 Pan fod angen cref haith ar parreth Gymraeg yn ymais iechyd a gofal. Mae'r ateb yn syml. Mae ei ewn neud a farch ac i'r ddas y sawl sy'n angen y gofal. Ac os nad yw'r iaith sy'n cael ei siarad yn un yma i'r person yn gyfforddus yn ddi, yna fe all efeithio ar ansawd y gofal. Mae'r mwyn agirio'r lynol yma yn i gneud yng nglyr ydy le pawb sy'n gweithio yn ymais gofal a iechyd. Nid yn unig ofyn y cwestiwn beth sy'n bod arno chi, ond beth sy'n bwysig i chi, beth i chi i angen. What do you think is the best way of getting the message across to staff at all levels so that this follow on strategy, its aims are fulfilled? It's really important that we do find a way of conveying this message to all levels of our different organisations in Wales. The starting point is that there must be leadership from the very top of the organisations. It's very important that this is something that becomes ingrained in the way an organisation is behaving. So I do have expectations for the way a chief executive of a health board will behave and certainly how a director of social services will set out their expectations. If we're going to target at all levels, I think it's really about recognising how the use of language is something that fits with dignity, care and respect for patients and the way in which this is part of their care expectations. And actually, if people want to use their language of choice, that is about delivering care as well as, hopefully, discharging really excellent treatment in the NHS. Mae'r ail strategiaeth mae yn mynd i'r afael a model whol system er mwyn sicrhau bod yna ddim yn elfen yn cael ei gollu o'r fath i lati gweithlu a gwsanaeth sydd yn troi'r angenion yr unigolun yn ganolog. Dyn ni'n sôn am danyfo. Dyn ni'n sôn am sicrhau bod y gwasanaethau yn canol bwintio ar yr hyn sy'n bwysig i'r unigol, beth sy'n bwysig i chi sydd yn bwysig i ni, dyn ar frawdau. A dyn ni'n pang fod y cynnig ragweithio o sicrhau bod iaith person yn rhan o beth sydd yn bwysig i dyn nhw yn ganolog i'r strategiaeth yma hefyd. Wel, yn gwybod i'r fawr, mae'n gweithio i'r ddweud y fawr, os y gallu'n ddweud o'r fawr, ac mae'r ddweud ymgyrch o'r cyffredinol, i dda i sicrhau bod y dyfodol yng Nghymru Llangu Ddioglaeth D yardsiaeth er mwyn yn gyntaf. Mae'n gwybod i'r ddweud, ond mae'n gwybod i ddweud digwyddor yn ddod cael eu carau ar y cyfrolydau a rhanfodol yn ysgarrfyniol neu ysgarrfyniol y dylai'r cyhoedd. Mae ystafod yn ddim yn ystafod a fydd cyweroriaeth o'r fathau os y maes gwelwyr yn ysgarrfyniol, o'r wlas yng Nghymru. Rwy'n credu i'r cyfrolydd yr unrhyw ffordd. Felly, yw'r perspektif wedi bod nhw, gallwn yn meddwl ar y ddechrau y byddorol a'r bydau'r gweithgareddau. Mae'r ffordd o'r cyfrolydd yn dweud i'r bydd o aelodog o'r bydd ystafod, Ond e'n golygu o'r rhan o'i gweithio y gallu rhan o'r fanolol yn hefyd i gynllunionol ysgolwyr baelingol ac yn ei wneud ychydig sy'n gael â'r bobl cerdwyd, yn y borders arall byddwyd gymlog fel hi. G how much of a challenge is it to fulfil the aims of the strategy? It's a challenge to ingrain these issues, not least across a large organisation, e.g. y NHS, but actually it is possible, and I think the way it's possible is by making sure that it's individual staff who understand and appreciate what this will mean to the individual patient in front of them. Mae'r gwasanaeth cymraeg mor bwysig i'r bobl sy'n defnyddio'r gwasanaeth iechyd. Dyna iaith y teriol nhw am yn bwysig bod ni'n neud y cynnig ragweithiol o'r cychwyn fel bod nhw'n calycefleisiaid a cymraeg a'r hyd y daith tra bod nhw o fewn y gwasanaeth iechyd. Dwi'n cofio pan daith yn haid o'r gogled i'r dde, a wedi dod o adael lleoedd cymraeg yn iaith bob dydd i adael ddig ymraeg. Dwi'n fyw at yn ni fel teulu ac wedi'i'n mynd yn sal a drotol lleol wedi'i ysbonio ddweud mai shingles oedd yn bod. A taid dri â'r gobl erioed wedi'i clwr y gair shingles ac yn bryd yn anes mwyth. A fy'n had wedi ffindio'r gair erir yn y geriadig a dweud hynny os taid a taid ar ôl hynny llaw'r yn dawella yn y meddwl. Y llaw'r fwy bodlon yn deall beth oedd yn bod annyma. Yn rhoi i fel swyddwg iaith i'w codi am y byddiaeth o'r iaith cymraeg y fawr yn y bwrdd iaith. Yn bwysig bod ni fel swyddwg iaith yn cefnogi'r staff sydd wedi dangos diddordeb yn yr iaith cymraeg. Mae'r swyddwg iaith yn bwynt cyswllt ar rhan y framwaith strategol o'r lynnol i staff yn y bwrdd iaith. Mae gael bob eilod o staff y cyfrifoldeb i wneud y cynnig ragoethiol. Bydd e bach sy'n mil fel bwrdd iaith a pannawndau sydd mai sydd eich rhywbeth i wneud bobl i dim lŵng ar trefol. Ydych chi wedi bod nôl yn y drwy wedi weithiwch i'n dim lŵng? Dim mellun yn ardu. Dyl e chi felly? Yn bwysig bod cleifio'n yn gwybod pa staff sydd yn siarad y cymraeg. Gwysgob fath o dynnu ar laniad i iaith gwaith. Mae'n môl ddroi cychgrone cymraeg ar y ward. Neud yn siwr bod rhywbeth y cymraeg iddyn nhw'n gael darllen. Hefyd, espadwrech ar y teledu a rhaidio cymry yn chwarau cyfwriaeth cymraeg. A cymybachan sy'n neud yn siŵr bod y riaith yn wledig o fewn y bwrdd eich iddyn. Un peth oedd yn codi calondi. Yn wrth gwrs oedd y ffaith bod narae o'r nurses yn gwybod i bod nhw'n cymry. Mi nes i'n gorau i roi rhyw ai'r neudau i'n hefyd gyda'r nurses ac oedd hyn yn falchwr profiad. Ond y bwga'n oedd bod pob un oedd yn dod o'r anmeddhygon ac at i, dwi'n rhaid i'n sôn i bod nhw yn ymddeithori yn y cymraeg. Pe bain a un yn siarad cymraeg. Dwi'n rhaid i'n marwyd nad i'n byd ar ei gotau i ddweud hynny. Rhaid i'n myfach mwy o gysyru'r claf. I'n meddwl pan o'n i'n mersir me'i gwrddus iawn nurse o'n i'n meddwl fel i bod i siarad cymraeg. A mi drwy ddod allan, mae dysgwraig oedd i wedi dysgu sawl blwyddyn yn ôl ac wedi anhoffio. Ond dwi'r gath o'n i'n scwrs o'n y cymraeg ac oedd i'ch cymraeg i'n a bennu goda dros o'r hanner awrna. Nid fydd i'n mynd o'n llaw yr mwy catrefol yn gallu siarad o'r iaith gyda hi. Rhyw ddod o'r catref cymraeg, felly pan oedd yn i'n dod am yr o'n i'n teimlau mwy catrefol, os oedd yn i'n gallu siarad cymraeg i'r dros o'r nurses, ond yn anffodus dwi'n i ddim yn cael y dewys i siarad cymraeg i ddyn nhw. Mae'n bwysig bod arweinwyr hefyd yn gefnogol bod staff ar bob lefel yn gwneud y cynnig ragwifio. Care and language really go together don't they? They go hand in hand. Care and language absolutely go together in terms of what it means for an individual patient. And we care for many contacts across the whole of the NHS and social care in Wales. Really important that people understand that this is an individual need to give people support. At times of anxiety, certainly at times of particular treatments like dementia, people will revert to their language of choice and an active offer really needs to be made if you're going to give good treatment for the future and for them to be able to recover. Fel rin i di gweld, mae gofal a iaith yn mynd gyda i gilydd. Mae'n amhosib i gwahanu nhw ac mae'r fframwedd yma sy'n olyny'n mwy na geiriau nad yw'r wych chi hynny. Mae'n rhoi'r pwysles ar angen y rin i gollun yn hytrach nad dim ond dilun y drefyn. Dyna'n dysgwlu bopeth newid dros nôs ond mae'n allaw'r oram canion wedi cael i gwerthu eisoes. Oherwydd ymroddiad y bobol hynny sy'n gweithio yn y gwasanaethau gofal a iechyd. Mae gwneud y peth efo'ch hyn yn gallu creu gwahaniaeth môr. Athro i gofio gofyn i'r rin i gollun sy'n defnyddio'r gwasanaethau yma, nid yn unig beth sy'n bod arno chi, ond beth sy'n bwysig eich chi, yna fe fyddwn i ar y llwyb i'r iawn i wyreddir weledigeth.