 Nadahanan ko siya, pero nabanggit na nang mga professors ko na on, lala na from high school. Bale kasi, yung nabanggit lang talaga na part is tukul sa height ng room, like, kailangan mataas mas sa ganon para mas pangamay ventilation, para mas malamay. Yun yung naano ko, na alala ko lang. Wala po, masyadong hay di. Personally, ano kasi, since kaya major ako, yung building namin sa kaya, parang, I think, yung safety measures niya. Sakto naman siya sa kailangan, since, like, yun nga, yung experiments kami kailang experiments ko na. May emergency procedures naman, so I'm choosing chem. Oh, feeling ko ano. Di naman sa awareness, pero conscious na hinahanap yung ano, mga fire exit kasi, malapit na tayo sa ano. Marikina sa Kesson City. Bakit abilang dumating big one, parang kanon. Always when I go in restaurant buildings, I always stay in a place where I can see the whole area. Syempre, unang-unang kung titignan, where are the exits? Hindi po kasi ako masyadong dumalabas, pero yung parang mukhang mga matiti by sa akin yung mga simbahan po kasi. Kaya mga church po na buildings. Usually dito sa UP, napabansin naman yung mga fire exits. Pero sa ibang buildings, kasi yung iba may kalumahan na rin, di napabansin yung sa iba. Pinakasaf, siguro yun yung mga bago tulad ng School of Economics, Asian Study Center, ilan niya po ako pasang sa isip ko. Kanti pa lang po kasi yung manapupuntaan ko, pero sa mga napuntaan ko na po yung IC sa Chem Building po. Ang City of Chem. Paling ko po dahil po sa yung mga hinahandel doon, paling ko mas inanunila yung paggawa doon sa building, tas iba yung structure niya. Hindi ko alam kung may connection, pero... Sa tingin ko naman ka-saif, most of the buildings here in New Pays safe naman. Kung tatangin ako anong pinakasaf, I think... I don't know, ICE? ICE. Ano po? Institute of Civil Engineering. Sa tingin ko yung salo, kasi parang maganda yung parang pillars niya and yung foundation ng building. Ito po, muli si Benny Pacheco, isang structural engineer. Magpapakalala muli si Na. Ako po si Peachy Mendoza, mula sa Departamento ng Sikolohea. I'm Mark Sarco. I'm a technical engineer and I'm also from the Institute of Civil Engineering. I made a two-in from the Department of Art Studies, College of Arts and Letters. Ako naman po si Doy Rosete sa Cining Visual, College of Fine Arts. Ngayon ang pag-uusapan natin, mga building, mga gusali sa UP Man at sa labas, malapitsapuson natin ito, dahil tayo mismo nasa mga loob ng mga gusali, hindi ba. Meron tayong mga tinanong kanina ang anong kanilang impression sa mga building sa loob ng campus. Kayo ba? May mga paborito ba kayong building sa loob ng campus? Syempre sa Palma Hall. Paborito niya ng sarili yung building. Well, I'd say I also like the Church of the Holy Sacrifice because of the artwork, of the design, of the dome shape. It's also very nice. O'y, ano'ya na, magandang alimbawa yung ginambitan ng reinforce concrete na manipis na panipis, parang yung shell makuha talaga. At at the same time, na ko yung magandang shape. Palma Hall din kasi, meron siyang bukod sa mga classrooms, parang okay naman yung integrity ng building and then meron siyang stair cases sa harap na pwedeeng maggather ang maraming community, especially for protest actions. Dindo, ay hapot kayo? Ako naman, sa Syempre sa bagong gusali ng kolehiyo. Bagot na lang. Katatayo lang. Katatayo lang. Preskong presko pa. Ito yung maariwalas. Merami itong mga tanghalan para sa mga galleries na pwede magtanghal yung mga estudiante at saka mga professional na mga alagad ng singing. Nabangit nyo kasi tiyan nung natin mga building sa UP. So siguro na intimdihan mga public building sa nabangit nyo maaliwalas. Yun bang unang yung hinahanap pag-anagpagawa tayo ng building na museum or academic building maaliwalas, nabangit nang isa rin pati yung open space segit na ng isang building. Yun nung di ma-design nyo. Open space segit na. Dahil kailangan talaga na parang hindi tayo na sasakal pag katayo na sa isang gusali. Katulad nga kung binsan, sabi natin pala bang gusto mong gumalaw ng mayos. Parang yung paghinga pag kamaliwalas ang isang gusali ay napakagandala. Ano na kung may hardin, parang may greenery dito sa mga gusali ito. Interesting yung aliwalas kasi wala siyang English equivalent. So you can't say big kasi a structure could be big but not maaliwalas. But it could be and yet maaliwalas siya. So it has nothing to do with size. So when you try to explain it to a nantagalog speaker what aliwalas means, you have to say many things. So this transparency of light, transparency of air, just like the U.P. Chapel. Parang U.P. Chapel. And also the spacious feeling. Kahit maliit yung space. Pero ang feeling mo maluwang katulad nung nabanggit ni Dindoy on U.P. Fine Arts. Kung minsan ang sabi ng maluwang yung mataas ang kisa may malalayo ang post at ding ding, ganun bang feeling niya? Actually madami na kami studies on the concept of maaliwalas and it's really based on our sensory experiences of a place. Primarily yung lighting and chakay yung ventilation. Pero hindi lang yun. Meron din the concept of space in terms of your being able to have your own personal space even though if it's small like yung sabi ni may bahay ko bu liwalas pa rin. Kasi meron kang room for what we call personal space. Pero hindi lang maliwalas ang I think ang concern natin sa sa mga buildings natin. Kasi meron din tayo ng utility function. Meron nga nagsasabi yung do bang U.P. Chapel ginawa na dome at saka walang pinto ang dahilan para maliwalas o ginawa ba siyang bilog dahil gusto nga yung worshipping ay gitna. Hindi ko alam kung anong naun ng consideration dun yung layout para sa worshipping o para gawing open from all sides para sa aliwalas. Ano sa pakaalam niyo? Wala na akong access dun sa architect. Pero as a user, maganda siya kasi pwede mo siyang ma-approach from all directions unlike the old churches where there is a single perspective. You just have to focus on one and then you feel small meaning you're worshipping a higher power. Pag the things sa U.P. Chapel ang feeling mo intimate ka dun sa higher power na yun. Tapos may sense of community pwede mo nga siyang yung approach kahit saan na perspective. So, sa user, hindi ko alam kung yung din yung iniisip ni loxin, the architect. O ng ating parish priest na nag-guide ng pag-design. Marami kasi yung factors. Function. Eh, sa Fine Arts Building ano bang function ang ni-request niyo para ibigay? I-design kasi, talagang marami dito yung talagang functional area. Dahil yung isang kanyang pinang malaking lobby ay gagamitin na rin kaya ganapin dito yung graduation mismo na mga astudyante. Karamihan dito ay mga functional spaces para sa mga pagtatanghal ng mga astudyante fakulty at sa kanang mga bisita na mga artists kaya malami itong galleries. Kaya karamihan dito ay parang public spaces kung tawagin natin at kawnti lang yung classroom at sarastudyo. Diba ang isang tanong ngayon kung inopen natin tapos malawak yung bubong saka malalay yung post at ding-ding edi ngayon iba kaya kinakabahan na baka baka madaling bumigay? Wala namang ganong kabah? Wala namang ganong kabah dahil nagtitiwala naman ako dun sa mga structural engineer ngayon na yung mga structural engineer ba sa radio technical engineer? Nakinonsulta rito. Nakinonsulta rito. Pero dito ay glass yun? Glass ako. Mga tempered glass. At dito mga nakaraang bagyo meron na dito na testing na ay mga hindi tutoong tempered na mga salamin ay nabasag kaya nalaman kung ano yung mga hindi tuto at saka yung tuto dahil ang strength naman talaga ayon dun sa mga experto yung tempered glass ay dito sa parang frontal na epekto ng stress ay malakas mahinasasagilin. So dapat talaga may standards dun sa tinatawad natin let's say if you say you're using tempered glass how tempered is the tempered glass. Hindi ba to yung purview ng building code, no? O, yung building code saka mga building standards meron nga kasi yung ano kailang ang balansihin na gusto natin salamin para maliwala pero anong classing salamin gusto natin malaking bintana para maliwanag ganun pa rin anong classing glass panel meron ng building standards saka building code meron din tayo na tanong kung sila ay pamilyar kung anong building code kaiba kung anong national building code ng Pilipinas meron ba tayo? Well, I was involved in drafting a part of the structural code so I'm a bit familiar with the structural code but then I'm aware that this is connected this is actually a referral code of the national building code so that's the extent of my understanding but I also understand that this building code the concept of the building code only came after the Ruby Tower earthquake in 1968 Dr. Zarco yanan sabi na mga lolo natin nong 1972 nagawa ng unang national building code for the Philippines dahil ngadao sa karanasan sa kaseguran earthquake na nagpabagsak ng building kahit dito sa loob ng mainila nagkaroonan ng national building code may kakabit na structural code I think patay ang electrical code iba pang mga aspeto kasi fire code So the building code is that really for the safety of the occupants of the building? Sa pagkakasulit ng building code palagay ko kahit sa Pilipina sa ibang bansaman nagiging batas siya yes para protectionan yung na sa loob ng building maaring may bahay may are sa kayong maaring besita nila kasi nag-apply din nyo kahit sa public building mo mall o piscina o kahit siguro simbahan po punta doon mga publico hindi sa lang may are but visitors worshippers mall goers para sa protection nila pero sa totoo lang meron ding mga nag-iisip hindi naman yata ma-protection na na total na wala pagkasira yung mga building wag lang ma-trap o masaktan yung mga tao kaya nakaka building code na pinapatupad na batas is there an emphasis of the building code for a particular type of hazard for example kung lahari ako yung historical pero paro naman tayong mga bata pero yun nga nung 1968 nga daw na trigger yung building code gawin ng 1972 ang malakas na iisip lindol pero meron ding silang requirements para sa wind o bagyo tapos mga recently halimbawa ay liquefaction baka naga earthquake yung bakama earthquake yung sandy na mga lupa nagiging parang kumunoy covered na rin yun nalilubit ng mga pagbaha ano pa bang mga let's say like yung certain areas have different type of geologic conditions so yung the earthquake motion is different to the underlying ground so the building code is little by little taking into consideration these differences I think yun yun niligay nila daw nga pala yung earthquake zones my wind zones proximity to the fault para ito pala yung nag-evolved dino hindi yung 1972 lang nagawa nere-review nere-review naman ito so most likely I guess after Yolanda they saw that there are stronger wind velocities obviously it's a learning experience and I guess they will again revise the building the building codes mukang ganun nga na sinasama ngayon yung nakitang matas para talaga yung wind speed kulang yata yung ating dinesen yung tasa natin ng standard or yung sa earthquake datay hindi alam yung west valley fault kung saang exacto dumadaan pero nung may mapana siya ng fee box at ng government agencies ngayon sinasabi na na kung malapit ka isang kilometro lang o kalahating kilometro pa-padagdagang pa sayon design nyo na nang iniisip niyo ng building code so what would happen let's say if you built your building or a building was built in this particular year and the building code changes so what can be done to because it may not be compliant anymore with this new version of the building code halimbawa pag-asapan natin mamaya yung melture hall palmahol makay bang building pa na UP na ginawa nga silan 1940s 47, 48, early late 40s tapos nagbago ng building code nag-upgrade na ng standards siguro mapag-usapan din natin kung paano talaga binabalanse na mas alam natin ngayon yung mga hazard I think ang ginagawa ngayon pwede yung i-access saka kung ginakailangan i-retrofit yung ibang buildings kaya sumusunod susunod rin sa kala-kala ng panahon tulit na alala ko nyo kinag-uusapan natin dati nung naglahara doon sa pampanga yung mga kabahayan doon naka-isip silang i-bye ng estilo itayo na silang mga bahay sa ibabawa ng matataas na poste parang mga parang mga bahay kubo pero sa halip na bamboo konkreto pero matataas ang poste sa ibabawa tapos sila ang living space sa lantira na la sa ibabawa yun isang example yat ayon nung ni requirement o hindi nung building code nag-adjust yung paraan ng pag-design sa pag-construct nakita nyo ba yung mga building sa pampanga na yung style yun anong palagay nyo nasa tamang direction ba yung pag-adjust nila yung tinataas nila yung bahay may git dalawang palapag bago doon nang tulogan nila yung lahar o bahay na iniwasan nang mga tao ang naka-isip na solution itaasa nung lagyan ng poste ang nagiging tanong susunod yung mga poste parang yung mga tuhod natin matibay ba yung tuhod na nakatala ba kay sa high rise? No but I used to live here on campus and we had a house that was a Sawali house but it was also partly on stilts we also because we also lived on campus Are you familiar with that? We had a sea long yung tawad nila and we used to play patin or kay high didn't seek at the bottom Yes, but it was quite a high ceiling and it was not that high above the ground it was in fact I would say around four or three or four feet above the ground at the very most in our case it was higher than that because I think it was on the ceiling so you should be higher than four feet and then also in the province where my father is from near Pampanga the house also had the sea long and they're also on stilts and if you're familiar with old houses in the provinces the bathrooms are actually on stilts stilts, ya So yan, na-abutan ko yung mga yung Ika na, meron din naman nakakarelate at nakakakalala yung mga nipahatman or usually magaan na materila yung mga line materials kaya parang hindi kakakabahan dun sa earthquake baka lang sa wind Actually mas nakakatakot pa yung you know it's a fully concrete house and you wonder whether it is safe when it crumbles on top of you because I don't mind falling on top of me So yung question dun yung building code as it addresses several types of hazards is there one that has been is there a building code that sort of minimizes for all? ah, yan nang pinakalala pinabalansin pinabahana may hangin pa may fire earthquake may fire ang atpakakalam ko sa building code hindi naman binigyan ng isang formula kasi meron pa rin gusto gamitin kahoy meron pa rin gusto gamitin maraming salamin na mimiili pa rin tayo di ba gusto natin maaliwalas or yung di ba konkureto gusto niya solid na solid madigat naman matigas ka mahirk balansin sa pagkalam ko sa structural design or sa architecture hindi sinasabing isang pipe lang so choice pa rin ang may are sa kanang designers kung anong kombinasyon kaya itong ating sinasabing house on stilt na konkureto palagay ko ongoing and challenge dyan na solve nila yung problem one maybe problem two pero parang may nagaarize na problem three problem four hindi ako magtataka kung patulin nila yung imomodify baka ikang improve pa kasi ang building code naman sinasabi kahit na itayo na natin pwede yung i ire-evaluate i-retrofit siguro wala perfect solution yung siguro yun na hindi pa na solve ng building code yung one formula but that brings the question so are there different building codes for different locations? ah well si doc mark alam din na ito siguro ditalie pero national yung regulation pero binibigang tayo ng mapa na ibebang lugar para sabihin dito mas malaba ang lugar mas malaki ang flood mas malali ng flood dito or doon mayroong mountainside baka may landslide or seismic area or mayang palawan where the thing is a little bit different sa palawan, mayina mayina rin ang hangin sa flexible din pala ang building code flexible in the sense na bibigang tayo ng options kung paano pero just like sa buhay mahirap yung option na no kailangan mag-decide kailangan may yung puning indecision in case anything happens tapos nakitang hindi na conform sa building code yung nagpagawa for example mall na maraming salanta or na piliigro layable ba yung nagpagawa pero pwede bang excite yung building code? a-o-o nung kaya nga naging batas na yung building code para kung talagang grave ang nangyayari para protectado ang publico pwede, pwede yung kasuhan ng gobierno digan ng fine kuyabang apate criminal liability yung owner yung nagpatayo kasi siyang ultimate na responsable sa kung paano dini-sign sa ka paano tinayo patin na rin yung designer na professional engineer bumerma yung bumerma ikanga sa plano kaya ano yung kasama sa batas na may parusa but then the building code constantly changes so pa paano yun? yung labangit ko kanina na sinasabi rin ang building code kung nakaraan ng 15 years o kahit mas magsipa kayong mayari tayong mayari ipa-evaluate natin uli tapos kung kinakailangan pa-ayos natin uli kumisa ng tawag natin repair pero sabi nga nila kung wala naman sira hindi naman repair yun so retrofit is correct upgrade o retrofit okay pwede yun hindi po pwede yung nag-build na ko tapos nakita sa building code nidis yung nag-sysync tapos haia ang ko na dapat responsabilidad kung i-retrofit para pag may nangyayari korek-korek ang solution naman natin hindi yung como na kasala ka-ikulong kita kalimutan natin yung building eh problemo pa rin yung building ipapa-ayos yun o sa dulong extreme case pinapat-demolish yung iba so then that brings me to the question of UP because many of the buildings on UP may question ba sa UP? well that's what I mean by many of the buildings on UP were built before so who is responsible for making sure that the buildings on UP are yung favorite buildings ninyo sa kanang ating person on the street yung old buildings na yun right I know may get 50 years but you know with that earthquake and I have to say I was alive at that time and already teaching in UP this is the 1990 zone art right and I don't think many of the buildings were hard hit by the earthquake I can only think of one and that's the Coa building alone commonwealth and yet the shaking was so intense and so we were also priced to find out that none of the buildings actually fell down or collapsed as a result of the building of the earthquake dindoy may rambat ay yung building na bukod sa bago yung building may rambang lumang building na nakakarillay tayo galing din kami sa gonsalis whole dahil ang fine arts fine arts at talaga naman yung 3 floors na yun ay parang market ka ng 5 floors at dahil na pakatataas ng interfloor niya at isang malala ko na nasalanta kung baga sa amin ng isang dindol ay hindi naman yung structure kung di yung amin mga ribulto dahil yung yung classical na ribulto hindi naman sila nakakangkor dahil itinutulak-tulak ito kung saan ini-sketch at nang naggalongyan itong pagyanig ay malami dito yung mga nabasagan ito ay unti-unti nare-repell ngayon racist the question of yung mga falling hazard within the building is that included is there anything or code or law governing who is responsible for these falling hazards? Ang responsible yung gumuan ng sculpture sabi sa building kung sa pagkakaalam ko bukod sa pinipigilan natin yung building na bumagsak kung may lumindol o may nangyari ang iba pa yung mga alaman din naman nasa rule na dapat naka secure kasi yung tao sa loob besitaman nagtuturo doon tama kayo kung mabagsakan sila sabihin natin walang price nakatapat yung mga sculpture pero yung buhay naman tao siyang pari walang katapat actually kasama yan na pagkaang building natin sa pagkakaalam ko maraming falling hazard mapibigantay nang ng finding pero nabanggit ulit yung mo old buildings maganda yung sinabi nyo na okay naman sila yung old buildings para nga testing sa earthquake e kasi yun naman ibang nagde-design hindi naman ginagamit basta yung bay rest minimum e meron naman nagde-design na talagang inanticipate na ba? 50 years from now gusto ko nakatayo pa rin tumbahay o building natin kaya bagdagan natin from minimum iitaas natin kasi okay pwede naman yun mukhang gano ng mga up buildings kaya over design di naman over design kundang yung mga nakitipid sa atin ang baka sabihin natin over design kasi gasto siyan pag yung konkreto na di ba doc mark yung mga concrete do na poste sa main library sa loob may malalaking bakal ganun din iatang ang palmahol sa palmahol pero looking back now parang nagsiguro sila ika nga may insurance na doble material at tapaki nabangan naman natin ngayon na hindi hindi na sisira nakakalug lang so sa instructional engineering ang tawag namin parang second objective na yung galaw wag din masyado kasi baka masirang mga alaman but old buildings are not necessarily dangerous dangerous hindi naman baka nga baliktad baka meron kayang new building na duto tayo ah meron daw mga gano baka new yan well in the 90s in the 90s yun pero meron isa in the early 2000s di ba may mga problem like nabanggip na naman kanina yung soft story and then duda ko dun sa strength ng mga pillars dun sa soft story na yun sa ilalim oh sa ilalim sa ground floor so yan example yan ng mga 20 years old or 15 years old na building or even mga 10 year old mga 10 year old pero ano urid siyong parang hindi kayo komportable well walang fire exits oh ayun pwede yung dagdagan yun pwede yung retrofit yun dahil yun yung mga posters sa ground floor parang lagyan ng siguro tungkod katulad ng mga churches na taug natin battresses is that applicable pwede naman mga battresses sa paway talaga analaking earthquake building paway pero pwede yung idea pwede pero mga bangkit ko talking of old building saan nangyari sa mga 10 churches yun 10 churches sa bohol sa bohol oh lumagpack na anong taug na ruin nag-collapse well most of this I understand they are masonry structures mga malalaking gadobe kong di rin nga butan yun ng building gadobe black lumat and they are old and they don't use reinforced concrete but what's interesting here is that I recall when we visited these churches after the October 2013 it's mainly the new parts that were added to it we were told that many of the parts that collapsed were parts that were added actually after the second world war to these the facades to these churches were repaired the last interesting yun mean yung older parts ng church ay hindi na sira mainly and the ones that basically collapsed were the facade that was repaired after the war but you know Mark I have been to Maribok where that church that entire old church collapsed and where it was only the sculpted image of the virgin Mary that slid down and turned out to be intact even in Punta Cruz which is near the sea the church there collapsed entirely and what we learned is that I think the type of marble basically limestone still was really not strong enough to withhold that intensity of an earthquake so I think in some in some churches yes the new one the new parts that collapsed and they were saying it's probably because they were not integrated properly into the old sections of the building na panggit ng mga simbahan sa bohol mga gawa sa batoh na adobe blocks or limestone blocks siguro yung iba mayinam yung pagkadikit o kaya mayinam yung pagka sa lansan sa lansan pero depend rin sa lugar pwede rin na collapse pa rin totally ah di ba, nagarap tayo ng mga iban European churches na ngaayari din dati yan sa earthquake nila over a period of 400 years magko collapse kasi nag-trial and error din sila structurally lalo na nung panahon ng 13th century na gusto nila pataasan pa-pointed as pointed as possible ah, nagiging gotik na ya ang mga volts tulad nito ang ginaian ang San Sebastian Church ah ito tanongin natin ang Dean of Fine Arts alam ba ninyo kung anong materialist naginamit sa San Sebastian Church Dean doi di ba ito exhibit aging alam po yan, bakal bakal bakal ang binaluta na sample natin dito still structure isipin natin dati batu-bato malalaking batu at sa bohol na maramin bumigay bumigay pero ito lad bakal napuntahan nyo ba recently mukang okay pa naman nakakalawang nakakalawang naman that is what that it has undergone a lot of corrosion the certain parts of the church ya kailangan siguro lagyan yan ng rast convert in a recently nasabusan I think one of the problems about the restoration of the San Sebastian Church is that there are also paintings I think on the sides of the church and that restoration is a little bit difficult because it might affect the these paintings so there's also which are on the walls which are on the walls yes nabangit nyan building talaga o church hindi lang structure ay no kasi cultural my spiritual maskin naman residences sa bagay tatonwing kung ay pa panak kung yung gusto ko ibuild na house effectively gusto ko yun kaya lang yung pala objectively hindi po pwede para dun sa building code ah yun yung role nung professional na papipirmayin yung sa plano para advise an tayo na mam maganda makuyan pero baka hindi pulik tas kailangan remind tayo gusto ko may panay glass ganon or would find a way of doing it but marn yun na this will cost mam pakapu glass o salamin dapat po tempered glass yung hindi mo dito katulat ng fine arts para yung fine arts na maraming glass tempered ay yung glass kaya nung mga old building sa papalista na kaya pala naman masyadong glass pala masyadong pero dun sa palmahol annex nga yun nagka-earthquake yung takot ko sa thickness nung glass baka naman pag mabasag yun ito end up like flying daggers and that was really my main concern during the earthquake during that earthquake because I had a room full of students concern din yun sa glass na kung mahulog naman sa atin or like let's say the glass in the atrium because we've had a lot of typhoons where we've had buildings here in UP with atrioms and the these atrioms or the roofs over the roof, yes na tatanggal o yung upkat nakita ko yung atrium sa kal na butas yung manon so thankfully pa lang tao doon at that time because I can imagine that thing flow din doy maalewalas nga yung mga open space tapos pag tinakpan natin ng atrium na may salamin dapat tama yung salamin nga pag magandang nang classy na yung salamin nga pabanta yun up nga o stand for standard yung iba naman sa atin nang gusto wood warm kahoy kailangan din fire rated or fire actually my environmental problem na rin yun at isa pa ngayon nakosana hindi basta-basan ang pupatul ng puno ang hardwood na nasasayang so may mga concern din sa paggamit nang pago yung ba ako sa abatan sa abatan the reason why you had a problem with the faculty center where the partitions were were wood yung dating faculty center yung gasuno what about the partition? the partitions were wood then because it was supposed to be an open a gallery and what I understood is they converted it into an office space and to do this they put the wood partitions which were very nice and then you had flammable materials a lot of movable fuel they are like papers and yes pain things as well yun naman ang disadvantage kung kahoy kasi fire hazard yes yes yes so yung building code I mean I'm just listening to our conversation it appears that the building code is not a sure thing it's not cookbook it's not a one-size-fits-all para siyang mga requirements na kailangan pa rin pag-isipan nung professional kung paano papapasakatuparan but I was going to say very importantly the people who are using that building should also be part of the code of safety oh yes example yung falling yung mga sinasabi ni Dindo yung artwork na nanghulog-hulog it's our responsibility in our buildings to put places where they should be placed securely or maybe secure them secure them all yung mayare yung occupant or yung users nung bahay o building kailangan din naman ayusin yung paggamit lalo na sabi na maaring small yung space private space kung public nga siguro dapat shared rin yung responsibility kaya yung day to day din nating pag-iisip nung ko sa building speaking lang of artworks maraming artworks around UP campus that are in danger also conservation wise so dapat pag-isipan din siguro yun isayon sa mga risks intangible risks na kasama sa philosophical and cultural reasons why we have structures yung say UP chapel is one damanan sala damanan sala mural religion conserv yung sa palmahol yung mural doon on science and art that deteriorate kasama rin yung sa building yung building itself has a value that that should be preserved that is the people inside so we keep saying it's a heritage site na the UP chapel all five national artists are in it the one who built it looks in the mosaic by Arturo Luz the crucifix by Abueva and dalawa yung nag nag-collaborate on the manan sala mural the stations of the cross Sikyokok and manan sala but look at them kasi lagi na hahawakan exposed kasi so these things have to be taken to conservation as well yung guro nung pinapainty yung parish priest hindi na-isip yung conservation lalo na kung open siya actually na ang gihang ka rin do na pag umuulan so yun kailangan at and of course binanggit kanina ni dindoy yung mga sculptures kasi kasama talaga yung sa intangipos na kailangan din natin itaking to consideration kung tutusin na kung nariranig tayo ng mga building official inaulit lang natin na kung tutusin yung building code o pag gawan ng mga building at structure natin hindi naman talaga straight forward yes, that's right por protecto na natin yung mga tao mga nakatira maybe pati yung mga laman na sabi na cultural assets at yun ding siguro functioning may mga iba pangang ini-isip yung hospital dapat hindi siya masara kasi kung meron talagang nangyari sa paligid unang pupuntahan hospital so yung building code maraming pag-isipan hindi pa rin siya cookbook ang tanong ngayon tayo naman natin kung tayo na yung occupant sa ka owner o visitor ng building ano bang mga practical naman natin magagawa araw-araw para well, habang nandong yung building kung inaayos pa rin tayo ba? ano bang mga suggested natin na oy, ingatay dito o pansini natin yung blank ano ba mga tip natin when inside a house or a building para mabawasan ng disaster risk well, I would say because you piece very, very well known for fire kasi maramin ng in the past years fires, I would say that we need to know where the fire hazard for fire exits are sa loob ng bawat building maging awareness ang fire exit tapos siguro pag may gathering patiklase iorient natin yung mga na sa loob ng students kumahalaga dito yung information packets or even mga way finding mga graphics or instructions na nakikita palagay para pa lang magiging second nature para namin memorize nila kung pa pa nang navigation ng space sa muscle memory para nang palagay so, umpisa pa lang sa first day of classes pa lang sabi na okay, the fire exits are here yung mga gan lalo na kung large class ipalahin up talaga sila para ma drill ng konte pa paano pupunta dun sa fire exit I think our buildings I think our buildings now are required to have emergency routes yes, posted only sa upcut ang ginawa ko part na yun ng routine ng examiner so umpisa to orient the examinees to the exits and to follow a particular route exiting the building So parang na imagin natin ngayon inaais yung mga building lumaman o bago pwede na mga retrofit pero baka lang may mangyari parang na malakas na lindol na unexpected malakas or iba pang event or fire kaya handa rin tayo as persons sa emergency exit at naisip niya ba kung halimbawa nang exit na kung kailan at panatay ba balik meron di mam drill para dun yung emergency exit pagkatapos ng emergency exit huwiyan na huwiyan na sa family namin naguusap kami kung saan kung wali wali kami meron na kami designated so alimbawa sa UP dun sa sunken garden kung nagahiwahi wali tayo find your ways to sunken garden pagbaha may irep sa sunken garden matasang sunken garden pagbaban ang YouTube pagbatasang sunken garden well normally is higher than there you go unless nagdilubyo na talaga buong may nila pag lumubug na matas naman kasi diliman generally matas tayo may mga lugar lang na malundo ng malundo yes in other words the template is nowhere to go the safe place to go maganda pa rin kung saan kung punta chaka doc mark lessons for example nakatiradati sa faculty center bawasan na yung movable hazards yung mga hazards na pwede yung bawasan like fire load mabawasan ayung pala fire load fire load well nabangit bagong building lumang building at mga nagugusto hong building ng ating mga tanong sa persons on the street mukha naman mabaguman malumaman meron naman pwede pang asakasuhin it's a continuing effort at tayo ng mga occupants or visitors aware then in case well so seriously ano nga bang mga tips natin sa mga viewers natin ngayon for example well ang building ay hindi lamang structure kailan ting na natin palagi yung tao at kung papano siya magtatrabaho papano niya siya makikipag relate sa kanyang family at ito ay hindi lamang place para ikaw ay tumira kung hindi marami kang gagawin dito bilang tao dito ka nag-aaral dito ka magtatrabaho at siya dito ka magmamahal wow kaya ngayon may hubot kaya ngayon building ko din naman talaga siya cookbook na one size fits all flexible pa rin siya kahit nabatas siya dahil iba talaga yung mga function nang gusto natin mag-ilagay sa loob ng bahay o building at di ba ibarin ang design nang gusto natin at nirang magkatakataka na every several years binabago rin ang standards na upgrade kaya maging conscious lang tayo na may building code building standards flexible pa rin naman ang design but then i think the challenge is really how do we design our buildings so that they can address multiple hazards the many hazards that they're exposed to so I think earthquake earthquake, fire, flood flood, landslide not only to mention even yung mga man-made hazards like yung threats to security and at same time it's natural hazards so it shows that people do interact with their buildings and therefore when they are using these buildings they have to be aware of the responsibilities that they have in being part of that building's life so to speak proper use kaya yung mahalagang yung users of the building mismo ay may papakita rin niya sa kanya mga visita sa mga gumagamit ng kanyang spatio kung ano-ano yung dapat niyang tandaan ano-ano yung saan siya ililid kung sa kaling meron man itong mga hazards ano-ano yung maaring itanim sa kanyang kaisipan para sa ganon ay madali niyang itong maintindihan at siguro para madaling sundan kung meron manpiligro para ting builders building's users manual parang meron ang ganon saka yung instructions, information na madaling makita madaling sundan pag ay parang sa pag-aaral na rin parang sa learnings ng isang user at ito yan dindo ay kahit bagong-bagong yung building kagay ng inyong bagong building lalo-lalo na siguro kung bago dapat arali natin paano gamitin bago gamitin puwede naman yung kahit lumang luma na pero maayost din naman alamin din natin kung anong condition kaya nga siguro na pag-uusapan ngayon na kahit pala bago kahit pala luma na mga 50 years mabuti naman ire-assess ang building kung may mapansin nakakulangan dahil matas na ang standards ngayon sa pagawa puwede rin naman pala ang retrofit para magamit pa rin tulituloy na isa ayos na yun there you have it I keep we need to keep in mind na yung bahay o building bago man o luma pato rin natin isipin kung paano i-improve siguro hindi lang decorative but yung kabuuan kung paano i-improve lagi natin tandaan magkasama ang pagiging pagiging hawa ang pagiging dingta