 Deel 1 van het schetsen uit Amerika door Charles Dickens. Deze LibriVox-opname is vrij van houtteursrechten. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Marcel Koenders. Hoofdstuk 1. Mijn vertrek. Nooit zal ik de 1 kwart ernstige en 3 kwart grappige verbazing vergeten waarmee ik de 3e januari 1842 Smorgens de deur open deed van en mijn hoofdstak in een pavillon of zogenaamde statiehut aan boord der Britannia. Een stoompakket van 1200 gemeten tonnen die bestemd was voor Halifax en Boston en haar majestijds mail overbracht. Dat dit pavillon opzettelijk was afgehuurd geworden voor Charles Dickens, Esquire en echtgenote, was zelfs voor mij. Alledaags verstand op voldoende wijze begrijpelijk gemaakt door een heel klein stukse papier waarop het feit vermeld stond welke stuksken, papier, aan een nogal luchtige sprij was vastgehecht die over een nogal dunne matras hing waarmee een bijna ontoegankelijke kooi belecht was als een heel meesterspleister. Maar dat dit nu het pavillon was waar Charles Dickens, Esquire en echtgenote tenminste al vier maanden lang dag en nacht met elkaar over aan het redekavlen geweest waren, dat dit nu met één gemogelijkheid dat snoeprige kamertje der verbeelding kon zijn waarvan als de geest der provincie maar vaardig over hem was, Charles Dickens, Esquire al toos voorspeld had dat het tenminste één kleine sofa zou bevatten, maar waarvan zijn er vooral die in bescheiden, edoch, alle prachtigst inzicht in de beperkte afmetingen van dat snoeprige kamertje der verbeelding had, van de beginne had vermoed dat er in de een of andere hoek Hoogstensberg plaat zou wezen voor haar kolossale valisen. Valisen die men nu even min door de deur komt krijgen, zelfs niet met horten en stoten, als men een kameelpardel in een bloempot zou kunnen stoppen. Dat nu deze ten ene malen onpraktische, door en door hopeloze en allermalste kast in het geringste verband stond, met die glünderende en lieve om niet te zeggen met wijtse praal gestoffeerde vertrekjes, zoals die met de meesterlijke hand geschetst op de zwaarfrennistensteendrukplaat afgebeeld waren, die men op het kantoor van de agenten Londen ziet hangen. Dat nu om kort te gaan, deze menestatiehut iets anders kon zijn dan een kluchtige verzinning of aardige grap door de kapitein uitgevonden en in praktijk gebracht, om zo doen de zijne passagiers destig groter verrassing en genot te bereiden met het werkelijke pappeljoen, dat zo aanstond geopend zou worden. Zie, dit waren altimaal waarheden die mijn verstand voor het oogomelijk inderdaad te boven gingen. En zo ging ik zitten op een soort van paardenharenbrits of plank waarvan er twee zo in de hut waren en zonder een woord te kikken of een spier van mijn gezicht te vertrekken, keek ik naar een stuk of acht vrienden die met ons aan boord waren gekomen en hun tronies op allerhande manieren gestoten en geschaafd hadden, toen ze door het smalle deurtje naar binnen probeerden te kruipen. Voordat we beneden waren, kregen we eerst nog een fixe schokbeet die ons hadden we niet onder de bijgeestige mensen ter wereld behoord met de naargeestige vorige voelens zouden vervuld hebben. De aanverbeelding kennelijk zo rijke kunstenaar op wie ik al gezinspeeld heb heeft in hetzelfde grote werk een kamer voorgesteld van een bijna eindeloos perspectief die zoals de heer Robbins zou zeggen met meer dan oosterse pracht gestoffeerd en daarbij maar niet zo dat men er overlast van heeft met groepjes dames en heren gevuld is die onder elkaar een pret maken dat het een aard heeft. Voor en al eerwij in de ingewanden van het schip afdaalden waren we van het verdeck in een langwerper smal vertrek gekomen dat wel iets weg had van een reuzachtige lijkkoets met ramen aan de kanten. Aan het boveneinde stond een sombere kachel waar een stuk of vier verkleumde hoofdmeesters hun handen aanwarmden en langs de gehele lengte was er aan weerskanten een lange, oh zo lange tafel neergezet met een rek boven iedere tafel dat opgepropt met glazen en olie en azeinstelletjes aan de lage zolder was vastgemaakt en akelen genoeg op stortzeem en stormweer zins speelde. Tot dus ver had ik het ideale voorgevoel nog niet gehad van al het genoegen waarmee de kamer me na de hand zo rijkelijk begiftigd heeft maar ik merkte dat één onze vrienden die er zich mee belast had omdat genen wat betrekking had op onze reis in orde te brengen bleek werd toen hij binnenkwam een beetje achteruit trat naar de vriend die achter hem stond zich onwillekeurig voor het hoofd sloeg en stotterend bij zichzelf mompelde onmogelijk dat kan niet wezen of iets van dienaart zich geweld aandoemde kwam hij echter weer zo'n klein beetje op zijn verhaal en na bij wijze van inleding een paar maal tehebben gekucht sreerde hij met een spookachtige lach die mij nog altijd bijblijft terwijl hij meteen naar alle kanten rondkeek maar hoofdmeester zeg er eens waar is de onbijtkamer toch allen voorzagen wij wat het antwoord moet zijn en begrepen de angst die hij uit stond dikwijls had hij gesproken van het salon zich het denkbeeld gelijk de kunstenaar dat geïllustreerd had in het hoofd gezet en van die verleden uitgewerkt daarbij ons gewoonlijk thuis aan het verstand zoeken te brengen dat wij wilden we er ons in juiste voorstelling van vormen de omvang en het ameublement en een gewone zitkamer met zevendiende te vermenenvuldigen als wanneer het er een beetje op zou gaan gelijken en toen nu de man hem in antwoord op zijn vraag de waarheid zij de plompen ongenadige naakte waarheid dit is het salonmeneer waggelde hij als van de donder getroffen bij personen die zo gauw bij elkaar vandaan zouden gaan en tussen hun anders dagelijkse omgang de geduchte grensboom van etterlijke duizenden meilen stormachtige ruimte zouden oprichten die om die reden de hun nog overblijvende kortstondige tijd van gezellig bij een zijn niet graag met een andere wolk zelfs met geen voorbijgaande schaduw en er ogenblikkelijke teleurstelling of spijtigheid wilden benevelen bij zo gedisponeerde personen nu ging natuurlijk de eerste verbazing hierin over dat men het uitpoesten van lachen en ik verklaar u dat ik zelf tenminste die nog op de bovenvermelde brits of plank zat het uitschaterde dat het schip ervan weer klonk en zo werden wij het dan ook in minder dan 2 minuten nadat we de kamer voor het eerst betreden hadden volkomen eens dat deze statiekamer het gezelligste aardigste en degelijkste vertrek was dat men zich met mogelijkheid kon denken en het waarlijk onplezierig en te bejammeren zou geweest zijn als het maar één duim groter was geweest en door buiten dien aan te wijzen door namelijk de deur om een keer te zetten en er als slangen door te kruipen naar binnen en naar buiten en door het kleine wasplankje tot een tafel te gebruiken en door nu zeg ik elkaar buiten dien aan te wijzen hoe en op welke manier het ons lukkend zou met ons vieren er tegelijk in te kunnen zitten en door elkaar verder aan te sporen om toch vooral er op te letten hoe bijzonder luchtig het was in het dok en hoe één mooie geschut sport erin was die de ganze dag open kon blijven als het weer het maar toeliet en hoe er een groot rondraampje was juist over de spiegel zodat men zich recht op zijn gemak en op de plezierigste wijze zou kunnen scheren als het schip maar niet al te erg duimde door een en ander nu te bedenken en te overdenken kwamen wij ten lange les te tot eenpaarige gevolgtrekking dat men geen ruimer vertrek zou kunnen begeren al wel ik voor mij geloof dat het de beide kooien die boven elkaar stonden en niet groter waren dan een doodkist er afgerekend wel zoveel ruimte zal gehad hebben als van die heer en cabrioletten die van achteren open gaan en de genen die er gebruik van maken evenal zakken met steenkolen op de straat lozen eenmaal dit punt tot voorkomend genoegen van alle partijen belanghebbende en niet belanghebbende geregeld zijn de gingen we om de haart in de dames kan uitzitten lauter om eens te proberen of die wel warmte gaf het was een nogal donker maar er was er één die zij op zee zal het hier natuurlijk wel dichter zijn een voorstel waar we allen mee instemden terwijl ieder onze bij wijze van echo herhaalde natuurlijk natuurlijk of schoon het erg moeilijk zou zijn te zeggen waarom zij zo dachten nog herinner ik me dat toen we een andere troostgrond ontdekt en afgehandeld hadden in de omstandigheid dat deze dames kan uit vlak aan onze statie het grensde en ontzoodoende het onuitsprekelijk gemak zo verschaffen om er naar verkiezing bij tijd en ontijd in te gaan zitten en daarna in een kortstondig stil zwijgen verdiept met de hand onder het hoofd in de vlam zaten te kijken een uit ons gezelschap op de plegstaten getoen van iemand die een ontdekking gedaan heeft zij wat moet het niet prettig zijn om hier een glas warme kruidenwijn te drinken welk gezegde de geweldigste indruk op ons allen scheen te maken en ging wonder want men moet weten dat er tamelijk wat aan boord was van al die geurige kruiden waarmee men zo'n smakelijke drank kon bereiden dat men hem nergens beter vinden kon ook was er een hoofdmeester is aan boord die druk in de weer was om schone zich vetten en tafelakens te halen uit de ingewanden der sofas als mede uitladen van zo'n kunstig mechanisme dat je er hoofdpijn van kreeg als je ze haar 1 voor 1 open zag trekken en die dan bespeurde dat iedere hoek en gat en afzonderlijk meubelstuk precies anders was dan men wel verwacht zou hebben ja voor een echte surprise door komt gaan en voor een geheime bergplaats waarvan de scheinbare bedoeling stelig de minst nuttige was God segene die hoofdmeester res voor haar vroombedriegelijk verslag van een reis daarheen in januari God segene haar voor haar het duidelijke herinnering aan de gezellige overtocht van het verleden jaar toen niemand zees ik was en iedereen van smorgens tot savings dansten en toen het maar een uitstapje van 12 dagen was en je looter voor de pret meegegaan zou zijn allerlei soorten van geluk wensen waar haar toe voor haar vrolijk gezicht en vermakelijk schotse tongval die mijn mede reiziger in de oren klonk dat hij zich onwille keurig weer thuis moest verplaatsen allerlei soorten van geluk wensen waar haar toe voor haar voorspellingen van gunstige wind en mooi weer niets kwam er vanuit nu ik zou anders ook niet zoveel van haar gehouden hebben en voor de 10.000 kleine fragmenten van echt vrouwelijke tact waardoor ze zonder ze daarom naastiglijk aan elkaar te zetten en er een bepaalde toepasselijke vorm aan te geven even wel nog tans en des al niet te min ten allerduidelijkste wees dat alle jonge moeders aan de ene zijde van de Atlantische Oceaan haar aan de andere kant achtergelaten kleintjes ging ogenblik uit de gedachten laten gaan en dat wat de oningewijden een ernstige reis toesching voor hem die in het geheim waren lauter een loletje was een loletje waarbij braaf gezongen en gefloten werd mogen zij nog jaren lang zo luchthartig blijven en mogen haar vrolijke ogen nog jaren lang zo vrolijk blijven staan onze statie het was al vrij ruim geworden maar tans werd ze ons hoe zal ik het uitdrukken waardelijk al te bakbeest achter en ze blufte bijna op een boograam waar uit met de zee kon zien zo gingen we dan met hooggestemd gevoel weer naar het dek daar verkeerde Jan en alle man in zo'n toestand van bereidering ja was iedereen zo druk in de weer dat hoe koud het die morgen ook was het bloedje onwille keurig en sneller en vrolijker door de aderen liep want iederswierig schip voer langzaam op en neer en iedere kleine boot plastic gedruismarkend in het water en groepjes mensen stonden met ogen die van erbide genoegen glinsterden op de stijger naar de wijk en zijt vermaarde Amerikaanse stoomboot te kijken en sommigen van de bemanning waren bezig met het innemen van de melk of met andere woorden met het aan boord brengen van de koe en sommigen waren er mee bezig om de kelders aan dezelfde ingang van verse provisie te voorzien van vlees bijvoorbeeld en van groenten van speenvarkens kalfskoppen bij de vleet ossen kalfs en varkens vlees en gevolgoten van allerlei soort en sommigen waren aan het opschieten van touwen en bezig met schiemanscharen en sommigen waren ermee bezig om zware balen in het ruimte brengen en enkel het hoofd van de fictualie meester was zichtbaar zo als het daar in een toestand van iemand die wegen zverre gaande drukte geen raad weet te midden van een grote berg van passagiersbagage uitstak en het scheen wel of er niets anders gedaan werd en of niemand ergens anders ontdacht dan om toeverijtselend te maken voor deze geduchte reis een en ander nu gepaard met de helderen koude zon met de fijne lucht en de dunne korst morgen ijs op het dek dat met een scherp en niet onaardige luid onder de lichste voetstap krakte dat alles nu bij elkaar genomen was onweerstaanbaar en toen we weer aan wal gekomen ons omdraaiden en aan de mast van het schip wimpelzagen wapperen van froodige kleuren waar zijn naam op stond en daarnaast de schone Amerikaanse bannier met haar sterren en strepen toen verdwenen de lange 3000 meilen en meer en nog langer de zes gehele maanden van afwezigheid in die mate voor het oog onze verbeelding dat het precies was als of het schip vertrokken en weer thuisgekomen was en de lente reeds was aangebroken in het Kooburgs dok de liverpool de kennissen die ik onder de dokters heb heb ik er niet naar gevraagd of schildpadssoep en koude punch met rijnwijn champagne en rode wijn en al die kleine het zeteraas die gewoondelijk in onbeperkte overvloed bij een goed diner worden aangetroffen vooral als het aan mijn feiloos en vriend de heer redley van het adelvie hotel is overgelaten wel bijzonder geschikt zijn om op zee te worden gebruikt dan of een invoudige schapen bouwt met een paar glaasje sherry bij zo'n gelegenheid minder voor de spijsvertering deugd mijn eigen gevoelen is dat als mijn kant en klaar staat om een zeerijs te doen het er al bitter weinig op aankomt of men te deze opzichte zwaartillend is al dan niet om de dood invoudige reden dat het om een dagelijkse spreekwijze te bezigen bij slot van rekening op hetzelfde uitruid ja wat hiervan ook zij ik voor mij weet dat die dag het diner niets hoe genaamd de wensen over liet dat er al deze items bij waren er nog een hele zo'n meer en dat we er al een volkomen recht aan lieten wedervaren en ook weet ik dat met een zeker stilzwijgende vermijding van de geringste zinspeling op de dag van morgen zo als men onderstellen mag dat er plaatsvind tussen kiezen sipiers en een tegenvoelige gevangenen die morgen opgeknopend moet worden wij nogal aardig onze gang gingen en alle deze dingen in aanmerking genomen ons zelfs wel vrolijk genoeg aanstelden toen nu de morgen de bewuste morgen aangebroken was en wij elkaar aan het ontbijt ontmoeten was het curieus om te zien hoe we er allen op uit waren om de geringste stilstand in het gesprekte voorkomen en hoe verbazend vrolijk iedereen was zo verbazend vrolijk zelfs dat een spotvogel gerust had kunnen beweren dat al die vrolijkheid van ieder lid van het kleine gezelschap maar gedwongen vrije geit was en net zoveel overeenkomst had met zijn natuurlijke blij moedigheid als de peperdure erte uit de broeikasten wat geur en smaak betreft op die erte gelijken welke aan de dauw en de lucht en de regen des hemels hun groeidkracht ontlenen maar toen het zo zoetjes aan naar een en liep de tijd waarop we aan boord verwacht werden verdween hoeveel geweld zich ieder ook aan deed om dat te verbloemen deze radheid van tong van lieverleden totdat we eindelijk ten einde raad ons masker geheel en aldeet en vallen zonder het langer onder stoelen of banken te steken met elkaar nagingen waar we morgen wel zouden zijn en overmorgen en zovoorts en een massa boodschappen meegaven aan hen die nog diezelfde avond naar stad meenden terug te keren boodschappen die binnen de koorts mogelijke tijd naar de aankomst van de trein op iesten square zonder fout thuis en overal elders moesten bezorgd worden en al die boodschappen en al die zeg zal je niet vergeten over stelten iemand op zo'n tijd zo geweldig dat wij er nog mee in de weer waren toen we ons als het ware in één gesmolten vonden onder een dichter op eenhoping van passagiers en passagiers vrienden en passagiers bagage alles door elkaar gesmeten op het dek en een kleine boot die heigend en snuivend naar de pakket stoomde die gister naar de middag uit haar dok gehaald was en nu op de rivier voor anke lach en daar ligt het nu alle ogen zijn gekeerd naar de plaats waar het schip ligt dat door de nevel van de zwinters zovoeg invallende naam middag bezwaarlijk te onderscheiden is elke vinger wijst in één en dezelfde richting en overal hoort men kreten van belangstelling en bewondering mompelen wat ziet er dat schip mooi uit wat een slang schip zelfs de treuzelige heer met zijn hoed op één oor en zijn handen in de zak die zoveel troost om zich heen verspreid heeft door algevende aan ene andere heer te vragen of hij ook naar de overzij gaat als of het een veerschuit was zelfs hij verwaardigt zich die kant eens uit te kijken en knikt met zijn hoofd als of hij zeggen wou ja dat staat zo vast als een paal en zelfs de knik van de wijzerloord burley had niet half zoveel in als de knik van deze trage heer die zoveel in de melk te brocken heeft en die gelijk ieder aan boord de hemel mag weten hoe al te wetend gekomen is de overtocht al 16 mal gedaan heeft zonder één enkel ongeluk er is nog een ander warmpjes toegestopt passagier die het bij de overigen zoveel bruid heeft dat men hem telt gelijk groentevrouw een rotter kol op haar wagen en dat waarom omdat hij zich verstout heeft met schoor voetende belangstelling de vraag de opperem hoe lang het nu al geleden is dat de arme president is uitgezeld hij staat vlak naast de treuze liggen heer en zegt met een flauwe glimlach dat hij gelooft dat het een allersterks schip is waarop de trage heer na eerst de ondervrager onder de ogen en daarna strak naar de wind te hebben gekeken op eens en onheil spellend ten antwoord geeft ik hoop het om het schip op dit gezegde daalt onze trage heer ogen blikkelijk nog lager in de algemene achting en terwijl de passagiers hem van trouwender dan ooit aantijken vluisteren ze onder elkaar dat hij een ezel is en een bedrieger en er klaar blikkelijk niet zoveel van afweed als twee mal de helft van Niemendal maar we worden ondertussen naast de pakket vastgelegd weer hoge rode schoor stingpijp zo dapper aan het roken is dat men niet behoeft te vragen of ze het ook ernstig meent pakkisten valis en rijstassen en koffers zijn al van de ene hand in de andere over gegaan en met zo'n snelheid aan boord gehesen als of men zich schier geen tijd grunt om adem te halen de eenvoudig maar net gekleden officieren staan aan gangboord om de passagiers een handje te helpen en sporen meteen de mannen aan om zich wat te reppen in een minuut of vijf is de kleine stoomboot dan ook geheel en al verlaten de pakket daarin tegen volgeproppt met haar laatste lading die onmiddelijk het geheel schip overstroomt en in iedere hoek en gat bij dozijnen aan te treffen is met hun eigen bagage klimmen zij naar beneden en struikelen over die van anderen zo goed en zo kwaad als het gaat bereideren ze al datgene wat er maakt enig zins toestrekend kan om hun gemak in haar kajuiten te verhogen en veroorzaken door al dat heen en weer geloop niet weinig verwarring terwijl al die drukte al die herrie nog erger gemaakt wordt door de wilde hofmeesters die met hun haar in de war waar de wind door speelt de winderige dekken op en af lopen om dit voor de passagiers na te zien dat voor de passagiers mee te brengen onder al die bereidering verlaan neert onze treuzelige passagier die geen bagage hoe genaamd ook schijn te hebben nog niet één zoveel als een kwaak er met een sigaar in de mond waar hij af en toe een haaltje aandoet op zijn dode gemak het verdeck op en neer en daar hij door die onverschrokken houding weer reist in de achting van hen die de tijd hebben om zijn voetstappen na te gaan heeft hij maar eventjes naar de mast of naar het dek of over boord heen te kijken of zij kijken er ook naar als uit nieuwsgierigheid of hij hier of daar ook weer iets onheilspellens bespeurd en in de hoop dat hij mocht dit werkelijk zo zijn wel zo goed zal wezen om een gewag van te maken wat is dat de brood van de kapitein en daar gins de kapitein zelf nu op mijn woord van eer dat is juist de man de man van top tot teen zoals we hem gehoopt en gewenst hadden voorbeeldje een welgeschapen stevig potig kerel met een blozend gezicht dat een aanbevelingsbrief is om hem bij de handen tegelijk te drukken en met een helderblauw eerlijk oog dat je goed doet aan je hart als je jezelf erin afgespiegeld ziet luide bengel tingeling tingeling tingeling zelfs de bengel schijnt zich te rappen nu naar wal wie gaat er mee naar wal enkele heren gaan mee ze zijn weg en niemand hunner heeft ons vaar wel gezegd ha daar wuiven zij het ons vanuit het bootje toe goeie reis goeie reis drie hoera's van hun kant drie van de onze nog eens drie van de hunnen en weg zijn ze op en neer heen en weer op en neer heen en weer en dat honderd maal achter elkaar dat wachten op de laatste brieven zakken is het ergst van alles hadden we onder die laatste ontboezmingen heen kunnen gaan kijk we waren zegervierend vertrokken maar om nu hier twee uur en langer in de natte mist te liggen zonder thuis te zijn en zonder onderzeil te zijn dat is verschrikkelijk ja dat is iets om je het land op te jagen nog zo eindelijk zien we een stipje in de mist opdagen dit is tenminste iets het is de boot waar we op wachten godank dat is één stap tot de vrede daar verschijnt de kapitein met zijn scheepsroeper op de raderkast de officieren gaan weer op hun post alle handen zijn in de weer de vervlouwende hoop de passagiers herleefd de kokstaken hun geurige arbeid en kijken met ogen waar de grootste belangstelling uitspreekt de boot gaat naast de pakket liggen men pakt de zakken aan en smijdt ze neer of een mistdruk in zit alweer drie hurra's en terwijl het eerste ons in de oren klinkt steunt het schip als een sterke reus die zo even de aanendeeslevens heeft ontvangen voor het eerst draaien de twee grote raderen vier rond en met een gunstige wind en gunstige tij doorkliefd het edele schip trots de gezwepte en schuimende golven einde van deel 1 deel 2 van schetsen uit amerika door Charles Dickens deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders hoofdstuk 2a de heenreis deel 1 die dag die neerden we allen bij elkaar en het was waarlijk een tallrijk gezelschap dat toen bij 1 was niet minder dan 6 en 80 personen daar het schip met al zijn steenkolen aan boord en zoveel passagiers vrij diep ging en het weer zeer stil was was de beweging al heel gering zodat toen we nog niet dachten om het iets uit te scheiden zelfs die passagiers die zichzelf het minst vertrouwen een verbazing wekkende moed begonnen te scheppen en die welkes morgens op de algemene vraag kunt u goed tegen de zee een volstrekt ontkennend antwoord hadden gegeven dan is de vraag of met de ontwijkende woorden beantwoorden of ik denk dat ik relicht zo goed tegen kan als ieder ander of met ter zijde stelling van alle zedelijke verplichting brutal weg ja zijden en dat nog wel op zo'n gebelgde toon als of zij erbij wilden voegen ik zou wel eens willen weten meneer wat u juist in mij ziet dat u recht geeft tot achterdocht ondanks die hoge toon van moed en vertrouwen merkte ik maar al te goed dat er maar heel weinigen waren die rustig en wel achter hun glaswijn blijven zitten en dat iedereen ongewoon veel van de open lucht ging houden en dat men zonder uitzondering bij voorkeur het liefst zo dicht mogelijk bij de deur ging zitten ook de teet tafel was in de verste verte niet zo druk bezocht als de eet tafel en er waren minder wist partijen dan men wel verwacht zou hebben met uitzondering van ene dame die onder het eten min of meer gauw was opgerezen onmiddelijk nadat men haar de lekkerste snee van een zeer geel gekookte schapen bouwt met wat heel groene kappers gepresenteerd had waren er echter tot dus verre nog geen zieken met onvervrouwde energie ging men door met wandelen en roken en brandewijn met water drinken maar altijd in de open lucht totdat het elf uur of daarom trend was en het aan de orde van de nacht kwam om naar kooi te gaan niemand die op zee is en maar een ervaring van zeven uur achter de rug heeft zal van naar bed gaan spreken en nu werd het onophouderlijk getrappel van laarzen hacken op de dekken vervangen door een diepe stilte en werd de gehele lading mensenvlees beneden op een gepakt behalve een stuk of wat achterblijfers waaronder mijn persoontje die er waarschijnlijk net als ik tegen opzagen om daar te gaan iemand die aan zulke tonelen niet gewoon is kijk bij zo'n gelegenheid al heel vreemd op ook na de hand toen het nieuwtje er al lang van afwas bleef het in mijn oog belangwekkend en aantrekkelijk de duisternis waardoor de grote zwarte klomp zijn koers en zekere richting hout het bruisende water dat men duidelijk hoort maar niet dan flauw kan onderscheiden de brede witte blinkende streep die de loop van het schip volgt de matrozen die van voren op de uitkijk staan en bij de donkere hemel bezwaarlijk zichtbaar zouden zijn werden ze niet af en toe door enige flickerende sterren beschenen de stuurman aan het rat met de verlichte kaart voor hem die als een lichtende stip te midden der duisternis wel wat weg heeft van iets waarin de zichzelfbewuste geest der godheid woont het droefgeestig gieren van de wind door blok en touw en ketting het schijnsel der lichten door iedere reed en spleet en kleine glasruitjes op de verschillende dekken als of het schip de kiemen in zich draagt van een brand die zo aanstond uit zal basten en met onweerstaanbaar geweld dood en verderve om zich heen zal verspreiden in het eerst ja zelfs dan als het avonduur met al de voorwerpen waar het verhevenerdenk beelden over inboezend uw gemeenzaam is geworden valt het nog moeilijk als men alleen aan het mijmeren is zijn gedachten haar eigen vorm en gedaante te doen behouden zij veranderen met de loop der verbeelding nemen de gelijkings aan van ververwijderde dingen doen zich voor onder de vorm van levendig voor de geestaande in de geliefde plaatsen ja bevolken ze zelfs met schimmen straten huizen kamers figuren zoveel komen gelijk aan hen die al gewoondelijk gebruik van maakten dat ze mij geweldig hebben aangegrepen door hun werkelijkheid die zo scheen het met toe al mijn kracht om de afwezigen op te roepen verre weg te boven ging die figuren nu zijn menigmaal op zo'n uur plotseling voor de dag gekomen uit voorwerpen met weerwerkelijke gedaante gebruik en doel ik even goed bekend was als met mijn eigen twee handen daar mijn eigen twee handen en voeten insgelijks bij deze bijzondere gelegenheid echt er heel koud waren kroop ik te middennacht naar beneden ik kan niet zeggen dat het beneden zo plezierig was het was er portje dicht dat weet ik en met geen mogelijkheid kon men onbewust blijven van de aanwezigheid van dat buitengewone mengelmoes van vreemde luchtjes zoals men die alleen aan boord van een schip kan ruiken luchtjes die van zo'n vluchtigen geur zijn dat ze door iedere portie daaruit schijnen heen te dringen en u de naam van het scheepshol schijnen toe te vluisteren twee passagiers vrouwen één daarvan was de mijne lagen als sprakeloos van benauwdheid op de sofa en een kamenier die van mijn vrouw lag als een bundel op de vloer haar aanschijn verwensende en haar papiloten tussen de hier en daar neergezette koffers vertrappende alles helde de verkeerde weg op iets wat op zichzelf de landerigheid niet weinig moest doen toenemen zo had ik een ogenblikte voren de deur open gelaten in een zachte helling naar beneden en toen ik me omdraaide om ze dicht te doen zag ik ze op een aanmerkelijke hoogte boven me nu een scraakte iedere plank en stuk hout als of het schip van gevlochten mandwerk was dan weer knetterde het als een reu zachtig vuur waar men zoveel droge takken opgegooid had als men maar met mogelijkheid had kunnen doen niets was daar tegen te doen dan maar naar betten gaan ik ging dan ook naar bed de volgende twee dagen was het vrijwel een pot nat met een tamelijk gunstige wind en droogweer een groot gedeelte daarvan las ik in bed maar tot op dit uur weet ik niet wat en liep af en toe een ogenblikje op dek te waggelen dronk koude brandewijn en water met een onuitsprekelijke tegenzin en ad harde schepensbeschuit tegen de klippen aan wel nog niet ziek maar op het punt van het te worden het is de derde morgen ik word wakker door een vreselijke geel van mijn vrouw die mij vraagt of er ook ene gevaar is ik reis op en kijk het bed uit de waterkruik spat en springt als een dartelen dolfijn al de kleine voorwerpen liggend te drijven behalve mijn schoenen die als een paar kool schuiten hoog en droog op een rijstas gestrand zijn op eens zie ik ze in de lucht springen en de spiegel die aan de muur vastgespijkend is bijna tegen de zolder aanzitten meteen verdwijnt de deur en wordt er een nieuwe deur geopend in de vloer nu begin ik te begrijpen dat de stadshut op haar hoofd staat voor en al eer het mogelijk is het een en ander in orde te brengen gelijk dit door deze nieuwe staat van zaken vereist wordt ligt het schip weer recht voor en al eer mijn god dank kan zeggen ligt het weer scheef voor en al eer men kan zeggen het ligt scheef schijnt het vooruitgestofend te zijn en een schepsel te wezen dat druk in de weer is om met gebroken knien en tekort schietende benen door al wat maar op een gat of keil gelijkt op zijn eigen houtje heen te lopen en op die manier gestadig maar voortstrompelt voor en al eer men zich daarover verwonderen kan neemt het als het ware zijn benen onder de arm en maakt een bokkesprong in de lucht voor en al eer het dat stuk werk nog geheel en al verricht heeft duikt het diep in het water voor en al eer het de oppervlakte bereikt heeft maakt het een buitelsprong op hetzelfde ogenblik dat het flink op zijn benen staat vliegt het achteruit en zo gaat het schip al wachelend reizend worstelend springend duikend schokkend slingend stampend stootend krakend voort en zo gaan wij door al deze bewegingen soms bij beurten en soms allen tegelijk totdat men wel op zijn knieën zou willen vallen en om genade smeken daar gaat een hoofdmeester voorbij hoofdmeester meneer wat is er toch aan de hand hoe noemt u dit oh meneer een zware stortzee en met de wind op de boeg of tegenwind tegenwind verbeeld u een menselijk gezicht aan de voorsteven van het schip met 15.000 simpsons die zich als een man veroverbuigen om het terug te duwen en het nou keurig in de gaten houden of het al te met ook de geringste poging waagt om één duim voor uit te gaan verbeeld u het schip zelf met iedere pols en slagader van zijn vervaarlijk lijfgeswollem en parstende onder deze mishandeling een eet afgelegd hebben om vooruit te gaan of te sterven verbeeld u de wind die houdt de zee die bruist de regen die klettert altimaal in voeden tegen hem ontstoken schilderde hemel en donker en woest en de wolken in vreselijke eens gezintheid met de golven die een tweede oceaan in de lucht maken voeg bij dit alles het gekraak en gekletter boven en beneden deks de tred van zich repende voetum het luid en schorgesreeuw van het trozen het met klokkend geluid in en uitstromen van water door de speigaten met nu en dan het neerslaan van een stort zee op de planken boven met de diepe doodse zware klank van den donder zoals die in een gewelfwerk klingt en gekund u een denkbeeld vormen van de tegenwind op die januari morgen met steelswijgen ga ik al datgene voorbij wat men de dienstbodengherrie van het schip zou kunnen noemen bij voorbeeld het breken van glas en aardewerk het neertuimelen van hofmeesters de bokkersprongen haals over kop van losse vaten dozijnen gebottelde porter en dan de wel zeer hoorbare maar alles behalve opvrolijkende geluiden die daarop reizen uit hun verschillende statie hutten waar de 70 passagiers liggen te germieren allemaal te ziek om aan de ontbijtafel te verschijnen nog eens dat alles ga ik met steelswijgen voorbij waarom om de dood eenvoudige reden dat ik wel een dag of vier naar dit concert lachten luisteren maar niet geloof dat ik het langer dan het vierde ene minuut hoorde na verloop van welke tijd ik weer dood zee ziek ging liggen niet zee ziek men versta me wel in de gewone betekenis van het woord ik wou dat ik het geweest was maar in een vorm die ik nooit heb bijgewoond of horen beschrijven alhoewel ik er niet aan twijfel of die vorm is zeer algemeen daar lach ik de gehele dag niet in het minst verhit en vrijwel in mijn schik ik voelde geen zwem van loomheid en even min de geringste begeerde om op te staan of beter te worden of een luchtje te scheppen ik was niet nieuwsgierig kende geen zorg voelde geen spijt van welke aard of in welke graad ook alleen herinner ik me dat ik onder die volslagen onverschilligheid een soort van dommelige blijdschap van duivels genoegen smaakte als men aan zo'n slaperige toestand die naam mag geven en dat waarover dat mijn vrouw te ziek was om tegen me te spreken als het mij vergunnt is om mijn gemoetsgesteldheid door zo'n voorbeeld op te helderen dan zou ik zeggen dat ik me van a tot z in de toestand bevond van meneer Willet de rechter nadat de meutenlingen zijn gestoelte te chick wel waren binnengedrongen niets zal me verbaasd hebben gesteld eens door te denken aan huis was mijn verstand voor een ogenblik door een enkele straal verlicht geworden en nu was er een kabouter mannetje van een brievenbesteller met een schaar laken roodvest aan en een schel in dat kleine hondenhoek vormen verschenen terwijl ik goed wakker en het al klaar ligt de dag was en zich nederig verontschulderde dat hij nat geworden was doordien hij over de zee gewandeld had had dat kabouter mannetje mij een brief ter hand gesteld aan mij zelf gericht in wel bekende letters gesteld nu eens dat zo iets gebeurd was oh ik ben er zeker van dat ik geen zween van verwondering zou gevoeld hebben in tegendeel ik zou het als de natuurlijkste zaak ter wereld beschouwd hebben ja al was neptunus neptunus in eigen persoon bij me binnengekomen met een gebraade haai aan zijn dritant ik zou die gebeurtenis beschouwd hebben als een der meest alle dag zijn voorvallen deslevens eens eens vond ik mezelf op dek ik weet nog niet hoe of wat voor geest me bezielde om daarnaartoe te gaan maar dat ik er was dat weet ik en ik was van top tot teen gekleed ook met een lange piekker aan en met zo'n parlazen als een zwak man ooit in zijn hersen zou krijgen om aan te trekken ik vond me staande toen een flickering van bewustheid over me kwam en merkte dat ik me ergens aan vast hield ik weet niet waar aan ik denk dat het aan de boodman geweest is of aan de pomp of misschien aan de koe hoe lang ik daar wel geweest was of een dag of een minuut dat kan ik ook niet zeggen wel herinner ik me dat ik mijn best deed om aan iets te denken aan iets in de gehele weide wereld onverschillig wat dan ook toch het wou maar niet flotten ik kon maar niet uitmaken wat de zee en wat de lucht was want de horizon scheen wel dronken en vloog als een razende roeland her en derwaarts edoch hoe bewusteloos ik ook was herkende ik toch de treuzelige heer die vormen stond op zijn zeemans gekleed in een blauw duffelspak en met een zuidwester op maar ik was al te onnoozel of schoon ik wist dat hij het was hem van zijn kleding af te scheiden en zo herinner ik me dat ik het probeerde om hem loods te noemen na een tweede aanval van volslagen bewusteloosheid merkte ik dat hij weg was en herkende ene andere gedaante in zijn plaats het was precies in mijn oog of ze vormen heen zweefde en golfde als of ze door een flickerende spiegel weer kaat werd maar ik wist dat het de kapitein was en zo sterk was de plezierige indruk van zijn gezicht dat ook ik mijn best deed om te glimlachen ja waarachtig ik deed toen mijn best om te glimlachen ik zag aan zijn gebaren dat hij het woord richtte tot mij dat hij er tegen mopperde dat ik tot mijn knieën in het water stond iets wat werkelijk het geval was of schoon ik natuurlijk niet weet waarom ik probeerde hem te bedanken maar kon niet alleen kon ik naar mijn laarze wijzen of waar ik voor onderstelde dat mijn laarzen waren en op een erbarmelijke toon zeggen kerk en zolen terwijl ik ondertussen zo heeft hij me na de hand verteld mijn best deed om in de plas te gaan zitten toen hij merkte dat ik geheel en al buitenwesten ja tijdelijk een krankzinnige was had hij de goedheid mij naar beneden te brengen daar bleef ik tot ik aan de beter hand was telkens als men erbij me op aandrong om iets te eten voelde ik zo'n geweldige angst als alleen te vergelijken is bij de angst die naar mijn zicht de drenkeling moet ondervinden als hij van lieverleden weer bij komt een zeker heer aan boord had een aanbevelingsbrief aan mij van een wederzijdse vriend in londen op de morgen toen wij die geduchten tegen wind kregen stuurde hij die met zijn kaartje naar beneden en lang liet het denkbeeld mij geen rust of duur dat hij op zou wezen gezond en wel en honderd maal per dag in de verwachting leefde dat ik hem in het salon op zou komen zoeken ik stelde me hem voor als een van die gegote ijzeren beelden mensen wil ik ze niet noemen die met rode aangesichten en vrolijke stemmen vragen wat c ziekte eigenlijk toch in heeft en of ze werkelijk zo naar is als mensen afschildert waardelijk dat bracht me niet onzacht op de pijnbank en ik geloof niet dat ik ooit zo'n volkomen zelf voldoening smaakte ooit zo inerdankbaar was als toen ik van een scheepsdoctor hoorde dat hij verplicht was geweest een fixe musterdpap te leggen op de maag van deze zelfde heer ik dacht teken mijn herstel van de ontvangst van dit bericht ik twijfel er niet aan of dit mijn herstel werd in de materiele zin des woorts niet weiner in de hand gewerkt door een hevige wind die bij het ondergaan der zon langzaam opkwam zetten toen we zowat een dag of tien onderweg waren een wind die met trapsgewijzen toenemende woede tot smorgens doorraasde behalve dat hij een beetje voor midden nacht een uur lang ging liggen in de onnatuurlijke rust van dat weer en in het naden hand weer toenemende geweld van de storm lag iets zo onbegrijpelijk akelers en naaks dat toen die wind op z'n hevers uit begon te barsten dit bijna een veradaming gaf nooit zal ik vergeten hoe het schip gedurende die nacht op de beroerde wateren aan het werken was zal het ooit wel erger kunnen worden dan nu zie daar een vraag die ik dikwels op had gevangen als daar alles om ons heen een leven maakte dat iemand horen en zien verging en het zeker moeilijk scheen te begrijpen hoe het mogelijk was dat iets dat eenmaal aan de gang was meer komt doorgeschut worden zonder over de kop te gaan de kelder in maar onmogelijk voor de levendigste verbeelding om te begrijpen wat de beroering is van een stoomschip op een lelijke winternacht op de woeste Atlantische oceaan als men zegt dat het op zijn ene zij in de golven is neergeschmakt dat zijn masten er induiken en dat het weer op springend naar de andere kant heen rollen zodat een geweldige stortzee met een oorverdovend gedruis als over honderd kanonnen tegelijk worden afgeschoten ertegen aanbeukt en het ter rug slaat als men zegt dat het nu eensteel blijft liggen en wankelt en rilt als of het bedwelmd is en dan weer met een geweldige hartklopping voor uitschiet als een tot dolheid geprikkelt monster om zo aanstond door de verbolgende zee te worden neergeschmeten en gebeukt en gekneust en besprongen als men zegt dat donder bliksem hagel regen en wind allen hun uiterste best doen om de overhand te verkrijgen en iedere plank hage kreun iedere spijker zijn gil en iedere druppelwaters in de grote oceaan zijn huilende stem heeft als men dat alles zegt zegt men nog niets kortom als men zegt dat alles groots en alles schrikwekkend en geducht is in de hoogste graad dan zegt men nog niets niets woorden kunnen het niet uitdrukken gedachten kunnen er niet bij alleen een droom kan het weer oproepen in al zijn woede razernij en heftigheid en toch juist toen al deze verschrikkelijke dingen op hun ernst waren juist toen bevond ik me in een toestand zo buiten gewoon belachelijk dat ik van zijn ongereimtheid een even duidelijk begrip had als ik het nu heb en dat ik mijn lachspieren even min in rust kon houden als ik doen kan bij iedere andere grappige gebeurtenis die een mens maar onder de gunstigste omstandigheden zou kunnen overkomen tegen midden nacht werden we onthaald op een stortzee die zich met geweld een wegbaande door de lantaarens de bovendeur opendoeende en voedend en bruizend in de dames kajuit ter land kwam tot onuitspreeklijke ontsteltenis van mijn vrouw en een kleine schotse dame die om dit in het voorbij gaan te doen opmerken de voorzorg gebruikt had om door tussentkomst van de hoofdmeesteres een boodschap aan de kapitein te sturen en wel van deze inhoud dat zij hem vriendelijk liet groeten en niet minder vriendelijk liet verzoeken om er toch vooral een zorg voor te willen dragen dat er onmiddellijk een bliksem afleider geplaatst zou worden op de top van iedere mast en op de schoorsteen op dat het schip niet door de bliksem mocht getroffen worden daar en zij en de hierboven vermelden karmeneer zo door de schrik bevangen waren dat ik nauwelijks wist wat ik met haar beginnen zou viel het me natuurlijk in om een of ander kan meer een drankje voor haar klaar te maken en daar ik op dat ogenblik niets beters bij de hand had dan heette brandewijn en water zo maakte ik dan op staande voet er een beker tot aan de rand toe vol van klaar aangezien het onmogelijk was om te staan of te zitten zonder zich ergens aan vast te houden lagen ze allen bij elkaar op een hoop in een der hoeken van een kanapé een ding dat over de lengte der kajuit aan de wand was vastgemaakt waar ze als klissen aan elkaar hingen ieder ogenblik verwachtende dat ze zouden verdrinken toen ik met mijn specifiek geneesmiddel aan deze plaats kwam en op het punt stond om met allerlei vertroostende uitdrukkingen aan de leideres toe te dienen die het dichtst bij me was of wat werd ik moedeloos toen ik zag dat ze allemaal langzamerhand naar de andere kant heen rolden en toen ik naar die kant zuckelde en het gauw nog eens voorhield hoefreselijk werden mij goede bedoelingen alweer in het aanzicht geslagen doordien het schip alweer afwiel en zij allemaal weer naar de andere zij rolden ik veronderstel dat ik om zo te zeggen wel minstens een kwartier krijgertje met haar speelde zonder ze een enkele keer te snappen en toen ik ze eindelijk en ten laatste snapte was de brandewijn en water waar gedurig wat van weg gelopen was zo vermindert dat het wel op een teelepeltje kon om de groep volledig te maken is het nodig dat men zich in hem die zo aardig krijg het speelde een doodsbleek individu voorstelde die zich de livapool voor het laatst geschoren en het haar uitgeborselt had en wiens enige kledingstukken linnend goed niet meegerekend een kaal versleten broek was een blauw jacket dat vroeger de bewondering wegdroeg op de Themes de Richmond geen kousen en één pantoffel van de beledigende curen die het schip de volgende morgen uithaalde waardoor het een bespotting werd om in bed te blijven en een onmogelijkheid om op enige andere wijze op te staan dan door eruit te tuimelen ook daar wil ik liefst het stilzwijgen over bewaren maar nooit nooit zag ik iets in mijn leven zo allerakelijk en naar als wat mijn ogen ontmoeten toen ik middags letterlijk op dek tuimelde de oceaan en de lucht waren van een sombere en gelijke loodkleur zelfs over die vreselijke wilde is die daar voor onze ogen lag kon mijn zijn blikken niet rond laten wijden want de zee stond hoog en de horizon omklemde ons als een grote zwarte hoepel van boven uit de lucht of van de een of andere stijlkant van de overbeschout zal het ongetwijfeld een even indrukwekkende als ons zag in boezemuntoneel opgeleverd hebben maar van het natte en heen en weer rollende dek gezien maakte het alleen deze indruk dat men er duizelig en onplezierig van werd toen het de vorige nacht zo hevig woei was de reddingsboot door één slag der stort zee uit elkaar geslagen of het een notendop was zo hing ze daar als een bos losse planken in de lucht te bengelen de planken de raderkasten waren dwars door midden geslagen de raderen lagen open en bloot zodat het schuim her en der waarts over het dek spatten de schoorsteen was wit van het zout dat zich tot een korst had vastgezet de bramstengen waren kapot dus stormzijlen beschadigd al het wand was klets nat en zat geducht in de war kort om een akeliger schouwspel zou men zich niet kunnen voorstellen einde van deel twee