 Inleding bij een kerstdiet in Proza. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van uteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Bart De Leel. Een kerstdiet in Proza door Charles Dickens in de vertaling van J. Kuiman. Iets over Charles Dickens, 1812-1870, door L. Siebels. Er is geen werk en er zijn geen schrijvers waarover het zo moeilijk valt in later leven te oordelen als die waarmee men geleefd heeft in zijn jonge jaren. Waarvan men genoten heeft toen lezen nog een wonderbaarlijk opgaan was in vreemde werelden van vollekope echteid, zonder andere toets dan boeiend of vervelend. Dickens is er zo één voor mij geweest. En ik zou niet graag geroepen worden een oordeel te schrijven over Pickwick, Barnaby Rush, Oliver Twist en de kerstvertellingen, want ik kom er niet los genoeg van mijn jonge ervaringen. Toch, oordelen over deze kerstvertelling moeten lezen mezelf. Een kortwoord is alleen nodig over de schrijver. Toen hij deze kerstvertelling schreef, was hij dertig jaar en al één der populairste vertellers van zijn tijd door zijn Samuel Pickwick. Hij had achter de rug een nog al moeilijk leven van de kleine burgerjongen die van buiten naar Londen was gekomen om er zijn werk te zoeken. Zijn eerste rustplaats daar was een advocaatekantoor. Zijn tweede was het verslaggeversamt van terechtzittingen. Zo leerde hij veel kennen van de ondergrond van het grote stadsleven, van de praktijkende rechtsgeleerden, de kronkopader van het gerecht, de hardheid van het armelijk leven in de grote stad. En hij oefende zich in schrijven. Werd novelistisch reporter, schetssemaker, later romanché, die in wekelijks afleveringen lange verhalen pende vol avontuur, realisme, humor, satire, patos en zeedeles. Alles de rolkander. Door zijn eigen tijdgenoten is Dickles nogal eens geschoed om zijn realisme en de gelijke tijd is hem de kritiek niet gespaard om zijn tot in de caricatuur vervallende overtyperingen en zijn effectbejag. Wat tegen strijder klinkt, toch, het in zijn geval niet is. Want zijn realisme was zuiver, zedekunnig, maatschappelijk en humanitaire stond geheel onder de invloed van zijn behoefte tot aanwijzen van misbruiken en opwekken tot verbeteren. Niet om de koel en verstandelijk waagendome werkelijkheid weer te geven, was het hem te doen. Maar om zijn lezers te doordringen van de vele ellende die om hen heen groeiden en waar zij onverschillig voorbij gingen. En zijn misbruiken te doen kennen die om verbetering riepen. Zelfs zo sterk gevoelsmans dat hij onder het neerschrijvend zijn er eigen verbeeldingen soms half ziek werd, liet hij zich al schrijvend door dat gevoel beheersen tot overdrijvingen en sentimentaliteiten welke in die eerste tijd er negentiende eeuw nog uit de achttiende eeuw in heel de romantische letter kunde voortleefden. En zijn humor was onder de invloed van de echt Engelse clowneries en de gezochte aardigheden die nog tot vandaar de dag het toneel er beheersen in één rechte lijn van Shakespeare tot Bernard Shaw. Het is de humor van een volk van lijnkunst, dat gauw overslaat tot de charge en de caricature der overdreven vormen en overtipering. En dikkens, geboren acteur en voordraker is wel in alle opzichten de sterke openbaring van al zijn volkseigenaardigheden gebleken. Maar hij bezat daarnaast de onontbeerlijke eigenschappen om zijn fouten te doen vergeten in de sterke wegslepenheid van zijn aard, de kracht van zijn verbeelding, de vleuren van zijn grappigheid, de uitbundigheid van zijn vindersvernuft en de meegevoeligheid van zijn hart. Tijdens de jaren van zijn leven, van 1812 tot 1870, heeft Engeland een geleidelijke evolutie doorgemaakt, waarin versteent industrialisme en verrotten politiekerij door de zelfontwaking van de onderdrukten en het edelmoedigverzet van idealisten uit de andere klassen werden omgewerkt door bescherming van de arbeiders en zuiverdere democratie. Tot die edelmoedige idealisten heeft ook dikkens behoord, er zijn strijd tegen misbruiken in de rechtspraak, misbruik in de kostscholen, tyrannie van de geheelde man, kinderverwaarlozing, heeft de hervormingsbeweging niet weinig geholpen. Hij had een macht over duizenden van lezers, in wie gemoet hij soms wel wat overvors kwam roeren, maar die zo in hem en zijn schepen in geloofden dat zij na mate zijn werken in wekelijks afleveringen voordelden, hem overstelpte met smeekbrieven om een kleine heldin toch niet te laten sterven of die toch met die te laten trouwen. Aan een populariteit als deze zit altijd gevaar, men wordt geen schrijver voor de bedigde als bij niet in sterke mate eigen nadigheden heeft die tot vele spreken en vele gemeenzaam zijn en wat vele mensen met elkaar gemeen hebben kan alleen het algemeen zijn. Het fijneren, bijzondere, in zichzelf verloren is uit de aarderzaak maar voor weinigen. Toch dit algemeener behoeft niet noodzakelijk het groven, alledaagse, oppervlakkige centi-bentele te wezen. Er zijn kunstenaars door wie de sterke en grote levensstroom beweegt, mensen met breed gebaar, grans in levensruimtevullens en die al dus op die brede gulle en warme levensstroom vele met zich nemen. Vic Rugeau is ook een mens geweest. Peter Benoit was er een. Ook Björnson en Zola. En Dickens, hoewel zijn gebaar niet zo breed en zijn verbeeldingsleven niet zo gul echt was, worden hij toch wel tot hen die hun populariteit dankte aan het sterke dat in hen was. En niet aan hun levensvervalsingen en niets ontziende doordraven de oppervlakkigheden, als nu Mary Corelli haar voorbijgaande populariteit bezorgen. Zijn kerstvertelling, in 1842 geschreven, is een heel karakteristiek staal van zijn eigenaardige kunst. Er is in echt Engelsen op de ijzing wekkende gerichten, verbeelding, de bizarre humor, de sterke gevoeligheid en de humanitaire strekking in, die de vier grondelementen van zijn werk vormen. In zijn soort is het compleet en ook door hem zelf niet overtroffen. Werk van lange ademmen van hem, en dat is wel het meeste, was zo spoedig niet te vertalen, maar het staat op onze lijst voor de toekomst, want het behoort gemeengoed van alle te blijven of te warden. El Sibels Het einde van de inleiding Eerst de zang van een kerstlied in Proza. Deze LibriVox opname is vrij van noteursrechten. Opname door Bart De Leel. Een kerstlied in Proza zijn er een spook kerstvertelling door Charles Dickens in de vertaling van J. Kaalman. Eerst de zang Marly Schest. Om het dadelijk te zeggen, Marly was dood. Twijfel daarover is onmogelijk. Zijn begravenis sedel werd getekend door de geestelijke, de beugelijke ambtenaar, de begravenis ondernemer en de voortnaamste rouwdrager. Scoot stekende haar en Scootjesdaam was op de beurs goed voor alles waarop hij zijn handtekening verkoos te zetten. De oude Marly was zo dood als een deurpen. Let wel, ik wil niet zeggen dat ik uit eigen ervaring weet wat er bijzonder doods is aan een deurpen. Ik voor mij zou genijkt zijn een nago in een doodskist te beschouwen als het doodste ding in de ijzerhandel. Toch in deze vergelijking steekte wijzijd onze voorouders en mijn ongewijde handen zullen er niet aantornen of het is gedaan met het land. Gezond me daarom veroorloven nog eens met nadruk te herhalen dat Marly zo dood was als een deurpen. Wist Scootje dat hij dood was? Natuurlijk wist hij dat. Hoe kon het anders? Scootje en hij waren, ik weet niet hoeveel jaren lang compagnons geweest. Scootje was zijn enige executeur, zijn enige administrateur, zijn enige overgebleven erfgenaam, zijn enige vriend en enige rouwdrager. En niet tegenstaande dit alles was Scootje nog niet zo voorkomen verslagen door de droevige gebeurtenis of hij toonde zich nog wel een uitstekend man van zaken op de dag ter begravenis zelf en vierde hem plechtig met een onmiskenbaar koopje. De vermelding van Marly's begravenis voert mij terug naar mijn punt van uitgang en bestaat niet minst de twijfel omtrend Marly's dood. Dit moet goed verstaan worden of er kan niets wondervol steken in de geschiedenis die ik nu ga vertellen. Zou wij niet voorkomen over tuigt waren dat Hamlet's vader dood was voor het toneelspel begon, zou er niets meer wonderbaarlijk steken in het feit dat hij in de nacht bij Oostenwind op zijn eigen wallen een wandeling ging doen. Dan er zou zijn in het gedrag van de eerste de beste persoon van middelbare leeftijd die op onbezonderwijze na het vallen van de avond gaat wandelen op een windriege plaats, bijvoorbeeld St. Paul's Churchyard, met geen ander opzet dan om de zwakke geest van zijn oom in verbazing te zetten. Scrooge verwijderde de naam van de oude Marly nooit. Het stond er jaren daarna nog, boven de deur van het magazijn. Scrooge & Marly De firma stond bekend onder de naam Scrooge & Marly. Nu eens noemde lieden die de zaak niet kenden Scrooge & Marly, toch hij antwoorden op beide naam, het was hem alles hetzelfde. Ah, hij hield het mes zo vast op de slaapsteen, die Scrooge. Het uitpersende, vasthoudende, schrapende, na zich toehalende, vreckige oude zondaar. Hart en scherp als vuurtsteen, waaruit geen staal ooit een vonk edelmoedigheid had geslagen. Grijm zinnig en in zichzelf gekeerd als een oester. De koo in hem, dit zijn oude gelaadstrekken verstijven, scherpde zijn punten geneus, rimpelde zijn wang en maakte zijn gang stijf. Maakte zijn ogen rood, zijn dunne lippen blauw en kwam listig uit in zijn grassende stem. Een forstige rijp lag op zijn hoofd en wenkbrouwen en stekelige kin. Hij droeg zijn eigen lage temperatuur steeds met zich om. Hij bevroor zijn kantoor in de hondstagen en ontdoide het niet één graad op kerstmis. Uitwendige hitter of kouder oefende hoe genaamd geen invloed op Scrooge. Geen warmte kon hem verwarmen, nog winterweer hem koud maken. Geen wind die wijde was bitterder dan hij. Geen vallende sneeuw ging rechter op haar doel af. Geen kletterende regen was minder gevoelig voor smeekbeden. Hondenweer wist niet waar hem aan te vatten. De zwaarste regen en sneeuw en hagel en ijzel konden slechts in één opzicht bogen zijn meerdere te zijn. Zij kwamen nog wel eens uit de hoek en Scrooge deed dit nooit. Niemand hield hem ooit op straatstaande om met vrolijke blikken te zeggen, m'n waarde Scrooge, hoe gaat het je? Wanneer kom je me eens opzoeken? Geen bedelaar smeekte hem, hun een kleiligheid te geven. Geen kinderen vroegen hem hoe laat het was. Geen man of vrouw die hem ooit de weg naar de een of andere plaats gevraagd had. Zelfs door honderder blinden bleken hem te kennen en als ze hem zagen aankomen plagden zij hun eigenaars in portaultjes en binnenplaatsen te trekken en kwispelde dan met de staart alsof ze wel de zeggen, geen oog is beter dan een boos oog, blindemeester. Doch wat kom dit Scrooge schijlen? Dit was juist wat hem smaakten. Zier een weg te baanen door de levensweg met hem bewanderlende menigte en alle menselijke sympathie op een afstand van zich te houden, dat was wat de ingewijde een koofje naar Scrooge's hand noemde. Op een keer, en van al de goede dagen van het jaar nog wel op de avond voor Christmas, was ouder Scrooge druk bezig in zijn kantoog. Het was koud, naar geestig, nijpend weer en daarbij mistig en hij konden mensen buiten op de plaats blazend op en neer horen lopen, hun armen kruistings over de borst slaan en met hun voeten op de stenen van het plavijselstampend omzitten warmen. De klokken van de city hadden pas drie geslagen, toch het was reeds geheel donker, het was de ganse dag eigenlijk niet licht geweest en kaarsen flikkerden voor de vensters der omringende kantooren rossige vlekken op de tasbare bruine lucht. De mist stroomde naar binnen door iedere reed en elk sleutel gehad en was buiten zo dicht dat, hoewel het plaatsje zeer klein was, de huizen aan de overzijde niet anders dan schimmige leken. Als men de donkere wolk zo neer zag daden, alles verduisterend, zou men hebben kunnen denken dat de natuur daar dichtbij woonde en op grote schaal aan het brouwen was. De deur van Scrooge's kantoor stond open zodat hij een oogje kon houden op zijn klerk, die in een nageestige kleine cel, een soort hok, priven kopieerde. Scrooge's had al een klein vuurtje, doch het vuur van de klerk was zoveel kleiner dan het wel één koonleek. Hij kon er niets op doen, want Scrooge's hield de kodenbak in zijn eigen kamer. En als de klerk binnenkwam met de kodenschepper, voorspeelde zijn meester hem dat ze van elkaar zouden moeten gaan waarop de klerk zijn witte boefante omdeed en zich trachten te verwarmen aan de kaars. Wat hem, daar hij geen man was van grote verbeeldenkracht, niet gelukte. Vrolijk kerstmis oom, veel heil en zegen, riep een vrolijke stem. Het was de stem van Scrooge's neef, die hem zo plotseling overviel dat hij de eerste aanduiding zijn erkomst was. Bah! zei Scrooge. Nonsens. Deze neef van Scrooge had zich zo warm gemaakt door zijn snelle lopen in de mist dat hij er van geloede. Zijn geluid was rood en knap, zijn ogen schitterden en zijn adem dampte. Kerstmis nonsens oom, zei Scrooge's neef, dat meent u niet. Waarachtig wel, zei Scrooge, vrolijk kerstmis, welke recht hebben jij om vrolijk te zijn? Je bent arm genoeg, zou ik zeggen. Kom nu, antwoorden neef vrolijk, welke recht hebt u om knorig te zijn? U is rijk genoeg. Daar Scrooge op dat moment geen beter antwoord klaar had, zei hij nog naast Bach en liet erop volgen nonsens. Hij wees nu niet knorig oom, zei de neef. Wat kan ik anders zijn, antwoorden de oom, als ik in zo'n wereld voldwaar ze leef? Vrolijk kerstmis. Weg met vrolijk kerstmis, wat betekent kersttijd voor jou anders dan een tijd waar je je rekeningen moet betalen zonder dat je er geld voor hebt. Een tijd dat je jezelf een jaar ouder weet en geen uur rijker. Een tijd om je balans op te maken en al zijn posten seder 12 maanden lang tegen je te zinkeren. Als ik kon doen wat ik wou, zou ieder idiot die rondloopt met vrolijk kerstmis op zijn lippen gekookt worden met zijn eigen punning en begraven worden met een hulstak door zijn hart. Dat zou ik. Oom pleiten de neef. Neef, antwoorden de oomstreng, vier kerstmis zoals je verkist en laat mij het doen zoals ik het wil. Vieren, herdams Scrooge's neef, maar u viert het helemaal niet. Laat me het dan later voor wat het is Scrooge's. Veel goedmogenheid je doen. Het heeft je altijd veel geluk gebracht. Er zijn vele dingen die me goed hebben kunnen doen en waaruit ik geen nut getrokken heb waarschijnlijk antwoorden de neef en van deze dingen is kerstmis erheen. Maar ik weet zeker dat ik aan kersttijd als hij weer daar is nog afgezien van de eerbied verschuldigd uit zijn heilige naam en oorsprong zodat er minstig iets dat erbij past en van afgescheiden kan worden als u goedertijd een gelukkige, vergevende, liefderijke, aangename tijd. De enige tijd die ik in de lange jaarkalender ken, waarop mannen en vrouwen als bij onderlingen overeenkomst hun gesloten harten vrijelijk openen en denken aan lieden beneden hen als aan werkelijk medereizigers naar het graf. En niet als aan een ander rost van schepselen dat naar een ander eindtoel reist. En daarom oom al heeft kersttijd nooit een grijntje goud of zilver gelooft het toch dat het mij goed gedaan heeft en mij goed zal doen, en ik zeg God segene hem. De klerk in het hok applaudiseerde onwelkeurig en zich onmiddellijk daarop bewust worden van de ongepastheid die van pokte hij in het vuur en doofde het laatste zwakkerfondje voor altijd uit. Laat ik jou toch eens horen, Zescoach en jij zult je kerstbes vieren met het verlies van je betrekking. Gezijd bepaalt een groot reten na meneer verwendend, het verwondert me dat je nog niet in het parlement zit. Wees, noem niet boos om. Kom, kom mooi gebeuren ons eten. Scoach zei dat hij hem nog net zo lief zag hangen. Ja, waarachter, dat zei hij. Hij gebruikte de gehele uitdrukking en zei dat het hem nog net zo lief in dat uiterste zou zien. Maar waarom riep Scoach eens neef uit. Waarom? Waarom trouwden je, zei Scoach, omdat ik verliefd werd. Omdat je verliefd werd, grondig als het of dit het enige ter wereld was dat nog belachelijker was dan een vroede kerstnis. Goeiemiddag. Maar om u is me even min ooit komen opzoeken voordat dit gebeurde. Waarom geef u dat nu als een reden voor u niet komen? Goedemiddag, Zescoach. Ik verlang niets van u, ik vraag u immer eens om niets. Waarom kunnen we geen goede vrienden zijn? Goedemiddag, Zescoach. Het spijt bewerkelijk dat ik u was. Nooit hebben we een twist gehad waardoor ik aanleiding gegeven heb. Doch ik heb geprobeerd u over te halen ter ere van Kerstmis en ik zal toch mijn kerststemming bewaren tot het laatste. En daarom, een gelukkig kerstfeest al. Goedemiddag, Zescoach. En een gelukkig nieuw jaar. Goedemiddag, Zescoach. En toch verliet zijn neef het verdrek zonder een verborgen woord te uiten. Hij bleef bij de buiten deur staan om de complimenten van de dag te wisselen en hij was toch warmer dan Scoach, want hij beantwoorden ze hartelijk. Daar heb je nog zo'n idiot, bijvoorbeeld de Scoach, die hem hoorde. Mijn klerk met negen gulden in de week en een vrouw en kinderen en dat praat over een vrolijk Kerstmis. Ik geloof dat ik mij naar Bedlam zal verhuizen. Deze idiot had, toen hij Scoach's neef uitliet, twee andere mensen binnen gelaten. Het waren deftige welgedaane heren prettig om aan te zien die nu met een hoede af in Scoach's kantoor stonden. Ze hadden boeken en papieren in de hand en bogen voor Scoach. De firma Scoach en Marley geloof ik, zij en de heren, ze luisteren inzien, heb ik het genoeg uit de heer Scoach over de heer Marley te zien. Neer Marley is al zeven jaar dood, antwoordde Scoach. Vanavond voor zeven jaar is hij gestorven. Wij twijfelen in het aan of zijn mildheid is in goede handen bij zijn overlevene companion. Zij de heer zijn gelovensbrieven overhandigend. Als zij ongetwijfeld, want ze waren twee verwantezielen geweest. Bij het onheilspellend worden mildheid vond ze de Scoach de wenkbrouwen, schudden het hoofd en gaf de geloosbrieven terug. In deze blije tijd van het jaar meneer Scoach, zij de heer en pen opnemend is het meer nog dan anders wenselijk dat wij iets zouden doen voor de armen en behoeftigen die in deze tijd veel te leiden hebben. Duizenden moeten het aller nodigste ontberen. Honderduizenden ontberen de meest de heer. Zijn er geen gevangenissen? Vroeg Scoach. O ja, gevangenissen in overvloed zij de heer zijn pen weer neerlegend. En de werkhuizen Vroeg Scoach, zij die nog in werking? Zeker. En toch antwoordde de heer wens ik dat ik zeggen kon dat ze het niet meer waren. De tretmolen en de armenwet zijn dus nog in volle kracht? Zijn Scoach? Beiden nog op volle krachtmeneer? Ha, ik was bang uit wat u eerst zei te moeten opmaken dat er iets was voorgevallen dat hen in hun nuttige werking gestuid had, zij Scoach. Het doet me genoeg het dat te horen. In de overtuiging dat zij aan de overgrote meerderheid niet juist christelijke vreugde na ziel en lichaam verschaffen, antwoordde de heer, traag de enkele van ons geld bij elkaar te krijgen om de armen aan wat voedsel en middelen ter verwarming te helpen. We kozen deze tijd uit omdat nu wordt dan anders het gebrek scherp gevoeld wordt en de overdoet feestfeerd. Voor hoeveel mag ik u inschrijven? Voor niets, antwoordde Scoach. Wens u anoniem te blijven? Ik wens met rust geladen te worden, zei Scoach. Terwijl u mij vraagt wat ik wens, heren, is dat mijn antwoord. Ik vind je zelf geet feest op kerstbus en het kan bij mij niet leiden niet toen de lieden vermaakten verschaffen. Ik steunde in richtingen die ik zo even noemde en die kostte genoeg en zei die het arm hebben kunnen daarheen gaan. Maar velen kunnen daar niet heen gaan en velen zouden liever sterven. Als een lieve wil is sterven, zei Scoach, dan moeten ze dat maar doen en zo doen de overbevolking tegen gaan. Bovendien nemen we niet kwalijk, maar daar weet ik niet van. Maar u kon het toch weten, merkte de herop. Het zijn mijn zaken niet, antwoordde Scoach. Het is voldoende als een mens zijn eigen zaken verstaat en een andere. De mijnen houden mij voortduren bezig. Goedemiddag heren. Duidelijk zien dat het nutteloos zou zijn om langer aan te houden, gingen de heren heen. Scoach ervalt zijn arbeid met een verhoogde dunk van zichzelf en boertiger geluimd dan gewoonlijk. Onderwijl werden de mist en de duisternis zo zwaar dat de mensen buiten rond liepen met vlakke de torzen en aanboden voorrijtuigen en de toren van een kerk wins schorre oude klok steeds met listige blikken op Scoach neerzag vanuit een grotisch venster in de muur werd onzichtbaar en sloeg de uren en kwartieren in de wolken met bevende trillingen achterna alsof zijn tanden daarboven in zijn bevroere hoofd klapperden. De kou werd doordringend. In de hoofdstraat, op de hoek van het Hofje, waren enige arbeiders bezig de gaspijpen te repareren en hadden een flink vuur aangestoken waarom heen een troep havenloze mannen en jongen stonden, hun handen warmend en van verrukking met de oog geknippend tegen de gloed. Daar de waterkraan aan zichzelf overgelaten was, stoelde het water dat er overgevloeid was plotseling, gemelijk en werd tot misanthropisch ijs. De schittering der winkels, waar heelstakken en best een knapperden in de lampe hitte der etalages, kleurde bleke gezichten rossig onder het voorbijgaan. Puliers en kruidenieswinkels een glorierijke praalvertoning waarvan men tenouwenood kon geloven dat zufferdingen als koop en verkoop er iets mee uit te staan hadden. De Loordmeer, in de sterkte van zijn machtige stadhuis, gaf zijn vijftig koks- en bottendeersbevel kerstmis te vieren op een wijze zoals dat in het huishouden van een Loordmeer betaankt. En zelfs de kleine kleermaker die hij de vorige maandag 3 gulden boete opgelegd had omdat hij op straat dronken en bloedtochtig was geweest, en vliegde de pudding voor de volgende dag terwijl zijn makere vrouw met het kleine kind de straat op ging om het roedvlees te kopen. Al mistiger en kouder werd het. Doordringend, snerpend, snijdend koud. Als de goedeste in Dunstan de neus van de duivel slechts genepend had met een tikje van dit weer in plaats van zijn gewone wapen en smidshammer en neiptank te gebruiken dan zou de Satan er eerst lustig op losgebruld hebben. De eigenaar van een schralen jongendeus geknabbeld en bekoud door de hongerige kouden zoals beentjes door honden afgeknabbeld worden bukte zich naar schroetsen sleutelgat om hem te onthalen op een kerstlied. Doch bij de eerste klanken van heil en zegen op deze dag dat geen leed u treffen mag geeft schroetsen de liniaal met sokenedersie dat de zanger dodelijk verschikt de vluchtdam en het sleutelgat tempoiliet aan de mist en er nog meer met schroetsjes aard de sluitingzuur daar. Onwillig stapte Scrooge van zijn kruk en herkende het feit stilswijgend tegenover de klerk in het hock die ze kaars onmiddellijk doofde en zijn hoed opzetten. Mooi gemuut je zeker de hele dag vrij hebben he Zes scrooge als het gelegen komt meneer het komt niet gelegen Zes scrooge en het is bovendien niet billig als ik je er een daal de loon voor in hield weet ik zeker dat je je al heel veroogelijkt zou achter de klerk glimlacht de flautjes en toch Zes scrooge vind je niet dat ik benaderd wordt als ik jou een dag salaris betaal voor geen werk de klerk merkte op dat het maar eens in het jaar was een erg barmelijk voorwensel om iemand zak iedere 25 december te rollen Zes scrooge zijn overjas tot de kind toeknopend maar natuurlijk zal je de hele dag wel moeten vrij zijn zorg dan dat je hier de volgende mooie gezoveelte vroeger bent de klerk beloofde dit te zullen doen en scrooge ging grommend heen het kantoor was in een oogwenk gesloten en de klerk, met de lange einde van zijn witte boefant tot op zijn middel bengelend want hij kon niet bogen op een overjas ging een glippertje maken op een glijbaan in Coinhill, achter een rij jongens aan 20 maal achter 1 ter ere van de vooravond van kerstmis en hoorde toen huiswaart naar Camden Town zo hard zijn benen slecht draven wilden om blinden mannetje te spelen scrooge gebruikte zijn daar geestige middag in het nageestige restaurant waar hij dit gewoonlijk deed en na al de bladen gelezen en de rest van de avond zoek gebrachte met zijn bankkastboek ging hij huiswaarts en tebed hij woonde op kamers die voortijds behoord hadden aan zijn overleden compagnon het was in somberstel vertrekkend in het somber groot gebouw aan een hofje waar het zo weinig te maken had dat mensen hier bijna zou kunnen verbeeld hebben dat het erheen gelopen was toen het nog een jong huis was met andere huizen en de weg eruit vergeten had het was nu wel oud en nageester want er woonde niemand anders in dan scrooge na de andere vertrekken alle verhuurd waren als kantooren op het plaatje was het zo donker dat zelfs scrooge die iedere steler van kende wel met zijn handen moest rondtastelen de mist en de vorst hingen zo dicht om de oude poort van het huis dat het leek alsof de gedius van het weer in droevige overpijnzingen op de drempel zat nu is het een feit dat er niets bijzonders aan de klopper op de deur was behalve dat zij zeer groot was ook is het een feit dat scrooge hem voor ogen gehad had zolang hij daar woonde en dat scrooge al even weinig had van wat men verbildingskracht noemt als enig koopman in de city van London zelfs hieronder begrijpend wat een stout woord is de raad, de schepenen en de gildebroeders ook moet men niet vergeten dat scrooge geen ogenblik meer gedacht had nu zeven jaar dode companion sinds hij het die middag melding van gemaakt had het laat iemand met dan eens zo hij kan verklaren hoe het kwam dat scrooge toen hij de steutel in het steutel had gestoken had in de klopper zonder dat deze enig veranderingsproces onderging zag, niet in klopper door Marlis gezicht Marlis gezicht het was niet als de andere voorwerpen in ondoedringbare schaduw gehuld, toch er omheen schenen maar geestig ligt, zoals men soms ziet om hun bedorven kreeft in een donkere kelder het geluid was niet boos of woest toch keek scrooge slecht aan, zoals Marlis dit plag te doen met een spookachtige bril die opgeslagen was op het spookachtige voorhoofd het haar duifte vreemd heen en weer als bewogen door adem of hete lucht en hoewel de ogen wijd open stonden waren ze geheel bewegingloos dat en de lijkleur maakte het tot iets af grijsselijks toch dit laatste is geen onafhankelijk te zijn van zijn eigen wil meer nog dan het een deel van de uitdrukking ervan vormde toen scrooge strak naar dit verschijnsel keek was het weer een klopper het zou bezijde de waarheid zijn te zeggen dat scrooge niet ondaan was of dat zijn bloed zich niet bewust was van een vreselijke sensatie waarin hij zeer dat zijn kindsheid vreemd was geweest door hij legde zijn hand weer op de sleutel die hij los gelaten had draaide hij met vaste hand om ging binnen en stak zijn kaars aan weliswaar stond hij in ogen met besluitenloos voor hij de deur sloot en ook keken hij eerst behoedzaam achter alsof hij half en half verwachtig verschrik te worden door Marlis staartbruikje uithangend in de gang toch er was niets achter de deur behalve de schroeven en moeren die de klopper vasthielden daarom zei hij poepoe en sloot de deur met een slag en uitwegelmde door het huis als donder ieder verdreek boven en ieder wat in de kelders van de wijnhandelaar beneden scheed een eigen naaklang van echos te hebben door Scrooge was er de man niet naar zich door echos uit het veld te laten slaan hij grendelde de deur en ging de gang door de trappen op en nog wel langzaam onder het gaan zijn kaars snuitend men praat wel eens over het rijden van een rijtuig met de zes tegen de goede oude trap op of door de leemt in van een jonge parlemenswet maar ik houdt vol dat je met gemak een lijkkoets die trap had kunnen oprijden en nog wel overdwas met dat disselboom naar de buur en het portier naar de bandenstraat er was ruimte in overvloed wat misschien de reden is waarom Scrooge dacht dat hij een zich voor het bewegen de lijkstatie voor zich zag uitgaan in het halfduister een half door zijn gastlandtaren die niet al te goed verlicht hebben je kunt dus wel aannemen dat het er tamelijk donker was duisterd is goedkoop en daar heel Scrooge van door voor hij zijn zware deurslood ging hij zijn vertrekker rond om te zien of alles in orde was hij herinnerde zich het gezicht nog juist genoeg om die zekerheid ten minste te willen hebben huiskamer slaapkamer alles zoals het behoorde niemand onder de sofa een klein vuurtje in de haart lepel en kom klaar gezet en het kleine palletje met pap Scrooge had kou in het hoofd op de roostig niemand onder het bed niemand in de kast niemand in de chamberkloak die in verdachte houding tegen de muur ging rommelkamer als gewonelijk het oude vuurscherm ouderschoenen twee vismanden was daarvan op drie poten voorkomen vandaan deed hij de deur dicht en sloot zichzelf in draaide de sleutel tweemaal om wat niet zijn gewoonte was al dus verzekerd tegen een overval deed hij zijn das af trok zijn chamberkloak en pantoffels aan zette zijn slaapmins op en ging voor het vuur zitten om zijn pap te gebruiken het was wel een heel klein vuurtje van geen betekenis op zo'n bitter koude avond hij moest er zeer dichtbij gaan zitten de schouw was in zeer oude lang geleden gebouwd door de een of andere hollandse koopman en rondom ingelicht met vreemde hollandse tegels die tafreden uit de heilige schrift voorstelden er waren kajens en ebos varen als dochters koninginnen van Sheba hemelse boden die uit de lucht afdaalden op wolken van vieren bedden ebrahands belchazards de schouw was in zeer oude ebrahands belchazards, apostelen die in boten vlootjes in zee staken honderden figuren om zijn gedachten bij te doen stilstaan en toch kwam dit gezicht van de zeven jaar dode Mardi telkens terug en verzorg al het andere even als de toverstaf van de oude profeet als iedereen gladde tegel in het eerst zonder figuren erop geweest was met het vermogenen tafril op zijn oppervlakte te malen de losse brokken zijn een gedachte zou er op elk een afdruk van Mardi's gezicht te zin zijn geweest malligheid zes kroetsch, er liep de kaber op en neer na dit verschijnde malen gedaten ging hij weer zitten toen hij zijn hoofd achterover op zijn stoel niet rusten bleef zijn blik toevallig rusten op een schel een in onbruik geraakte schel die in het vertrek hing en die voor het eed of ander verkeeld met een vertrek in de bovenste verdieping van het huis met de uiterste verbazing en met een vereemde onverklaarbare angst zag hij, hoe, terwijl hij haar naar keek deze bel heel een weer begon te slingeren ze slingende zo zacht in het begin dat zij nauwelijks geluid maakte toch weldraai klonk ze luid en alle schellen in het huis deden even dit dit zal ze wat in half een minuut of een minuut hebben aangehouden toch het leek wel een uur de bellen hielden op zoals ze begonnen waren de gelijk hun geluid werd gevolgd door een rammelend gerommel laag beneden in het huis alsof iemand in zware kettings leepte over de vaten in de kelder van de wijnkoper en een schroets herinnerde zich toen op eens de verhalen van geesten in spookhuizen en dat er altijd ketengerommel in voor kwam de kelderdeur vloog open met een holle slag en toen hoorde hij het lawij veel duidelijker op de verdieping in het onderhem vervolgens kwam het de trap op en recht op zijn deur aan ik houd toch vol dat het malligheid is zijn scoots ik wil het niet in geloven niet te binnen verschoot hij van kleur toen het zonder een ogenblik stilte houden door de zware deur geleed en zo in de kamer voor zijn ogen verscheen toen het binnen kwam vlakkede het kwijtende vuur helder op alsof het zeggen wilde die kerk, Marlis geest en toen doofde het weer het was zijn gezicht volmaakt zijn gezicht Marlis met zijn puikstaartje zijn gewone vest, spanbroek en hoge luizen de kwasten aan deze laatste stonden richt overeind, even als zijn puikstaartje en zijn jaspanden en het haar op zijn hoofd de ketting die hij voortsleepte was op zijn middel vastgemaakt deze keten was lang slingende zich om hem heen af in staart en was gemaakt want scoots nam hem nauwkeurig op van geldkisten, sleutels hangsloten, grootboeken acten en zware van staal gevlochte beursen zijn lichaam was doorscheidend zodat scoots, terwijl hij hem opnam door zijn vestkeek en de twee knopen achter op zijn jas kon zien scoots had ik was horen zeggen dat Marlis geen hart had maar dit had hij nooit kunnen geloven voor hij het nu zag nee, en ook nu geloofde hij het nog niet hoewel hij dwars door het spook heen zag en het voorzicht zag staan hoewel hij de kilmakende invloed koude ogen voelde en zelfs het weefsel kon onderscheiden van de doek die om hoofd en kind gebonden was welk blinddoek hij tot nu toe niet opgemerkt had was hij toch nog ongelofig en streed tegen zijn zintuigen wat heeft dat u te betekenen scoots, scherp en koud als altijd wat wilt u van mij heel veel Marlis stem daar viel niet aan te twijfelen wie zei het je wacht me wie ik geweest ben wie ben je dan geweest zei scroots zijn stem verheffend je bent nog al kieskeurig voor het schim hij had willen zeggen kieskeurig tot op een haar maar hij stelde het eerste ervoor in de plaats als meer passend toen ik leefde was ik hier compagnon, Jacob Marlis kunt je kunt je gaan zitten voor scroots, hem twijfelachtig aanzien ja wel doe dat dan scroots deed deze vraag omdat hij niet wist of een zo doorscheidende geest wel in staat zou zijn een stoel te nemen en hij voelde dat in geval deze dit niet kon een vrij lastige verklaring hiervan het noodzakelijke gevolg moest zijn toch die geest ging zitten aan de andere kant van de haart alsof hij niets anders gewoon was geloof niet aan mij merkte de geest op nee, dat doe ik ook niet scroots welk verder bewijs voor mijn bestaan hebt genodig behalve dat uw zintuigen dat weet ik niet scroots, waarom vertrouwt u uw zintuigen niet omdat scroots er maar heel weinig nodig is om ze in de wacht te brengen een geringer ongesteldheid van de maag maakt me bedriegelijk je kunt wel een onverteerbaar stukje osse vlees zijn een beetje mosterd wat je dan ook zijn mocht scroots was niet gewoon aardigheden te verkopen en ook voelde hij zich in zijn binnenste nu juist allerminst grappig gestemd het feit was dat hij geestig trachten te zijn om zijn eigen aandacht af te leiden en zijn angst eronder te houden want de stem van het spook door hem door merk en been scroots voelde dat als hij ook maar één ogenblik stil naar die starende, verglaasde ogen te kijken, hij heel was een stokje zou vallen ook was er iets gruwelijks in het feit dat het spook een eigen helse atmosfeer om zich heen had scroots kon dat zelf niet voelen toch het was klaarblijkelijk het geval want hoewel het spook volmarkt stil zat gingen zijn haar en panden en kwasten nog steeds heen en weer als door de hete lucht uit het oven ziet je deze tandenstoker vroeg scroots, snel opnieuw aanvallend om de hierboven aangeduide reden om de versteende blik van het visionen van zich af te leiden al was het maar voor een seconde zeker, antwoorden het spook en je kijkt er niet eens naar zei scroots maar ik zie hem toch, zei het spook nu, antwoorden scroots ik heb deze me door te slikken om voor de rest van mijn dagen vervolg te worden door een legioen kabouters, allen van mijn eigen vinding nonsense, zeg ik, allemaal nonsense op deze woordes die dit spook een vreselijke kreet uit en rammelde zo lawaai naar geestig met zijn keten, dat scroots zich aan zijn stoel vastklemmde om te voorkomen dat hij in zwijmen zou vallen toch, hoeveel groter werd zijn ontzetting toen het spook de blinddoek van zijn hoofd verwijderde, alsof het te warm was om hem binnen zijn huis te dragen en zijn onderkaak op zijn borst neerviel scroots viel op de knieën en sloeg de handen voor het gezicht genade, zei hij, vreselijke verscheiding waarom valt je mij lastig? werelds gezinderman, antwoorden het spook, geloof je in mij of niet ja, zei scroots, ik moet wel maar waarom dwalen geesten over de aarde en waarom komen zij tot mij van iedere mens wordt geëist dat de geest die in hem is onder zijn medeschepselen heende en verzo omwandelen en zo die geest dit in dit leven niet doet is hij veroordeeld om het te doen na den dood hij is gedoemd om door de wereld te doden oh, wee mij en getuigen te zijn van wat hij niet delen kan doch op aarde had kunnen deelachtig worden en waardoor hij geluk had kunnen bevorderen wieerslaakte de geest in kreet en rammelde met zijn keten en vrong zijn door schijnende handen gezijd geboeid, zei scroots bevend zeg mij waarom ik torst de keten die ik bij mijn leven smeden antwoorde de geest ik baakte hem schalm voor schalm en L voor L uit eigen vrije wil gorde ik hem om en uit eigen vrije wil torste ik hem is het model ervan u vreemd scroots bevde al meer en meer of wilt je het gewicht en de lengte van de sterke keten die je zelf draagt weten zeven kerstavonden geleden was die ruim zo zwaar en lang als deze en seder die tijd heb jij er forturend aan gearbijd het is een zeer zware keten nu scroots keek om zich heen op de grond alsof hij verwacht is ik zelf omring te zien door een vijftig of zestig vademen staalkabel toch hij zag niets jacob, zei hij smeek die heb ik niet voor u antwoorden de geest die komen van andere regionen hebben niets als scroots en worden door andere dinaren aan andere mensen gebracht ook kan ik u niet zoveel zeggen als ik wel zou willen nog slechts zeer weinig mag ik u medelen ik mag nergens toeven en heb nergens rust en heb nergens en heb nergens rust mijn geest ging nooit verder dan de muren van ons kantoor luister gedurende mijn leven dwaalde mijn geest nooit buiten de enge grenzen van ons geldpistelhol en moeitevolle lange reizen liggen voor mij scroots had een gewoonte als hij ergens over nadacht zijn handen in zijn broekzakker te steken nadenken over wat de geest hebben verteld had u toch zonder zijn ogen op te slaan of zijn kniel in de houding te verlaten je moet wel langzaam aangedaan hebben jaak op, merk de scroots op op zakelijke toon, maar toch met ootboet en ontzach langzaam herhaalde de geest zeven jaar dood zijn scrootspensend en al die tijd op reis al die tijd geen rust geen vrede en voldurende knaging van Baraal reist gesnel zijn scroots op de vleugelen van de wind antwoorden de geest dan kun je in zeven jaar het heel eindje gekomen zijn, zijn scroots op deze woorden stieten de geest wederom een kreet uit en rommelden zo vreselijk met zijn keten in de stilte van de nacht dat de nachtwart voorkomen gerechtigd zou zijn geweest er proces voor bouw van op te maken wegen spuren gerecht oh, jij gevangenen gebondende en dubbelgeketende riepet spook uit jij die niet beseft dat er eeuwen van onafgebroken zoeken door ontstervelijke schepselen voor deze aarde in de eeuwigheid moet het te niet gaan voor al het goede waarvoor de aarde ontvankelijk is zich ontwikkeld heeft jij die niet beseft wat voor elke Christen geest in haar kleine werk ging bezig welke die ook zijn mogen dit stervelijk leven te kort is voor al het oneindige nut dat hij sticht en kan stichten niet te weten dat geen brauw hoe groot ook al de ongebruikt gelaten gelegenheden tot goed doen kan goedmaken en dit alles heb ik gedaan heb ik gedaan maar je was nog altijd een goedman van zaken jaak op die dit nu op zichzelf begon toe te passen zaken riep de geest uit zijn handen vringend de mensheid was mijn zaak het ooggemene welzijn was mijn zaak naast de liefde mededogen verdraagzaamheid en miltaaligheid die allen hadden mijn zaak en water in de oneindige oceaan van mijn plichten het hield zijn keten op arm lengte voor zich uit alsof deze de oorzaak was van al zijn nutteloos bureau en wierpen met een zware slag weer op de grond in deze tijd van een voortspoedende jaar leid ik het meest waarom ging ik met neergeslagen ogen mijn weg tussen de menigte slaan naar die gezegende sterk die de wijze dan wegweest naar de krupp waren er geen armenhuisen waar haar licht mij heen had kunnen geleiden Koetsch was al heel ondaan toen hij spook op deze wijze hoorde voortgaan en begon erg te beven hoor mij aan riep de geest mijn tijd is bijna om dat wil ik ses Koetsch maar wees niet hard tegen me bedieft Jacob hoe het komt dat ik je verschijn in een gedaante die je zien kunt, mag ik niet zeggen menige dag heb ik onzichtbaar naast je gezeten dit was geen bijzonder aangename gedachte scroetsch huiverde en wisten zich het zweet van het voorhoofd dat is geen licht gedeelte mijn erboeten doen ging de geest voort ik ben hier om je te zeggen een kans en hoop hebt om mijn lot te ontgaan een kans en een hoop die ik je verschafd heb en ben deze je bent altijd een goed vriend voor mij zij scroetsch, dank je wel ik zou bezocht worden hernam het spook door drie geesten scroetsch is gezicht weer bijna even lang als dat van de geest is dat de kans en de hoop waar je daar net van sprak Jacob ja dan geloof ik dat dat ik het toch maar liever niet wou zij scroetsch zonder hun bezoek zij de geest kunt geniet hopen het pad te ontgaan dat ik betreed morgen kunt jij de eerste verwachten als de klok 1 slaat kan ik ze niet alle drie te gelijk nemen en er dan meer afgedaan hebben Jacob stel de scroetsch voor verwacht de tweede de daarop volgende avond als de laatste slag van 12 van opgehouden heeft te trillen draag zorg dat ik je niet andermaal behoeft te verschijnen en in je eigen belang goed te onthouden wat er tussen ons is voorgevallen na deze woorden gezegd hebben nam de geest zijn blinddoek van de tafel en bond hem om zijn hoofd als te voren scroetsch wist dat hij dit deed aan het klapperend geluid dat het maar die standen maakten toen de kaken door de blinddoek hij waarde het zijn ogen weer op te slaan en zag zijn bovenaardse bezoeken voor zich staan in zijn rechterhouding met zijn keten om de arm gewonden de verscheiding verwijderde zich achterwaarts van hem en bij iedere schreden ging het raam vanzelf een eindje verder open zodat, toen het spook het bereikte het geheel open stond de geest wenkte scroetsch om naar de bij te komen het welk deze deed toen zijn nog slechts enkele schreden stak maar de geest de hand op hem beduidend niet nader te komen scroetsch bleef staan niet zozieer uit gehoorzaamheid als wel in verbazing en vrees want bij het opsteken in de hand worden hij plotseling verwarde geluiden in de lucht onszame hangende geluiden van weegeklaag en barou onhetspreekelijk droevige en zelfbeschuldigende klachten nadat het spook een ogenblik had toegeluisterd stemde het in met de droevige lijksang het grouwe, nachtelijke duister in scroetsch voelde het tot aan het fenster overmoedig in zijn nieuwsgierigheid hij keek naar buiten de lucht was vol spook gestalten die een rusteloze haast klaagend her- en derwaard zweefden elk van hen tochste ketenden zoals die van marlis geest een paar, het waren misschien schuldige regeringen waren aan elkaar geketend geen van hen was geheel vrij scroetsch had er verschijnenen bij hun leven gekend hij had op zeer goede voet gestaan met een oude geest met een wit vest aan die een reuzachtige ijzeren brandkast aan de enkel had en die erbarmelijk klaagde omdat hij een havenloze vrouw met een kind die hij beneden op een stoepzag zitten niet kon helpen hun ellende bestond klaarblijkelijk hierin dat zij trachten ten goede integrijpen in menselijke verhoudingen en hier toe voor altijd de macht verloren hadden of deze wezens vervaarten in mist of dat nevel hen onhulde kon hij niet uitmaken, doch zij en hun geestenstemmen verdwenen te samen en de nacht werd weer zoals hij was toen scroetsch naar huis liep scroetsch sloot het venster en onderzocht de deur door welke de geest binnengekomen was ze was dubbel gegrendeld zoals hij haar met zijn eigen handel gegrendeld had en de grendels waren onangeroogd hij probeerde om weer nonsense te zeggen maar bleef bij de eerste lettergrip steken en daar hij het zij door de emotie die hij gehad had of door de vermoeienissen van die dag of door het kijkje in de onzichtbare wereld of door het vervelende gesprek dat hij met de geest gehad had of door het laten uur grote proefden aan rust had ging hij dadelijk te bed zonder zich uit te kleden en viel onmiddelijk in slaap het einde van de eerste zang tweede zang van een kerstlied in Prosa deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw een kerstlied in Prosa zei een spook kerstvertelling door Charles Dickens in de vertaling van die J. Kallman tweede zang de eerste der drie geesten toen Scrooge ontwaakte was het zo donker dat toen hij uit bed keek hij nauwelijks het doschein in de raam van de donkere wanden zijn de slaapkamer kon onderscheiden hij trachten nog de duistenis met zijn vrette ogen te doorboren toen de klokker ene naar buurige kerk de vier kwartslagen deed horen en der half luisterde hij tot zij het vallen uur zouden slaan tot zijn goede verbazing ging de zware klok door van zes tot zeven en zeven tot acht en zo voor tot twaalf toe en zweeg toe twaalf en het was over twee toen hij naar bed ging die klok kon niet gelijk zijn en moest een ijskegel in zijn slagwerk zitten hij drukte op de veer van zijn repeteerholoze om die afrechtse klok een lesje te geven de kleine snelle pols van het holoze sloeg twaalf en zweeg wel heb ik van mijn leven het is toch niet mogelijk dat ik een hele dag en ver in de volgende dag kan doorgeslapen hebben en zal toch niets met de zon wezen zodat dit twaalf weer middags kan zijn daar die denkbeeld hem voor ontrusten krabbelde hij uit bed en ging tastend naar het fenster hij was genootzaak de vorst bloemen met de mouw van zijn chamberklok af te vrijven voor hij iets kon zien en zag toen nog maar heel weinig het enige dat hij zien kon was dat het erg mistig en buitengewoon koud was en dat er geen geluid was van heen en weerlopende mensen of van vela wij zoals er zeker zou geweest zijn als de duisternis de dagplotsling in nacht had toen overgaan en de wereld in beslag genomen had dit was een grote verdichting omdat na drie dagen zicht gelieven te betalen aan de heer Ebenezer Scrooge of Order op deze mijn eerste wisselbrief enzovoort geen beter waarborgs zou hebben opgeleverd dat een stuk papier de verheligde state als er geen dagen meer waren Scrooge stapte weer in bed en bepijnste het geval en kon er niet uitkomen hoe meer hij dacht hoe meer alles heb een raadsoscheem en hoe meer hij dachten niet te denken maar hij is geest kwelde hem geweldig telkermalen als hij na alles nog eens zorgvuldig nagegaan te hebben dat er slotsom kwam dat alles een droom was sprong zijn geest even als een sterke veer die losgelaten wordt terug naar het punt van uitgang en stelden hem voor hetzelfde vraagstuk dat weer geheel opnieuw uitgewekt moest worden was het een droom of niet Scrooge lag al dus te denken tot de klokken aanduiden dat er weer drie kwartieren verlopen waren en hij zich plotseling herinnerde dat hij geest hem een bezoek aangekommigd had als de klok eens vloeg hij besloot pakker te blijven totdat het uur omwas en daar hij wel beschoud even minder slaap kon vatten als het naar de hemel gaan was dit misschien nog het wijste wat hij doen kon het kwartier duurde zo lang dat hij er meer dan eens van overtuigd was dat hij zonder het zelf te weten in de dommel moest geraakt zijn en het kwartier niet had horen slaan eindelijk tof het zijn luisterend oor Bim, bam kwartier over telde Scrooge Bim, bam halfslag zijn Scrooge Bim, bam kwartier voor zijn Scrooge Bim, bam voorslag zijn Scrooge triomfantelijk en daar komt niks hij zei dit voor de klok het uursloeg dat ze nu deed met een zwaar, tof holl melanchonische 1 op hetzelfde ogenblik schoot in hel dicht in de kamer op en de gordijnen van zijn bed werden terzij geschoven door een hand niet de gordijnen aan het voeten einde even minder gordijnen achter hem door die waarna zijn gelaad gewend was de gordijnen van zijn bed werden terzijde geschoven en Scrooge die zich haastig in halfzittende, halfliggende houding oprichtte zag voor zich de bovenaardse bezoeker de zijdeschoof zo dicht bij hem als ik nu bij u ben en ik sta in de geest aan uw elboog het was een vreemde gedaante gelijkend op uw kind en toch weer niet zozeer op een kind als wel op een oud man gezien door de een of andere bovennatuurlijke middenstof die het tijd voorkomen alsof hij ver uit het gezicht geweken was en al dus geslonken tot de proportions van een kind het haar dat hem over haals en rug viel was wit als door ouderdom de hoog was er niet één rimpeltje in het gelaad en de huid was bedekt met zeer zacht tongs de armen waren zeer lang en gespeerd de handen even eens alsof in hun greep buitengewoorden krachtstak de voeten en benen die zeer fijn gevormd waren waren even als de bovenste ledematen naakt de gedaante droegen smetteloos witte tunica en om zijn middel was een schitterende gordel welks glans prachtig was om te zien hij hield een tak verse groene hulst in de hand en in vreemde tegenstelling met dit zinnenbeeld van de winter was zijn kleed versierd met zomerbloemen doch het vreemde aan de verschijning was dat er aan de kroon van zijn hoofd een lichtstraal omsprong waardoor dit alles zichtbaar werd wat hem zonder tijfel in zijn minder heldere ogenblikken een grote domper die hij nu onder de arm hield als mudsteed gebruiken om deze vlam te doven en toch, terwijl Scrooge een sterper opnam, vond hij ook dit niet het vreemde aan hem want terwijl de gordel nu eens in dit gedeelte dan weer in dat glinsterde en schitterde en dat wat het ene ogenblik ligt een volgende weer donker was wisselde de gedaante zelf ook in duidelijkheid nu eens was het in wezen met één arm dan weer met één been dan weer met twintig benen dan weer een paar benen zonder hoofd dan weer een hoofd zonder lichaam en van al deze verdwijnende ledematen was het wel verkeerdbaar door de dichte duisternis waarin zij zich oplosten en terwijl Scrooge zich hierover nog verbazde was de gedaante alweer zichzelf duidelijker en helder als altijd is u de geest wanneer Winskomst mij voorspeeld werd voor Scrooge die ben ik de stem was zacht en liefelijk bijzonder laag als hij van verre kwam in plaats van zo dicht bij hem te zijn wie en wat ben je vroeg Scrooge ik ben de geest van voorbij gegaan kersttijden van lange verledenen die zijn dwerg achter gebouw opmerkte nee van uw verleden als iemand hem gevraagd had waarom zou Scrooge hem misschien niet op hebben kunnen antwoorden toch hij had een vuurig verlangende geest met zijn muts op te zien en verzocht hem zich te dekken wat liep de geest uit de wereldse handen heeft zo gauw het licht dat ik geef weer uitdoven is het niet erg genoeg dat hij één diegene zeid weer hartstocht in deze muts maakte met mijn noodzaak met hem langer, lange jaren lang op het voorhoofd te dragen Scrooge ontkende eerbiedig dat hij ooit het voornemen gehad had die geest willens en wetens in enige periode van zijn leven een domper op het hoofd te zetten en zich vervolgens in zoveren dat hij hem vroeg wat hem hierheen voerde uw welzijn zei de geest Scrooge betuigde zijn dank toch kon niet naarlaten te denken dat een ongestoorde nachtrust meer bevorderlijk voor dit doel geweest zou zijn de geest had hem klaarblijkelijk horen denken want hij zei onmiddellijk uw verwetering dan wees gewaarschuws hij stak zijn krachtige hand uit en vatten hem zacht bij de arm sta op en ga met mij mee Scrooge had te vergeefs kunnen pleiten dat het weer en het uur zich niet bijzonder leenden tot voetreizen voor welk doel dan ook dat het in bed warm was en de termometer een heel eind onder vriespunt stond dat hij niet al te dik gekleed was met sterspantoffels en chamberklok aan en de slaapmuts op en dat hij op dat ogenblik verkouden was de grijp hoewel zijn zacht was als van een vrouwenhand was onwistaanbaar hij stond op toch ziende dat de geest naar het vensten ging vatten hij hem smeekend bij de zoon van zijn gewaad ik ben bij een sterveling zij Scrooge en zou licht kunnen vallen laat mijn handhuislecht daar raken zei de geest zijn hand op Scrooge's hart negend en geest ontgestunt worden in meer dan dit toen de geest deze woorden gesproken had gingen zij door de muur heen en stonden op een vlakke landweg met velden aan weerzijden dat was geheel verdwenen er was geen spoor meer van te bespuren de duisterdins en de mist waren tegelijkertijd verdwenen want het was een helderen koude winterdag met stil op de grond Goeie hemel zijn Scrooge zijn handen in één slaand toen hij om zich heen keek hier ben ik opgevoed hier woonde ik toen ik jong was de geest keek hem vriendelijk aan de zachte aanraking hoe licht en kortstondig deze ook geweest was toch bijgebleven te zijn hij was zich bewist van honderde geuren die hem toewaafden elk in verbandstaans met honderde gedachten en hoop en vreugde en zorgen die lang lang vergeten waren uw lip beest zei de geest en wat is dat daar op uw wang Scrooge's momponde met ongewone aandoeningen zijn stem dat het een puisje was en smekte de geest hem te brengen waarheen hij maar wilde herinnerd geen u de weg nog vroeg de geest of ik ik zou aan blindelings kunnen lopen vreemd dat je er zoveel jaren lang niet aangedacht hebt merkte de geest op laten we naar vroegd gaan ze gingen verder de weg op Scrooge herken de elk hek en elke paal en boom totdat in klein markt staat je zich in de verte vertoonden met zijn brug, kerk en gronkelende rivier ze zagen nu een paar ruigharige ponies hun tegemoet draven met jongens op de rug die andere jongens zittend in de tilberis en boeren karre door boerengement iets toe riepen al deze jongens waren er bijzonder opgeruimd en riepen elkaar luiden toe totdat de wijdenvelden zo van blij de klanken vervuld waren dat de droge lucht van de weeromstuit meelachtte dit zijn slechts schimmig van dingen die verleden zijn ze beseffen niet dat wij hier staan de vrolijke reizigers kwamen naderbij en onder het aankomen herkende Scrooge één voor één en noemde hun namen waarom was hij toch buitengewoon verheugd hen te zien waarom vonkelde zijn koude oog en sprong zijn hart op van vreugde terwijl zij voorbij trokken waarom was hij vervuld van blijtschap toen hij ze elkaar een vrolijk kerstmins hoorde wensen terwijl zij uit één gingen op kruispunten en zijwegen wat gaf Scrooge om een vrolijk kerstmins weg met vrolijk kerstmins wat Scrooge had het hem ooit gebracht de school is toch niet geel verlaten zei de geest een eenzaam kind gewaardos door zijn vrienden is er nog in achter gebleven Scrooge zei dat hij het jongentje kende en hij snikte ze verlieten de grote weg sloeg er één hem wel bekende laan in en kwamen weldraa aan een huis opgetrokken van tof rode steen op het dak een rond torentje met een weerhaner op in welk torentje een bel hing het was een groot huis, toch dat betere dagen gekend had want de ruime lokalen werden weinig meer gebruikt hun muren waren vochtig en met mos bedekt hun ruiten waren gebasten en de deuren vermond hunders kakelden en stapten parmantig in de stallen en het koetshuis en de vloerdascheur waren bedekt met gras om iets van de vroegere toestanden herkennen want toen zijden naar geestige gang ingingen en door de open deuren van vele kamers naar binnenkeken zagen zij hoe schaars gemuibeld koud en groot ze waren er hing een grondlucht en kelde kouheid die op de ene of andere wijze deed denken aan te veel opstaan en niet te veel te eten krijgen de geest en Scrooge gingen de gang door naar een deur achter in het huis en lieten lange, kale naar geestige kamer zien die nog kale gemaakt werd door rijen ongeverfde, vure schoolbanken en lessenaars aan één van deze zat een eenzaam knapje te lezen bij een kwijnend vuurtje en Scrooge ging op een bank zitten en weende toen hij zijn eigen armen ik daar zo vergeten zag zitten net als vroeger geen slapende echo in het huis geen gepiep en geritzel van de muizen achter de lambrisering geen drupp van de half onder de regenpijp op de verlaten plaats achter geen zuchtje in de bladeloze takken van een teur populier geen losgeknachts van een deur van een leegpakhuis ja, zelfs geen geluid van knettering in het vuur miste zijn vertederende invloed op Scrooge's hart en gaf vrierenloop aan zijn tranen de geest raakte zijn arm aan en wees op zijn jonger ik daar aandachtig zat te lezen plotseling stond er een man in vreemd soortige geklededracht wonderduidelijk en werkelijk om naar te zien, buiten voor het raam met een bijl die hij in zijn gooidel gestoken had en leidde een met houtbelade ezel bij de teugel wel heb ik van mijn leven dat is Ali Baba Rips Scrooge's verrukt uit het is die goede echte ouwe Ali Baba ja, ja ik kende hem nog wel eens met kersttijd toen dat eens zijn mijn kind daar helemaal aan zichzelf was overgelaten kwam hij werkelijk voor het eerst net als nu Arme Jonger en Valentijn, zei Scrooge en zijn wilde broeder Orson daar gaan ze en hoe heet hij ook weer die in zijn slaap is een onderbroek bij de poort van de maskerswerk neergezet ziet u hem niet? en de stelknacht van de Soltan die door genei op zijn hoofd werd gezet zijn verdiende loon ik ben er toch blij om want moest hij ook met de prinses trouwen het zal bepaald in verrassing voor Scrooge's zakenkennes uit de city geweest zijn hem al dus, met al de ernst zijn natuurijgen te horen uitwijden over dergelijke onderwerpen met een eigenaardige stem die het midden hield tussen lachen en wenen en zijn verhoogde kleur en opgewonde gezicht te zien daar heb je de papa Gaay ook Rips Scrooge's groenlijf met iets als een slaablad het bovenuit zijn kop groeit Arme Robin Zon Cruzeway noemde hij hem, als hij weer thuiskom naar zijn vaart om zijn eiland heen Arme Robin Zon Cruzeway daar zei het gegeweest Robin Zon Cruzeway de man dacht dat hij droomde maar dat was toch niet zo het was de papa Gaay die het zei weet je daar gaat vrijdag, lopend al wat hij lopen kan naar de kleine kreek om zijn leven te redden hallo, hoep, hallo en de snelheid van overgang die zijn karakter totaal vreemd was, zei hij zijn vroeger ik-beklaagend Arme Jonger en Weendeweer ik wou Mompel de Scrooge zijn hand in de zak stikend en om zich heen kijkend nadat hij zijn ogen had afgedroogd aan zijn mouwboord maar het is nu te laat wat schuld eraan, vroeg die Geest niets, zei Scrooge gisteravond zong een jongen een kerstlietje aan mijn deur dat zal hij geven nu, dat is al de Geest glimlacht als in gedachten en zwijde met de hand zeggend terwijl hij dit deed laten we eerst een ander kerstfeest gaan zien bij deze woorden werd Scrooge's vroeger eigen ik groter en de kamer werd een beetje donkerder en smerigig de panelen slonken in, de ramen klappen stukjes kalk vielen uit het plafond en lieten de naak te latten zien toch, hoe dit alles zo plotseling gebeurde, mist Scrooge even min als jij of ik hij wist alleen dat het precies zo was als vroeger, dat alles juist zo was voorgevallen, dat hij daar zat nogmaals aan zichzelf overgelaten toen al de andere jongens naar huis vertrokken waren, gedurende de heerlijke vakantietijd hij was nu niet bezig met lezen toch liep in wanhoop op en neer Scrooge zag de Geest aan en keek treurig het hoofd schuldend angstig naar de deur deze ging open en een klein meisje veel jonger dan het jongetje kwam binnen huppelen en haar armen om zijn haal slaand en hem herhaaldelen kussend noemden ze hem haar lieve lieve broertje ik kom om je naar huis te halen lieve broertje, zei het kind in haar kleine handjes klappend en zich voor overbuigend om te lachen om je mee naar huis te nemen, naar huis naar huis naar huis, kleine fan antwoorden de jongen ja, zei het kind, dol van vreugde en voorgoed, vader is veel vriendelijker dan hij vroeger was zodat het thuis als een hemel is hij spakt zo aardig tegen mij op een heerlijke avond toen ik naar bed zou gaan dat ik niet bang was om hem nog eens te vragen of je thuis wordt komen en hij zei, ja, je mocht en stuurde mij met een koets om je te halen en nu zal je een man worden zei het kind haar ogen openend en hier kom je nooit meer terug maar eerst moeten we de hele kersttijd samen zijn en de heerlijkste die je denken kunt die bent al een hele kleine meid kleine fan, riep de jongen uit ze klapte in haar handen en probeerde bij zijn hoofd te komen toch daar zijt de klein was, lachte zij weer en ging op haar tenen staan om hem te omhelzen toen begon ze hem in haar kinderlijk vuur naar de deur te trekken en hij, volstrek niet afkeerig om te vertrekken, ging met haar mee een barse stem in de gang riep hey daar, breng je de koffer van jong heer kusjes naar beneden en in de gang verscheen de schoolmeester zelf die op jong heer scoets neerkeek met tijgerachtige minzaamheid en hem verschrikkelijk confus maakte door hem de hand toe te steken toen leidde hij hem en zijn zusje in het alleroudste gat van een killer mooie kamer dat je ooit gezien hebt bij de kaarten aan de wand en de globes beslagen waren van de kou hier haalde hij een wijnkaraf met een bleke wijn en een brok bijzonder zware tulband te voorschijn en deel de brokjes van deze lekkernij aan de kinderen uit tezelfde tijd een broodmakeriknecht naar buiten sturen op de postrijder een glas van het een of ander aan te bieden die liet zeggen dat hij meneers aanbod dankbaar aandam, maar dat als het hetzelfde was wat hij al meer gehad had dan had hij het liever niet daar de koffer van jong heer scoets nu boven op de dilisance gebonden was daar met de kinderen afskijt van de schoolmeester zonder tranen te storten, stapte in en reden in vrolijke stemming de kronkelende tuinlaan af de sneldreiende raderen schudden de rijp en de steel als schuim van de donkere bladen der koniveren zoals altijd een fijn poppetje een ademtocht dat daarom ver kunde blazen zei de geest maar ze had een ruim hart dat had ze, ripscoach uit daarin heb je gelijk, dat zal ik niet tegenspreken geest, god me warmen ze stierf toen ze een vrouw was zei de geest en dan vroeg ik kinderen één kind antwoordde scoets dus waarop zei de geest je neef scoets scheen met zichzelf te kampen en antwoorden kort, ja hoewel ze de school datzelfde moment slechts verlaten hadden bevonden zij zich in de drukke brede straten ene stad waar schimmige passagiers heen en weer liepen waar schimmige karren en koetsen elkaar verdrongen om vooruit te komen in de moeg ene heuse stad zich vertonen het was duidelijk te zien aan de uitstelling de winkels dat hier ook kerstfeest geveerd werd toch het was avond en de straten waren verlicht de geest bleef stilstaan voor de deur van een pakhaas en vroeg haar scroets of hij het kende of ik, zei scroets ik was hier immers leerling ze gingen binnen bij het zien van een oude heren met een wolken kalotje op die achter zulk een hoge lessenaar die niet meer langer geweest was hij zijn hoofd had moeten stoten tegen de zoldering riep scroets opgewonden uit wel heb ik van m'n leven het is de oude Fezzywick God segende hem het is de oude Fezzywick die weer levens geworden is de oude Fezzywick legde ze pen neer en keek op de klok die het uur van zeven aanwees hij vreef zich in de handen schikte zijn weide vest hij vierde stem hallo daar dik scroetjes vroeger ik nu tot een jonge man opgegroeid kwam snel binnen lopen vergezeld van zijn medelierling dik wilkins waarachtig zijn scroets tegen de gist waarachtig het is hem hij hield veel van me die dik goede dik wel wel joho jongens kerstmis ebbenize de luiken daarvoor riep de oude Fezzywick met een luide klap in hand voor je tot 10 kunt tellen gezout hoe ogen niet hebben kunnen geloven als je die twee jongens aan het werk gezien had zijn rendende straat op met de luiken 1, 2, 3 en ze zaten al op in plaats 4, 5, 6 de bomen en pennen erop 7, 8, 9 en daar waren ze al weer terug voor je tot 12 gekomen was hilio riep de oude Fezzywick van zijn hoge kruk afwippend met merkwaardige vlug uit vooruit met de boel en de hopenruimte moeten we hier hebben hoor hilio vooruit ebbenize de boel en de kans zetten er was niets dat ze niet hadden willen of kunnen opruimen als de oude Fezzywick stond toe te kijken binnen een minuut was alles klaar alles wat los was werd er uitgebracht als of het voorgoed aan het publieke leven ontrokken werd de vloer werd geveegd en besprenkeld de lampen schoongemaakt brandstof op het vuur gehoopt en het magazijn was een even gezellige en warme en droge en helder verlichte balzaal als je op het winteravond maar zou kunnen wensen er kwam een veedelaar binnen met een muziekboek hij ging op de hoge kruk zitten en deed zijn best voor een heel orkest en steund er om een maagpijn van te krijgen met vrouw Fezzywick kwam binnen 1 aangekleden glimdag met drie juffers Fezzywick kwamen binnen straalend en bemiddelijk binnen kwamen de zes jonge kavaliers wie harde zij gebroken hadden binnen kwamen al de jongelingen en de jonge dochters die in de zaakje employeerd werden binnen kwam de meid met haar neef, de bakker binnen kwam de keukenmeid, met haar broeders intieme vriend de melkman binnen kwam de jonge van de overkant die men verdacht van niet genoeg te eten te krijgen van zijn meester en die trachten zich te verstoppen achter het meisje van daarnaast van wie men wist dat haar meester haar aan de oren getrokken had binnen kwamen ze allemaal de een naar de ander enkele bedeest, andere zonder schoom enkele gassieurs, anderen geen wegwetend met hun figuur sommige drukkend, andere weer trekkend maar alle kwamen ze binnen hoe dan ook en van waar ook en daar gingen ze er allen op los, twintig paarden tegelijk de eerste twee paarden handen kruisend toen de dames van de tweede viertal handen kruisend met de heren van de tweede viertal en hetzelfde met de heren van het eerste viertal en de dames van de tweede naar elkaar toe en weer terug rond in verschillende houdingen van verlieftheid het oude eerste paard dat bovenaan stond steeds op de verkeerde plaats in de dansfiguur uitkomend het paard dat nu bovenaan stond weer weer dansend zodra ze bovenaan waren alle spitsparen deden ten laatste hetzelfde en geen laatste paar om hen te steunen toen de zaken tot dit schitterend resultaat gebracht waren klapte de oude versie week in de handen ten teken dat er met dansen moest opgehouden worden en riep goed zo en de vederlaar dompelde zijn verhitte gelaten in een pulbier die speciaal voor dat tool er neergezet was toch toen zijn hoofd er weer uit de voorschenk kwam begon hij niet bang zijn er voor een beetje werk om middelijk weer te spelen we wel er nog geen dansers waren en dat met zoveel energie als het geput op een bank naar huis gedragen was en hij een totaal werkse kracht die vast besloten had zijn mededingen te kloppen of er in te blijven er werd nog meer gedanst er werd pans verbuurd en nog meer gedanst en er was tulband en neges en er was een groot stuk koud vlees en een groot stuk gekookt koud vlees en pastijen met gehakt vlees grozijnen, krenten en suiker erin en dan was er veel bier door het knoeffect van de avond naar het gebraaden en gekookt toen die violist, een listige ouderwost snapt ge, het soort man dat zijn zaakjes beter kende dan jij of ik ze hem had kunnen zeggen Sir Roger Coveley begon te spelen toen traalte Audif Fessiwick aan om te dansen met mevrouw Fessiwick en nog wel eerste paar met een flink beetje werk voor hem 3 of 24 paar partners alle lieden waren niet met de spot in viel lieden die erop stonden te dansen en die niet wisten hoe ze lopen moesten maar al waren er ook 2 mal zoveel geweest ja 4 mal zoveel dan nog zou de oude Fessiwick hun gestaan hebben en met vrouw Fessiwick evenzeer wat haar aangaat ze was waarder zijn partner te zijn in iedere zin van het woord en als dat niet de hoogste lof is doe jij mij dan een betere aan de hand en ik zal er die voor in de plaats stellen een waal ligt glommer uit de kuiten van Fessiwick in elk figuur van de dans schenen zij als volle manen je kon nooit vooruit zeggen wat er een volgend ogenblik van ze zou worden en toen de oude Fessiwick en met vrouw Fessiwick door alle figuren van de dans gegaan waren avansens en te retiree geef oepaardende hand buige ankeurtie kerketrekker, doe een draad in de naald en weer terug naar uw plaats sprong Fessiwick in de hoogte sprong met het tenen gekruisd zo handig dat het was alsof hij met zijn benen en kwam weer zonder wankelen op zijn voeten terecht toen de klok elf uur sloeg kwam er een eind aan dit huiselijk bal meneer en bevrouw Fessiwick namen hun plaatsen in aan weerzijden van de duur en gaven ieder persoonlijk de hand als er een hij of een zij voorbij ging en wensen hen allen een vrolijk kerstmus toen alle heen gegaan waren op de twee leerlingen na wensen zij deze hetzelfde en dan dus stierven de vrolijke stemmen weg en werden de beide jongens overgelaten die zich onder een toonbank achter in de winkel bevonden zolang dit alles duurder had schroed zich aangesteld als een uitzinnige hij was met hart en zil bij het toneel en bij zijn vroeger ik hij beaamde alles, herinnerde zich alles genoot van alles en was tempooi aan de grootste opwinding niet voor het ogenblik dat de blije gezichten van zijn vroeger ik en van Dick aan zijn oog ontrokken werden herinnerde hij zich de tegenwoordigheid van de geest en zich bewust dat deze hem strak aankijk terwijl het licht op zijn hoofd zeer helder branden in veel te gering iets onzodangbaar voor de zijn die dwaar zijn luidjes zei de geest gering iets, erg goed is goed de geest gaf het betekend te luisteren naar wat de twee leerlingen die hun hart voor elkaar uitstochten vol lof van Fessiwick Zijden en toen hij dit gedaan had, zei de geest nu is het niet zoals ik zeg hij heeft bij een paar pont aarts geld ervoor uitgegeven drie of vier misschien heeft dat zoveel te betekenden dat hij daar al die lof voor verdient? dat is het niet Zijscoach vuurvatten bij deze opmerking en zonder dat hij het zelf wist spreken zoals zijn vroeger ik niet zijn later ik het zou gedaan hebben dat is het niet geest hij heeft de macht ons gelukkig of oogelukkig te maken onze dienst licht of ondraaglijk te maken een genoegen of een last als zegt hij dat zijn macht in woorden of blikken ligt in dingen zo geringen onbeduidend dat het onmogelijk was ze op te tellen wat doet dat er alles toe? het geluk dat hij om zich heen sprijt is precies even groot als wanneer het een vermogen koste hij voelde de blik van de geest op zich rusten en zweeg wat schilder aan vroeg de geest oh, niks bijzonders Zijscoach toch wel iets geloven hield de geest aan nee, zijscoach, nee ik zou graag dit oogemelijk een paar woorden tot mijn klirk willen zeggen meer niet zij vroeger ik draaide de lampen neer terwijl hij dit zij en scroach en die geest stonden weer naast elkaar in de alpe lucht mijn tijd, spoetelijnen merkte de geest op vlug dit werd niet tegen scroach gezegd of tegen iemand die hij zien kon toch de uitwekingen van deed zich onmiddellijk bespuren want weer zag Scoach zichzelf hij was nu ouder de man in de kracht is levens zij gelaten had nog niet de harde en strengen trekken van later jaren toch droeg reeds de tekenen van zorg en geld zucht hij was een gretig, begierig rusteloos bewegen van het oog dat niet zien de hardstort die wortel geschoten had en waar de schuil nu van de groeiende boom zou vallen hij was niet alleen door zat naast een mooi jong meisje in Raugewaad in weer oor tranen stonden die glinsterden in het licht dat blonk uit de geest van verleden kersttijden het komt er niet erg op aan zij ze zacht voor jou al heel weinig een andere afgot heeft mij verdrongen en zo het je kan opvrolijken en trouwsten in komende tijden zoals ik zou getracht hebben dan heb ik geen reden om te treuren welke afgot heeft je verdrongen vroeg hij de mamman en dit is nu de rechtvaardige behandeling van de wereld zei hij er is niets wat er is zo hard is als tegen aardboeden en er is niets dat ze voorwend met meer strengheid te laken dan het najagen van rijkdommen die bent de bang voor de wereld antwoorden zij zacht al je hoop is opgegaan in de hoop haar verachtelijk verwijt te ontkomen ik heb je edeler aspiraties één voor één totdat de overheersende hartstort winstbejag je geheel in beslag genomen heeft is het niet zo nu wat zou dat antwoorden hij wat zou het dat nog al ben ik veel wijzer geworden tegenover jou ben ik toch niet veranderd ze schudden het hoofd ben ik wel onze overeenkomst is al in oude ze werd gesloten toen we beide arm waren en tevreden om arm te zijn totdat we met de tijd onze wereldse bezittingen door geduld en vleid konden vermeerderen je bent werkelijk veranderd toen wij onze overeenkomst sloten was je een heel ander man toen was ik een jongen zij hij ongeduldig je eigen gevoel zegt dat je toen niet was wat je nu bent antwoorden zij ik ben dezelfde gebleven dat wat geluk belovende in van hart en zin waren is nu bezwaard door ellende nu wij niet meer één zijn hoe vaak en met hoeveel pijn ik daar aan gedacht heb kan ik niet zeggen genoeg dat ik eraan gedacht heb en dat ik je nu je woord kan teruggeven heb ik ooit mijn woord teruggevraagd met woorden? nee, nooit waarmee dan? door een veranderde aard door een veranderde geest een andere hoop als het grote einddoel van dit leven veranderingen al wat mijn liefde waard gaf in jou oog zeg eens eerlijk zij het meisje hem vriendelijk toch vast aanzien of je als dit nooit tussen ons gekomen was mij nu nog zou kiezen en mij voor je trachten te winnen ik weet zeker van niet hij schende juistheid van haar woorden in te zien tegen Willen Dank zich er tegen inzettend jij denkt van niet ik zou ik graag anders overdenken als ik kom antwoorden zij God weet het nu ik in waarheid als deze heb leren zien weet ik hoe sterk en onbestaanbaar ze zijn moet maar als je vandaag morgen of gisteren vrijwaard zou ik dan nog kunnen geloven dat je een meisje zonder praatschat zou kiezen jij die zelfs in je vertrouwelijks vertrekken met haar alles berekend naar de meerdere of mindere winst die het zal aanbrengen of als je haar al had gekozen zou je voor een ogenblik onthou genoeg aan het principe dat je regeert denk je dan dat ik niet weet dat je er heel gauw berouw van zou krijgen ik geef je woord terug met een bloedend hart te Willen van hem die je eens was hij wilde wat zeggen toch met afgewend hoofd ging zij voort misschien dat dit je pijn zal doen en de gedachtenis aan wat voorbij is doet mij bijna hopen dat het dit zal paar slechts voor heel korte tijd zal dit zo zijn en dan zal je mij altijd blij zijn alles wat je er nog aan deed denken te vergeten als een geen winstbrengende droom waaruit je gelukkig ontwaakt bent ik hoop dat je gelukkig mocht worden in het leven dat je je gekozen hebt zij ging heen en al dus scheiden zij geest zei schoets laat me niet meer zien, breng mij naar huis waarom schept geert behagen in mij te pijnigen nog een schim riep die geest uit nee, nee, niet meer rieps schoets, niet meer ik wil het niet zien, laat dit genoeg zijn toch de medogeloze geest omvatten hem met beide armen en dwong hem te zien wat er nu plaatsschep ze waren nu te midden en er andere omgeving en op een andere plaats een vertrek, niet zeer groot of mooi toch volgezelligheid dicht bij het winter vuur zat een mooi jong meisje zo zeer gelijkend op het welk schoets zojuist had gezien dat hij geloofde dat het hetzelfde was totdat hij haar zag nu een knappe, bejaarde matronen die tegenover haar dochter zat het gedruis in de kamer was oorverdovend, want er waren daar meer kinderen dan schroets in zijn opgewonde geesters toestand telekom en in tegenstelling met de beroemde kudde van 40 koeien uit het gedicht die zo kalm en in stemmen graasden alsof het maar één koe was waren dit niet veertig kinderen die zich gedroegen als één kind door elk kind ging de keer voor veertig de gevolgen gingen alle beschrijving te boven door dit geen niemand te hinderen in tegendeel moeder en dochter lachten hartelijk met een groot vermaak in en de laatste die weldra aan de spelletjes begon mee te doen werd door de jonge rovers metogeloos geplunderd wat had ik niet willen geven om één van die rovertjes te zijn al had ik nooit zo woest kunnen zijn nee, nee, ik had dat gevlogte haar voor nog zoveel niet niet zo kunnen in de war brengen en het hebben kunnen neertrekken en ook dat die verkleine schoentje had ik haar niet van de voet kunnen afrukken haar middel uit de grap te meten zoals dat overmoedige jongen goedje deed ik zou het niet hebben kunnen doen ik zou bang zijn geweest dat mijn arm er als straf rondom heen waren gegroeid en nooit meer recht was geworden en toch zou ik graag haar lippen hebben willen aanraken haar iets gevraagd hebben omdat zij, ze had geopend gekeken hebben naar de wimpers van haar neergeslagen ogen zonder haar een enkele maal te doen blozen golven van haar te hebben losgemaakt waarvan een duim lengte schatbaar souvenirs zou zijn geweest om kort te gaan ik moet bekennen dat ik garen al het voorrecht van de vrij postigheid van hun kind had willen hebben en toch man genoeg zijn om het daar waarde te schatten toch, nu werd er op de deur geklopt en er volgde onmiddellijk zulk in stormloop dat het jonge meisje met lachend gezicht en geplunderde klederen meegesleept werd als het middelpunt van een opgewonden kluis om de vader te verwelkomen die thuis kwam vergezeld van een man beladen met kerstgeschenken en speelgoed toen had ge eens getuigen moeten zijn van het gebrul en het gedrang en van de verwoede aanval op de hulpeloze kruig hoe ze hem met stoelen als stormladders beklommen om in zijn zakken te voelen en hem te beroven van bruinpapieren pakjes hoe ze zich vastklemden aan zijn boefanten hoe ze om zijn halsingen ergens een benen schopten in niet te onderdrukken tederheid de kreten van verbazing en verrukking waarmee het uitpakken van ieder pakje begroed werd de vreselijke mededelen dat de baby betrapt was op het in de mondsteken van een braadspan uit het poppenkeuken en hoe diezelfde baby verdacht werd het nagemaakte kakkoen die op een houten voetje gelijmd was doorgeslikt te hebben de verbazende opluchting toen men bevond dat het een vals alarm bleek te zijn wat een blijdschap dankbaarheid en verrukking ze zijn geen van alle juist te beschrijven genoeg dat één voor één de kinderen en hun emoties uit de kamer verdwenen en trap trap trap naar de pover verdieping van het huis waar ze naar bed gebracht werden en zo tot rust kwamen en nu keek Scooch aan dachtige toe dan ooit toen de heerdershuisers terwijl zijn dochter vol liefde haar arm door de zijnenstak met haar en haar moeder aan zijn eigen haart plaats dan en als Scooch eraan dacht dat er een dergelijk wezen even gratis vol en veelbelovend hem vader had kunnen noemen en de ruwe winter van zijn leven tot een lente maken werd zijn oog vochtig Bella zei de vader zich tot zijn vrouw wendend met een glimlach ik zag een oud vriend van je vanmiddag en wie was dat? Raatis hoe kan ik dat nu, wacht eens ik weet het, voerde zij er in dezelfde adem bij even als hij lachend en Scooch ja, het was Scooch ik kwam voorbij het raam van zijn kantoor en daar het nog niet gesloten was en er binnen een kaarsbranden moest ik hem wel zien ik hoor dat zijn compagnon op sterven ligt en hij zat daar alleen helemaal alleen op de wereld geloof ik geest zei de Scooch met bevende stem voer mij weg van deze plaats ik zei je toch dat die het schimmens zijn van dingen die tot het verleden behoren zei de geest weet het niet aan mij dat zij zijn breng mij hiervan daan Riepscooch uit ik kan het niet dragen hij keerde zich naar de geest en zeiden dat deze hem aanzacht met een gelaat waarin op onverklaarbare wijze alle gezichten zichtbaar waren die hij hem getoond had worstelde Scooch met hem ga heen, voer mij terug vervolg mij niet langer in de strijd, als ik met het in strijd kon noemen waarin de geest zonder zichtbare tegenstand van zijn kant ongedeerd bleef trots alle pogingen van zijn tegenstandig merkte Scooch op dat zijn licht hoog en helder brandde en dit, zonder dat hij er zichzelf reekenschap van kon geven waarom in verband brengende met de invloed van de geest op hem, greep hij de domper met en drukte hem die onverwacht op zijn hoofd de geest zakte er onder in een zodat de domper zijn gehele gestalte bedekte toch wél Scooch uit alle machten op drukte, kon hij het licht niet dempen dat er in een brede straal onderuit en over de grond stranden hij voelde dat hij uitgeput was en dat hij overvallen werd door een onwisstaanbare slaaprigheid en toen dat hij zich in zijn eigen slaapkamer bevond hij gaf nog een laatste druk op de muts toen liet zijn hand los en nauwelijks had hij de tijd naar zijn bed te wankelen of hij viel in een type slaap einde van de tweede zang