 Hoogstuk 1 van Gevoel en Verstand. Dit is een Libyfox opname. Alle Libyfox opname behoort het publieke domein. Voor meer informatie of wat meer aan te melden als verwillegig ga naar Libyfox.org. Opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Austen. Vertaald door Gonnen Lohmann van Eildricks. Hoogstuk 1. De familie Dashwood was lang gevestigd geweest in Sussex. Hun grondbezitters uitgestrekt en zij plachten verblijf te houden op de Noorland Park, in het middenpunt van hun bezittingen gelegen, waar ze gedurende vele geslachten en leven hadden geleid, achtendswaardig genoeg om de algemene goede dunk te winnen van hun kennissen in de omtrek. De overleden eigener van het goed was een ongetrouwd man die een zeer hoge leeftijd bereikte en die gedurende vele jaren van zijn leven een getrouwen gezellin en huishoudstraat gehad in zijn zuster. Doch haar dood, die tien jaren voor zijn eigen overlijden plaats had, veroorzaakte een grote verandering in zijn omgeving, want ter vervulling van haar gemis, voeg en ontving hij in zijn huis het gezin van zijn neef, de heer Henry Dashwood, de wettige erfgenaam van de bezitting Noorland, en de persoon aan wie hij vernemend was het goed na te laten. In het gezelschap van zijn neef en nicht en hun kinderen sleet de oude heer genoeglijke dagen. Zijn gehechtheid aan een allen nam toe. De voortdurende tegemoetkoming van de heer en mevrouw Dashwood aan zijn wensen, die niet enkel uit eigen belang voortsproot, maar eventueel uit goed hartigheid, schoenkem in ieder opzicht het gemak en behagen dat hij in zijn hoge ouderdom nog kon genieten, en de verhoedelijkheid daar kinderen bracht in zijn leven een element van opgewektheid. Uit een vorig juli had de heer Henry Dashwood een zoon, van zijn tegenwoordige vrouw drie dochters. De zoon, een flinke, achterzwaardige jongenman, zag zijn toekomst ruim verzekerd door het voortuin van zijn moedig dat aanzienlijk was geweest, en waarvan de helft bij zijn meterjarigwording aan hem verviel. Door zijn eigen huwelijk dat spoedig daarna plaats had werd zijn rijkdom nog vermeerderd. Voor hem was dus het toekomstig bezit van Noorland van niet zo ingrijpend belang als voor zijn zusters, want haar voortuin kon buiten het geen haar tendeel kon vallen wanneer haar vader het goed erfde slechts gering zijn. Haar moedig bezat niets, en haar vader kon slechts zevenduizend pond zijn eigendom noemen, want de andere helft van de voortuin zijn haar eerste vrouw was even eens op haar kind vastgezet, en hij had haar slechts het vruchtgebruik van. De oude heer Stearf zijn testament werd voorgelezen, en Baarden als bijna ieder testament evenveel teleurstelling als voldoening. Hij was niet zo onrechtvaardig, nog zo ondankbaar om zijn bezitting niet aan zijn neef na te laten. Doeg hij liet hem het goed na op voorwaarden die de helft der waarde van het erfdeel te niet deden. De heer Dashwood had het bezit ervan gewenst, meer ter wille van zijn vrouw en dochters, dan voor zichzelf of zijn zoon, maar aan zijn zoon en zijn kleinzoon, een kind van vier jaar, werd er toegewezen op een wijze die hem voorkomen de macht ontnam om de toekomst te verzekeren van de gelen die hem het liefst waren, en die het meest zulke verzekering behoeften, het zijdo een hypotheek op het goed of door verkoop van zijn waardevolle bossen. Op alles werd beslag gelegd ter behoeven van het kind, dat wij bezoeken nu en dan met zijn vader en moedig ter Noorland gebracht, zo zeer de genegenheid van zijn oud oom had weten te winnen, door aanvalligheden, ver van ongewoon, bij kinderen van twee of drie jaar als onbeholpen spraak, een ernstig verlangen om zijn eigen wil door te zetten, veel guitestreken en verbazend veel drukte, dat hij tegen de waarde van al de bewijzen van aanhankelijkheid die hij jarenlang van zijn nicht en haar dochters had ontvangen, niet kon opwegen. Zijn bedoeling was echter niet onvriendelijk te zijn, en als een bewijs van zijn genegenheid voor de drie meisjes, liet hij aan ieder van haar duizend ponten naar. De heer Deschwood was eerst bitter teleurgesteld, maar zijn aard was vrolijk en geneigd tot opgewektheid. Hij had alle reden nog te hopen op een lang leven, waarin hij doorzuinig te zijn, een aanzienlijke som kon besparen uit opbrengst van een goed dat er iets groot was en vatbaar voor bijna onmiddellijke verbetering. Doch het fortuin dat zo laat gekomen was, bleef zes jaar in zijn bezit. Lange overleefde hij zijn oom niet, en tienduizend pont, de pas ontvangen legaten medegerekend, was al wat voor zijn weduwen en dochters overbleef. Zodra men wist dat hij in gevaar was, werd om zijn zoongezonden, en hem bevalde heer Deschwood met al de kracht en de aandrang waardoor zijn ziekte hem nog vermochten bewegen, de belangen aan van zijn stiefmoedig en zijn zusters. De heer John Deschwood bezat niet het sterke gevoel van de overgeleden der familie. Doch hij was getroffen door een aanbeveling van dienaart op zilk een tijdstip, en hij beloofde alles te doen wat in zijn macht stond om tot haar verzorging bij te dragen. Zijn vader was door die verzekering gerust gesteld, en de heer John Deschwood had daarna nog ruim tijd om te overwegen hoeveel hij in alle voorzichtigheid bij machten zou kunnen zijn voor haar te doen. Hij was geen slecht geaarde jongenman, tenzij het slecht geaard waren iets wat onhartelijk en nogal zelfs zuchtig te zijn. Hij stond over het algemeen zeer in aanzien, want hij gedoeg zich juist zoals het behoorde in de vervulling van zijn gewone verplichtingen. Had hij een bemiddelijker vrouw getrouwd, dan zou hij misschien nog meer gezien hebben kunnen zijn, dan hij reeds was. Hij zou dan zelfs misschien zelf bemiddelijker hebben kunnen worden, want hij was heel jong toen hij trouwde en hij hield veel van zijn vrouw. Maar mevrouw John Deschwood was een sterk overdreven karicatuur van hem zelf, nog meer bekrompen en zelfzuchtig. Toen hij zijn vader die beloofde deed, stelde hij zich inwendig voor het voortuin van zijn zusters te vermederen door haar ieder een duizend pond te schenken. Hij dacht toen werkelijk dat hij daartoe in staat zou zijn. Het veruitzicht op vierduizend pond jaarlijks toegevoegd aan zijn tegenwoordig inkomen, behalve de andere helft van zijn moeders voortuin, verwarmde zijn hart en deed hem zich in staat gevoelen, eerder moedig te zijn. Ja, hij zou z'n drieduizend pond geven. Dat was ruim en royaal. Het zou voldoende zijn om zich heel onbezorgd te doen leven. Drieduizend pond. Hij kon die aanzienlijke som wel missen, zonder veel bezwaar. Hij dacht er de gehele dag aan, en vele dagen achterin. En hij had er geen barrauw van. Zodra de begrafenis van zijn vader was afgelopen, kwam vrouw John Dashwood met haar kind en hun bedienden, zondig aan haar schoonmoedig enig bericht te hebben gezonden van haar voornemen. Niemand kon haar recht om te komen betwisten. Het huis behoorde aan haar echtgenoot, van het oogomelijk af dat zijn vader overleed. Maar dat maakte het onkiezen van haar gedrag destemier voelbaar en zou voor een vrouw in mevrouw Dashwood's omstandigheden met slechts alledaags gevoelens, hoogst onaangenaam zijn geweest. Toch haar geest was door drongen van een zo sterk gevoel van eer, een zo romantische edelmoedigheid, dat elke overtreding van deze aard door Wienoog begaan of van Wienoog ondervonden voor haar een bron was van onveranderlijke afkeer. Mevrouw John Dashwood was nooit met zeer gunstige ogen geschoud door enig lid van haar man's familie. Maar zou het op nu toe geen gelegenheid gehad, hun te tonen, hoe weinig zij bij haar optreden eent anders gevoelens ontzag wanneer het zo in haar kraam te pas kwam. Zo pijnlijk griefte mevrouw Dashwood dit onbemiddellijk gedrag en zo hardgrondig verachte zij haar schoondochter wegend haar houding, dat ze bij de aankomst van de laatste het huis voorgoed zou hebben verlaten. Wanneer niet de smekingen van haar oudste dochter haar hadden bewogen eerst nog eens na te denken over de gepassheid van zulke vertrek en haar eigen, teder en liefde voor alle drie haar kinderen haar later aan het doen besluiten te blijven en om haar aan het wil een broek met haar broedig te vermijden. Eleanor, deze oudste dochter, wie raadgeving zo toe trevend was, bezat een mate van door dringend begrip en een helderheid van oordeel die haar recht gaven, hoewel zij nog slaast 19 jaar was, als haar moeders raadgeester optreden en haar in staat stelden, menigmaal tot hun aller voordeel, haar overwicht te doen gelden tegenover mevrouw Deschwoods levendige en voortvarende aard, die haar licht tot onvoorzichtigheid het kunnen verleiden. Ze had een warm hart, haar aard was liefderijk en haar gevoelens waren sterk. Doch zij wist ze te beheersen. Dit was een kennis die haar moeder nog te verwerven had en die een haar zisters besloten had zich nimmer te laten bijbrengen. Marianne's vermogens waren in menig opzicht aan die van Elenor gelijkwaardig. Ze was verstandig en vlug van begrip, maar in alles heftig. Haar verdriet, haar vreugde, kennen geen matiging. Ze was edelmoedig, beminnelijk, boeiend. Ze was alles behalve voorzichtig. De gelijkenis tussen haar en haar moedig was opvallend groot. Elenor zag, niet zonder zorg, die overmaat van gevoeligheid bij haar zuster. Doch door mevrouw Deschwood werd deze gewarteerd en aangewakkerd. Ze versterkte een tanzelkandig in een heftigheid van haar smaart. De hartversreurende droefheid die haar in het begin overweldigde, werd opzettelijk hernieuwd, gezocht, telkens en telkens wederop gewerkt. Ze gaven zichzelf geheel overig aan haar verdriet. Tacht en meer door leed de putten uit elke overweging die daar toekom bij dragen en schenen vastbesloten ook in de toekomst voor troost ontoegankelijk te blijven. Ook Elenor was diep te neergeslagen, maar zij kon er tegen strijden. Zij kon zich inspannen. Zij kon overlegplegen met haar broedig. Kon haar schoonzuster ontvangen bij haar komst en haar de nodige beleefdheid bewijzen. Ook kon zij haar naar strijden, haar moedig optewekken tot een dergelijke kracht in spanning en haar aan te spoelen tot een dergelijke verdraagse meid. Margaret, de andere zuster, was een blij gezind, goedaardig meisje. Maar daar zij reeds vrij wat van Marianne's romantische neiging had overgenomen, zonder juist veel van haar verstand te bezitten, beloofd zij tanz, nu ze dertien was, niet op latere leeftijd, de gelijken van haar zusters te zullen worden. Einde van Hoogstuk 1. Hoogstuk 2 van Gevoel en Verstand. Deze Liepvoks opname behoort tot de publieke domein. Opname door Anna Simon. Gevoel en Verstand door Jane Alston. Hoogstuk 2. Mevrouw John Dashwood nan tans haar plaats in als vrouw des huizes ten Norland, en haar schoonmoeder en zusters werden tot de positie van gasten teruggebracht. Als zodanig echter behandelde zij hen kalm beleefd, en haar man bewees hun zoveel vriendelijkheid als zij kon gevoelen voor iemand behalve voor zichzelf zijn vrouw en hun kind. Hij wilde hen werkelijk met enige aandang overhalen om Norland als hun thuis te beschouwen, en daar geen ander plan met rauw Dashwood zo verkiezelijk scheen als daar te blijven tot zij hun huis in de buurt had kunnen vinden, werd zijn uitnodiging aangenomen. Te blijven op een plek waar alles haar aan vuggere vreugde herinnerde was juist wat strokte met haar aard. In tijden van blijdschap kon geen geaardheid opgewekter zijn dan de haren, of in grotere mate die optimistische verwachting van gelukkoesteren die het geluk zelf is. Doch in haar smart liet zij zich even eens door haar verbeelding meedevoeren, even ver van alle vertroasting als in haar vreugde van stoerende pijn. Maar vrouw John Dashwood keurde volstrekt niet goed wat haar man voornemens was te doen ten behoeven van zijn zusters. Drie duizend pond af te nemen van het fortuin van hun kleine jongen zou gelijk staan met hem tot de verschrikkelijkste armoede te doen vervallen. Ze raden hem aan nog eens na te denken over de zaak. Hoe kon hij het voor zichzelf verantwoorden, zijn kind, zijn enig kind nog wel, van zulke grote soms ontberoven. En met welk recht konden de dames Dashwood die slechts bloedverwandten waren van één zijde, hetgeen zij als in het geheel geen verwandschap beschouden, aanspraak maken op zulk een grote som als bewijs van zijn edelmoedigheid. Dat wist toch iedereen hoe niemand ooit genegenheid verwachten tussen kinderen van enig man uit verschillende huwelijken. En waarom zou hij zichzelf en een arme kleine Harry ruineren door al zijn geld weg te geven aan zijn halfsisters? Het was vaders laatste verzoek aan mij, antwoordde haar man, dat ik zijn weduwen en dochters zou bijstaan. Hij zou al niet hebben geweten wat hij zei, denk ik, tien tegen één dat hij aan de war was op dat ogenblik. Als hij bij zijn verstand geweest was, zou hij er niet aan hebben gedacht, zo iets vreemd te doen, je te vragen, je halve voortuin weg te geven, ten nadelen van je eigen kind. Hij eist immers ook geen bepaalde som, beste Fanny. Hij verzocht mij alleen in algemene termen om hen bij te staan en hun omstandigheden gemakkelijker te maken dan in zijn vermogen was te doen. Het was misschien beter geweest als hij het maar geheel aan mij had overgelaten. Hij kon moeilijk veronderstellen dat ik mij niet om hen zou bekomen. Maar daar hij die beloften van mij vergde kon ik al niet anders dan haar afleggen. Tenminste, toen dacht ik er zo over. De beloft werd dus gegeven en moet worden vervuld. Iets moet er voor hen worden gedaan, wanneer ze van Noorland vertrekken en gaan wonen in een nieuw thuis. Nu ja, goed, later iets voor hen gedaan worden, maar dan behoeft dat iets niet juist drie duizend ponten zijn. Je moet niet vergeten, voegde zij erbij, dat je het geld niet kunt terugkrijgen wanneer je het eens hebt afgestaan. Je zet er zullen trouwen en dan is het vergoed weg. Als het nu nog ooit aan onze arme kleine jongen kan worden teruggegeven. O, zeker, zei haar man, heel ernstig. Dat zou een groot verschil maken. Er kan een tijd komen waarin Harry er spijt van heeft dat ze ook een grote som uitweg geschonken. Als hij bijvoorbeeld een groot gezin had, dan zou het een welkome vermedering zijn. Natuurlijk, dat spreekt vanzelf. Misschien was het dan voor alle betokken partijen beter als we de som tot op de helft verminderden. Vijf van het pont zou een ontzachelijke vermedering van een fortuin betekenen. O, maar meer dan ze in de verste verte konden verwachten. Welke broer ter wereld zou ook maar half zo veel doen voor zijn zusters, zelfs als ze werkelijk zijn zusters waren. Maar zoals hier, half zusters maar, je bent nu helemaal zo edemmoedig van aard. Ik zou niet graag schriel willen zijn, was zijn antwoord. Men doet bij zulke gelegenheden liever te veel dan te weinig. Niemand kan tenminste denken dat ik niet genoeg voorwoorden heb gedaan. Zelfs zouden ze moeilijk meer kunnen verwachten. Ja, wat zij verwachten, wie wil dat zeggen, vond me vrouw. Maar hun verwachtingen gaan ons niet aan. De vraag is, wat jij je voor oorloven kunt te doen. Precies. En mij dunkt dat ik mij kan veroorloven hun elk vijfhonderd pont te geven. Zoals het nu staat, zonder enige toevolging van mij, zullen ze bij hun moeders dood ieder meer dan drie duizend pont bezitten. Een zeer voldoende som voor een jonge vrouw. Dat is het zeker. En wel beschoud, dunkt mij, dat ze in het geheel geen toevolging nodig hebben. Tienduizend pont zullen onder hen verdeeld worden. Als ze trouwen, dan doen ze stellig een goede partij. En trouwen ze niet, dan kunnen ze met elkaar ruim leven van de rente van tienduizend pont. Dat is zeer waar. En daarom weet ik niet of het over het geheel niet raadzamer zou zijn, iets te doen voor hun moeder, geduw naar haar leven, dan voor hen. Zo iets als een jaar geld bedoel ik. Mijn zusters zouden daarvan even goed voordeel trekken als zij zelfen. Met honderd ponten in het jaar zouden ze het samen heel goed kunnen hebben. Zijn vrouw aarzelde echter en weidig tot dit plan haar toestemming te verlenen. Natuurlijk, zei ze, dat is wel beter dan afstand te doen van 1500 pont in eens. Maar, als mevrouw Desmond nog 15 jaar blijft leven, dan zijn wij het kind van de rekening. 15 jaar! Maar Fanny, zo oud wordt ze niet half. Dat denk ik ook niet. Maar let eens op, als mensen die jaar geld krijgen, dan leven ze maar altijd door. En zij is zo dik en gezond, en nog maar even in de veertig. Mijn jaar geld is werkelijk geen gekheid. Komt geregeld ieder jaar weer terug, en me kan er niet afkomen. Je weet niet wat je begint. Ik heb heel wat ondervinding van die last met jaar gelden, want mijn moeder had, als een blok aan haar been, volgens vaders testament, er drie uit te betalen aan oude, afgedangte dienstboden. En je kunt je niet voorstellen hoe onaangenaam ze dat vond. Twee maanden in het jaar, moest dat geld worden uitbetaald, en had je nog de last om het hen te doen toekomen. En toen het hete dat één van hen was gestorven, bleek het later dat haar niets van aan was. Mijn moeder kreeg er zo recht genoeg van. Het was of haar inkomen, haar niet behoorde, zei ze, met die voortdurende ijzen, die aan haar werden gesteld. Hen was dest de onaardiger vanvadig, omdat overigens het geld geheel en al moeders eigendom was, zonder enige voorwaarden. Dat heeft me zo'n afkeergegevend van jaar gelden, dat ik in geen geval mijzelf zou willen dwingen tot de verplichting er ooit één uit te betalen, voor geen geld van de wereld. Het is ook bijzonder onaangenaam, antwoordde de heer Dashwood, die soort van jaarlijkse inkomstenvermindering te moeten ondergaan. Zoals je moeder terechtzegt, op die manier is iemands voor tuin zijn eigendom niet. Verplichten zijn dat geregelde betaling van zo'n som op elke betaaldag is alles behalve prettig. Het beneemt iemand zijn gevoel van onafhankelijkheid. Zeer zeker, en per slot krijg men er geen dank voor. Ze denken dat ze zeker zijn van hun geld. Je doet niet meer dan ze verwachten en dankbaar zijn ze in het minst niet. Als ik in je plaats was, dan zou ik, wat ik ook deed, geheel uit eigen vrije wil doen. Ik zou mij niet willen binden door een jaarlijkse toelagen. Er kunnen jaren komen, waarin het ons heel slecht past, om honderd, of zelfs vijftig pond te missen, van wat we nodig hebben voor eigen uitgaven. Mij denkt, dat je gelijk uitbeste. Het zal beter zijn, als er geen spraak is van een jaar geld in dit geval. Wat ik hun ook bij gelegenheid een zal geven, zal hen veel meer helpen dan een jaarlijkse toelagen. Want ze zouden alleen maar op veel groter voet gaan leven als we zeker waren van een groter inkomen. En zo doen de zouden ze in het eind van het jaar geen centrijker zijn er door. Dat zal stellig de beste manier zijn. Met een cadeautje van vijftig pond, zo af en toe, zullen ze nooit om geld verlegen zijn. En ik geloof, dat ik op die wijze, ten volle, de belofte aan mijn vader nakelm. Nou ja, zeker duur je dat? Heerlijk, om je de waarheid te zeggen, ben ik inwendig overtuigd dat je vader in het geheel niet bedoeld heeft dat je hun geld zou geven. Ik geloof stellig, die help die jij op het oog had was niet anders dan wat men natuurlijk van je zou mogen verwachten. Zoals bijvoorbeeld naar een schiethuisje voor hen uit te zien, hen te helpen bij het verhuizen, en hun nu en dan eens wat vis of wil te zenden al na het seizoen. Ik durf wel wedden dat hij niets meer dan dat bedoelde. En zou dat toch ook al heel vreemd en onredelijk zijn geweest als dat wel zo was. Want bedenk toch eens, man, hoe ruim en royaal je stiefmoeder en haar dochters kunnen leven van de rente van zeven duizend pond. Behalve die duizend pond die de meisjes ieder bezitten en die hun elk vijftig pond in het jaar opbrengen, waarvan ze natuurlijk hun moeder voor kost en inwoning zullen betalen. Alles met elkaar gerekend zullen ze samen vijfhonderd pond hebben in het jaar. En wat er wereld kunnen vier vrouwen meer begeren. Ze zullen zo goed koop leven. Hun huishouden zat letterlijk niet kosten. Ze zullen geen rijtaar houden, geen paarden en bijna geen dienstboden. Ze zullen geen mensen zien en ze in het geheel geen onkosten hebben. Denk eens, hoe ruim ze zich zullen kunnen bewegen. Vijfhonderd pond in het jaar. Bepaald, ik kan me niet voorstellen hoe ze ook maar de helft ervan zullen uitgeven. En dat ze van jou nog meer zouden krijgen is te gek om aan te denken. Ze zullen vrij wat eerder in staat zijn om iets te geven aan jou. Ja, het is waar, zei de hertesshoed. Je hebt groot gelijk. Vardag kan niets meer hebben bedoeld met zijn verzoek aan mij dan wat je zegt. Ik begrijp dat nu voorkomen en ik zal mijn beloftig getrouw vervullen door bewijzen van vriendelijkheid en hulp in de geest zoals jij dat aangaf. Als moeder een ander huis gaat betrekken, dan zal ik met genoegen mijn diensten aanbieden om haar te helpen zoveel in mijn vermogen is. Eén of andere kleine attentie, een nieuw meubelstuk of zo, zal dan ook wel te pas komen. Oh, jawel, zei mevrouw John Dashwood. Maar één ding mag je daarbij wel in aanmerking nemen. Toen je vader en moedig naar Noorland verhuisden, werden wel de meubels van Steinhil verkocht, maar al het porcelijn, zilver en linen werden meegenomen en zijn nu nagelaten aan je moedig. Daardoor zal haar huis bijna geheel en al ingericht zijn zodra ze het gaat bewonen. Dat legt gewicht in de schaal, zeer zeker. Een waardevol bezit. Een gedeelte van dat zilver zou buiten gewoon goed te pas zijn gekomen ter aanvulling van onze eigen vooraat. Maar ja, en het ombijdservies is oneindig mooier dan het geen hier in huis behoort. Veel te mooi naar mijn idee voor welk huis ook waarin zij ooit kunnen wonen. Maar, dat is nu helemaal niet anders. Je vader dacht alleen aan hen. En dat moet ik zeggen. Je behoeft hem niet zo bijzonder dankbaar te zijn of zijn wensen zo stip na te komen, want we weten best dat hij als hij maar kon bijna alles aan hen zou hebben nagelaten. Dat argument was onweerlegbaar. Het verlenen zijn plannen de vastheid die het er voeren aan ontpak. En tensloten besloot hij dat het voorkomen onnodig, zo niet bepaald ongepast zou zijn, meer te doen voor de weduwen en kinderen van zijn vader dan hun als goede buren de soort van attenties te bewijzen waarop zijn eigen vrouw hem gewezen had. Einde van Hoogstuk 2 Hoogstuk 3 Van Gevoel en Verstand Deze liep uw voksopname behoort tot het publieke domein opname door Anna Simon Gevoel en Verstand door Jane Austen Hoogstuk 3 Mevrouw Deschwood bleef verschijder maanden te Noorland niet omdat zij ongenijigd was te vertrekken nadat het gezicht van elke welbekende plek niet langer de heftige gemoetsbeweging veroorzaakte die het een tijd lang had opgewekt want toen haar veerkracht terugkeerde en haar geest weer in staat was tot enige andere krachtsinspanning dan die van haar droevheid te verlevenigen door weemoedige herinneringen verlangen zij stijk naar het vertrek en was onvermoeid in haar pogingen een geschikte woning te vinden in de buurt van Noorland want zich ver van die geliefde plek te verwijderen is geen haar onmogelijk maar zij kon geen verblijfplaats ontdekken die voldeed aan haar eisen op het punt van behagen en gemak en die tevens de goedkeuring wegtocht van haar voorzichtige oudste dochter weer gezonder oordeel verschillende huizen waarmee haar moedig zeer was ingenomen als te groot voor hun inkomen verwierp mevrouw Deschot had door haar man de plecht gebelofde vernomen hem door zijn zoon te haren behoeven gedaan en welke zijn laatste gedachten hier op aarde troost had geschonken zij twijfelde even min aan de oprechtheid van die verzekering als haar man zelf had gedaan en ter wille van haar dochters schong de gedachten aan haar voldoening hoewel zij wat haar zelf betreft overtuigd was dat een veel gerenen som dan zeven duizend pond voldoende zou zijn om haar ruim bestaan te verschaffen ook ter wille van hun broedig ter wille van zijn eigen hart verheugden zij zich en zij verweed zichzelf dat zij vroegig zijn verdiensten geen recht dat laten weervaren toen zij hem niet in staat achten tot edelmoedigheid zijn voorkomend gedrag Jegens Haag en zijn zusters overtuigde Haag dat hun wil zijn hem ter harte ging en lange tijd vertrouwden zij vast op zijn vergevene bedoelingen de minachting die zij reeds aan het begin hun herkennesbaking gevoeld had voor haar schoondochter werd zeer versterkt door de diepere kennis van haar karakter die een verblijf van een half jaar in haar gezin haar deed verwerven en misschien zouden ondanks alle bedenkingen ingegeven door beleeftijd en moederlijke genegenheid van de zijde der oudere dame die twee het onmogelijk hebben bevonden het zo lang met alkander uit te houden wanneer niet één wezondere omstandigheid in de ogen van mevrouw Dashwood het steeds meer verkieselijk had toen schijnen dat haar dochter voor eerst ten Noorland zou blijven die omstandigheid was een toenemende wederzijdse genegenheid tussen haar oudste meisje en de broeder van mevrouw Jan Dashwood een beschaafde en bemiddelijke jongeman die in zade leren kennen kort na zijn zusters komst ten Noorland en die sedert die tijd veel bij hen aan huis kwam sommige moeders zouden die vertrouwelijke omgang hebben aangemoedigd uit eigen belang want Edward Ferris was de oudste zoon van een man die schatrijk was gestorven en andere zouden die hebben teken gegaan uit voorzichtigheid want op een geringe som na hing zijn gehele voortuin af van het testament zijn er moedig toch mevrouw Dashwood liet zich door geen dier bij de opvattingen beïnvloeden voor haar was het genoeg dat hij een aangename indruk maakte dat hij haar dochter lief had en dat Eleanor die voorkeur beantwoorden het zou in strijd zijn geweest met al haar beginselen dat verschil in voortuin enig paar gescheiden zou kunnen houden dat door gelijk gestemdheid zich tot elkaar voelde aangetrokken en dat Eleanors verdiensten niet zou worden gewaardeerd door ieder de jaar kende dat ging boven haar begrip Edward Ferris bezat overigens om zich hun goede mening te verwerven geen bijzondere gaven wat zijn persoon of optreden betrof bijzonder knap van uiterlijk was hij niet en zijn manieren werden eerst aangenaam als hij zich op zijn gemak gevoelde hij was te verlegen om goed tot zijn recht te komen maar als hij zijn aangeboeren bd'sheid had overwonnen leverde zijn gedrag in elk opzicht de bewijzen van een openhartige en warme natuur zijn verstand was goed en zijn opvoeding had het degelijk geoefend toch nog door zijn aanleg nog door zijn renijgingen was hij geschikt de wensen te vervullen van zijn moedig en zuster die verlangden hem te zien uitblinken als er is dezelfde eigenlijk niet wat zij wilden dat hij een goed figuur zou slaan in de wereld op de ene van de manier zijn moedig begeerde dat hij belang zou stellen in politiek dat hij lid van het parlement zou worden of in aanraking zou komen met sommigen der grote mannen van zijn tijd dat wens de bevrouw John Dashwood eveneens toch voorlopig tot een van die hogere zegeningen hem zou kunnen ten deel vallen zou haar eersicht tevreden gesteld zijn als zij hem in een eigen barouchette had kunnen zien rijden maar Edward snijgingen ging er niet uit naar grote mannen of barouchettes al zijn mensen hadden tot hun middenpunt huiselijk gezelligheid en de rust van het gezinsleven gelukkig had hij een jongere broedig van wie meer te verwachten viel Edward was er eens meerdere weken bij een gelogeerd geweest eer me vrouw Dashwood eigenlijk goed op hem letten want zij was in die dagen zo bedroefd dat zij voor haar omgeving in het geheel geen oog had ze zag alleen dat hij rustig was en zich achteraf hield en dat beviel haar in hem hij verstoorde haar diepe verslagenheid van geest niet door te ompas gesprekken te beginnen zij kreeg voor het eerst aanleiding om op hem te letten en nog gunstiger over hem te gaan denken door een opmerking die Eleanor op zekere dag toevallig maakte over het verschil tussen hem en zijn zuster die tegenstelling was voor haar moedig de allervelsprekendste aanbeveling oh dat is genoeg zei ze wanneer je zegt dat hij niet op Fanny lijkt dan is dat al genoeg voor mij dat sluit alles in wat bemiddelijk is nu houd ik al veel van hem he ik denk wel dat u hem graag zoet mogelijden ze Eleanor als u hem beter leert kennen mogelijden antwoordde haar moedig met een glimlach ik voor mij kan geen gevoel van waardering koesteren dat beneden warm genegenheid blijft u zou het achting voor hem kunnen voelen ik heb nooit geweten wat het was achting en liefde van elkaar te scheiden bevrouw Dashwood gaf zich nu moeite hem naden te leren kennen ze hebben zat innemende manieren en zette hem spoedig op zijn gemak vlug genoeg zag zij zijn verdiensten in haar overtuiging dat hij Eleanor genegen was verhoogde misschien haar doorzicht maar zij was van zijn innelijke waarde ten stelligste overtuigd en zelfs dat bedaarde in zijn houding dat indruiste tegen al haar overgelevende begrippen omtremd te wijzen waarop een jonge man zich behoorde voor te doen bleef niet meer zo oninteressant nu zij wist dat hij hem warm hard had en een liefhebbende aard niet zodra had zij de eerste aanduiding van verlieftheid bespeurd in zijn houding jegens Eleanor of zij beschouden hun ernstige genegenheid als een uitgemaakte zaak en zag hun huwelijk als binnenkort aanstaande met beleidschap tegemoet over een paar maanden Marianne zei ze zal Eleanor waarschijnlijk al haar eigen thuis hebben gevonden wij zullen haar missen maar zij zal gelukkig zijn oh mama hoe zullen we het zonder haar stellen lieve kind mij kan het haast geen scheiding noemen we zullen maar een paar menen van elkaar afwonen en elkaar iedere dag ontmoeten je krijgt nu een broer een echte, hartselijke broer van Edward's goede hart heb ik de hoogste verwachtingen maar je kijkt ernstig Marianne heb je iets aan te merken op je zuster's keuze misschien zei Marianne mag ik maar wel een weigje over verwonderen Edward is heel aardig en ik houd ook veel van hem maar toch hij is niet de soort van jongeman er ontbreekt hem iets zijn op persoonlijkheid is niet opvallend hij heeft niets van de bekooring die ik dacht dat moest uitgaan van een man die mijn zuster's ernstige genegenheid kon willen er is in zijn ogen niets van die geest van dat vuur dat zowel deugd als intellectuele begaafdheid verraat en dan bovendien nog mama ik ben bang dat hij eigenlijk geen goede smaak heeft om muziek schijnt hij weinig te geven en al bewondert hij nog zo zeer Eleanor's tekeningen het is niet de bewondering van iemand die hun waarde beoordelen kan men kan duidelijk zien al neemt hij ook gedurig notitie van haar als hij aan het tekenen is dat haar eigenlijk in het geheel geen verstand van heeft hij bewondert als minnaar niet als een kennig om mij te voldoen zouden die beide eigenschappen verenig moeten zijn ik zou niet gelukkig kunnen zijn met de man wie het smaak niet in elk opzicht met de mijne overeen kwam hij zou in allemaal mijn gevoelens moeten kunnen komen dezelfde boeken dezelfde muziek zouden ons beide moeten bekooren oh mama wat was Edward's houding mat en flauw en lauw toen hij ons gisteravond voorlas ik vond het verschrikkelijk voor Eleanor maar zij verdoeg het met de grootste kanten scheen wel of ze het niet eens opmerkte ik kon haast niet op mijn stoel blijven zitten die pracht geversen die mij dikken wat zo woest opgewonden hebben gemaakt te horen voortdagen met zo'n onverzettelijke kanten zo'n akelige onverschilligheid als het eenvoudig en vloeiend proza was geweest dat zij stelig meer tot zijn richt hebben doen komen ik dacht het al maar jij moest hem juist kouper geven ja, ziet u mama als kouper hem nog niet in vuur brengt maar we moeten bedenken dat smaken verschillen Eleanor's gevoelens zijn niet de mijne daarom kan zij zo iets over het hoofd zien en gelukkig met hem worden maar het zou mijn hart hebben gebroken als ik van hem hield om hem te horen lezen met zo'n weinig gevoel mama, hoe meer ik de wereld leek kennen des te vaster ben ik overtuigd dat ik nooit een man zal ontmoeten die ik werkelijk lief hebben kan ik stel zulke hoge eisen hij moet al de deugten van Edvard bezitten en zijn persoon en manieren moeten zijn goedheid alle denkbare bekoering verlenen vergeet niet kindje dat je nog geen zeventien bent het is nog te volg om aan het geluk te wanhopen waarom zou het je minder goed gaan in dat opzicht dan je moedig in één enkel opzicht alleen, Marianne, hoop ik dat je lot van het haren verschillen zal einde van hoofdstuk 3 wat is het toch jammer Eleanor, zijn Marianne dat Edward geen plezier in tekening heeft geen plezier in tekening, antwoordde Eleanor waarom dacht je dat? hij tekent zelf niet, dat is waag maar hij ziet heel graag dat anderen er meer bezig zijn en ik verzeker je dat het hem volstrekt niet ontbreekt aan aangeboren smaak hoewel hij geen gelegenheid heeft gehad om die te ontwikkelen als hij ooit was begonnen te leren dan geloof ik dat hij heel goed zou hebben getekend hij wand trouwt zozeer zijn eigen oordeel in zulke dingen dat hij nooit graag zijn mening uitspreekt over een schilderij of tekening maar hij heeft die natuurlijke eenvoud en zuiverheid van smaak die hem in de regel juist de rechten wegwijzen Marianne was bang haar te kwetsen en zweeg verder over dit onderwerp maar de soort van waardering die Eleanor in hem beweerde te bespeuren bij het zien van tekeningen door anderen vervaardigd geleek alles behalve op die opgewonde verrukking die in haar ogen alleen waard was smaak genoemd te worden toch al glimlachten ze inwendig over het wanbegrip ze had eerbied voor haar zistig om de blinde partijdigheid voor Edward waaruit het voort sprood ik hoop Marianne ging aan een voort dat je hem niet beschoud als iemand die in het algemeen weinig smaak heeft ik ben ook haast wel zeker dat dit niet het geval is want je houding tegenover hem is hartelijk en vertrouwelijk en als je er zo over dacht dan weet ik wel dat je hem niet eens beleefd zou behandelen Marianne wist niet recht wat ze zou zeggen ze wilde in geen geval haar zuster grieven en toch was het onmogelijk te zeggen wat ze niet meende op het laatst antwoorden ze je moet het me niet kwalijk nemen Eleanor als mijn lof van hem niet in elk opzicht overeenstemd met de overtuiging die jij koestert om trenzijn verdiendsten ik heb niet zoveel gelegenheid gehad om van zijn meer intieme geestensrichting zijn neigingen en zijn smaak op de hoogte te komen als jij maar ik ben ene al bewondering voor zijn goedheid en zijn verstand hij is in mijn ogen zo degelijk en bemiddelijk als iemand maar zijn kan nu ze Eleanor glimlachend zijn beste vrienden zouden niet onvoldaan kunnen zijn met zoek een loftuiting mij dunkt met meer warmte had je je moeilijk kunnen uitdrukken Marianne was blij dat haar zuster zo gemakkelijk pleekt voldoen zijn verstand en zijn goedheid ging aan een ervoort kan drink mij niemand in twijfel trekken die hem dik was genoeg geeft ontmoet om een ongedwongelig sprek met hem te kunnen voeren de helderheid van zijn begrip en de uitnemendheid zijn er beginselen blijven alleen maar verborgen door die verlegenheid die hem zo dik was tot zwijgen noopt hij weet genoeg van hem om zijn degelijke eigenschappen recht te doen weervaren waarom trenzijn meer intieme geestensrichting zoals je dat noemt heb jij door toevallige omstandigheden minder ervaren dan ik zelf hij en ik waren meer maden haast uitsluitend op elkaar aangewezen terwijl jij in beslag genomen had door moedig aan wie je al je liefde volle aandacht wijde ik was veel met hem samen ik verdiepte mij in zijn gevoelend en vernam zijn mening over onderwerpen van letterkunde en smaak en over het geheel durf ik tellig te beweren dat zijn geest zeer ontwikkeld is zijn vermogen om literatuur te genieten buitengemolgoed zijn verbeelding levendig zijn opmerkensgave juist en scherp en zijn smaak verfeind en zuivig zijn begaafdheden in ieder opzicht vallen bij nadere kennismaking eventueer mee als zijn wijze van optreden en zijn persoon op het eerste gezicht heeft hij waarlijk niets opvallend en uiterlijk kan men hem moeilijk een knap man noemen Eerman heeft gelet op de uiterking van zijn ogen die bijzonder aantrekkelijk zijn en het is liefst en goed in zijn gezicht nu ken ik hem zo goed dat ik hem werkelijk mooi vind of tenminste bijne hoe vind jij erover marjan ik zal hem ook wel gaar mooi vinden ellenor al doe ik dat nu nog niet als je mij zegt dat ik van hem mag houden als een broer dan zal ik even min iets onvormaakt zien in zijn gezicht als nu in zijn hart ellenor schrikte bij die woorden en het speethaag dat ze zich onwillekeur gaat laten verleiden met zoveel warmte van hem te spreken ze gevoelde wel dat ze Edward bijzonder hoog schatten ze geloofde dat die waardering wederkerig was maar ze had meer zekerheid nodig in die Mariannes overtuiging omtrend hun wederzijdse genegenheid haar aangenaam zou zijn ze wist als Marianne en haar moedig één ogenblik iets gisten dan waren ze in het volgende er zeker van dat bij haar beide wensen hopen was en hoop gelijkst om met verwachting ze proogde haar zustig de werkelijke stand van zaken te verklaren ik wil niet ontkennen zei ze dat ik hem bijzonder hoog stel dat ik hem de grootste achting toedraag en hem graag mag leiden Marianne barstervond waardigd uit achting toedragen mogen leiden oh Eleanor we ben je koel erger dan koel je schaamt je om anders te schijnen als je die woorden nog weer durft noemen dan ga ik zo de camera uit Eleanor kon niet nalaten te lachen wees niet boos zei ze en wees maar zeker dat ik je niet wilde grieven door zo calmen over mijn eigen gevoelens te spreken geloof dan dat ze sterker zijn dan ik beweerde geloof dat ze zo zijn als zijn verdiensten en het vermoeden van de hoop op zijn genegenheid voor mij mij toestaan ze te koesteren zonder onvoorzichtigheid of dwaze inbeelding maar meer dan dat mag je niet geloven ik ben volstrekt niet zeker van zijn gevoelensheeges mij er zijn ogenblikken waarop hun diepte twijfelachtig schijnt en eer zijn gemoetsgesteldheid mijn voorkomen is geopenbaard kan het je niet verwonderen als ik alles wens te vermijden wat mijn eigen voorkeur kan aanwakkeren door die gewichtgerd te achten of te doen voorkomen dan ze is in mijn hart gevoel ik weinig ik mag al zeggen bijna geen twijfel aan zijn genegenheid maar zijn andere dingen behalve zijn neiging die een aanmerking komen hij is volstrekt niet onafhankelijk hoe zijn moeder werkelijk is dat kunnen wij niet weten maar te oordelen naar Fanny's uitlatingen nu en dan over haar gedrag en haar meningen hebben we ons nooit voorgesteld dat ze heel bemiddelijk zou zijn en ik zou maar al zeer moeten vergissen als Edward zelf niet heel goed wist dat er veel moeilijkheden in de weg zouden staan als hij wenste een vrouw te trouwen die niet of een groot voortuin bezat of van zeer voorname afkomst was Marianne was verbaasd toen ze bemerkte hoe zeer haar moedig en zijzelf in hun verbeelding de werkelijkheid hadden voorbij gestreefd dus ben je wezenlijk niet met hem geangageerd zei ze maar het zal toch tellig gauw gebeuren dat uitstel bezorgt ons in elk geval twee voordelen ik zal je zo gauw niet verliezen en Edward zal des te beter gelegenheid hebben om die aangeboeren smaak voor je geliefkoosde bezigheid verder aan te kweken die toch zo onontbeerlijk is voor je toekomst de geluk oh als je grote begraafheid hem nog in zo kon prikken en aanmoedigen dat hij zelf nog tekenen leerde wat zou dat heerlijk zijn? Eleanor had aan haar zuster gezegd wat zij werkelijk meende zij kon haar neiging tot Edward niet in zulke gunstig licht beschouwen als Marianne had gedaan er was af en toe een gebrek aan opgewektheid in hem te bespuren dat zo het al geen onverschilligheid liet doorschemeren toch wees op iets dat bijna even weinig goeds beloofde twijfel aan haar genegenheid zou bij al diem deze door hem werd gekoesterd niet meer dan onrust in hem behoeven te wekken hij was niet waarschijnlijk dat twijfel de oorzaak zou zijn voor de neerslachtigheid die hem meer malends geen te drukken een meer gegonden reden ervoor zou kunnen bestaan in zijn afhankelijke positie die hem beletten aan zijn neiging toe te geven zij wist dat zijn moeder nog zorgt hoog hem voor het ogenblik een aangenaamte huis te verschaffen nog hem de zekerheid wilde schenken dat hij zelf zich een gelukkig thuis zou mogen schepen zonder zich angstvallig te schikken naar haar inzichten omtrend zijn maatschappelijke vooruitgang daar zeerde het alles wist was het Eleanor onmogelijk gerust te zijn op dit punt zij reken er volstrekt niet op dat zijn genegenheid voor haar de doorslag zou geven iets dat haar moeder en zuster stellig verwachten in tegendeel hoe langer hun omgang duurde les de meer ging zij twijferen aan de aard van zijn gevoel en soms gedurende enkele minuten die pijn deden geloofde zij dat het niet meer dan vriendschap was toch waar dan ook de grenzen mochten zijn van het gevoel het was voldoende om zijn zister toen zij het bespeurde om gerust te maken en meteen zoals bij haar iets van zelfsprekens was uiterst onbeleefd zij geeft de eerste de beste gelegenheid aan om haar schoonmoedig over het geval te onderhouden en vertelde haar met zoveel nadruk van haar broeders mooie vooruitzichten van mevrouw Ferris vast besluit dat haar beide zoons een goede partij zouden doen en van het gevaar dat jonge dames liepen die proberen hem in te palmen dat mevrouw Deschot nog kon doen of zoals zij niet begreep nog zich dwingen om kalm te blijven ze gaf haar een antwoord dat duidelijk haar minachting deed blijken en verliet dadelijk de kamer vast besloten dat ondanks alle last en onkosten die zulke onverwachtvertrek insloot haar lieve erinor geen week langer zou blootgesteld zijn aan zulke kwaaraardige toesperingen terwijl zij in deze gemoedstgesteldheid verkeerde werd haar over de post een brief bezorgd die een voorstel inhield dat hij juist nu bijzonder gelegen kwam het als een aanbieding tegen een geringe vergoeding van een klein huis dat toe behoorde aan een bloedverwand van haar een gezien grondbezittig in Devonshire de brief was van deze heer zelf en geschreven in een oprechte geest van vriendschappelijke tegemoetkoming hij had gehoord dat zij naar een woning zocht en hoewel het huis dat haar tants aanboot straks het eenvoudig landhuisje was verzekerde hij haar dat alles eraan zou worden gedaan wat nodig bleek als de lichting en omgeving haar aanstonden hij droomer ernstig op aan na haar nadere bijzonderheden om het huis en tuin te hebben medegedeeld dat zij met haar dochters naar Barton Park zou komen zijn eigen mond verblijf van waaruit zij zich dan zelf kon vergewissen of Barton Cottage want de huizen lag in hetzelfde gemeente door enige verandering voor haar geschikt zou kunnen worden gemaakt hij scheen er werkelijk op gesteld hun een dienst te bewijzen en de gehele toon van zijn brief was zo vriendelijk dat zijn licht zich niet anders dan aangenaam er door getroffen kon gevoelen te meer op dit ogenblik noem zij pijnlijk gegriefd was door het onhartelijk en ongevoelig gedrag haar nadere familieden tijd voor overleg of navraag had zij niet nodig onder het lezen stond haar besluit reeds vast de lichting van Barton in een graafschap zo ver verwijderd van Sussex als Devonshire die slechts een paar uur te voren een belet zou zijn geweest voldoende om op te wegen tegen elk denkbaar voordeel dat plaats aanbod was tans haar voornaamste aanbeveling uit de buurt te geraken van Noorland was nu niet langer een ramp het was het doel van een vuurig verlangen het was een zegen vergeleden bij de alende van nog langer de gasten zijn van haar schoondochter en voor altijd te vertrekken van die geliefde plek zou minder pijnlijk zijn dan het te wonen over een bezoek te brengen zolang zoek een vrouw er meesteres was ze schreef onmiddelijk aan Sergio Middleton om haar dank te betuigen voor zijn vriendelijkheid en haar mede te delen dat zij zijn voorstel aannam en haast zich daarna beide priven aan haar dochters te laten zien om zeker te zijn van haar goedkeuring eer haar antwoord het verzonden Eleanor had altijd gedacht dat het verstandiger zou zijn als ze zich vestigden op enige afstand van Noorland dan vlak in de buurt van hun tegenwoordige kennisen in dat opzicht bestond dus voor haar geen reden zich te verzetten tegen haar moeders plan om te verhuizen naar Devonshire ook het huis zoals Sergio Middleton had beschreven was zo bescheiden van afmetingen en de huurprijs zo bijzonder laag dat zij in beide opzichten geen recht had tot het oprund van enig bezwaar en zo kwam het dat zij hoevaar het plan voor haar verbeelding weinig bekoorlijk zat en het haar verder van Noorland verwijderde dan zij wel wensen geen poging deed om haar moeder te ontraden de briefter verzenden waarin daar toestemming gaf Einde van Hoogstuk 4 Hoogstuk 5 Van Gevoel en Verstand Deze liep in voks opname boven tot het publieke domein opname door Anna Simon Gevoel en Verstand door Jane Austen Hoogstuk 5 Zodra haar antwoord was verzonden gond de bevrouw Dashwood zich het genoegen haar stiefzoon en zijn vrouw mee te delen dat zij een huis had gevonden en haar niet langer zou lastig vallen dan nodig was tot het alles in gereedheid was gebracht om het te betrekken Zij vernamen het bericht niet zonder verrassing Bevrouw John Dashwood zijn niet toch haar echtgenoot gaf beleefd zijn hoop te kennen dat zij niet ver van Noorland wonen zou het was haar een grote voldoening te kunnen antwoorden dat zij naar Davencher ging Toen Edward dit hoorde keerde hij zich haastig naar haar om en herhaalde op een toon van verhondering en spijt die voor haar geen verklaring behoefde Naar Davencher gaat u werkelijk daarheen zo ver van hier en naar welk gedeelte dan Ze beschreef de lichaam van het nieuwe huis dat was een kleine vier meiden te Noor van Exthe Het is maar een landhuisje ging zij voor maar ik hoop erveden van mijn vrienden te zullen ontvangen Er kunnen gemakkelijk een paar kamers voor de aangebouwd en als mijn kennissen er geen bezwaren zien zo ver te reizen om mij op te zoeken dan zal ik dat zeer zeker even min hebben om hen te herbergen Ze besloot met een zeer vriendelijke uitnodiging aan de heren met vrouw Dashwood om haar te Barton te bezoeken en tot Edward richten zij die met nog meer hartelijkheid Hoewel het onlangs met haar schoondochten gevoelig gesprek hij had toen besluiten niet langer te Noorland te blijven dan onvermijdelijk was Het had niet de minste indruk op haar gemaakt in dat opzicht waarom het voornamelijk was begonnen Het was tans zomeen als vroegig haar bedoeling Edward en Eleanor van elkaar te scheiden En ze wensen mevrouw John Dashwood door deze opzettelijk tot haar broeder gerichte uitnodiging duidelijk te tonen hoe zij zich in het minst niet bekommerde om het afkeurend oordeel daar laatste over deze verbindenis De heer John Dashwood verzekerde zijn moedig herhaalde malen hoe bijzonder het hem speed dat zij een huis had gekozen zover van Noorland dat hij haar met het vervoer van haar meubels niet van dienst kon zijn Hij voelde bij deze gelegenheid werkelijk enige gewetensknaging want het enige hulp betoon waardoor hij de vervulling van de beloften aan zijn vader had beperkt werd tot deze schikking feitelijk onuitvoerbaar De verhuisboedel werd met de boot verzonden en bestond hoofdzakelijk uit huishoudlinnen, zilver, porcelijn en boeken ben eventueel een mooie piano van Marianne De vrouw John Dashwood zag de kisten met een zucht verdwijnen zij kon niet nalaten het bitter grieven te vinden dat mevrouw Dashwood wie er in komen zo gering was vergelegend bij het haren toch nog enkele mooie meubels bezat Mevrouw Dashwood huurde het huis voor een jaar het was geheel gemobileerd en ze kon het dadelijk betrekken Aangeen van beide zijden deed zich enig bezwaar op bij de overeenkomst en zij wachtte slechts tot haar goed te norrend was gepakt en zij haar toekomstig huishouden enigszins geregeld had eer zij naar het Westen vertrok Daar zij bijzonder vlug was in het uitvoeren van alles wat haar ter harte ging nam dit niet veel tijd De paarden die haar man haat nagelaten waren kort naar zijn dood verkocht en daar zich tans een gelegenheid aanboot haar rijdt uig van de hand te doen stemden zij op het ernstig aandringen haar oudste dochter erin toe dit ook te verkopen voor het gemak van haar kinderen zou ze het liever hebben gehouden als ze met haar eigen wensen te raden ging maar Elleners voorzichtigheid behielde de overhand haar wijsheid was het ook die het getal hunner dienst boden beperkt tot drie Twee meisjes en een knecht die ze gemakkelijk konden vinden onder de genen die vroeger tot hun dienstpersoneel ten Noorland hadden behoord De knecht en één van de dienstmeisjes werden dadelijk naar Devonshire gezonden om het huis in orde te brengen tegen de komst hunner meester S want daarmee vrouw Dashwood Lady Middleton in het geheel niet kende wilde hij liever aanstond naar haar huisje gaan dan op Barton Park te logeren en ze vertrouwden zo vast op Sir John's omschrijving van het huis dat zij niet eens nieuwsgierig was het zelf eens van daarbij te zien eerzij er haar intrek ingenemen haar verlangen om Noorland te verlaten werd voor vermindering gevrijwaard door de blijkbare voldoening van haar schoondochtig in het vooruitzicht van haar vertrek een voldoening die slechts flauw te verbergen werd gepoogd door hun cultisch gedaan voorstel om het vertrek nog een weinig uit te stellen dan was het tijd gekomen dat de beloften van haar stiefzoon aan zijn vader gedaan op het meest gepaste ogenblik had kunnen vervuld worden daar hij verzuimte altijd te doen toen hij het goed in bezit nam kon hun vertrek uit zijn huis als het meest geschikte tijdstip voor die vervulling worden aangemerkt toch maar vrouw Dashwood begon in de laatste tijd alle verwachtingen van die aard te laten varen en de overtuiging te koesteren dat zij afleiden uit zijn algemene opmerkingen in het gesprek dat zijn hulp zich niet verder uitstrekte dan de zesmaand huisvesting die hij hun had verleend te Noorland hij praatte zoveel over de toenemende duurte van het huishouden en de aanhoudende onvoorziene eisen aan zijn beurs waar aan iemand van enig aanzien in de wereld was bloot gesteld dat het haast scheen als of hij eerder zelf geld nodig had dan dat hij enig plan koesterde om het weg te schenken reed zijn paar weken na de dag waarop Sir John Middleton's eerste brief te Noorland werd ontvangen was alles zover gereed in een toekomstig verblijf dat bevouw Dashwood en haar dochters de reis erheen konden ondernemen vele tranen werden doorheen gestort bij hun laatst farwel aan de plek die zij zozeer hadden lief gehad Lief, lief Noorland zei Marianne toen zij alleen rondom het huis sfeerv de laatste avond wanneer zal ik ophouden u te beturen wanneer zal ik geleerd hebben mij ergens anders thuis te gevoelen ah gelukkig huis kon je maar weten hoe ik leid terwijl ik u aan schouwen van deze plek van waar ik u misschien nooit meer zien zal en gij wel bekende bomen maar gij zult hetzelfde blijven geen blad zal verwelken omdat wij zijn hingegaan geen twijgjes al ophouden zich te bewegen of schoon wij het niet meer kunnen aanzien nee gij blijft dezelfde onbewust van de beleidschap of de treurigheid die gij wekt en ongevoelig voor enige verandering in de genen die wandelen onder uw schaduwrijk loven maar wie blijft hierover om van u te genieten einde van hoofdstuk vijf hoofdstuk zes van gevoel en verstand deze liever volksopname behoort tot het publieke domein opname door juli van malchem gevol en verstand door Jane Austen hoofdstuk zes het eerste gedeelte van de reis werd afgelegd in een altijd reurige stemming om anders dan vervelend en onnagenaam te zijn doch toen zij het eind ervan naderde won hun belangstelling in het voorkomen van de streek waar zij dan zouden wonen het van hun neerslachtigheid en het uitzicht op Bouten Valley stemde hen bijna vrolijk het was een mooie vruchtbare plek met veel bossen en meiland na de loop van het dal meer dan een mijlang gevolg te hebben kwamen zij aan hun eigen huis een klein omheind gasveld was al wat erbij behoorde aan de voorzijden en een invoudig hekje verleende hun toegang als huisbeschoud was Bouten Cottage wel klein toch grievelijk en beknopt maar als landelijk bij de huisje lieten de mensen over daar het regelmatig van bouwen met pannen gedeckte was terwijl nog de luike groenwaar geverft nog de muren begroeid met kamperfolie een smallegang lijde recht door het huis naar de daarachter gelegen tuin ter weerzijde van de voordeug was een zetkamer van ruim vijf meter in het vierkant daarachter lagen de keuken met bijkeukens en de trap verder waren er nog vier slaapvertrekken en twee zolderkamers het was nog niet zo zeer lang geleden gebouwd en goed onderhouden vergelijken bij Nonend was het wel een heel nedrig en klein nog de tranen door die hermering tevoorschijn geroepen bij hun binnentreeden waar de spoede gedroogd de blijdschap van het dienstbood over hun komst vrolukte hun weinig op en iedere besloot terwijl er van de anderen zich verhuigd tonen het was in het begin van september de mooiste tijd van het jaar en door de omgeving voor het eerst te zien bij goed weer ontvangen zij een gunstig indruk die belangrijk medewerkte om hun blijvende goede mening om er een te bevestigen het huis was aangenaam gelegen vlak erachter en op geringen afstand aan beide zijden reed ze hoge heuvels op sommige vrije open met gloeiende hellingen andere bebouwd en bedekten met bos het dorp buiten naar grote deels op één daar heuvels en leverden een aardig uitkijkje vanuit de wendsters van het huis aan de voorzijde was het uitzicht ruimer m'n overzag van heredige hele valij en zelfs een gedeelte van de streek diraan grenzen de heuvels die het huis omringde sloten het al en die zijden af onder een andere naam en in een andere richting vertakten het zich weer waar twee ter hoogste samen kwamen over de grootte van het huis en over de mobilering was me vrouw Tashwood over het geel wel voldaan want of schoon haar vorige levenswijze menige toevoeging aan het mobiler onontbeerlijk deed schijnen juist in dat aanschaf en vervraaien had zij veel plezier en voor het ogenblik had zij genoeg gereed geld om zich alles te kunnen veroorloven wat vereist werd om haar vertrekken smaakvol interregte wat het huis zelf betreft zijde zij het is te klein voor ons gezin maar we kunnen ons verlopigen vrij goed in bewegen en het is nu te laten het jaar een verbetering aan te brengen misschien kunnen we het in het voorjaar als ik ruim bij kast ben zoals ik wel denk dat het geval zal zijn aan bouwen gaan denken de voorkamers zijn bijtend te klein voor het aantal gasten dat ik hier dikkels hoop bij in te zien en ik denk erover om de gang met de ene kamer te laten samenvallen en misschien ook nog een gedeelte van de andere zodat de overblijfende ruimte als vestibule kan dienen als daar dan een nieuwe salon wordt aangebouwd wat gemakkelijk kan met nog een slaap en zolderkamer erboven dan wordt het werkelijk een gezellig huisje als het trap nu maar mooier was maar men kan niet alles verwachten hoewel ik denk dat het niet moeilijk zou zijn die te verbreiden ik zal leen zien hoe Floris aan het ruit zit met mijn financiën in het voorjaar en daarvan onze bouwplanden laten afhangen in tussen waren zij totdat al die veranderingen zouden worden bekostigd uit wat er gespaard kon worden op een inkomen van 500 pond door iemand die nooit in haar leven sparen geleerd had wel zo wijs om te vreden te zijn met het huis zoals het was en ieder van haar was druk bezig haar eigen zaakjes te noorden te brengen en te pogesichten ze haar boeken en andere bezittingen een klein eigen thuis te vormen maar Janus Piano werd uitgepakt en op de geschikte plaats gezet en Eleanor Stekeningen werden aan de wand gehangen van een zitkamer in deze en dergelijke bezigheden werden zij de volgende dag spoedig na het ontbijt reeds gestoord door de komst van de huis eigenaar die hen kwam op zoeken om hen welkom te heeten te baten en om hen alles aan te bieden wat zijn huis en tuin opleverde en waarin in de hunnen voorlopig misschien gebrek was ze John Middleton was een knapman van omstreek sfeerde gaar hij was vroeger wel eens de Stanhel gelogeerd geweest maar het was te lang geleden dat zijn nichtjes zich hem nog kon herinneren hij had een vrolijk vriendelijk gezegd en zijn manieren waren even hardelijk als de toon van zijn brief hen komst geen hem werkelijk veel plezier te doen en hem welzijn ging hem blijkbaar op prachtige harten hij had de druk over zijn welgemene wens naar een prettige, gezellige omgang onder elkaar en droom er zo gelop aan dat zij elke dag op buiten paak zouden komen dineren tot een huis beter op orde was dat zij hem zijn dringend aanhouden niet kwalijk nemen konden zoals waar de grenzen der beleefdheid bijna over scheet zijn vriendelijkheid bleef niet beperkt het woorden want nog geen uren nadat hij was heen gegaan kwam er een grote mand volgroenten en fruit van het park nog eerderdag voorbij was gevolgd door een bezending gevogelte hij verkooist wel strakt al hun brieven voor hen af te halen en op de post te bezorgen en wilden zich het genoegen niet laten ontzeggen en elke dag zijn courant te sturen Lady Middotsen had door haar man een beleefde boodschap laten zenden waarom zij haar voornemen de kennen gaf om vrouw Tashwood een bezoek te brengen zodra zij zeker was dat het haar geen last zou veroorzaken en daar die boodschap met een even beleefde uitnodiging werd beantwoord werd bewuste dame reeds de volgende dag aan hen voorgesteld zij waren natuurlijk zeer benieuwd iemand leren kennen van wie veel van hun genoeg debaten zou afhangen en het bevredigde hun gespannen verwachtingen te zien dat zij er zeer elegant uit zag Lady Middotsen was niet ouder dan 6 of 27 haar gezicht was knap haar figuur imposant en fors en zij bewoog zich gemakkelijk haar manieren bezaten al de bevalligheid die haar echt genoot miste maar zij zouden toch hebben gewonnen door een weinigje van z'n rondborstigheid een warmte en haar bezoek duurde lang genoeg om hun aanvankelijke bewondering enigszins te doen verminderen toen zij bespeurde dat zij of schoonzeerbeschavend vormen bezittend teruggedrokken en koel was en niet de beste hadden geefen dan de meest banale vragen en opmerkingen aan conversatie was overigens geen gebrek want ze John was uitertspraakzaam en Lady Middotsen had de wijze voorzorg genomen haar oudste kindmiede te brengen een mooi jongetje van om 6 jaar zodat er altijd één onderwerp overbleef waar toen de dames in geval van oud haar toevlucht konden nemen want zij moesten natuurlijk informeren naar zijn naam en leeftijd z'n aardig gezichtje bewonderen en hem vragen doen die zijn moeder voor hem beantwoorden terwijl hij zich aan haar vast klemde en zijn hoofdje liet hangen tot grote verbazing van zijn mama die niet kon begrijpen waarmee hij zo verlegen was in gezelschap daar hij leven genoeg kon maken thuis bij elk officieel bezoek moest er eigenlijk een kind van de partij zijn bij wijze van de reserve onderwerp van gesprek in het onderhaavige geval waar de tien minuten besteed aan de vraag of die jongen het meest op zijn vader roef op zijn moeder gelijk en waarin de bijzondere gelijkenen zo bij de bestond want natuurlijk verschilden alle van mening en ieder was over de zinswijze daar andere zeer verbaasd wel draaushoutende dashwoods gelegenheid krijgen om ook over de andere kinder van mening te wisselen Darcelle John niet wilde heen gaan eerder zij hem hadden beloofd de volgende dag te komen eten op het park einde van hoofd succes hoofdstuk 7 van gevoel en verstand deze liepervolksopname behoort tot het publieke domein opname door Jolie van Walgem gevoel en verstand door Jane Austen hoofdstuk 7 Waten Park was ongeveer een halve mijl van hun huis gelegen de dames waren er langsgegomen op hun weg door het al maar vanuit Baden Cottage konden we het goed niet zienigen daarin vooruit stekende heuvel het vrije uitzicht robbelette het huis was groot en mooi en de Middelsens wisten in hun levenswijze gastvrijheid te pare aan beeld verdoen de eerste schonk voldoening aan Sejon het tweede aan zijn echtgenoten zij waren bijna nooit z'n religieergasten en zij zagen meer mensen van allerlei slag dan enige andere familie in de omtrek verbijderlijk was het noodzakelijk want hoe zeer zij ook verschilde in hun geaardheid en hun wijze van optreden zij gelijke sterke balkander in dat volslage gebrek en talent en smaak dat hun bezigheden buiten die welke samenhengen met het gezelschapsleven binnen een zeer enge kring beperkte Sejon was liefhebber van sport Leedemiddelten was moeder hij jaagde een schoot, zij verwende haar kinderen en op die genoeg een zware zij wat in taf betrof aangewiezen Leedemiddelten had dit op haar man voor dat zij haar kinderen het je heel jaar door kon bederven terwijl Sejon's zelfstandige bedrijvigheid slechts de helft van die tijd een beslag nam een aanhoudend bezet zijn echter in hun eigen huis en daar buiten voelde alle leemte aan van natuur en opvoeding hield Sejon in een goed humeur een schonkse vrouwgelegenheid uit te blinken door haar beschaafde omgangsvormen Leedemiddelten was zeer trots op de omrisbelijkheid van haar dinees en op de gehele inrichting van haar huishouding en uit die soort van eidelheid spoot haar grootst te genoeg voor in de partijen die zij plachten te geven maar Sejon's bagen en gezellige omgang was echter hij deed niets liever dan meer jongelij om zich heen verzamelen dan zijn huisperge kon en hoe meer leven ze maakte hoe beter het hem aanstond hij was een zegen voor de hele jeugd in de omtrek want in de zomeren beraamde hij al doos uitstapjes waarbij in de open lucht de veel koude kip en ham werd veroorberd en in de winter was het aan dat danspartijen dat hij gaf voldoende om elke jonge dame te bevredigen die niet leed aan de onverzadelijke danshonger der 15-jarige de komst van een nieuwe familie in de omtrek was waar hem altijd in groot genoegen en hij was in ieder opzicht verrukt van de bewoners die hij voor zijn huisje debaten gewannen had de meisjes dashwood waren jong, mooi en eenvoudig dat was genoeg om zijn goede mening te verwerven want eenvoudigheid was al wat een mooi meisje behoefde om haar geest even bekoorlijk te doen zijn als haar persoon zijn welwillende inborsteed hem in genoegen herinvinden juist hun van dienst te zijn weeromstandigheden vergelaken bij vroeger als betrekkelijk minder gunstig mochten beschouwd worden hij smaakte dus door zijn nicht een vriendelijkheid te bewijzen de opperechte voldoening van een goed hart en dat hij in gezin uit enkel vrouwen bestaande in zijn huis had geïnsaleerd bevredigde hem in zijn kwaliteit van jachtliefhebber want een beoefenaar van die sport mogen dan al enkel dienleden zijn er eigen seksen 18 toedragen die eveneend jagers zijn hij zal niet licht verlangen hen aan te modigen in hun liefhebrij door hun een vaste moonplaatserschaf op zijn eigen grondgebied een vrouw Deschwood en haar dochters werden reeds aan de voordeur doorse John Begroot die hen met ongekunselde hartelijkheid welkom heette op Bouten Park terwijl hij hen naar de salon geleidde de jonge dames opnieuw zijn spijt betuigde zoals hij de dag tevoren ook reeds had gedaan wat hij geen aardig jongelij had kunnen inviteren om kennis met hen te maken ze zouden behalve hem zelf hier maar één heer aantreffen een goede vriend van hem die bij hen logeerde maar die nog heel jong nog heel vrolijk was hij hoopte dat zij het met een klein kringetje zouden voor lief nemen en kon hem verzekeren dat het nooit weer zo zou treffen hij had die morgen verschillende families opgezocht in de hoop om het aantal gasten met enkele te vermeerderen maar het was slechte maan en dan had iedereen invitaties de kusten de keur gelukkig was Lady Middleton's moeder voor een uurtje aangekomen en daar zij een heel vrolijk en lieve vrouw was hoopte hij dat de jonge dames zich niet zo erg zouden vervelen als zij nu wel moest te verwachten die jonge dames zowel als haar moeder waren volkomen tevreden met het vooruit zich twee geheel onbekende te zullen ontmoeten en verlangden niet naar meer mevrouw Jennings, Lady Middleton's moeder was een guitige vrolijke, dikke bejaarde dame die veel praten, blijkbaar plezier in haar leven had en weer beschaving wel iets te wensen overliet zij did niets dan grappen maken en lachen en had, ere diner was afgelopen al veel geesigheden de beste gegeven over het onderwerp minnaars en echtgenoten zij hoopte dat de meisjes haar hart niet in sasec zat achtergelaten en beweren dat ze hem zag blozen of ze dat deden of niet Marianne ergerde zich ter wille van haar zuster en keek naar Ellenuig om te zien hoe zij zich hield onder die plaagrij met een bezorgdheid die Ellen er veel meer pijn deed dan mevrouw Jennings banale aardigheden haar hadden kunnen veroorzaken Colonelle Brenton, de vriend van Suijjan scheen naar de manier van doen te oordelen al even weinig geschikt om dienst vriend te zijn als Lady Middleton past als zijn vrouw of mevrouw Jennings als Lady Middleton's moeder hij was ermstig en stil zijn uiterlijk was echter niet afstotend hoewel hij in de ogen van Marianne en Margaret een echte oude vrije was die de vijf en vertig al achter de rug had maar al was hij dan niet bepaald mooi hij had een verstandige zicht een bijzonder aangename en beschaafde manieren er was niemand onder het gezelschap die de Dashwoods bijzonder aantrok maar de koele onbeduidendheid van Lady Middleton was zo buitengewoon afstotend dat daarbij vergeleken de ermst van Colonelle Brenton en zelfs de luidruchtige vrolijkheid toen ze Ton en zijn schoonmoeder bijna boeiend mochten genoemd worden Lady Middleton's geen eerst op dreef te komen toen aan het dessert haar vier drukke kinderen binnenkwamen die op haar hengen, haar kleren bedierven en verder elk gesprek onmogelijk maakte dat niet hen zelf betrof toen het later in de avond bleek dat Marianne aan het muziek deed werd haar verzocht om iets voor te spelen de pianen werd opengesloten ieder maakte zich reed om verruk te zijn en Marianne die heel goed zong nam op hun bezoek de meeste literdoorden die Lady Middleton bij haar huwelijk in familie had meegebracht en die misschien al die tijd onaan gehoord op de piano hadden gelegen want de bewuste dame had er eer van die heugelijke gebeurtenis de muziek laten varen hoewel zij naar haar moeder beweerde prachtig te spelen placht en er volgens haar eigen verklaring veel van hield Marianne's voordrachten werden zeer toegejuicht ze ton betuigde evenuitwachtig zijn bewondering aan slot van elk lied als zij gepraat had met de andere zolange duurde leden met dat een rippen maar herhadelijk tot orde kon maar niet begrijpen hoe iemand aandacht één ogenblik van muziek kon aftwalen en vroeg Marianne een geliefkost lied van haar te zingen dat de laatste juist geëindigd had Connel Brandon was de enige van het gezelschap die haar aanhoerde zonder nu juist zo verruk te schijnen het enige compliment dat hij haar maakte was een aandachtig luisteren en zij voelde bij die gelegenheid een eerbied voor hem waarop de andere waardelijk alle aanspark hadden verloren door dat zonder enige schaamte aan de dag leggen van een geprek aan smaak zijn genoeg in muziek hoewel niet in de verte gelijkend op de enthousiaste verrukking die zij alleen als gelijkwaardig kon beschouwen aan haar eigen gevoel viel te waarderen wanneer men het vergeleek bij de afgereiselijke ongevoeligheid van de anderen en zij was redelijk genoeg om toe te geven dat de man van 35 jaar al lichte auto's geworden om nog wat waarde zijn voor intense gemoetsbeweging of een verfeind vermogen tot genieten zij was volkomen bereid de colonel te beschouwen met al de toegeventheid voor zijn gevoorderte leeftijd haar menselijk rechtwaardigheidse gevoel van haar eisten einde van hoofdstuk 7 hoofdstuk 8 van gevoel en verstand deze liepervolksopname behoort tot het publieke domein opname door juli van welgem gevoel en verstand door Jane Alston hoofdstuk 8 mevrouw Jennings was een wederwein met een ruim inkomen zij had slechts twee dochters die ze bijden tot haar voldoening een goed huwelijk had doen sluiten en zij had de stans niet anders meer te doen dan alle andere mensen onder elkaar uit de huwelijke tot het bevorderen van de doel was zij ijverig werkzaam zoveel in haar vermogen was en liet geen gelegenheid voorbij gaan om huwelijk aan te braamen tussen alle jonge lieden die zij kende zij was merkwaardig vlug in het ontdekken van genegenheden en had meermal het genoegen gesmaakt de blos van gevlijde eidelheid in de jonge dame tevoorschijn te roepen door toespelingen op de indruk die haar op deze ofgene heer gemaakt en die soort van scheptsinnigheid stelde haar in staat als moedig na haar aankomst de Barton met beslistijd te verklaren dat Colonael Brandon heel erg verliefd was op Marianne Dashwood zij had er al enig vermoeden van de allereerste avond dat ze elkaar ontmoeten omdat hij zo aandachtig naar haar zingen had geleisterd en toen de middel toen ze het bezoek beantwoorden toen wij met vrouw Dashwood te komen eten werd dat vermoeden bewaarheid want hij was weer één en al oor het moest wel ze was er stellig zeker van ze paste uit de beelkaren want hij was rijk en zij was mooi mevrouw Jennings was zelf verlangend geweest in Colonael Brandon gelukkig getrouw te zien want toch een blik af dat zij hem zo Surajan had leren kennen en zij bezorgde al douche graag en ieder mooi meisje een goede man voor haarzelf was hij graag een niet gering onmiddelijk voordeel verbonden want het leverde haar stof dat onuitbedelijke grappen op hun kosten en in Barton Park lachte zij om de Colonael en in Barton Cottage en Marian de eerste liter scherz waarschijnlijk wat hem betrof volkomen onverschillig voor de laatste bleefzijn begint totaal onbegrijpelijk en toen zij eindelijk de bedoeling had gevat wist ze niet recht of ze zou lachen om de dwaarsheid van die voorstelling of boos worden om de onbescheidenheid ervan want zij beschouden het als een harteloze bespotting van des Colonaels geforderde leeftijd en ze beklagen zwaardige staat van ongetrouwd oud hier mevrouw Dashwood voor wie een man die 5 jaar jonger was aan zijzelf moeilijk zo stok oud kon zijn als zij het toesscheen aan de jeugdige verbeelding haar dochter dacht de mevrouw Jennings de zuiver van verdenking dat zij hem om zijn hoge leeftijd had willen bespotten maar mama u kunt de dwaarsheid van die beschuldiging toch niet ontkennen al geloof die dat ze niet opzettelijk wat bedoeld was Colonael Brandon is jonger dan mevrouw Jennings dat de zwaarmer is oud genoeg mijn vader te zijn en als zij ooit leefende genoeg was om verliefd te wezen dan moet hij nu toch veel te oud zijn geworden voor de enige gewaargebording van die in aard het is altijd belachelijk wanneer ze al iemand op bewaard blijven voor de zulke jezigheid als een ouder dan met de gebrekener van hem niet eens meer beschermen gebreken zei Elene noem je Colonael Brandon misschien gebrekkig ik kan me wel voorsanen dat hij ook een heel wat ouder lijkt dan een dievelmoeder maar je kunt toch moeilijk wijsmaken dat hij het gebruik van zijn ledemaat hoorde hij hem dan niet klagen voor hermatiek en is dat niet de meest voorkomende kwaal van de ouder dan mijn lieve kind zei haar moeder lachend op die manier moet je wel aanhoudend beangst zijn over mijn verval van krachten het moet je wel een mond reschijnen dat ik de hoge leeftijd van 40 jaar heb mogen bereiken maar mama als dat Colonael Brandon nog niet zo oud is dat zijn vrienden moeten vrezen hem te verliezen door de ijsternertuur hij kan nog wel 20 jaar leven maar als mijn 35 is komt mijn woord trouw niet meer een aanmerking misschien zei Elene moest zijn 35 en zei verdien maar het lieveren niet samen gaan als er van trouwen sprake is maar als het opalig zo iets uitkomt dat een vrouw op 27 jaar geleeftijd nog ongetrouwd was gebleven dan dumt het mij niet voor een huwelijk tussen haar en Colonael Brandon een bilet zou zijn dat hij 35 is een vrouw van 27 jaar zei Marian na een ogenblik zeggen kan onmogelijk meer hopen liefde te gewoel of wind te boezemen en als zij geen aangenaam thuis heeft of weinig geld dan kan ik mij voorstellen dat zij de taak van een verpleegster gelaten zou aanvaarden terwijl er van haar verzekerde toekomst een gewessig te positie als getrouwde vrouw als hij stil kon vrouw trouden dan zou er niet zo ongepastend zijn een verdrag aangegaan tot bij de voordeel terwijl de wereld zou zijn de vrede gesteld en mijn ogen zou het en het geheel geen huwelijk zijn maar dat doet er natuurlijk niet toe voor mij zou het een handels overeenkomst schijnen waarbij beide partijen zichzelf van zullen bevoordelen ten koste daar andere ik weet het wel het is onmogelijk antwoordde Eleanor je te overtuigen dat een vrouw van 27 en een man van 35 ook maar iets kan voelen dat genoeg op liefde lijkt om haar hem tot een menselijk levensgezel te doen verkiezen maar ik kom er toch tegenop dat die kon een apprenden en zijn vrouw tot voor de duurende opslutting in een ziekenkamer zou het willen veroordelen alleen maar omdat hij gisteren op een erg koude vochtige dag een beetje klaarte over wat er emotiek in zijn ene schouder maar hij had het over flannelle feste zijn Marjan voor mij is een flannelle fest onvermijdelijk verbonden aan pijnen zinkingen, romantiek en alle soorten van kwalen waarmee oude en zwakke mensen behapt zijn had ze maar hevige koorts gehad dan zou je niet halfzoverachtelijk op hem hebben neergezien bekend het maar Marjan is er niet iets buiten gewoon interessant voor je in de gloeiende wangen holle ogen en gejaagde pols van een koortsleider korter na toen Eleanor uit de koude was gegaan zijn Marjan van dik te gesproken ik ben op dat punt ongerust ik zal het u maar eerlijk zeggen ik geloof stelig dat het met Edward Fires niet een orde is we zijn hier nu al haast 14 dagen en nog komt hij niet ongeseld hij alleen kan de oorzaak zijn van dat al revreemdste uitstel wat kan hem anders zijn oren terughouden had hij dan verwacht dat hij zo gauw zou komen zijn mevrouw Tashwood ik niet op dat punt heb je koesterd dan was dat wanneer ik mij herinnerde hoe hij soms opvallend weinig opgewektheid of genoeg entoonde wanneer ik oversprak dat hij onze buiten zou bezoeken geloof je dat Eleanor hem nu al verwacht ik heb er nooit met haar over gesproken maar natuurlijk doet ze dat daarin zou je wel kunnen vergissen want toen ik gister iets tegen haar zei over het plaatsen van een nieuwe haart in de logeerkamer vond ze dat daar niet bepaald haast bij was want het was niet waarschijnlijk dat de kamer voorieks gebruikt zou worden hoe vreemd toch wat zou het betuiden waarin je hele houding toen over elkaar vond ik onverklaarbaar in de laatste tijd wat namen ze cool en bedare te afscheid wat had ze elkaar weinig te zeggen op de laatste avond van een samenzijn Edward nam van Eleanor niet anders afscheid dan van mij het was alsof een hartelijk gezin de broer ons beide het beste wensen 2 maal heb ik hem de laatste morgens gelaten en beide keren ging hij zonder de mens te reden na mij de kamer uit en ellenes schrijde niet zoals ik toen ze Noorland en Edward verlieed zelfs nu verliezen nooit haarzelfbeheersing wanneer zij ooit neergeslagen of durf jeestig wanneer tacht zij het gezas van vrienden te vermijden of schijnt in hun tegenwoordigheid rusteloos en onvoldaan einde van hoofdstuk 8 hoofdstuk 9 van gevoel en verstand deze liever volksopname behoogd tot het publieke domein opname door jullie vanwallig hem gevoel en verstand van Jane Austen hoofdstuk 9 de dashwoods hadden zich thans het debaten behaagelijk ingericht werd het huis in de tuin zowel als de gehele omgeving waar zij vertrouwd geraakt en de geregelded dagelijkse bezigheden die de helfter becorring van Noorland hadden uitgewaakt werd er ervat met veel meer genoegen dan zij er ooit meer te Noorland en hadden gevonden zeedert een dood van een vader Sejon Middleton die hen in de eerste paar weken elke dag kwam opzoeken en die niet gewend was de huisveel bedrijfigheid te zien kon niet nalaten zijn verwondering uit over het feit dat hij hen altijd druk met iets bezig vond veel bezoek behalve dan vanuit Bouten Park ontvingen zij niet want ondanks Sejons dringende aanmaning om toch overal in de omtrekkenis te maken en zijn herhaalde verzekering dat zijn rijtuig ten alle tijden ter hun beschikking stond overwon met vrouw Deschwoods onafhankelijkheidsgevoel haar wens naar gezellige omgang voor haar kinderen en zij bleef bij haar vast besluit om geen families te bezoeken die te verafwoonden om ze wandelende te bereiken er vielen slechts weinig in die termen en ineens alle waren bereikbaar op ongeveer anderhalve kusje in de smalle slingerende vallij van Ellenhem die zich zoals boven werd omschreven uit het al van Bouten vertakten hadden de meisjes op een haarere eerstwondelingen een oud en deftig uit zijn herenhuis ontdekt waaraan hun verbeelding iets aantrekkelijks verleden omdat het hen anonen dedenken zodat zij het welgarne nader hadden willen leren kennen toch zij vernamen bij verdere navraag dat de eigenares, bejaarden zwaardige vrouw, helaas teziekelijk was om in gezelschap te verkeer en nooit uitging aan mooie wandelingen was in de omtrek waarlijk geen gebrek de hoge heuvel hellingen die hen vanuit elk venster van hun huisjes geen uitnodigen om met verlukkelijke genottes maken van een zuiverlucht op hun toppen vormden een aangename afwisseling wanneer het in de dalen daar beneden te modderig was om van hun grotere schoonheden te genieten en de andere heuvels richtte Marianne Margaret op een gedenkwaardige morgen haar schreden verlock door een glim van zonne schijnen in een buigelucht en niet langer bij machten de strikte opzluiting te verdragen waardoor de aanhoudende regen van de twee vorige dagen hen ontwoorde had het weer was niet uitlockend genoeg om de beide anderen te bewegen boek en penseel neer te leggen ondanks Mariannes verzekering dat het een prachtige dag beloofde te worden dat de wolk van een heuvel zou opdrekken dus dogen beide meisjes er samen op uit vrouwen klommen zij de heuvel op zich verheugent in elk stukje blauwe lucht dat een doorzicht bewees en toen de opwekkende vlagen van een sterke zuid-westerpreson in het gezicht woeien beklaagde zij haar moeder en allener om de vreesachtigheid die haar had beld die ze heerlijke gewaarwoordingen te delen is er wel iets zo zalig in de wereld als dit? Marianne, Margaret een paar uur op z'n mensenlandse wandeling duren daarmee was Margaret het eens en zij liepen voor tegen de wind in die zij lachend van pret nog een twintig minuten weersand boden toen plotseling de wolken zich samen pakten boven hun hoofd en hun velle slagregen hun vlak in het gezicht joh verdredig en verrast moest dus wel tegen hun zin omkeren want er was geen schuilplaats naar erbij dan een eigen huis die in deze uiterste nood het aangewezen middel tot uitkomst scheen zij mochten nu zo hard ze maar konden de stijle helding van de heuvel afvollen die rechtstreeks naar een tuinhijkje leidde ze namen haar vaart Marianne bleef eerst vooraan maar een misstap die ter strijkelen en Margaret niet in staat op te houden om haar zusser te helpen werd onvrijwelig voortgedreven en kwam behouden beneden aan de voet een heer die geweerd roeg kwam met twee spelende jacht aan de juiste heuvel op en was vlak bij Marianne toen zij viel hij legde zich weer neer en schoot toe om haar te helpen zij was half opgestaan maar had door de val haar voet verstuikt en kon er bijna niet opstaande blijven de vreemde heer bot haar aan behulpzaam te zijn en toen hij bemerkte dat zij uit zedigheid weigerde wat haar toestand noodzakelijk maakte nam hij haar zonne woorden te verspellen in zijn armen en doeg haar de heuvel af de tuin doorgaande waarvan Margaret het hek had opengelaten bracht hij haar in het huis waar Margaret juist was aangekomen en liet haar niet los eer hij haar op een stoel in de huiskamer had neergezet en dan er en haar moeder zonder verbaas stopte toen zij binnenkwamen en terwijl beide blik op hem lief rusten met blijkbare verbaasing niet zonder geheimen bewondering door zijn voorkomen gewekt verontschuldigde hij zijn indringen haar op zo'n vrij moedige en innemende toon dat zijn buiten gewoon knapuiderlijk aan het stemmen uitreking nog groter bekoering ontleende zelf al was hij oud lelijk en grof geweest dan nog zou hij mevrouw Deschauds dankbare wilwillentijd hebben gewonnen door elk hulp toon aan haar kind verleent maar de inbloed van jeugd schoonheid en distinctie schoonk aan zijn daad een belangwekkendheid die haar trofde in de tips van haar gemoet zij betuigde hem meermaal haar in de gedank en vroeg hem met de innemendheid die haar eigen was of hij niet wil de plaats nemen dat deed hij liever niet daar hij vuil en nat was daarop vroeg me vrouw Deschaud aan wie zijn dank was geschuldigd zijn naam ontwoordde hij was Willeby en op het ogenblik was hij gelogeerde Allenham van waar hij hoopte dat zij hem zou willen toestaan haar morgen een bezoek te brengen om te vernemen hoe men je vrouw Deschaud het maakte dat verlof werd hem garne geschonken en daarop vertrok hij interessant er nog in haar ogen dan te voren midden in een dwaar regenbui zijn mannelijke schoonheid en de ongemene losheid waarmee hij zich bewoog vormde aanstond zit onderwep van een aller bewonderende gesprekken en de vrolijkheid waar toen zijn gelante houding Jeeges Marian aanleiding gaf kreeg een zeer bijzonder tintje door zijn aantrekkelijke uiterlijk Marianne zelf had de mindergoed opgenomen dan de andere want de verwaring die haar diep had doen blozen toen hij haar optelde had het daar bijna onmogelijk gemaakt hem te durven aanzien nadat zij het huis waren binnengetreden toch zij had genoeg van hem gezien om met de bewondering daarander in te stemmen met de warmte die al door zijn eigen was aan haar lof zijn houdingen voorkomen waar Jeeges zoals haar verbeelding haar de held van één haar geliefkozer romance afschilderde en in dat zonder bedenken haar een huis dragen maar iets van snelle beradendheid dat in haar ogen de handeling dat iets zeer bijzonder stempelde alle omstandigheden hem betreffen de waren even interessant zijn naam had een goede klank hij logeerde in een aardigen wel bekend plaatje en zij was het al spoedig met zichzelf eens dat van alle mannelijke kledij een jachtkostum het meest flatteerde haar verbeelding werd steeds bezig gehouden ze was vervoeld van blijde gedachten en de pijn van de verstuik de enkel werd niet geteld Sejon kwam hen opzoeken ze draaide de volgende opklaring van tweede dienmorgen hem toe leed uit te gaan en na het verslag van Marianse ongeval werd een dringend gevraag of hij ook een heer kende te allen hem die Willeby heette Willeby riep Sejon wel wel, is die hier buiten? dat is goed nieuws, ik eid er morgen heen en vraag hem voor donderdag te eten ken je hem dan? voeg me vrouw Tashwood er elk jaar en wat voor een soort man is hij wel de beste jongen van de wereld dat kan ik je verzekeren een uitmuntend jager en in het rijden heeft hij een englandse gelijkje niet en is dat al wat u tenzijne kunt ze kan aanvoeren heet Marian voor ontwaardig maar hoe is ze wel in de intieme omgang waarmee houten zich bezig heeft hij talenten en geen gale aanleg Sejon wist niet recht wat hij daar op zou zeggen ja, zei hij om te waar hij te zeggen op die punt weet ik niet wel van hem af maar het is een gezellig gevoelijke kerel en hij heeft de motieachtant die ik ooit heb gezien een zwarteevje had hij haar bij zich vandaag maar Marian kon hem even met een nichte omtrend de kleur van Sejon Willeby's hond als hij haar de schakkeringen van dienstgeesver mocht omschrijven maar wie is hij eigenlijk waar komt hij vandaan heeft een ellen hem een eigen huis op die punt komt Sejon hun meerbedrouwbare inlichting verschaffen en hij vertelde hun dat de heer Willeby hier in de buurt geen eigendom bezat dat hij hier alleen vertoefde als hij de oude dame kwam bezoek op ellen hem kood die een bloed verwandt van hem was en weer bezittingen hij zou erven terwijl hij erbij voegde ja ja, hij ze moet waar het hem te veroveren dat kan ik je verzekeren ellen ik ben erbij te plaatsen soms het jij ook als ik je was, ik stond hem niet af aan mijn jongere zuster al rolden ze van nog zoveel heuvels af maar Jan moet niet denken dat alle heren alleen om haar komen Brandon zal jaloers zijn als hij niet oppast ik geloof niet zijn mevrouw Tashwood met een oorlijk lachje dat de heer Willeby lastzalle hebben van pogingen van een van mijn dochters om hem te veroveren zoals je dat noemt in die richting is een opvoeding niet geleid geworden mannen behoeven voor ons niet bang te zijn als hij er ook nog zo rijk maar ik ben blij te horen dat hij van goede familie is en iemand met winmen niet ongaarde zou kennis maken ja, het is hem beste keren voor zover ik weet, herhaalde ze John het volgend jaar met kerstmis bij gelegenheid van een dansverteitje bij ons op het park, heeft hij gedans 8 uur tot morgen sfeer aan één stuk door zonder te gaan zitten oh, werkelijk werd Marian met schitterende ogen en dan zei hij mooi met vuur en overgaven ja en om 8 uur was hij al weer bij de hand om mee uit te rijden op de jacht daar houdt ik nu van zo moet jongelij zijn zo vuur geen al wat te doen dat ze niet willen weten van matiging en geen vermoeidheid bespuren ja, wel, ja, wel, ik zie er lang komen zei zo John ik weet wel hoe het zal gaan je hebt nu een goed oogje op hem voor din armen Brandon is ik aan het verkeken dat is een uitdrukking, zei Marian met grote nadruk waarin ik een verschrikkelijke hekel heb ik vervoei al die banale pogingen om grappig te zijn en een oogje op iemand te hebben of een conquet te maken, kan ik te allermens uitstaan ze sprijt ervoor dat een ruben en bekampe opvatting en zo er al ooit een zweem van punten geraakheid was en die zegt wijze, dan heeft hij tijd die nu toch reeds lang te niet gedaan ze John begreep niet veel van die drechtwijzing maar hij lachte even hartelijk alsof hij dat wel deed en zei oh, kom aan conquet is dat jou niet ontprieken is het de ene, dan is het de ander die armen Brandon hij zat over de oren verliefd en dat die een goede mank zou zijn dat kan ik je verzekeren wallen en enkeltjes verstuiken of niet einde van hoofdstuk 9 hoofdstuk 10 van gevoel en verstand deze liepere voxtopname behoort tot het publieke demijn opname door jullie van welgem gevoel en verstand van Jane Austen hoofdstuk 10 Mariannes levensredder zoals Margaret meer zeerlijk dan juist zich uitdrukend de heer Willoughby bedietelde kwam reeds voegd volgende morgen zich persoonlijk van de goede afloop van het ongeval overtuigen vrouw Dashwood ontvinge met nog iets meer dan beleefdheid met een vriendelijkheid waardoor John's mededelingen en haar eigen dankbaarheid haar aandreven en al wat voorveel gedurendes een bezoek werd de mede om hem en hooggedunk te doen opvatten van de verstandelijke ontwikkeling de fijne beschaving de wederkerige genegenheid en het huiselijke behagen van het gezin dat hij door een toeval had leren kennen omtrend te uitwerlijke bekoorlijkheden der jonge dames behoefde geen tweede ontmoeting hem volledig in het zekerheid te verschaffen Anna Nui zag er wat teer uit maar had geregelden trekken en een bijzondere figuurtje maar Jan was mooier misschien iets minder wel gebouwd dan haar zuster viel zij door haar lengte meer op dan deze en haar gezichtje was zo bekoorlijk dat men door haar met de gewone overdrijving van banale loftuigingen een schoonheid te noemen de waarheid minder de korte dan gewone geschiet haar tint was zeer donker maar door schijnd zuiver van haar fijne huid niet haar schitterende bloos testen meer uitkomen haar trekken waren wel besneden haar glimlach was bekoorlijk en enemend en haar ogen die zeer donker waren tintelde van een leven een geest een vuur die men niet kon aanschouwen zonder in verrukking te geraken een uitdrukking bleef aan vankelijk tegenover Willoughby enigszins ingehouden de gevolgen van de verlegenheid door de herinnering aan zijn hulp opnieuw gewerkt toch toen dat voorbij ging toen zij haar rustige zelfbesinning haar kreeg toen zij zag dat een bezoeker aan zijn vorm maakte wel leventijd ze wel open hartigheid als levenig gevolgelijkheid paarden en vooral toen zij hem hoorde verklaaren dat hij een hartstochtelijke liefhebber was van dans en muziek gaf haar blik een onmiskenbaar welgeval te kennen dat haar voor de verdere deur van het bezoek zijn onverdeelde aandacht verzekerde dit was voldoende een haar geliefkozen uitspanningen aan te roeren om haar aan het praten te brengen zij kon niet zwijgen wanneer de onderwerpen ter sprake kwamen en verlegenheid of ter gouding bestonden daarbij voor haar niet zij ontdekte al spoedigd dat een liefhebberij voor dans en muziek doorbij er werd gedeeld en voortspoot uit een algehele overstemming van een overdeel om er al wat met die genoegens in verband stond hierdoor aangemoedigd tot de nader onderzoek naar zijn opvattingen begon zij hem te ondervragen haar geliefkozen schrijvers werd opgenoemd en besproken met een zo geestreftige verrukking dat een jong mens van 25 jaar wel uitwist ongevoelig moet zijn geweest toen hij niet onmiddellijk overtuigd waren geworden van de vertreffelijkheid en de werken al had hij ze van te voren nooit in gezien hun smaken kwamen merkwaardig over een dezelfde boeken, dezelfde bladzijden erin werd door hen om het vuurlijk sponderd en zo ral enig verschil van mening bestond enige tegenwerping werd geoperd dan duurde het toch slechts zo lang tot de welsprekendheid haar argumenten en de schittering in haar ogen het pleid had beslecht hij was het eens met al haar beslissende uitspraken stemde in met haar verrukte ontboezmingen al lang voor zijn bezoek was geëinigd waar zij reeds zo vertrouwelijk in gesprek alsof zij alkander jaren hadden gekend nu Mariana zij ellen er zodra hij was ingegaan me denkt dat je deze ene morgen goed gebruikt hebt op bijna elk belangrijk punt heb je meneer Willoughby zijn mening weten in te winnen je hebt gehoord hoe hij denkt te verkopen en Scott, je bent er zeker dat hij een schoonheden naar behoren weet te waarderen en je hebt de stallige overtuiging verkregen dat hij verpauwt niet meer gevoerd dan hij met wat toen niet laten kan maar hoe zal die omgang lang kunnen duren als ieder onderwerp van gesprek met de zoveel bijsterende vluchtheid je zult over al je sokpartijschouzen uitgepraat bij je volgende bezoek zou hij voldoende gelegenheid krijgen om zijn gevoelens te uit over schilderachtig natuurschoon en tweede huwelijke en dan blijft er niets meer voor je te vragen over ellen er ritmarian is dat nu eerlijk, is dat nu waar heb ik zo weinig oorspronkelijke denkbeelden maar ik weet wel wat je bedoelt ik was te veel op m'n gemak te veroorlijk, te openhartig ik heb gezondig tegen allemaal wel voegelijkheidsbegrippen ik was op recht een open waar ik terghoudend, saai, vervelend en haar gelachtig had moet zijn wanneer ik alleen maar over 2 en de weegas gesproken wanneer ik eens en 10 minuten m'n mond had open gedaan dan zou dit verwijd mij zijn bespaard gebleven liefkend, zei haar moeder je moet het ellen er niet kwalig nemen ze zei het maar voor de grap ik zou zelf bozebaar worden als het overzicht kon verkrijgen je het genoeg te bederven van die gesprekken met ons nieuwe vriend Marianne's ergermis was in een oogwenk geweken Willeby van z'n kant beweest door zijn blijkbaar verlangen om de pas begon omgang geregeld voor te zetten de duidelijkste hoeveel behage hij erin schep hij kwam tans iedere dag in het begin kon de vraag goed met Marianne ging, als voorwendseldienen nog, de met de dag toenemende vriendelijkheid waarmee hij werd ontvangen maakte zo'n voorwendsel overbodig reeds eer het onmogelijk als kunde dienst doen door Marianne ze volkomen herstel zij moest een paar dagen thuis blijven nog nooit was enig huis arrest haar minder ona genaam geweest Willeby was een jongeman met een helder hoofd een levendige verbeelding een opgewekte natuur en iets openhartig zijn vriendelijkzinsen optreden hij was als voorbestemd om juist Marianne's hart te winnen want aan al die gaven parde hij niet slecht in iemand uiterlijk nog tevends een natuurlijke vuurigheid van geest die tans door haar voorbeeld werd gewekt en aangespoord die hem meer dan enige andere eigenschap haar genegenheid heet winnen met hem samen te zijn werd van lieverleden haar allergoods genogen zij lazen, zij praten zij zongen met elkaar hij was zeer muzikaal hij was voor met al het gevolg en het vuur waar aan het Edward heel laas had dat hem broken in mevrouw Deschoutse ogen was hij evenvolmaagd als in die van Marianne en Elleneuw vond niets op hem aan te merken behalve een neiging waarin hij sterk op haar zuster geleek en die deze dan ook bijzonder behaagde vanbij alle voorkomende gelegenheden veel te ronduit zijn mening te zeggen zonder daarbij rekening te houden met personen en omstandigheden doordat de overheid hij al te oordelen en zijn oordeel uitspreken over andere door de beleventijd in een grotere kring te laten achterstaan bij het genoegen van zich onverdeelt te wijden aan de uitverkorenen zijn harte en door een zeker luchtig verwareloze van maatschappelijke omgangsvormen gaf hij blijk van een gebrek aan voorzichtigheid dat Elleneuw niet kon goedkeuren ondanks al wat Marianne en hij had aan te voeren ten gunste van hun opvatting Marianneuw begon nu te bespeuren dat de vrees om nooit de mond te zullen ontmoeten die haar ideaal van vermaaktheid naarbij kwam een vrees die haar zó van hoopig had gemaakt toen zij nog maar pas 16 jaar was voorbarig en ongerechtwaardig was geweest Willeby was al wat haar verbeelding haren die droeven uren had voorgespiegeld en dan ze in zoveel beleidere dagen even bereid en gereed om haar hart te winnen zijn gedracht ook bewezen dat ze verlangend in dat opzicht even ernstig kreent waren als hun vermogen om liefde in te boezemen krachtig was ook haar moeder in weer geest het vooruitzicht van zijn toekomstig rijkdom geen enkele berekenende gedachten en een huwelijk had gewerkt begon er een week was voorbij gegaan daarop te hopen en te verwachten instelte mensen zij zichzelf dan ook reeds geluk met twee zulke schoonzoons als Edward en Willeby Colonell Bendons belangstelling en zijn vriendereed zo spoedig hadden opgemerkt werd danst eerst duidelijk voor Eleanor nu de andere er niet meer op letten hun aandacht en hun geesigheden kozen zich danst zijn gelukkige gemedendenkeren te doen wit en de plaagrijen waar aan de Colonell had bloot gestaan eerder hij enig voorkeur had toen blijken heelde op toen ze gevoelens met meerrechten de spotternij hadden kunnen uitlokken die gevoeligheid maar altijd ik wel speelig te treffen toen moest haar zondanks wel geloven dat de gevoelens welke mevrouw Jennings hem te haarige opzicht had toegeschreven en toen ze werkelijk werd ingeboezend door haar zuster en dat al mochten algemene overeenstemming tussenbij de karakter trekken tenijging van Willeby in de handwerken een even opvallende tegenstelling in aarten aanleg geen beletsen was voor Colonell Bendons genegenheid zij zag het met leed wezen want wat kon een stille man van 35 hopen naast en tegenover een 25-jarige die 1,5 uur in leven was en daar zij zelfs niet kon wensen dat zijn verlangen vervuld zou worden hoogte zij van harte dat hij onverschillig mocht zijn ze hield van hem ondanks zijn ernst zijn ter gouding wekte hij haar belangstelling was gewoon zo ernstig was hij zacht en vriendelijk in de omgang en zijn teruggeproken houding is geen veleer het gevolgen gedruktheid dan van een dwarmoedige en somere aard Sechon had zich waneens iets laten ontvallen over door hem ondervonden greven en teleurstellingen welke haar vermoeden dat hij ongelukkig was bevestigde en zij beschouwde hem met erebiet en medelijden misschien beklagde en waardeerde zij hem destemeer omdat zij weinig in tel was bij Willeby en Marian die bevooroordeel tegenover iemand nog jong, nog opgewekt van aard ze scheen te hebben voorgenomen zijn verdiendste te onderschatten Wenden is nu zo iemand zij Willeby eens toen zij samen over hem spraken die door ieder wordt geprezen en om win niemand geeft die steeds mijn blijthep wordt begot maar win iedereen vergeet aan te spreken dat is een juiste indruk die hij ook maakt op mij, ritmarian daar behoef je je niet op te verheffen zij Ellenu want het is van jullie allebei onrechtvaardig hij wordt een zees gewaardeerd door de familie Barton Park en ikzelf zie hem nooit, zonder bepaald moeite te doen met hem een gesprek te voeren dat u hem de hand boven het hoofd houdt antwoorde Willeby spreekt de zijner gunsten maar die waardering van de andere is op zichzelf al een blaam wie zou de schanne willen verdragen van zich geprezen te zien door dames als Lady Middleton en mevrouw Jennings die door ieder ander met de meest wel komen om verschilligheid te worden beschouwd maar misschien weegt de afkeuring van mens als u en Marian wel op tegen de waardering van Lady Middleton en haar moeder als haar loveblaam is dan kan jullie blaam wel als lof worden aangemerkt want hun gemis van doorzicht is vaststrikt niet geworden dan jullie veroordeling en onbelijkheid waar het geld u beschermeling te verdedigen wordt dus al scherp mijn beschermeling zoals u hem noemt is een verstandig man en tot verstand volg ik me altijd aan getrokken Marian zelf zijn man tussen de 30 en 40 hij heeft veel van de wereld gezien lang in het buitenland getoefd hij houdt van lezen en is gewend na te denken ik heb ondervonden dat hij in staat was wij omtrend allerlei andere werpen voor te lichten en hij heeft al doos mijn vragen beantwoord waar de bereidwilligheid van een beschaafd en goedhartig man nu ja riep Marian op mijn achterne toon hij heeft u verteld dat in Oost-Indië de klimaat erg warm is en de moskieten er lastig zijn dat zou hij mij al licht verteld hebben als ik hem ernaar had gevraagd waar te vallig waren dat punt waarom Trent ik er is eerder zekerheid uit verkregen misschien zei Willoughby strakt dus een waarneming zich wel uit het naabops rijk versierde moren en palenkeinen ik durf wel zeggen dat de zijn waarnemingen verder rijkte dan uw doorzicht maar wat heb jij eigenlijk op hem tegen ik heb niets op hem tegen en degendeel ik beschouw hem als een zeer achterzwaardige man die door iedere geroemd wordt en van wie niemand notici neemt iemand die meer geld heeft dan hij kan uitgeven meer tijd dan hij behoorlijk weet gebruiken en twee nieuwe pakken in het jaar en voeg daar dan ook bij rijk Marian dat hij nog geniaal, nog artistiek nog geestig is dat het zijn geest ontbreekt aan leven zijn gevoel en vuur en zijn stem aan uitdrukking je beslissend oordeel over zijn onvermaakt het is zoveel omvattend antwoordde Eleanor en zo zeer gekleurd door je eigen verbeelding dat de lof die ik gaan vermachtig schenken daarbij vergeleging koel en onbedekend schijnt ik kan alleen verklaren dat hij een verstandig man is beschaafd, ontwikkeld vindelijk in de omgang en naar het mij voorkomt iemand met een goed hart je vrouw Dashwood Rick Willoughby hij handelt mij heel onardig u tracht mij door redenering te ontwaben en mij te overtuigen tegen m'n zin maar het helpt u niets u zult mij evenkoppig vinden als u lustig bent voor mijn ongustige mening om Trent Colonell Benton bestaan drie afdoende redenen hij heeft voorspeld dat het zou geregenen terwijl ik op mooi weer hoopte hij heeft aanmerking gemaakt op de bouw van mijn rijtug en die kan hem niet overhalen mijn bruinenmerk te kopen en als beloning kan schijnt kun je te vrenemen dat ik zijn karakter in elk ander opzicht onbersplik vind dan ben ik bereid dat te erkennen en als beloning voor die erkentenis die niets anders dan een weinig pijnlijk voor mij kan zijn mocht u mij het voorrecht niet ontzeggen en nog evenmenten kunnen uitsaan als voorheen einde van Hoogstuk 10 hoogstuk 11 mevrouw Dashwood en haar dochters hadden zich weinig voorgesteld toen zij pas in Devonshire waren komen wonen dat de verplichtingen van de gezellige omgang alspoedig zo veel van hun tijd zouden in beslag nemen of dat zij zo herhaaldelijk uitnodigingen en zo geregeld bezoeken zouden ontvangen dat hun zeer weinig vrije tijd overbleef voor ernstige herbezigheid toch was dit het geval toen Marianne hersteld was werden de plannen voor feestelijkheden in zijn eigen huis en daar buiten die Sir John Reeds lang had beraamd werkelijk ten uitvoer gebracht de danspartijen op het park namen een aanvang en boodtochtjes werden gemaakt zo dik was een buige oktobermaand dat toeliet bij alle bij inkomsten van die aard was Willoughby van de partij en de luchtige en gemakkelijke toon die natuurlijk heerste bij dergelijke gelegenheden was juist erop berekend om de toenemende vertrouwelijkheid van zijn omgang te bevorderen om hem gelegenheid te schenken Marianne in al haar lieftalligheid gaat het slaan om steeds duidelijkig zijn levendige bewondering te doen blijken en om deur haar houding hem de stelligste verzekering te doen ontvangen van haar genegenheid Eleanor kon zich niet verwonderen over hun wederkerige genijging zij wendste alleen dat deze minder openlijk werd aan de dag gelegd en een paar maanden waagde zij het werkelijk Marianne de gewenstheid van enige om het oog te brengen maar Marianne vervoeide al wat naar verbergensweemde maar op eenbare nietswaarlijks om eervolst insloot en opzettelijk gevoelens te bedwingen die op zichzelf niet afkeurendswaardig waren scheen haar niet alleen een onnodige poging maar een schandelijk onderwerping van de reden aan banalen en onjuiste opvattingen Willoughby dacht er even eens over en hun gedrag legte ten alle tijden van hun meningen het trouwste getuigenis af in zijn tegenwoordigheid had zij voor niemand oog dan hem al wat hij deed was goed al wat hij zei was geestig als de avondjes op het park werden besloten met een spelletje kaart dan bedierf hij zijn eigen kansen en die van alle anderen om haar er troeven in handen te spelen wanneer de avond met dansen werd doorgebracht dansen zei de helftvelde tijd met elkaar en als ze gedurende een paar dansen volstrekt moesten scheiden stonden ze samen te praten ze werden natuurlijk geducht uitgelachen om hun gedrag maar het scheen wel of spotternij hij niet beschamen en tot nauwenoord ergere kon mevrouw Dashwood nam zo hartelijk en levendig deel in al hun gevoelens dat zij onmogelijk geneigd kon zijn paal en perktes tellen aan dit overdreven vertoon voor haar was het slechts het natuurlijk gevolg van een sterke genegenheid in een jonge en vuurige geest het was een gelukkige tijd van Mariane ze hing met haar gehele hart aan Willoughby en het sterke verlangen naar Noorland dat zij uit Sussex had meegebracht werd meer dan zij ooit mogelijk had geacht verzacht door de bekoering die zijn gezelschap verleende aan haar tegenwoordige omgeving Eleanor was niet zo blij gestemd haar hart was niet zo rustig haar genoegen in hun vermaken niet zo onvermengd ze had geen vriend en met gezel aangetroffen die haar kon vergoeden wat zij achterliet en haar kon leren met ween moed aan Noorland terug te denken nog Lady Middleton nog mevrouw Jennings konend met haar de gesprekken voeren die zij miste hoewel de laatste onherputtelijk spraak zijn was en wat een beginne af een voorliefde voor Eleanor had toen blijken die haar het leeuwendeel van de mededelingen die het dame bezorgde ze had haar eigen levensgeschiedenis reeds 3 of 4 maanden aan Eleanor verteld en als Eleanor's geheugen bestand was geweest tegen de zware eisen die dit leerzaam verhaal eraan stelde dan had zij reeds aan het begin hun erkennismaking op de hoogte kunnen zijn van de geringste bijzonderheden omtrend de laatste ziekte van de heer Jennings en wat hij gezegd had tegen zijn vrouw een paar minuten voor hij stierf Lady Middleton was alleen in zoverre aangenaamige zelschap naar haar moedig dat zij beter zwijgen kon toch Eleanor had haar niet lang boven graden te slaan om te bespuren dat haar terughouding eenvoudig en zeker uiterlijk het traag onbewogenheid was niet dat te maken tegenover haar man en haar moedig was zij precies dezelfde als tegenover hen en intimiteit konden dus van haar verwachten nog verlangen zij had nooit iets te vertellen dat zij niet tevoren gedag ook reed had gezegd haar onbeduidendheid bleef zich altijd gelijk want zelfs haar stemming was onveranderlijk dezelfde en hoewel zij haar niets tegen had dat haar man buiten partijen gaf zolang alles in de puntjes was en haar beide oudste kinderen haar mocht gezelschap houden om te organiseren te hebben dan zij thuis even goed zou hebben gevonden en zo weinig toeg haar tegenwoordigheid bij tot het genoegen der anderen door enige deelname in hun gesprek dat zij somtijds alleen herinnerd werden aan haar tegenwoordigheid door haar bezorgdheid over haar lastige jongens onder al haar nieuwe kennis vond Eleanor slechts in Colonel Perenden iemand die ook maar enigszins kon aanspraak maken op eerbied voor zijn gaven en op vriendschappelijke belangstelling waar haar aangenaam was Willoughby kwam niet in aanmerking zij bewonderde hem en was hem wel gezind ja, zusterlijk genegen maar hij was verliefd hij weinig zich uitsluitend aan Marianne en een veel minder aantrekkelijke persoonlijkheid zou aangenaamig in omgang hebben kunnen zijn Colonel Perenden had jammer genoeg voor hem geen dergelijke aanmoediging ontvangen om aan Marianne al zijn gedachte te weilen en in zijn gesprek dan met Eleanor vond hij de grootste troost verschilligheid van haar zuster Eleanor's medelijnen met hem groeien nog aan toen zij redekrieg te vermoeden dat hij de smart van de leur gestapt de liefde reeds eerder had leren kennen dit vermoeden werd gewekt door enkele woorden die hij zich liet ontvallen op een avond te Barton Park toen zij met beide goedvinden waren gaan zitten terwijl de anderen aan het dansen waren zijn blik bleef een poos gevesterd op Marianne en na enige tijd te hebben gezwegen zijde hij met een flauwe glimlach ik meen te hebben begrepen dat uw zuster aan een genegenheid die niet de eerste is haar een goedkeuring niet kan schenken nee antwoord Eleanor zij heeft merkwaardig romantische denkbeelden of liever gezegd zij beschouwt zo'n genegenheid als ondenkbaar geloof ik ik geloof ook dat zij er zo over denkt dat hoe ze dat kan doen zonder als het ware een blaam te werpen van haar vader die zelf twee vrouwen heeft gehad dat begrijp ik niet maar over een paar jaren zullen haar meningen wel gevestigd zijn op de redelijke grondslag van gezond verstand en onbevoorordeelde waarneming en dan zullen ze gemakkelijker zijn te bepalen en terechtvaardigen dan het dans iemand behalve haar zelf mogelijk is te doen zo zal het waarschijnlijk wel gaan was zijn antwoord en toch is er iets zo beminnelijks in de vooroordelen van een jeugdige geest dat het ons leed doet ze te zien vervangen door ruimere opvattingen dat ben ik niet met u eens zei de ellenher aan zulke gevoelens als die van Marianne zijn nadelen verbonden die al de bekoering van geest drift en gemis van wereldwijsheid niet kan vergoeden haar opvattingen leiden alle in de noodlotte gerichting die geen rekening verkies te houden met maatschappelijk fatsoen en eens zie ik voor haar het grootste heil na een korte stilte hervattheidgesprek door te vragen maakt uw zustig in het geheel geen onderscheid in haar bezwaren tegen een tweede liefde of is dat vergrijp in iedig even misdadig te achten moeten zij die in hun eerste keuze zijn teleurgesteld het zijde door de ontrouw van het voorhepper van het zijde door de ongelukkige samenloop der omstandigheden ook verder hun leven lang onverschillig blijven zo precies ben ik werkelijk niet op de hoogte van haar beginselen ik weet alleen dat ik haar nog nimmer heb horen toegeven dat enige tweede genegenheid vergevelijk zou kunnen zijn dat kan hij niet altijd zo blijven toch een onbekeer een algehele verandering van inzicht nee die is niet wenselijk want wanneer de romantische kiezen denkbeelden van een jeugdige geest door de werkelijkheid worden teruggedrongen hoe dik was maken zij dan plaats voor opvattingen die maar al te gangbaar zijn en maar al te gevaarlijk ik spreek uit ervaring ik heb in zijn dame gekend die wat aard en aanleg betrof zeer veel op uw zuster geleek die dacht en oordeelde als zij toch die door een gedwongen verandering door een opeendvolging van ootlottige omstandigheden hier zweeg hij plotseling scheen te denken dat hij te veel had gezegd en wekte door de uitdrukking van zijn gelaad in Eleanor vermoedens die zij anders al licht niet zou hebben gekoesterd de dame van wie hij sprak zou waarschijnlijk haar achterdocht niet hebben gaande gemaakt zo hij Eleanor niet had overtuigd dat haar aangelegenheden niet over zijn lippend behoord te komen dans echter was er geen sterke inspanning der verbeeldingskracht nodig om zijn aandoening in verband te brengen een tedere herinnering aan een vroegere genegenheid Eleanor raarde niet meer toch Marianne in haar plaats zou zich daar meer dan niet ver genoegd hebben de gehele geschiedenis zou weldra door haar levenige verbeelding in elkaar zijn gezet en uitgewerkt tot een allerdoeverst verhaal van jammerlijk ongelukkige liefde einde van hoogstuk 11