be represented in their public theater so that is what happen is that i have Polish for example in us was we did festival for example and we bullied expoz 那 We are co-produnent of him to love i jesteśmy akceptami solidarity, kiedy polsqewenie z bramami od produkcji, kiedy władze zabrały czy też nie przyznały środków na ten spektakl i również... To jest basic idea o co jest o tym, że robimy. To jest teatr, że wiele, wiele artystów zainteresowali, więc teraz jest to czas żeby spodziewać, żeby stworzyć nowe identyki, gdzie pomagamy artystów. Musieliśmy się rozwijać i teraz zwracamy na ten spektakl i na ten spektakl, kiedy stworzyliśmy teatr, żeby stworzyć nowe identyki. Które szukają skrzynę na polinie? I wczoraj 4 lat wczoraj stworzyliśmy problem z turkish-nationalistą, rosyjskim, rosyjskim, ormianistą, rosyjskim, rosyjskim, rosyjskim, rosyjskim, rosyjskim, rosyjskim, i przede wszystkim niemiecki regionalistów, więc już mamy na pieńku part of the new nationalist's ride called the identitarians, which is very smart neo-nazistów, a to samościowców, czyli dupa neo-nazistów, a która próbowała to przeszli do naszego teatru i starali się przerwać w dyskusji, a nie poszli do dyskusji. Point it out as the only project that has been named i jesteśmy jedynym projektem, o którym wspomina się w programie politycznym, tak zwanej alternatywne dla Niemiec, i ich program zakłada, że nasz teatr a powinno się zamknąć. Ja w zeszłym tygodniu po raz pierwszy w Sejmipu czy też w Parlamencie Berlińskim, a przedstawiciele tej partii ja wnioskowali o zabranie nam pieniędzy, mówiąc, że jest to teatr rozkłonnościach politycznych. I to jest bardzo ciekawe rozumienie. Nacjonaliści to zapisali, tylko że chodzi o tradycje, że można wystawiać, że powinno się wystawiać, tylko klasy rów, a czasem są na tyle głupi, że zapisują te swoje przemyślenia, ten program jest to zupełnie debilne to zumienie kultury, która nie ma nic do... Closer? Ok. I get angry. I'm sorry. We have nothing to do with our real tradition and histories about. But that is a fine tradition i history. So now it's very much about exchanging of experiences because we have started to create a network for example with Poland it took 3-4 years to come together with the right people. We have prepared ourselves for next time in a situation like this now. We have the same Russian art as we have the same Hungarian art. And of course in the first place with all our colleagues and friends with all our colleagues and friends that are in Turkey who are with us now. So the situation we are in of course in the situation with our own internationalists compared to our country jest a moment of where we really have to exchange our care because it's not from us anymore. That's a situation we are going to face for next 20 to 30 years and if we kind of work together if it's changed, we realize that we are not lost alone in all the situations like even though we are not alone we are not lost. So what we did yesterday is we started a new project together with all our colleagues going to premiere in March. Yeah, he's going to work on an alternative for Germany. Tak, zajmie się alternatywą dla mnie jest właśnie tyle na razie stradził, więc czeka nas z tych nowych alternatyw wymyślanie tworzenia nowych alternatyw, ale tak naprawdę oni mają alternatywę chcą tworzyć inny ustrój który nie jest demokratyczny, który nie jest wolny w tym nosiwie to niby to brzmi jak żart ale to bardzo śmierdza niepoważna żart to w konstytucji bo wiem zapisana jest swoboda artystyczna i pierwsze co robią dla męczy to usiłują osłabieć podkopać swoboda artystyczną która jest zapisana a w konstytucji i ja nie wiadomo jak na to zareagować czy traktować ich poważnie czy uznać to za jakiś ponury do wsi pisam nie wiem jak się to zrozumie Tomek czas na ciebie Tomek, cieszy się, że akurat poprzedzającej twoją wypowiedzi pojawiły się ten apocelitarność na sieci na człowiekowości tego przeszliśmy w przypadku festiwalu we Wrocławiu no właśnie, ale też ta perspektywa, że to jest raczej nic się pogadza że nie będzie to w kierunku raju jak i w monargu i w paraczej jest w raju potracony w tym rady słyszeliśmy popisy jak to teraz teraz na to wszystko się dodało i zobaczymy jak się się to zrozumie i w tym rady jest pojęcie co ta to od tego a teraz pojęcie w rady jak się to zrozumie i w rady宜oty pod koniec i w rady nie sesleri to zazwyknie Chyba dętego zastraszenia instytucji kultury i artystów nadziął na to, że będziemy samochód. Tak, to znaczy nieznanie się nikt, to przyjdzie i powie, jesteśmy z wami, nie zgadzamy się na to, co się dzieje. My chce wam pomóc, chcemy, chcemy te sytuacje odwrócić, tak znaczy, wiązacrzymy i działania ministerstwa, i co to ministerie jeszcze dzieje, a zjadę przede wszystkim na tym poziomie podstawowym w tym festiwalu. Dlatego, jak odmęczył się dużo tej rozmawialiśmy, i też nie odsetowaliśmy się na to i ponownie naizowaliśmy, czyli zapytajmy o to, a ale jest to, że wytale festiwal się zmienił, i tak to wszystko mówiłem, tak, więc to jest ta, jakby, mniejsza skala festiwalu, natomiast na tej większej chwili, bo to nie chodzi przede wszystkim o kolejną próbę zastraszania, tak, znaczy, miało to miejsce na malcie, pewnie znaję, że już nigdy więcej taka sytuacja nie będzie potrzebna, no bo skoro raz zabronę pieniądze, no to przecież nigdzie więcej jakby nie powtórzy tego błędu, żeby tego chorbata zaprosić. Tu też nie chodzi o przekątego chorbata, dlatego, że mądrze po nami, jakby, w tym przypadku to jest liczal, za chwilę to może być Marta Górnicka, to może być Jan Plata, to może być każdy inny zespół, tak, czyli jakby musimy na to popatrzeć, wszystko szerzej, czyli to jest generalnie jakby próba, bardzo arrogantka, bardzo adresyta, próba powiedzenia, jakby, wasza niezależność się skończyła, znaczy, jeżeli chcecie korzystać z naszych pieniędzy, to musicie to robić na naszych zasadach. Oczywiście raz jeszcze trzeba podkreślić i wielokrotnie już to mówili, ale to trzeba podkreślić nieostająco, znaczy, jakby tutaj też jest próba zagarnięcia, nie tylko dyskursu, ale cały przestrzeni publicznej, tak, to znaczy, to jest nasza przestrzeń, to nie jest, znaczy, jakby, ten podział jest bardzo radykalny, tak to są nasze pieniądze, to jest nasza przestrzeń, to jest nasz ta, jakby, wszystko jest prawda, jakby, zagarniamy, podporządkowywane pewnej, pewnej idei, absolutnie jest, bończak, no, nie chodzi właśnie o zastraszanie, o powaznieniu do sytuacji tutaj, jakby, miejsce cenzury oficjalnej, zastępuje auto-sensura, która jest jeszcze gorsza w moim przekonaniu, tak, znaczy, w momencie, gdy mnie się zaczyna włączyć myślenie, dobra, to tak, to za tym roku się udało, jakoś, ta dana, bo przecież ludzie pomogli, instytucje i tak dalej, zrobić wszystko tak, jak chcieliśmy, no, ale za dwa lata to już pewnie nie uda, no, bo nie będziemy przecież do końca istnienia festiwalu, diano, grotów, powtarzać tego samego działania, no, to może lepiej po prostu jednak takiego przedstawienia, które potencjalnie mogą go nie spodobać ministrowi czy władzy, to może lepiej nie zapraszać, tak, znaczy, jak wychodzi o wykreowanie właśnie z trachu, który jest połączony z poczuciem samotności, tak, i w tym sensie te działania solidarnościowe, o których mówiliśmy, w tym sensie te działania solidarnościowe, z którymi się spotkaliśmy, ale spotkaliśmy się z nimi właśnie dlatego, że jakby solidarność jest najlepszą, tak, w tym sensie, że my nie jesteśmy sami, tylko są, z nami instytucje, są z nami artyści, są z nami pojedyncze osoby, z nami firmy i tak dalej, i tak dalej, to nagle ten strach znika, tak, z nami się okazuje, że jesteśmy w stanie pożytymi metodami, które może nie są idealne, nie rozwiązywają całego strukturalnego problemu, ale jesteśmy w stanie obronić jakiś kawałek przestrzeni, która należy do nas wszystkich, i w tym sensie te działania solidarnościowe, jakby w tym momencie są taką pierwszą i podstawową odpowiedzią na sytuację, w której się znaleźliśmy. Ale powiecie jeszcze, wracając do podstawy naszej dyskusji, tak, jeszcze Państwu zaproszę, to jest właśnie kwestia programowania. Teraz jeszcze, ja wiem, że jest wcześniej, jakby już planować kolejny festiwal, ale musimy się zmierzyć właśnie z tym wezwaniem, że tak, z jednej strony chcemy uniknąć naszą cenzurę, a w tym sensie już wiemy, że tak, jakby czegoś się spodziewać po drugie stronie, to, to, i jakby trzeba się dostosować myślenie wolnym, to, to, to, to, to, to realizować w jakimś miejscu pewni, że, że będą, i właśnie jak to zmienia, na przykład już po prostu myślenie o tym, edutować program, żeby mu to zrealizować po prostu. To znaczy, mówiąc szczerze, to w ogóle nie zmienia, znaczy, jakby, jakby pozostajemy cały czas w tym samym momencie, że jakby podstawą budowania programu jest pełna niezależna, tak, gdy tak samo niezależność artystów na poziomie tworzenia i proponowania widzów na poziomie uczestnictwa i moja nasza na poziomie programowania, tak. Znaczy w momencie, w którym włączę się myślenie, że czegoś nie mogę pokazać, dlatego się obawiam, to jest moment, w którym trzeba zazwyknować wykonywania tej pracy, ponieważ jakby kto wtedy, jakby kto, kto odpowiada za, za festiwal, tak. Znaczy, jakby my jesteśmy w sytuacji, w której ministerstwo ingeruje program, no i kto jest wtedy za ten program osłowiedzialny, znaczy, kto za tobie osłowiedzialać? No, ja nie biorę, tak, znaczy, jeżeli jakby wycofuję spektakle, dlatego że nie mogę go pokazać, albo nie zapraszam spektakle, dlatego że się obawiam, to kto bierze za to odpowiedzialność, odpowiedzialność jest rozmyta i to jest też metoda działania, tak. Rozmywanie odpowiedzialności, rozmywanie treści, to jest też, wiesz, to co Wanda Zinogrodzka powiedział w swoich wywiadzie na pytanie, czy jest czarnalista artystów i instytucji, tu w Polsce sądziacznej listy nie ma, ale są pewne reguły. I co to znaczy, znaczy, jakby oczy, jakie reguły? Znaczy, nie wiemy, jakie to są reguły i musimy się domyślać, czyli znowu teraz, aha, jest to jakieś reguły, no to teraz ja muszę je dointerpretować, żeby się mi podporządkować, ale do końca nie wiem, czy mi się udań podporządkować, i one są nienazwane, tak, czyli mówienie wprost, że nie ma czarnej listy, ale są pewne reguły, no dla mnie jest powiedzenie niesprostne, bo wprost się tutaj nie mówi, jest jednak za sugerowanie, że mamy do czynienia z powrotem cenzury, tak, to znaczy, jeżeli chcecie znowu nasze pieniądze, to musicie się domyśleć, jakie są nasze reguły i tym naszym regułą się podporządkować, no ale tak nie będzie. Dziękuję bardzo, zapraszam państwa, potem jeszcze wrócimy tutaj do, do, do naszych panelistów, ale, ale może tutaj państwo chcecie dorzucić jakieś kwestie albo pytania do, do uczestników, jak to z waszej strony u widzów, z sesji perspektywy, tak. Ja tylko jeszcze jakiś pozwolić, żeby dodam, że jest... At first I would like to add that I really admire your approach to deal with the threat. I don't see it as a crisis because it's not a crisis, it's a change of political power and congratulations that you've got support of the people of Rotskow, and I think this will help us here for the next years a lot. In the other hand, I think that only solidarity between us artists, that's enormous important, but we are coming into a situation in Europe where there is also a political fight between the right and the left in a way by which I don't know it. It was clear that artists are left and they are dedicated to 68, and this is now over. You have a political right, they say we want to elite, we are producing new kids and we are using the new technology of artificial children and these better human beings. They have the right to be a new elite and to be a new dictator. I hate this kind of thinking, but it is a vision, and in the moment it is an artistic approach, how are we reacting on this right-wing think tanks. This is a major question for our work in the next years. I want to add, following up on what he has said, theatre in Poland is very important. I keep saying this, I always say this when I write about it, and Polish theatre culture, when I saw theatre culture, I don't just mean productions, but Polish theatre culture is one of the most vibrant, strongest in Europe from a work perspective. From this perspective, never mind the role of theatre and the position or power of theatre, when everything happening in theatre is a big deal, it's part of a public discussion, so I'm not surprised that all these actors should pull these attempts. Wartości, które będą prezentowane przez teatrze albo różne festiwale, właśnie o teatrze zaczęły. Ja oczywiście w tym momencie, że jesteśmy tutaj na festiwale udialo, i mówimy o tym festiwalu, ale ja myślę, że teatr w ogóle w Polsce zauważył, to jest tylko ulicen, wykorzystać tą możliwość, żebycie się jakoś to jeszcze potręczli, ten integrity musi być. Ja chciałam podzielić się pewną refleksją, która miała miejsce w związku z wczorajszym spektaklem, który odbył się na ślubockim kolektywumotus, i tam padło takie zdanie, ponieważ bardzo silna, emocjonalna była reakcja po spektaklu, szczególnie bardzo młodych ludzi, którzy nagle stwierdzili, żeby zarzucili, że to nie jest reakcja polityczna, że ona jest czysto emocjonalna. A myślę, że dzieje się coś bardzo ważnego teraz, to o czym badacze pewnie teatru już od dawna zauważali, bardzo silny związek między estetyką a polityką. I że zmiany estetyczne i polityczne są po prostu cały czas ze sobą na chodzą. I myślę, że polityka, znaczy to nie myślę, ale to taka refleksja o tych związkach, że polityka nie polega na sprawowaniu władze, ale właśnie na tym wkluczaniu bądź wykluczaniu spola percepcji, czyli ze sceny. Co zobaczymy, bądź czego nie zobaczymy na scenie. I myślę, i tutaj jest taka chęć podzielenia się z tymi najmłodszymi, którym wydawało się, że to, co widzieliśmy wczoraj, nie było polityczne. Otóż sam fakt, że to się zdarzyło na scenie i że mogliśmy to zobaczyć i że mogliśmy pokazać swoje prawdziwe emocje, to jest właśnie polityka. Żebyśmy je łączyli polityk, jest czysto aluzyjną i jakimś takim aktywizmem wyłącznie politycznym, ale sam fakt tego, co oglądamy i jak to przeżywamy i że mamy prawo manifestować to, jest już polityczne. Dlatego weszliśmy w etap, o którym trzeba ja sobie powiedzieć, wszyscy jesteśmy politykami, w tym sensie, że opowiadamy się za tym, co na tej scenie się pojawi albo nie. No i to tyle. To taki komentarz do wczorajszego zdarzenia. Dziękuję bardzo. Tak, bardzo proszę o tym. Just a response to what you said about middle sex, because I also shared this opinion, because we presented it ten days ago in Sarajevo. And I felt that it is such a huge political act to present it as a mainstream public institution. So we do have a small festival of queer art, mainly film and also theater, which is always exposed to violence when it happens. But almost never does it enter this mainstream public institution presentation. So aside from it being a brilliant performance, I also thought that this act is very strong. And this is, we felt okay, this is also Sarajevo. And it was a great reaction. The audience was ecstatic as well. But yes, I agree completely. I want to say something exactly to this point, because if you take this experience with motors from Sarajevo and from Rotslav, if you take the incredible emotional reaction to the two annum platelle shows here, maybe the political theater of the future is what makes people get emotions, very strong emotions that then it will not stay in being emotional. But if they are so deep and so sincere and especially if they are produced by very good art and not by cheap soaps, then it might be incredible power for political action, hopefully. Tylko żeby może zrozumieć to tak, nie ma przestrzeni, która nie jest polityczna i nie jest ideologiczna, jeśli chodzi o sztukę. I to musi być jasne, czy to jest polityczność, która jest, która wynika z pewnej zmiany estetycznej, czy w ogóle badania estetystycznej czegoś innego, tylko żeby nie było, że to, co nie wiem, rodzaj teatru, który ja robiłem z Oliverem, albo coś tylko i wyłącznie odbieramy jako pewien rodzaj teatru politycznego, dlatego, że on nie wiem, zawiera w sobie pewien rodzaj, nie wiem, aktywizmu, albo coś takiego, nie. Jest ogromna polityczna zmiana, tak naprawdę to, co Matias zrobił kamerę, gdzie jest zupełnie zmieniony system produkcji, gdzie zupełnie inny tradycyjny, bourgeoiszyny, bourgeoiszynym teatrze w bourgeoiszynim miunii, tak naprawdę zaczynają pracować głównie niezależne, gdzie w zespole, nie wiem, aktorskim są zatłniani migrańczycy, jest jelenek, który jest śpiewaczką jazzową, w ogóle nie jest aktorką, gdzie ten niemiecki z tej sceny jest niemiecki z akcentem, bo taki jest ten niemiecki na ulicy Monachium i tak dalej, albo nie wiem, to co Gorki robi z wyborcznością grupniejszą zdzią, albo to są te duże, duże i bardzo polityczne decyzje, także to czestomek idzie. Dziękuję, przepraszam o Krzysztof Mieszkowski. Tylko chciałbym przypomnieć Państwu, że żyjemy w Polsce, w kraju demokratycznym, w którym w 2003 roku sąd skazał Dorotę Nieznalską na karę więzienia, za to, że pokazała w galerii dzieło sztuki. Nie przypominam sobie protestów, jakichś ostrych emocjonalnych reakcji publiczności, tylko po prostu została ta sytuacja właściwie zaakceptowana przez nas wszyscy. To jest jakiś rodzaj kompromitacji naszej świadomości demokratycznej, naszego społeczeństwa obywatelskiego. Dzisiaj mamy o to taką sytuację, że ten proces jest kontynuowany w pewnym sensie, jest bardziej spektakularny, dlatego, że już nikt nie ma żadnych wątpliwości, że trzeba doprowadzić do stworzenia wymyślenia nowego człowieka, i wczoraj wstępuje, że obywatelska jest najważniejszym człowiekiem. Dzisiaj jest komponowany w teatr, ale przede wszystkim praca ministerstwa kultury decydujowego. Dzisiaj mamy o to taką sytuację, że pracuje on w stworzeniu kultury. Dzisiaj sytuacja jest do parafresu Soczewskiego, demokracja do wymiany. Dzisiaj mamy wreszcie jakieś peterne zagrożenia, żeby być ulepszy w całej Europie, a w jednopeśnie możemy domyślać się, że w tym czasie możemy wyznać sami, że popowizmy, że jest jakieś niecałe 30% populizji, bo jest 70%, którzy akceptują takiego myślenia w Europie. W związku z tym, dzisiaj musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, jaką przestrzeń intelektualny, jaką przestrzeń polityczną, jaką przestrzeń dialogu właśnie, opowie dzisiaj sztuka i teatr. Dziękuję. Czy ktoś chciałby w tej chwili, czy później po prostu zbierając? To kto jeszcze z Państwa, z społeczności chciałby dołączyć? Ostatnia szansa, też jeszcze. Wróćmy do panelistu tutaj na kwestię też tę, którą Krzysztof Mieszkowski podnie. Ona jest rzeczywiście ważna też w tekście naszej rozmowy o tym, jak obudować struktury skuteczności, żeby realizować takie struktury skuteczności, że nie może być kompromisu. Tylko teraz jak w oparciu, też mając tę świadomość, że raczej będzie się przesuwać to wahadr. Też to patrzę, że najbliższe lata nie są, nie są najciekawsze, jak w takim razie budować struktury skuteczności za umieszczące jakich politycy, po to, żeby skliwać struktury struktury skuteczności. Potem ewentualnie zmagać się raczej z tym drugim wahadrą, czyli z ryzykiem komercjalizacji stuki, ale niekoniecznie cenzury wynikające z populistycznym, prawicowych, napaści w ogóle na, na, na samodę, wolności. Tylko tylko obyśmy się mierzyli trochę z innymi wyzwaniami. Może, może takim pytaniem bym zaprosił do komentarzów zamykających, w naszej skupie. Jest bardzo ważna jedna rzecz, co Krzysztof teraz powiedział o dialogu. To ja powiem z tej perspektywy tak, ja nie jestem pewien, że dialog zawsze jest możliwy i nie jestem pewien, że dialog zawsze jest dobry. Jak zrobiliśmy kąte w Warszawie pod teatrem potrzebnym, to pojawiła się grupa neonacistów, którzy ucali bomby dymne na teatr. Oni nie chcieli zdaną wchodzić z dialogu, żaden. To jest pierwsza rzecz, a druga, my zawsze idziemy z tej, pomijając to, co się stało w Krakowie, to też nie było żadnego dialogu. Czyli my zawsze zaczynamy z tej perspektywy, że to mi mamy jakąś władzę i że to mi mamy w tym momencie proponować, jak już dialog w Polsce w tym momencie mi władzy nie mamy. Nie jestem pewien, że dialog jest tak naprawdę coś, co z naszej strony może dać. Przepraszam, to jest bardzo czarna wizja, ale to tak jest. Dzień gün, ale ja sobie brażam, Selma. W programie, myślę, że są różne sposoby, że to nie ma żadnych kompromisów, kiedy to się stało na różne sposoby. Chciałabyś, że to powinno być, że to musiał być, że to musiał być słone, bez żadnych kompromisów. Trakony sąch, jest to, co jest, czy jest, a czy jest, a czy jest, au bein, a czy jest, a czy jest, a czy jest, a czy jest, a czy jest? Jesteśmy na pewno nie wytrzałym, a trzeba zauważyć, że właściwie będziemy ona quarantine w końcu, a jak go pozostawić, zupersja ten utwór i audience felt it's power in this way. I it's a piece that shuck things in a very profound way for the audience is for the festival for everybody. So there's also this level of programming. I think that, yes, compromise is at the same time that you can level out. You can speak in different ways. Na szukać różnego formy ekspresji mówiliśmy o estetyce. Estetyka może też być rozsubwersywna. Są różne sposoby, które nie wiążą się z kompromisem, ale sposoby, aby zapewnić żywy program, a wyrazisty program, program, który kwestionuje rzeczywistością, który reaguje na to, na pokoliczności instytucji. I think in the first step it's also important to think how society now is functioning. I'm doubting if the description of right and left has a value from ten or 30 years ago. And a clear question is calling route. Wgląda tak jak wyglądało to 20 lat temu, nasza korona pisał, i twierdzi, że bardziej chodzi o to, i to jest o stosunek do globalizacji. I now you have just this right wing parties, which are doing a kind of resistance on the council and on economic globalization. And we have to reinvent our thinking about the society. You said that the right wing parties have a share of the voters in Europe. If you are looking for the last Austrian election, then 60% of the Austrian people have voted for populism. And you have a majority of people who voted in Poland for the peace party. And for sure in Germany more people would vote for the IFD than they did. But they are the biggest part in Saxonia at the moment. And we are starting to lose political influence. And we have to rethink our thinking about society and we have to rethink our artistic thinking. I would like to disagree with you of the three things. At the moment it's clear that we have to don't get into the trap of normalization. When it happened to us, we did a little show in the studio. Chiefs of Minkowski was doing a show in Polish with Matamalin Kostka, a great show. And we had an intervention of the Polish ambassador to Germany, the German government, blaming them for having Polish artists doing his job and taking us to the theater. And we didn't take it seriously. We didn't take it seriously. We always have to react in very good mood. And we have to force politicians at what we have to do at the moment in Germany. And we have to defend freedom of the arts. We have to force the arts to say we make our stuff and they are taking strategically. And they started a culture war and then the end of the war. So that's not why today we are not in crisis in a way. It's them they are talking us. It's not that we have to go there, that we have to do it. We are the first object of patriczny celem. It's a very first strategic choice. The second thing is we have to work on the ability to form solidarity. It's very hard for all of us, the allies, to form alliances. We started working on that two or three years ago, but it's so different from the other. We have to find at least our people's work i przynajmniej o tym chodzi w trzecie malności, przynajmniej do tego nas najsemniejszy nasz spektakl to wspólne pole. Musimy znaleźć to wspólne pole, a tym wspólne, żeby toczyć tę walkę, którą nam nażyli z oną. I to nie z naszej folii. The third thing for us at the theater is we have to start to fight for your audience, for your young audience, because what has happened in Austria is they have the majority of the young people. A lot of its schools, it's the young people. We have to fight against populism that is based on the most powerful tool at the moment xenophobia. So we have to have work, daily work in every aspect, every possibility against xenophobia. And of course, to answer you, problem is that the populist with xenophobia has the answer to the social question that arises with globalization. And this is of course a big defeat for the left. And there has to be a work of it, depending on how we deal with what the new liberal project of globalization has done for our societies. And at the moment that's right, the only ones who have an answer are rather new national genius. It would be a populism blaming it on the others. So we have to fight against those mechanisms of exclusion and of course, a work of politicians as well, where we have to support them, finding a new answer to the problems that arise with globalization, while they have to defend themselves. And what we have to say is just, we have at the moment no strategy and we have to think about which strategy we are on. And I don't know if it's the same in Poland, but of course, in the electoral crowd of Germany, I don't have to go to the election. It doesn't matter. It's no difference between the left and the right, whatever happens. And it's an example of Poland and of other countries and now of the new developments in Germany, they are showing, of course, it is, it is, influencing our life and the debate in France about Erie Bonn and Edgar Dwey and the government. These are essential discussions, which we are needing to take happen in our places. Przeglądź na siebie. Dziękuję, Rochelle. Well, I, in this moment that we are living, that half of the population of Brazil, it means 100 million, but it seems that art, all of us, we can live without it. I think we have to offer them emotional experience more and more and more. You know, in the pre-Origineiro, now there is a major, there's a bishop of the Evangelical Church and he came to us and he came to us and he came to us and he took the thought for the carnival but we cannot go doing our Samba as the same thing and we can't stop doing this and offer more emotions. And I think that I'm not going to, I'm not going to do, I'm not going to do, I'm not going to, I'm not going to, I'm not going to do, Przestrzeń to Tomek, programing should also take into account important social phenomena events, so we don't stay in your bubble, even if your bubble is getting around much smaller, even if you're successful, but in examples of a new nature or a win, examples of including migrants, for instance, inviting them to take part in the work of institutions as spectators, but also as a crew, as artists. Is this a way for Polish theater, for Polish artists at sea to notice that it's not just ethnic Polish people we have, and it's also a problem for you. We have, for instance, tens of thousands of gradients who get amazed that we are already a multicultural society, but these older cultures are invisible so far. Być może zmienić w pozytykach. Ja myślę, że to jest jeszcze szersza grawa, i myślę, że biedranie jest w takim momencie, w którym musimy wyjść do wszystkich instytucji, a w zasadzie w niektórych instytucji, chcesz go out of the institution, więc musimy wyjść do instytucji, musimy rozpoznać w tym sensie, że trzeba pamiętać, że Polsko się nie kończy na Warszawie, że są miasta innej niż Warszawa, są duwe miasta, są małe miasta, są się. To, gdzie jesteśmy w tej chwili, to jest konsekwencja, oczywiście w sensie politycznym to jest konsekwencja ostatnich wyborów rządu, który mamy decyzji politycznych podejmowanych, a to jest też konsekwencja ogromnych, wieloletnich zaniedwania. I to są nasze zaniedwania. To znaczy, to nie są zaniedwania PiS-u. PiS wykorzystał nasze zaniedwania do targu ludzi, którzy byli porzuceni, którzy byli zmarginalizowani. Przekonali do głosowania. W ten sposób dobył władzę, otwując się do suwery na itd. To jest konsekwencja naszych zaniedwania. W związku z tym, o czym Ty Magda powiedziałaś i też myślę bardzo mocno i jeżeli miałbym gdzieś szukać nadzieję, to bym nie szukał właśnie w tej takiej bardzo emocjonalnej racji na wczorajsze przedstawienie, ale sytuacji, w której będziemy w stanie jednak korzystać z tych narzędzi, które posiadamy i z tych instytucji, z których możemy pracować, korzystać chociaż z Solidarności i w kraju i za granicą, że będziemy też w stanie dokonać pewnego, ale co jest bardzo ważne, nie wyższościowego, nie wyższościowego, tylko będziemy w stanie dokonać pewnego wspólnego rozpoznania i wzajemnego zrozumienia sytuacji. To znaczy, gest, który wczoraj został wykonany po spektaklu, był gestem politycznym dla mnie również. Osoby, które wyszły na scenę, potraktowały to jako pewien rodzaj zarzutu i obelgi. To znaczy, jakby tutaj gdzieś na poziomie wszyscy z osobą pogubiliśmy, prawda? Więc jakby tutaj jest wielka praca do wykonania, zwłaszcza, że jeżeli popatrzymy sobie na to, co dzieje się w tej chwili w Polsce, to ogromne niebezpieczeństwo w reformie edukacji w trakcie chwili ziozywa, która jeżeli zostanie zrealizowana do końca, to naprawdę za parę lat się wszyscy nie podbieramy, to znaczy, już nie będzie ani z kim rozmawiać, ani do kogo mówić. To znaczy, to jest wielkie zadanie i to jest wielkie rozpozanie dla instytucji kultury, to znaczy, my nie możemy zostać na wygodnych pozycjach w tych instytucjach, ponieważ jedna po drugie one za chwilę będą przejmowane. Nie możemy się w tej chwili koncentrować na tym, co padało bardzo wyraźnie w trakcie konferencji kultury poświęconej Tatwowej i innym również dziedziną sztuki, że potrzebujemy pieniędzy na remonty, że potrzebujemy wsparcia socjalnego. To znaczy, jakby to jest metoda właśnie zamykania, zamykania artystów i ludzi kultury w instytucjach. To znaczy, to nie jest ten moment. W tej chwili to jest właśnie moment wyjścia poza instytucje i wykonania absolutnie podstawowej pracy i lata nie była w tym kraju wykonywana. To znaczy, ona oczywiście była wykonywana przez organizacje pozarządowe, przez aktywistów, przez mnóstwo wspaniałych ludzi, którzy tymi poświęcali, poświęcają swoje życie. Natomiast instytucje kultury w Polsce liczne przez wiele, wiele lat koncentrowały się wyłącznie na produkcji kultury. Kultura nie kończy się tylko i wyłącznie na produkcji wydarzeń artystycznych, to jest jeszcze jakby kolejny poziom, który w tej chwili jakby musimy po prostu nadrobić. Oczywiście, nie mówię, że wszystkie, wiadomo, że jak mówimy na pewnym poziomie ogólności, prawda, no nie wszystkie robiły i nie wszystkie nie robiły, no to jest rzeczą oczywistą. Mówimy jakby na pewnym poziomie ogólności. Ja też pewien systemowe, myślę, dziękuję, natomiast jeszcze, ja chciałem jeszcze jedną rzecz, która też mi się wydaje istotna, już jakby na takim poziomie bardziej praktycznym, to znaczy w kontekście tego, co się dzieje bezpośrednio w relacji ministerstwa, czyli mi się też wydaje, raczej jakby trwanie przy tym, co wszyscy tej trochę mówiliśmy, prawda, czyli jakby tworzenie programu, programowanie. Absolutnie nie może tutaj być żadnych kompromisów, ale to też oznacza, że też się nie można wycofywać, tak, to znaczy przyjdzie listopad i listopadzie, należy złożyć do ministerstwa, w którym wniosek na dofinansowanie kolejne lyfie w kwestii walory dialogów, chociażby po to, żeby się dowiedzieć, dlaczego tej dotacji nie dostajemy, może zostanie odebrane, to jest nieważne, ale wszystkie takie gesty trzeba wykonywać, ponieważ każde takie działanie powoduje jakąś reakcję. Jeżeli jest reakcja, to możemy zapytać, dlaczego tak się stało. To oczywiście nie wprowadzi za te zmiany, ale też jakby nie można dawać pola na każdym poziomie i co do tego mam pełne przekonanie. Dziękuję bardzo, dziękuję za to powiedzieć, też za tę zamykającą tę tękę, to jest trochę ciekawe, bo głosem jakiego wydobywa się debat, który ma okazję, że organizacje w ramach przygotowania do form przyszłości kultury i one tutaj i Polsce się odbywają, i tam jest jakby dwie podstawowe, jakichś dwie podstawowe hasła są. Jedno, to jednak, że instytucje są ważne, ale właśnie instytucje, bo one są już warunkiem, żeby mogło istnieć tak, ta druga część, czyli ta sama organizacja społeczna czy konsolidacji internetu jest niezbędna, ale instytucja, która z kolei właśnie umie dostrzegać coś więcej niż tak jak powiedziałeś w produkcie kulturową, tylko właśnie konieczność, rozpoznawania społeczeństwa, które się zmienia i dawania szansy młodszych wspierania go właśnie w oparty swoją infrastrukturę i drugie jest pytanie z kolei w tych czasach, które nas chodzą, jak energia przesuwa się w kierunku tego samego organizującego społeczeństwa. Na jakich zasobach oprzeć naszą autonomię? Kiedy wiemy, że tych innych publicznych państwowych przynajmniej na razie, jak będzie samorządowymi, to będziemy mieli po następnych wyborach samorządowy, czyli już za rok, ale jak możemy się oprzeć na samym społeczeństwie? Teraz mamy dobry przykład z Dialogal, też wiem, że tak festiwalu, na przykład tak tam widnego, nie zrealizujemy, czy nie damy tak samo robić, więc jest też organizacyjna robota do wykonania, tak że dziękuję bardzo, bardzo energetyczna dyskusja, bo ja myślę, że wszystko też w sumie, mimo zagrożeń, które widzimy w przyszłości, to ja czuję dużo optymizm, znaczy, optymizm wynikający z tego komunikatu, który wywrocławia płynie, to znaczy, jednak z tego, co się udało tu, muszę wszystko zrobić i właśnie z wizualizacją też tej siły Solidarności, o której tak dużo mówił Jens i że to nie jest tylko gadanie, to się okazało, że to działa, że to chyba najspanialszy komunikat, także dzięki serdeczne tomku za co się udało. Państwu za udział dyskusji, państwo też za wycie z nami i zapraszam na kolejne spektakle, żeby się nie kończyć. Jestem Panem i Petrach i Drogmo i Dabakiem. Dziękuję.