 Salam belə dizləyicidər, hər vaxtınız, hər anmas qeyr olsun. Bu günlükə problemlərindən danışacaq, və bu problemlər müqabləmdə ziyallı mövqiyyəqdə zövbətimiz olacaq. Azərbaycan ziyallısı, azərbaycan problemləri qarşısında nə dərəcədə vətandaş mövqiyyə ortaya buyur? Zaman-zaman azərbaycanın çağdaş tarixində şəxsən mənim xatırladığım çoxlu ziyallar olub ki, hakimlərin, hökumətin qarşısında hər zaman mövqiyyə ortaya buyurqlar. Yitər ki, ədalət ayıq altına alınmaz. Bələ bir ifadə var, əxlaq olmasa ədalət olmaz. Və bu əxlaqı cəmiyyətə ziyallı təqdim etməlidir. Və bugün elə bir zamana gəlir çatlıq ki, mən çox sən düşünürdüm ki, 33 günlük savaşdaki uğurlardan sonra bizim üçün, bizim illətimiz üçün çox böyük perspektivlər qarşıda olacaq. Amma çox təlsilar olsun ki, biz növbəti dəfə problemlərdə özlə şəhik, özlə milli problemlərdə. Və bu, bu şəkildə, durumumuz bu şəkildə davam edərsə, əlbəttə ki, bu tendensiyaya, bu fəlaqiyyətə doğru getmək, tendensiyası qasılmaz olacaq. Bu məsələdər aydınlık getirməkdir nötrü, çox deyəri qonağımız var bugün. Qonağımız fəsif özürə araşdırmasıdır və yəgin ki, deyə reyfirlərdən onu yaxştanırsız, soylu atalı bugün bizim bir işimizi qonağaqdır. Soylu bəyi, hoş gördük, hər vaxtınız qeyr olsun. Hoş gördük, akşamınız qeyr olsun, vaxtınız qeyr olsun Fırfət bəyi. Çok də şəkkürlər. Soylu bəyi, biz ger şeydən mənbayaları sizin ifrəq qatılmazdan əvvət, 30 günlük savaşa işarə ettim. Millət, ordu, dövlət, hamələlə və erdi, böyük bir uğra imza attıq. Amma o uğra imza attıqımız zamandan çox keçmədi ki, yenə də millətimiz arasında çox ciddi problemlər ortaya sıktı, ayrımlar ortaya sıktı. Niyə belə oldu? Bak, bu bizi doğrudan da növbəti dəfə bir fələkətə haqqarırız. Bak, belə də davam edici ger şeydən qasılmaz olacaq. Niyə? Bak, bunun səbəbini nədir? Nə istəyərim ki, ölçə problemləri və bu problemlər müqabirində nə etmədiyik? Və bir də bu sualar ağabey deyim ki, mən bilərəm, ətraflı danışmalar daha çox sevirsiz. Belə insanlar, rətəndaşlar nə etməldir? Ziyallar nə etməldir? Buyurun. Təşəkür elə, Röfət və bir daha söz yox. Qoydunuz bu məsələlər, oldukça aktual məsələlələrdir. Çünki, ger şeydən ölkənin durumu hər bir insanı, hər bir vətəndaşı qayrılandırmalıdır. Bunu da söz yox, dilə gətirmək bizim borcumuzdur. Nenki dilə gətirmək? Bunun doğru qeymətini vermək bizim borcumuzdur. Məsələ, biraz belə deyə ki, bizim üçün, bizlər üçün nə etmək gələktir? Məsələsi, yaxın perspektivdə, o qədərdə aydın görünmür. Məncə, biraz öncələrə başvursaq yaxşı olar bu məsələlə ilə bağlı, bu məsələlə bağlı. Biz sovetlərin təhvvelində olmuş bir ölkəlik bir toplumu. Bizim ölkəmizdə belkədə başqa sovet resmülbüqələrinə daha çox təyəbləri oldu, daha çox repressiyalar oldu. O repressiyalarda bizim belə deyə ki, xalqın əsas beynini susturmalı oldu. Buna hardısı nəil oldular. Sonraki dönəmlərdə, yani sovetlərin də almasından sonra, biz hazırlıxsız yaxalandır, çox şəyə hazırlıxsız yaxalandır. İnsanlarımız kütləvi şəkildə aqad durdular ki, müsləqirliyimizi əldəriyək, azıxtlarınızı bər payırıyək. Bizdə bir xalq olaraq özümüzü dünya şapında ifadələ bilək. Ancaq bunu kim həyata keçirəcəydi, bunu kim keçirəcəyəcəyəydi? Dədiyim kimi, biz millətləşmə prosesi keçmədik. Biz aşağı yuharı 70 yıl millətləşmə prosesinin qıraxta tutulduk. Nəyən ki, qıraxta tutulduk? Bizim milli şurumuza qarşı ağır baskılar oldu. Biz özümüzü, milli kimlik şurumuzu bər pay eləmək üçün. Sonraki aşamalarda dövlətimizi xormaq üçün, yaratmaq üçün ilahıb. Bunlar üçün biz hansısa bir yol keçməliydik, konkret millətləşmə yolu keçməliydik, bunu biz keçməliyik. Qalqın işində yığılıq qalan hiddət var idi. Ayrı-ayrı belə dəhki insanlarımızın sadıca yadaşında biliyində var idi ki, biz repreşsə keçmiş xalqıq. Belə götüründə çoxlığı keçim bunu bilmirdi. Sövvətlər dağılandan sonra, yəni, konkret ermənələrin qarabaqda başladıqları proseslərdən sonra keçirlən mitinglər aksiyalar xılanlar, bunlar bizim insanlarımıza bir növ, xatırlaqda bir növ, aradasa təvlə elədi ki, biz repreşsə keçmiş bir xalqıq, öz milli kimliyimizdən uzaqlaşdırmış xalqıq. İlaqır belə bir aşama yaşadıq. Sonra da, hiddətlərimizi də daha çox kişələrə təhdüq, belə dəhki Rus gülləsində tuş olduq, İmperiya gülləsində tuş olduq. Burada da bizi qırdılar, burada da bizim dəhki gözümüzün orduna aldılar. Burada da bizim hansısa bir yenidə özünə dönüş aşaması keçməyimizin, bu ya başqa şaşırda qarşısını aldılar. Sonra da, bəllədi, təhçmət qovaları başladıq. Haçmət qovalarının sonucunda Haçmət indiki rejim tərəfindən, mənim sənildiq gündən üzü bu yana başqa bir bişimdə repreşsialar başladıq. Yəni, sovet repreşsialarının bir növ dəvamını biz gördük, dəvamını biz yaşadıq. Həylal insanlarımız bunu artıq, çoxları bilir, bunların adlarını şəhmiyəcən vaxta parmaşır. Nə qədər insanlarımız elə deyəkə öldüründü, heç birinin cinayağa aşılmadı. Nə qədər insanlarımız tutulandıq, nə qədər insanlarımız zindanlarda sındırıldıq. Nə qədər insanlarımız ölkədən qovulduq, qaçanlar olduq, zor ən qaçanlar olduq. Bu proses kəttikçə, kəttikçə şiddətlənməyə başladıq, daha çağımıza qədər. Demiyorlar, milli şura yönəlik söz diyen, milli gəlişməyə yönəlik, hər hansı bir ən balaca qattım atan, o saat təqib olunur, o saat incidilir, o saat nicidələr ona qarşı, onun çevrəsindəkilərə qarşı baskıla başlayır. Bu da göstərir ki, məqsət yönlək şəkildə bizi sıradan çıxarmağa hesapliklər, sıradan çıxarmağa da, bu hesapliklər. Bir millət olaraq bizim gəlişməyimiz, bizim hal qolmağımız, dövlət olmağımız, görünür ki, böyük güclərin marağında deyil, o güclər də bizim başımızda belə bir rejimin qalmasını, sanki qor yür. Qor yür, yətər ki, bu millət qəlişməsin. Ona görə, oldukça çətin bir aşama dayıq, oradan da millət olaraq sıradan çıxarılır, gənçliyimizin gəlişəyi görünmür, patinsas iş görünmür, gəlişəyi patinsas görünmür, gözə dəymir. Demələ, har da mümkən düştü sə, insanlarımızı tutub, salırlar şəri, incidirlər, ailəsinə basqı göstərirlər, ilahət bunların hamısını bizim gözümüzün qavandı edirlər, nə yazıqlar ki, bizim əlmizdən bir şey gəlmir ki, nəsə eləyək. Nəyə eləmizdən gəlmir, biz tərəfdə bütün dövlətin hər bir gücü, hər bir etikisi ərinində olan bir büvə var qarşıda, zor aparatı var, bir yanda əliyalın kütlə var. Bu zor aparatı qanun belədir ki, zor aparat hər şey eləyə bilər, səni döyədə bilər, tutadabilər, halının ortasında səni məh dəliyə bilər, təhqir dəliyə bilər, alçaldıda bilər, hər şey eləyə bilər, səni istəz, sadece bunu sahti tutut qarşılamalısan, keç bir tərəniş göstərəmə, nəsə, elə bilmə qeyrə adı, pis mənədə qeyrə adıq. Marahlı bir durum yada nəfa. Ona görə, bu durumda bizi düşündürməyə də oradandır, düşündürməyə bir dündürməyə. Sadi zorlarına bax, indi, siz zialılar deyirsiniz. Dili siz müfət bəyi, ayrı- ayrı adamlar yox deyir, azdır, çox azdır. Zialımız yox kimdir açıra? Zialımız yox kimdir? Birkinci də biz siz də mən də dəhələrinə qurq eləmişikdə, deyəmişikdə ki, zialı kimdir? Kimə zialı deyək? Ündi, hardasa hansısa bir görəvdaşyana, hardasa hansısa bir sənət adamına, nə bilməm, dəyək, ədəbiyyat adamına, ince sənət adamına zialı deyir. Az zialı deyir o. Elə zialı olmuş ki, onların çoxu da başından bağlıdır. Onların çoxu, konkret olaraq söz demək imkanları, onların çoxu açıra şəkədə deyək ki, ağlanıb. Onlar, səsləriniz çıxar mıdır? Tərsinə, onlar halbün qarşısına siper olaraq dikilirlər. Onların arxasında da, indiki zor aparatı, indiki rejim, istədiyi kim davranır, istədiyi kim hərəkət edir. Son az-az sayda zialılar isə, gələk bir bövvəyə çevrisindir. Hər kəs fərdi qayda da bir söz deyir. Yəni, söz nəm dərən iş göstərir? Hər kəs söz evində, gəl ki, internet üzərindən sosa şəbəkələr araçlayınan dərən iş göstərir söz deyir. Nə qədər deyir deyisin? Bu rejimin də tükür də təlikləmdir, şühecini də deyir. Demək ki, zialı deyilən kəsimin özü də bir belə deyik. Təşkilətlamış bir bövvə deyil. Bir mütəşəkəl bövvə deyil ki, bunlar düşünülmüş şəkildə çəvaşlı topunanalar, çöpətlər eləyələr, məsələ, diyəməsələlərə araçlanalar, götür qələkəsidir. Hamsı, elə deyik ki, çəkişi bir elə vura. Elə bir şey gibi olmalıdır. Yox elə kimsə tüqlacaq? Bura üç üç dəşin kəl oradan ətkaz eləyəşik, abiniyət kəldir. Kimsə dövələcək, abiniyət dövdir. Bu kökün hədir, bax niye Azərbaycan'da mən belə işinə bəlində dedim? Kifayət qədər mövqiyi olan ziyallar var idi. Artıq onlar görünmür. Niye bu hala düştü Azərbaycan ziyalları? Bəndi ki, bunun nədəni var. Birinci nədəni oduşu. Bu insanlar, həmin insanların demirləri çoxu, hansısa bir görevdaşı isədə. Hansısa bir rütbəsi var, hansısa bir qəlir yeri var. Nə bilim, mən dolanışlığını oradan çıxardır eləyir. Bunu itirmeməməkdən ötürüyü. Çünki belirsiz ki, vələ adamları o həmin anda min bir fəntfi elə, min bir bəhane elə, şini əlinləni alırlar, nə bilim, mən imkanlarını məhlaşdırırlar ilahır. Buna görədik, belə insanlar zaman-zaman qoxundan sesini çıxarımız, özgününə çəkilir. İkinci bir məsələ də imkansız adamlardır. Bu imkansız adamlarda uzun müdət dağınıq durumda, dağınıq hərə bir yanda belə deyik, səpələnmiş durumda. Hərə bir yanda söz deyir, nə bilim, mən tənqi deyir, ifşa yer yer, bunu deyir, onu deyir. Sonra bunların şərisindən də belə dəz bəhk edənlər, də qətə düşənlər filanlar satın alınır. Buna görə də satın alınanlar da yetişə artıqdır da bunu beləlik. Satın alınır, ona görə də görürsən ki, artıq meydan boşalır. Meydan boşalır, meydan boşalan meydanda da kimlər atı oynadır. Bu rejimin özünün icalı adına ortaya çıxartıqı adamlar, sonra özünün təbləqatruporları ilaxır bunlar meydana bir yürü alırlar. Meydanda tamamilə normal insanlar görünmür qaldır. Hər yandan belə bir məhdutlaşdırma var, hər yandan belə bir məhdutlaşdırma var. Bu da sonucda qətirini hər çıxardır. Toplumun tamamı olaraq ümüdünün itirilməsinə, tamamı olaraq nəcə dəli yesizləşməsinə, yesiz özünün duymasınaq, ah, belə bir problem var. Bu ümümü anlamda esminin manqutlaşdırma bir qətişidir, prosesidir. Ona görə də belə də ki, rejim yeşilədən şəkim bədən istədiyikimi davranabilir, istədiyikimi də haqqətlar eləyir. Amma belə bir deyisiz ki, rejim hakimiyyət istədiyikimi haqqət eləyir. Amma bu gedişlə millət ara doğru gedir. Soylubək, istədiyi an istədiyi ziyalını da əbsil elə bilər, biz 37-ci, 38-ci ilər yaşamış millətik. Bu millətin qaymaqlarının hansı qat orqalara sürgün edildiyi, hansı terör maşınından keçirildiyi, müşvillərin, cavidlərin, ahmət cavadların və s. hətta, hətta 1920-ci ildə bacının Azərbaycanın açarını bacıqilərə təldü milyen eləyidərlərin, həmi sultanulların belə anoloji təliyi yaşadığına şəhid olmuşuz. Yəni, tarix bağışlanır. Sici, bu şəkildə biz hara gedirik və o muasib dövrümüzün eləyidərləri bunu düşünmüyor muyuz? Rüfət bəy, söz yox düşünürlər. Söz yox, hər kəs bilir ki, yəni, bu rejimdə təmsil olunanlar, xalga qarşı, nici dəyərlər, rəkresif davrananlar, hər biri bilir ki, onların kələcəyi yoxdur. Bunu bilinlər. Bunu tarixtə də bilinlər ki, kez cətiz bunları tarixtdən bilə, hətta bunlardan öncəçilər tarixtdə qaldırlar, bunların tarixtdə də qoymuşlar, yəni. Bunu bilinlər, sadıca bunların elə bir rejim yaratıqlar, elə bir durum yaratıqlar ki, bunların bucur davranmaktan, bucur eləməkdən başqa çıxış yolları qaldır. Çünki bunların əsas davranışı, nə də soyunçuluk talanışıq. Soyunçuluk talanışı bu prosesi başlayırsa, o bilir ki, o qədər bunun suçu günahı var, xalbün qarşısında, halka, uda kiçdə üzülməyəlik ki, bundan sonra nə bu özünü islah eləyə bilməz, nə də ki, xalbün qarşısında, hər nasıl biçimdə özünü doğrulda bilməz. Buna görə də geriya yolları sanki yoxdur. Anca bir şey də mən istədiyim ki, yaxın perspektivdə, məsələ, mən gözlüyüm ki, ziyalların sözü işə keçəcək, nə bilmələ, nəsə bir iş görəcək, nəsə rejimdə oturur, düşünməli ulaşaq, elə bir şey, yəni, özünüze aldatmağın bir yeri yoxdur, elə bir şey yaxın perspektivdə görünmür. Anca nə olabilər, nə görmə bilər? Bilirsiniz, sənilən bir belədi götürəndə, sənilən bir baskı mütulək əbəli dövülür. Bu hardasa dayanır, hardasa qarılır, hardasa geriyə bir belədi, bir bumerangu olaraq geriyə dövülür. Bunu da bilirlər sözcək. Küçülə hələ ki, belədi əzərbıçan insanlar az çox nəsə, küçülə əhə toplumun bəldə bir kəsimi bir kət şöyləyə tağfır yenəyə. Gəttik ki, durum o qədər ağacınıcaqlı həddə gədik ki, qanunsuzluq öz başınalıq, polis zor açılıq, onun sonra məhkəmə qanunsuzluq, nə bilim mən təhsildə, başqa sahilərdə qanunsuzluqlar, rüşvet, karrupsia, fəlan-fəlan-fəlan, saymana bitmir. Bu qədiş toplumu, nə onların isləyənlə, nə toplum isləyənlə, nəxsuləməyənlə, toplumu bir ingilaba hazırlıyor. Daha dışı bir ingilaba hazırlıyor. Gəcə təhs, o məsəl varə, diri meyumun usubu az ışığında balasına qanınaqdalıq, gəcə təhs bu baş verəcək. Bilirsiniz, hələki belə dəyi yeri var gitməyə, toplum mənəvi cəhətdən, maddi cəhətdən, fiziki cəhətdən, bu çürümün qaşına gələndən sonra oradan qabaqa yol olmayacak. Ondan sonra, toplum gerçəkdən o biraz isə qayıdacaq, yəni böyük bir ingilabla qayıdaşaq, dağdıcı bir ingilabla qayıdaşaq. Onda kurayın uzlaşıları bilmərik, nə baş verə bilər? SözYOQ, kyu dəvlətimiz ışığında, qalın ışığında yaxşı bir şey və dələmək, cəhək bu da qaşılmazdır. Belə bir şey gözlənilir. Hələki bu, yaxın perspektivdə görünmədiyi nə görə, bu rejim də əlinəngələni iğəlir ki, artırsın, insanlar nəfəs alabilməsinlər, toparlanabilməsinlər, bir araya gələ bilməsinlər, gücə çevirilə bilməsinlər. Buna görə də əlinən gələni edir. Əlinən gələndə oduşu harda mübalaca ııı necədələr insanlar etirazı edirsə hayalda durursak, hər həl orda polis olaraq, harda mübalaca qüvuxlə bilgəliyəm üç, beş nəfə bir araya gəlirsə polis olaraq. Hərdi qaydı da nə qədər istəyir kimlərsə ayrı ayrı adamla besin, iləsin, ııı tənqid eləsin, qişil eləsin. Bunların kırmızı bir xətti var da, kırmızı xəttə pokunana qədər, nə emirlər? Bu önə qədər danışılarsın. Rırmızı xəttə gəlip, toxunanda artıq ona qarşı, rəkləşsə, ona qarşı ııı ilə deyib, daha agressiv adımlar artılır. O adımlardan biri də bu günlərdə gözümüzün amda qubad və eləşi oldu. Qubad və ilk də başqaları kimi ııı tənqid eləyir, ıfşay eləyir, gələkən şeylərdir deyilən anca qubad və artıq bunların kırmızı çizicilər nə gəlir. Kırmızı çizicilər nə gəlirdiyi nə görədə onu ııı ne cədərlə, sıradan çıxarmak qələrdirlər. Təşəkkür edirəm Söylü bəy, ııı qubad vəyin həbsi gəlşəyədən cəmiyyəti biraz sirkələdir, yəni ııı ııı bəz insanların mən müdafiə qaqmasını gördüm ki, insanlardan da gözləntimiz yox idi, yəni akimiyyət də bunu bilirdi ki, qubad və doğunun həbsi reaksiyalara səhb olabilər və bəyin aqq reaksiyalar ııı ortaya çıxdı. Nizə düşünürsünüz? Qubad beyin o şəkildə tanınmış bir alimin, bir ziyalının, hərə siyasədə qoyuran kenara həbiste qalması azərbaycan qalbi üçün hansı gələcəyi vədilir. Rüfət beyin, nəyin ki, bubad beyin? Sıradan bir vətəndaşım belə haxsız yerə, günahsız yerə turiqlanması, azərbaycan xalbi üçün də, azərbaycan dövlət üçün də çox pis təsbəktivlər açır. Həm xalbın inamının sarsılması baxımdan, həm qıraxdan, ııı azərbaycana münasibət baxımdan, həm belə deyəki ııı dış güclərə bir səbəp verir ki, azərbaycana daha çox baslı göstərisin, daha çox azərbaycana nici dələr tələbləri artırılsın, daha çox azərbaycana qoparmalar artırılsın. Bunların hamsı bizim zələriniz əşkəmir məsələlərdir. Məsələ bir məsələni deyin özür bilirsiniz ki, bugün gençlərin, gençlər aslıda tutulanlar daha çoxdur. Bakın, necə tuturlar onları? Deyirlər ki, gençlərin çoxu haqqını, deyirlər iranın keşfiyyatıdır, iranma gəntidir, irana işləri falan eləyirdə, elə deyirlər, belə deyirlərdə. Burada məsələn belə deyirlər, dərin bir məntik axtar buralım. Söz yox ki, irana işlərinləri yox deyirlər var. Əgər irana işlərinləri bu dərəcidə kütləvi tutuklurlarsa, çəris alırlarsa, o zaman Rusya işlərinləri də kütləvi şəkədə tutu çəris almalılar. Biz 5. kalon deyilən bir şey var. 5. kalonu ən çox özür də bilirsiniz. Ən çox Rusya'nın buyruğunda olanları 5. kalona gedirlər. Halbuki 5. kalon ölkən içində başqa güclərə işlərin ünvanla deyilməldi, deyilir də. Demələ, bunu soruşmaq gələk ki, bu iranın buyruğuna girenlər, üzüksdirən, iranın qurluğunda duran gençlər insanlar, birdən birə bir günün şində bu adım atmayıqlar kimdir? İllər nə bu proses yedir? İllər nə? Bəsi, yaxşı, illər nə bu prosesin özünə kim ortam yaradır? Kim buna belə deyək ki, o şurma təlif, hakimət özü? Bu gençlər nə yedir, başqa bövlərin toruna torbasına düşür. İşi yoxdur, sonra aylə bura bilmir, evi yoxdur, təhsil alır bir yerdə şiqə bilmir, nə bilmir, nə ilahır? Və bu, heç bir hüququ təminə olunmur, demiyorlar ki, 90 faiz gençlərin, heç bir hüququ təminə olunmur. Buna görə də bunlar qaçılmaz olaraq, qaçılmaz olaraq, Azərbaycanın zələrinə olan bövlərin toruna düşürlər. O atalar məsələlə ısı var, buş dimdiyindən toruna düşər. Təbii bunlar o prosesi keşirlər. İllər, yaxşı, dövlət öz vətəndaşışına sahib çıxmalıdır. Dövlət öz vətəndaşışına təminət yaratmalıdır. Öz gençlərinin qayrısına qalmalıdır. Nəyin ki, gençlərinin sahibsiz buraqmalı, onu bunun toruna itələməli, sonra da götürüv onları kütləvi şəkədə çəridə olmalıdır. Bu ne dim idi? Dövlət bunu bu cür adımlara atırsa, onda bu dövlətin anlamı nədir? Dövlətin məzmunu nədir? Dövlətin məzmunu yox, məzmunu nitirir. Çünki dövlətin əsas məzmunu insan faktorudur. Dövlətin əsas məzmunu insanın rifahıdır, azadlıqıdır. Onun azadlığının qurulqlarının qorunmasıdır. Əl bunların heç biri olmayacağı sonunda dövlətin anlamını nitirir. Bakın, bilək ki, bu cür proseslərin hamsı sanki hazırlanır, mən bilərəkdən sanki hazırlanır, məhsət yöndə çəkədə hazırlanır. Gençlər, bilək ki, yolunu azdırılır, bəllə bir istəsi. Mən düşünmürəm ki, tutulanların hamsı elə agendir. İnanmırın ki, hamsı agendir olsun. Bunları İran agendir deyə, İranə işlidir deyə tutur, şəri doldurulurlar. Gençlər, insanlarımızın ucdan tutma şəri doldurulmasına da ad qorlar. Sonra da deyirlər ki, hər şey dövlətin nezəaretindədir. Dövlət bilir, neyinişə, nətəliyişə, hamsı dövlətin nezəaretindir. Nici nezəaretin, nezəaretin nezəratıdır. Nezəaretindədir, senəni, bu qədədədən tutulur. Hər şeyslərinin nezəaretində olardırsa, bu qədədədən tutulmamalıdır. Şunki, hər kəs öz yolunda olmalıdır. Hər kəsin dövlətə sevgisi iş görməlidir. Hər kəsin bilək ki, ölkəyə, vətənin sevgisi iş görməlidir. Anca, biz tamam, fəqli şeylər görür. Fəqli şeylər görür. İnsanların sındırılması, vətənin, vətənin sevgisinin ortadan qalılması, hər kəsiminin gözündə, vaxşında, vətəndə hakimət arasının bir bələmərin iş arası bu. Buna görüb vətəni hissəyənmiş o qadan. Savaşta getdi, indo bir mərhələ idi. O bir mərhələ idi, o Nici deyələr, əriməni ilə ya düşməni ilə 100-ə gələndə, ərbəti, senəni düşməni öldürmələsən. Düşməni öldürmələsən, yusun, senəni öldürsün şey. Yəni, bu, o məqanda, dövşə hər kəs giydir. Eyni halda söz yox ki, o insanların dövşənlərin böyük çoxluğunun işində vətənsibisi, vətən perimi də var. Bunlar gəttikçə öldürülür, gəttikçə bunlar sındırılır. Canını bu anı insanlara qayrı yoxdur, diqqət yoxdur. Bunu dair deyilməkdə, nə qədər deyilər bu? Hər kəs, çox adamlar daha doğrusu deyil, sosya şəbəkələr hər gün yazıq bağırır bir şeylər. Yəni, ölkənin insanının gözündən dövlət sağlanırsa, vətəns sağlanırsa, burada biz deyilməri ki, biz dövlətliyik, deyilməri ki, dövlət bizim gələcəyimizi hazırlayıq. Bunu deyilməriyik, deyilməriyik birə bir şey. Təşəkürəyirim. Bir məsələ var, amma buraya allıqdan qaçmaq olmaz ki, Iranın, Azərbaycana baxşı. Hər zaman özür dəri işlərimdə diyərdim ki, vaxti dair Azərbaycana yeni müstəqiliyə çətanda, o zaman İranın indi buxalifətdə de o zaman İran prezidentinin müşafiri idi, əkibəl gənci diyərdik ki, İranın şumalında bir vəzəb, bir qarş, Azərbaycan adlı torpağın bağırılır, və də bizim əmniyyətə medli, yəni milli təlkəsiliyimizi hədəfa alırsa. Amma suyallıq bundan ibarətdir, biz vətəndaşımızı qazanmalı yəni, ki, İranın ucağına atma, o şəkildə bazaranda bazarmayanda, yəni bu işin içində olan da olmayanda sizdən tam raziyən. Amma bu bir yallıqda, Azərbaycanda illərlə bu xeyr şərməzlislərimizdə, özəliklə şərməzlislərimizdə gözümüzün önündə olub, son illərə qədə canın təbliqatını apara malolara üzərini getmiş idi, anlaşmışıq. Amma çox maraqlıdır. Azərbaycanda bu qədə haqsızlıqlar olur. Ruhani demir ki, bu haqsızlıqı etmiyin, amma gəlir burada İranın müdafiədir. Azərbaycan hakimiyyətinin də əmələrin müdafiədir, amma haqsızlıqa qarşı susmur, suskulluğunu maşa etdirir. Bakmayara ki, onun təlqin etdiyi, vizə təqdim etdiyi quranın, rəq suresinin 11. ayasında deyir ki, biz cəmiyyətdə bir qövm ki, öz tövünü də yaşma istəməsə, biz de ona kömə etməyik. Nizə düşünürsünüz? Bak, bayaqları ziyalları dedik. Burda ruhanlərin rol necə olmalıdır, ənəs-i Söylü bəyi? Var olun Rufət bəyik. Yəni, sizin bu üç vərişlər hazırlamağınız, keçəktən fədəkərcəsində bu məsələləri gündəmə gətirməyinizdə böyük biləyəqət var. Ona görə alışılayır amma. O ki, qaldı sizin dediğiniz məsələ, ruhanləri məsələsi, bili siz mi? Aqı, siz özünüz gözəl bilirsiniz ki, Azərbaycanda ruhaniyyət deyilən bir şey yoxdur. Ovin var, siyasət var. Ruhanlərin hər biri özləl çoxu, ümumələr çoxu ilə iləna ştiyən qüvələ adamlardır. İranın buyrunda olan adamlardır. İran onları savunur, onları müdafirliydi. Ruhani, keçəktən, əgər ruhani olardısa, ruhani demək, mənəvət adamı deməkdir, ədalət-i savunan deməkdir, haqqı görə bilən deməkdir. Əgər keçəktən, bunların belə bir görümü olsaydı, bunların çağrışları ölkəni titrədə bilərdik. Çünki inançlı insanlar, onların böyük zələtinin təfəkürü, bizim arzuladığımız biçimdə olmasa da, anca onlar canlı bir qüvvədir, canlı bir qüvvədir, küçdür. Onları çağırardırlar ədalət-i sviləyə qarşı, onlar ədalət-i sviləyə qarşıya qadröf dilən iş göstərədir. Anca onları belə bir istəhləri yoxdur, belə bir niyətləri yoxdur. Ölkədə bu qədər haxsızlıq baş verir, bir nəfər ruhanıçəsini çıxarmır. Yəni, ruhanıç deyəndə, inançlı kəsin, yalnız dini asbikdən özlərinin qüqğlarının pozulmasını daha çox qabardırlar. Daha çox qabardırlar. Onlar əgər keçəktən ölkənin düniyyəvi dövlətin durumu ilə ilgilənsələr. Düniyyəvi dövlətin belə keçsə çöksə doğru getməsini dəyərləndirə biləsə edirlər. Yəni deyiləm. Bunlar böyük bir canlı güçdürər, qövvətlər. Bunların heç belə yoxdur. Demək ki, sanki gizli razılaşdırılmış, sanki yazılmamış belə də imzalanmamış bir sövdələşmə var sanki, ruhanilər rejimin işinə toxumur, rejim də ruhanilərin işinə toxumur, ruhanilər də necə dələr ölkədə sadıc olaraq belə də ki, qiyerilik yaratmağına uğraşırlar, qiyerilik yaratmağına uğraşırlar. Bunlar sanki ətrafda baş verənlər, bunları mən, ruhani də, yəni aparıcı kəsibi deyirəm. Bunların heç biri səsini çıxarmır, sadıc olaraq necə dələr, özlərinin çıxarlarına hər şeye, qurban verirlər, öz, çıxarlarını düşünürlər, qazanışlarını düşünürlər, belə xır. Yəni, bu hər zaman belə oluxtur. Uzun 10 illər, 100 illər ki, biz bunu belə görmüş. Sağlan, ruhani deyilən, bir həri, ruhani deyilən, bir mühiddə ortamda, Sağlan düşüncəli, səğlan mənəvətli adamlar, təsir ki, demək, isər ruhanlər olsun, isər dövlətin, səhsi yönətimi olsun. Bunlar çox ciddi şəkildə ölkəni əgər düşünsə edilər, çox ciddi şəkildə təşviş keçirmələr, bizim çox ciddi qarşımızda düşmənlər var. İrməni var, İran var. Bunlar hələmən başqa yüzləri demirəm. Məsəl, Rusiyanı demirəm. Rusya daha böyük düşmənlərdən biridir. Düşmənlər var qarşıda. Düşmənlər hər mənədə ağzını açıb, Azərbaycan dövlətinin varlığına son qoymağa çalışırlar. Bunu görə görə, bunu bilə bilə. Bunlar nə düşünürlər? Şini. Bortada bir şey yoxdur. Sanki eynən belə də Abbas Mirzənin dönəmində Fətəlihan qazarların fətəlihan dönəmindədə sanki Abbas Mirzənin ölümünə öldürülməsində fətfa verən ruhanilər bugün də var. Bugün də yaşayır. Ona görə də belə də rejim özü ruhanilərdən də istifadə edə bilir. Bunların arasında belə bir bağlılıq var. Ben bunu belə görürməm. Yəni, keni deyirəm. Aparaca ruhanı kəsiməmək gözlətürüm. Azərbaycanında Qafqaz müsəlmanları idarəsi deyə bir qurum var. Siz onun varlığını bir hiss edirsiniz mi, hansısa anda, hansısa məqandını? Belə bir qurum varlığı yoxdur. Başqa sifiyralarda belə? Və o ayrı. Çəkdə, uxalının xeyrini, toprumun xeyrini, ədalətin bərapasından yönəlikdək ki, haqqın dilə gətirilməsindən yönəlik mən deyirəm. Bu o iddə ilahiyat universiteti var. İlahiyat universitetini də o qədər məllin çalışır. Məllinlər çalışır. Bu məllinlərin belə də bizdə tanirikdə. Bu məllinlərin belə də görürsən ki, məsələn, ayrı- ayrı hıssas sahiqləri də onların şuncası də yox deyirik. Onlar səsin çıxadır mı çıxadır? Onlardan gedib bir kəlmə bir müsaibə götürəsiniz ki, gəlim, bu ölkənin bir durumu bilgə bir çözək, yüngül şəkildə. Yüngül şəkildi. Görünəm ki, onlar size yaxa bəricəm, nəyinə gələkdir? Ağırmayan başına soğanı da uğrasın. Nenir? Kolonu qazanır, özünü gözə soxur, necə dəyərlər şövrətini yaradır, nəyəm dönəni hafa qöfa basır edir, sanki hər şey qayıdasında. Yəni, bu cür dini qurumlar var da, bir çox dini qurumlar var. Yə məsələn, ölkədə, nə qədər məhcid olasın sizce? Mən elə gəldik ki, bir üç minlən yuxarıdır elə deyirik. Üç min civarında olmalı bəlin. Yəni, bu üç bin məhcid nə diməkdir? Bu məhcidlərdə ahı insanlar toqlanır, inançlı adamlar toqlanırlar da, az saydə öl, balaca saydə öl üç bin məhcid. Azərbaşan kimiyə, çoğrafı baxamdan, Qazi-Azərbaşan kim bir ölkədə üç bin məhcid böyük məsələdir. Bu məhcidlərdə nə sürpətlə etkidir məsələrin? Nə hansı təlim öyrədilir, hansı təlim şeşilir? Mən demirəm ki, gizlin, fulansiyasi, ingilabi bir şeyləri eləsinə, yox. Hakqa, ədalətə yönələk mən deyirim, ölkənin durumuna yönələk mən deyirim. Misalların, onlar da çoğa yaxşı bilir ki, onların heç birinin gücü, birliyi çoxda dəyanıxılı döm. Stenlən kaldı, hansısa bir məhciddə. Azərbaşan demir ki, eləməs heç bir var. Hansısa bir məhciddə, bir balaca ədalətə yönələk, bir balaca haqqa hüquva yönələk. Düş səhbət kəsi görün, həmin günü münbəhalin məhcidə bağlı ilə yoxayır. Bir məhciddə bağlı yanda uzaxbaşı məhciddə toplaşan bir niçə yüzadan toplaşır, üç gün, beş gün haiheşi salaca ondır bir niçəsini tüsajələcəyəm və hər şey yatkütə olur ki, deyicək. O bir məhcidlər isə, heç bunun səhsinin səhs də bir ijşi, başqa ölkələrdən haa heç kimdik, ayağa durunca, səhs də bir ijşi. Ən azından hüququnün müdafi iləməyi şuna ayağa demirəm ki, ölkəni ölkəyə qarşı inqilə biləm. Anca bir hüququn müdafi iləməyi şuna ayağa durunca. Yəni ona görə ruhaniyyət yoxdur ülkədə, ruhaniyyət istemi yoxdur. Oyun var, niçə deyələr şahsət var, əslində şahsətdən heç bir fərqi yoxdur. Dinələr şahsətdir, şahsətin əlində ən belə deyək ki, ən uyğun bir oyuncaxtı, dəsək ən uyğun bir oyuncaxtı. Ayrı bir şey diyor. Təşəkür edirən örmətli Söylübəy hər haldə bütün bu söhbədimizin mənzi buna gəlib dayanır ki, diyalımız belə, ruhanımız belə biz ruhani deyəndə gözümüzün önündə ah kefən giyib 1988-ci ildə mənim məsələn babam danışardır ki, mirbağırağa, mirbaşağa, həmin o başnaqların ilə açısına çıxdı və onlarla bir mübariziya atıldılar, və milləti səfər verirələr. Biz bir ruhani budur, yani ruh, mənəbiyyət yolcusu, maddiyətə boynəymiyə. Təsiflər olsun ki, mövzud dönemimizdə tam bunun əksini görür. Amma bu şeyi unutmasınlar ki, buqdan bir cümriyyət yaradan cümriyyət qurcularımız, başta məhəmləm rəs uzağa da, olmaqla bugün tariqda yaşayır. Amma həmin dönəmdə mənim, öz vətən anlayışını, öz evi bilən, millet anlayışını, öz ailəsi bilən insanların bugün hisfisinin tariqdada yoxdur. Maddiyətdən uzaq düşən baş miz, nəsib bəyru şübhərin adı hər zaman sayıl alınır, ilə cədədi gələr. Amma təsiflər olsun ki, bugünümüzdə onlara münansibət elə qeyl ədək vaktir ki, bu insanların da tərbiyəsinə öz eksini göstərir, öz təsirini göstərir. Söyle bəy, bəb bütün bu problemlərin məzmusu olaraq, biz bu problemlərdən necə qurtulabilərik, baxı çıxış yolumuz nədir, ne etməliyik, bu millətin misiyasına deyil, ziyarları bildik. Amma hər halda bir millet olara, millət öz yolunu məyən etməldir. Yextər ki, bir iradəsi olsun, biz qardaş Türkiyənin həmin dönəmdə 1918-idə yaşadılarını gözümüz önlə gəlmək. Yəni, dövlətin əndiki Türkiyə cumhuriyyətini Qönün 67-di yerə bölmüşdülər. Amma birdən Mustafa Kemal Atatürk kimi bir su ortaya çıxdı və qalqı arqasını aldı. İndi biz, azərbaycan toplumunda lider gözləmlik, yəni, liderlər var, siyasi party rəhbərlər var, ziyallarımız var ki, üçü, beşi qalı, hər halda müvdiyeni qorayaraq qalıq. Millət də Qazım Mustafa Kemal Atatürkə dəstəy oldu. Mən bugünlər çox maraqlı bir qadrara baxdım. Azərbaycandan həmin dönəmdə 1921-ci ildə belə Türkiyə yardımlar qədib. Hər halda həmin dönəmdiyoloji səbəblər də var idi və məsələyə. Türkiyədən sonra növbə Səbət Rusiyasına çatacağıdır. Ona görə mütlək Türkiyəm çox məsələyədir. Amma bugün millətin övdəsinə düşən vətəndaşın övdəsinə düşən nədir ki, biz bu durumdan Allah çox çıxabilək? Buyurun, Söylübək. Deməyəm müfət bə, bir sorun nə dədir? Başlığıcə sorun. Biz bunu istəsətə istəməsə demək eləyəndə bu istəsətə istəməsə də var. Bu, təhnologiyaların gəlişməsi ki, başladığı gəlişməsinin də belə də ki, informasiya bolluğu yarandı. İndi, hər kəsinin eləndə bir telefon var, karşısında bilgisayar var. Hər kəs dünyanın harasından olursa olsun, informasiyalar toplayır. Və belə dinləndə bu informasiyalar toplaymağına hər kəsinin özündə, öz aləmində elə bir düşüncə formalaşır ki, bu heç kimləm əsibdir, bunun özdə hər şeyi elə bilir. Sorun var ki, hər kəs çünük hər şey bilir. Hər kəs, heç kəs, heç kəsin həllikətini dinləməyə hazırdır. Heç kəs, heç kəsin hec edələ, bayrağının altına gəlməyə hazırdır. Hər kəsin şində qəribə bir iddiya var. Özəllək şə, məsələn, gençlərimizin şərisində sağlam gençlərdə sözləyə. Ancaq çoxluk baxımından gençlərimizin içində ən çox belə bir şeylər var. Bəzən görürsən elə gençlər olur, söhbət edirsən, onlar hər addında adamın sözünü kəsir, özün elə göstər ki, səndən hər şeyi daha yaxşı bilir. Hələ bilir. İnfarmasyalar bilərsən, sözümü yaxşı edirsən, bir. Ancaq, bu qədər gərəhsiz infarmasyalarına yüklənən beynlər yaxşışlanır. Bunlar yaxşı düşünə bilmir ki, biz elli şə, yəni hamalıqla şunun qarşısına yuvarlanır, ki, edirik. Burada bizim heç birimizin əldə ilədiyimiz, infarmasyalar əldə ilədiyimiz geniş o bilgilər bizim yardımımıza gərmişə, şöməmizi çatmışə. Dövlətin dəl ki, daha doğrusu hakimətin milli strategiyası yoxdur, milli strategiyi belə dekansiyab şəsi yoxdur yoxdur ki, onun əsasında dek ki, bu qalqı marifləndirsin, qalqı nəyəsə hazırlasın, hakimət eləmir elə bir şeydir. Bunu eləsəkdir, iş bizim bir bu sorunlarımız da olmazdır. Ancaq, bir halda bir ziyallar deyil, ziyalların ölçüləri müəlləcəri, salın ziyallar bir, bir arıya gərməyi başarmaladılar. Bir arıya toplanmağa başarmaladılar. Onunla bir iki milli strategiyi kansiyab şəsi hazırlamaladılar. Hazırlamaladılar ki, bu bizim millətimiz şurama girdi, yaşlı hakimət özü bilər elə götürək, elə elə dek elə. Yəni, bu gənçlərin özünü, bu insanlarımızın özünü nişə eləyək ki, bir araya gətirə bilək, nişə eləyək ki, bunların millətləşməsinə yardımçı ola bilək. Bunu çizdi düşünmək gərəkdir, bunu yətirmək gərəkdir. Yəlilər ki, siz geniş uzun uzadı yazı yazı. Kimdir indi yazı okuyan? Ona görə biz bu gündə ehdə. Kimdir yazı okuyan demək olmaz ki? Mən indi yazı okumurlardır, kimlərsə yazı okumurlardır, yazmalı deyiləm. Deyir onlar konkreta, stats. Üç dəni cümlə yazı oroxunur. Üç dəni cümlədir, cümlədir sen, nə millət hakkında nə deyə bilərsən ahır? Hansı yolu yaratabilərsən, hansı yönü yaratabilərsən. Çüncən işləməsi üçün sağlanın üçüncələrdən süzülük yələn həyqiqətlər araşdırılmalıdır. Ölənilməlidir, bilinməlidir, millətləşməbəsi necə gətməlidir? Ona görə, yəni belə bir proses gətməlidir, bunu fədəkər insanlar olmalı ki, bu prosesə parsınlar. Yox, sələ bilə demək ki, çağırmağından, ifşa eləyək, qınıyaq. İç dəni qınıq indi ki, keçmir, keçmir. Qınıyaq qayı indi insanlar orta nəsil, nə genç nəsil, nə o biri yaxın gəlmir eləmir. Hərə öz başının hainə qalıptır hər kəsin gəlir fələkət qapsını döyəndə yalnız ailir. Fələkət onu da artıq onu da boyudur ona çəkirir. Yəni, bilə siz belə gədişinlə elbət də bir çıxış olup topa bilmək. Bu, olumsuz bir şeydir. Ona görə, diyəlim ki, burada artıq marifləndirimə yetməlidir. Və insanları inandırmaq gələkdir. Gençliyi inandırmaq gələkdir ki, informasiya, bolluqun ilə insan formalaşmı, şəhsiyyət yaran var. Bir deyə, bir daxrı eqaizm yaranır. Daxrı eqaizm yaranır. Hər bir fərdin özü bir arija birinci dəllər nəsilədir, özü bir şəhsiyyətdir, özü bir liderdir. Sanki belə bir məsələ yaranır. Gərək doğrudan dağ, doğrudan dağ. Fədaşarlıq eləməyi bacaran doğrudan dağ əlinə daşlın axta boymağa bacaran Çinini ayaxalar altına verməyi bacaran insanlarımız yetişsin. Olsun. Bu prosesi biz keçməsək nələrsə demək, çox çətin. Yaxın perspektivdə bizim ansısa bir kurtuluşumuz görünmür. Bizdə gözləyə ki, umudumuzu tikaya Allah hakinə vaxt bir rejim gələcəkdir. Alınma laxıq, bu rejim özü üznü getmircəkdir. Nə vaxt bu gələcək bizdə rahat nəfəs alacaq. Bizdə yeni bir güvenliyə çıxarlıq. Yeni bir güvenliyə, laxıq bu rejim gələcək, yeni güvenliyə çıxarlıq, bayaq deyərim ki, insanlarımızda doğrudan da bir qalakət var. Dünya çapında da deyə bilərsiz ki, bunlar var falan var. Dünya çapında nələr var özü bilər. Bizim ölkəmiz, bizim durumumuz bu saat bizim tüşündürəm bizim durumumuzdur. Bizim durumumuz da oldu şaşın aşaqlıdır. Yəni, bu baxımdan deyərim ki, indiki durumda başqa şeylər axtarmaqla, fuləmlərinə deyərim. Nə hə, 100 şarq yedik, qıraqdan, ucaqdan, gürsüdamdan, elmasdanlar, Rusya'dan biz özümüzə necə də qövvə çağırmıyaş ki, gəlin, ayaqa durak bu ölkərinin taaləyin üçünlək. Demək, qalqın işində olanlar nə, biz işləməlik. Yaxşı, psif olan nəyi var, zahir ondan işləməlik. Burada da, bu da sözür, çox soparan bir xəmirdir. Deyə bilmərim ki, elə bu asant bir prosesdir, təz başa gələn bir prosesdir. Təz başa gələn bir prosesdir. Görürsüz, çox saylı qruplara bölünür iş. Çox saylı qruplara bölünün gücümüz parçalarını. Sanki, o üzücüsü ilə məsələlə çobos çıxmasın, o çücüsün ifləyididə aslan öküzü parçalaması gücüş atmır, birini çağırıksa qəyaşı loqtlaq verir, mübarı verir, güya, sonra birbirları sanki biz həmin durumdayaq, topulum olaraq, bərli bir qrup basqa altına onun ön dəri sıradan çıxarılır, ayrı ayrı şəxsləri sıradan çıxarılır, bu birinin qulağına girmir. Bəlkədə gizlində bir təşifası sevindir ki, əhə, bunlar biz əsas oldu, bunlar kəddirlər. Biz belə bir mənəvə problemlərimiz var, müfətbək. Biz bunu deməliyik, demək zorundayıq. Nə isə malalamakla, nə isə nice dərinlər elə qanamaqla iş açmır, təsifləri. Ona görə həsi bəliləm ki, eğer biz ziyallarımız var, deyir isə, bu ziyallar ortaya çıxmalıdır. Bir araya gəlmək, bir araya toplaymalıdır. Bu rejim indi hər şəyə eləqdir, bir araya gəlir, bir söhbət dələm. Bir necə dələ, bir ölkənin dərdini bölüşməyəkdə. Yəni, bu olumalıdır. Burada da, çok ciddi düşüncələr olmalıdır. Fətəkər insanlar olmalıdır. Mən əmli isə qıraq oyrunmalıdır. Mən orundan ağırlıya, mən doktoran, bu fəlan kəs, fəlan şeydir, belə-belə insanların birliğinə bir araya gəlməsini əngel olan düşüncələr, gizli duyğular, gizli evolar, fəlanlar iş görməməlidir. Belə siz mi? Bu qaçılmaz bir şey. Ona görə başqa mənada, bu boyda partiyalar var. Çıxırlar miktik deyirlər, döölürlərdə daha aşıq, döölürlərdə, həç bir işə keçmir. İnsanlarımız sadece olaraq ayrı ayrı hallarda çıxırlar, üçələrə hiddətlərini boşaldırlar. Ürəhələri sakinlə şey tutulan tutulur, qalanda qaydır, gedir, başqa sosial şəbəki deyəzmək, kəs azaltılır, kəs azaltılır. Yəni, belə siz bu proses arabədə gələk edək. Bizi insanlarımızı gözümüzü qavanda az, çox haqlı olan az, çox necidələr, fədəkarlı olan insanlar da var. Yox deyir. Onlar da götürk şəri salarından sonra digələn çıxır bağırsalakə, buna azad elə, ona azad elə, eləmir də, onun niyə şəri salıq qazad eləsin? Sonra da düşürük, xarici qüvələr vizə kömə eləsin, filan iləsin, xarici dövlətlər, rüfət bəyi, söz yox, suda bolasa manşöfənin yaxşar məsəli var, xarici dövlətlər, biz gözündə deyilik. Bəli siz, xarici dövlətlərini öz çıxarlar var, rüz maraqlar var. Əəl, burəyicim, xarici dövlətlərin maraqlarına qullu qədirsə, onların istəhlərini ödüyürsə, tələflərini ödüyürsə, xarici qüvələr artıq bizim niyəcədələr, tutulan insanlarımızı taliyinə də bir cana. Yəni, qal qözü öz taliyinə bir cana olma malıdır. Qalq, ümədünü bütünləyilə ora bura bağırla malıdır. Ora buranın marağa var, çıxarı var. Asanlığına satadabilər. Bizim hər birimizi satabilər, hər birimizi qurban belə bilər. Nə bəyək? Xalqın öz içində təparlanma, qasisi başlamalı. Nə qədər ağır olsa da, nə qədər şətin olsa da bu yetməli. Ona görə də təşəbbüs göstərən ziyallar olmalı şey, gəlin, söhbət eliyyə, bir niyəcədələr məsələri qoya, eliyyə en azından onların ağlı düşüncəsi ortaya getirdikləri, qınaxları filanları, bir isyasi təşkilatlara da etik göstərə bilər. Bir isyasi təşkilatlara da etik göstəsən. Bəstirin satıldınız, bəstirin dağıldınız, bəstirin birbirinizi, ayağınızdan sağa sola şəhidiniz. Gün millet olaq, toparlanaq da, bir millet olaq başınızı çıxalq. Şünrə mələ, bu məsajdan duyun ki, söhbətimizi bitirək, dəli izləyicilər proqramımızın qonağı, ölmətli ziyalımız, fəlsəfi araşdırmaçısı, soylu atalı idi, soylu beylə, azərbaycan problemləri və bu problemlər müdabilində ziyalısı və sade vətəndaşı niyətməldir, bu axta danışdı, soylu bey, təşəkür edirəm və bütün izləyicilər, güzəminə tarıqsi, sağ olun, sağ oləqələm. Və ətifimizdə ilk tandırı milletimiz bu olsun. Çox təşəkürlər.