 De coronacrisis en de Theodice-vraag. Het tijdje geleden begon het hoofdredactieel commentaar van het reventorisch dagblad te schrijven over de coronacrisis en over de reden waarom de coronacrisis over de mensheid gekomen is en de hoofdredactie had het idee dat de coronacrisis veroorzaakt werd over de mensheid uitgestort is door God zelf en zij schreef en ik citeer Christende beleide dat ziekte en gezondheid en niet toevallig overkomt. Corona is een middel in God's hand, einde citaat. En daar gaat het redactieel commentaar verder over abortus en euthanasie en transgender en dat heeft een ambit met corona te maken ofzo en dat laat ik allemaal even zitten. Maar het feit is natuurlijk dat als de mensheid getroffen wordt door leiden of de grote rampen, de pandemieën zoals coronaverus, dat gelovige en Christende gaan nadenken van ja, maar hoe zit dat dan met God als God bestaat en als God liefde is en als God het goede voor de mensen wil waarom bestaat dan de coronacrisis? Waarom heeft God coronaverus gemaakt of waarom laat God het coronavirus toe? Waarom doet hij er niks aan? Die vraag, almachtige God en algoede God en toch bestaat het kwaad in de wereld. Hoe je daarover na moet denken, dat heet in de Christenkathologie het Theodice-probleem. En dat Theodice-probleem zie je eigenlijk gedurende de hele Joost-Zedalaal Christelijk het graditie zie je dat probleem onder allerlei namen terugkomen. Je ziet al in het Bijbelboek Job, Job is de rechtvaardige die onterrecht geslagen wordt met het leiden en dan zijn handen ten hebel heft en zegt God, ik ben rechtvaardig, waarom overkomt mij dit? Het woont ook voor bij de Romeinse filosoof Boetius met zijn beronde uitspraak Sideos est undemalum, als God bestaat, waarom dan het kwaad? David Joem heeft het erover, if God is willing but not able to prevent evil, he is impotent. If he is able but not willing, he is malevolent. Een belangrijk moment in het nadenken hier in het Westen over de Theodice-vraag. Dat speelt zich af in 1755, als op 1 november het Hoogfeest van Allerheilighe, een groot katholiekfeest, als precies op het moment ergens na 9 uur zocht, dus alle kerken van Lisbon zitten vol met geloveren, die het Hoogfeest van Allerheilighe gaan vieren op dat moment ontstaat daar voor de kust van Portugal een volkaardetbarstier op de bodem van de zee ontstaat een enorme tsunami die over Lisbon heen spoelt met 10.000 doden enorme materiële schade en precies die mensen die op dat moment in de kerk zitten, die worden het hardst getroffen want die kerk storten natuurlijk in en precies die gelovige mensen worden het zwaars getroffen. Volter is daar heel kritisch over en hij zegt als God dit toelaat, als God toelaat dat Christelen op hun meest Christelijk door een natuurrand worden getroffen of nou wat voor soort God zetten we dan eigenlijk te kijken. In de geschiedenis van het Westerst nadenken over ja, hoe moet het dan met God en het Leiden zijn eigenlijk twee belangrijke manieren gevonden, de Irenaeus etiodicee en de Augusteinse etiodicee en de Irenaeus etiodicee genoemd naar Irenaeus van Lyon, die probeert het kwaad te excuseren, die zegt het kwaad is wel kwaad, het Leiden is wel Leiden, maar het is ergens anders goed voor, het is het test van ons geloof, we moeten er iets van leren, het heeft te maken met een soort goddelijke opvoening, het is ergens goed voor, maar wij mensen, wij zijn zo klein, wij snappen dat niet, wij kunnen dat nu niet overzien. De Augusteinse etiodicee genoemd naar Augustines van Hippo, die wil juist God excuseren, die zegt God is niet de reden van het Leiden in deze wereld, dat hebben wij mensen aan ons zelf te danken, dat hebben wij te danken aan onze vrije wil, wij kunnen uit eigen vrije wil kiezen om het goede te doen en andere mensen te helpen of om andere mensen te laten leiden, om andere mensen niet te helpen, dus zeggen zij de reden die deze etiodicee na volgen, God is niet de schuld van het Leiden, wij mensen zijn de schuld van het Leiden. Je snap wel dat dat tweede systeem natuurlijk alleen maar goed werkt bij moreel kwaad, bij Leiden dat mensen elkaar aandoen, het werkt natuurlijk veel minder bij allerlei natuurrampen zoals de Lissebon aardbeven waar ik het net over had, want ja, wie is er dan schuldig aan die tsunami, ik kan geen mensen aanwijzen die daar schuldig voor is. Later in de twintigste eeuw zijn er nog andere manieren, andere etiodices gevonden en geformuleerd, zo heb je die van de procestheologie, die zegt dat God is een proces wat zich in de werkelijkheid langzaam ontwikkeld. Cruciform, namelijk God is bij ons in het Leiden, God leidt zelf ook aan het Leiden, helemaal vinkers zou zeggen, God heeft ook corona, net zoals wij. En die twee geven eigenlijk wel ruimte aan een God die het Leiden niet wil en die het Leiden eigenlijk liefst ook wel zou willen te niet doen, maar ja, dat kan die niet helemaal, want hij is of onderdeel van het hele proces van het menselijk bestaan of hij is juist aanwezig in het Leiden de deel van het menselijk bestaan. Dus die twee theodices knabbelen iets af van de almacht van God en niet elke gelovige is bereid om die prijs te betalen. Laatste theodice, die wordt de anti theodice genoemd, is voornamelijk opgekomen na de Tweede Wereldoorlog naar de vernietigingskampen van Auschwitz en de andere nazi vernietigingskampen en die zeggen eigenlijk God is dood. Als God had bestaan, was deze ellende nooit gebeurd en het feit dat deze afschuwelijke dingen gebeurd zijn, bewijst eigenlijk dat God dood is. Betekent dat dan tegelijkertijd dat die theodices, de nadenken over God, de rechtvaardigheid en Leiden, dat hij in onze tijd niet meer bestaan, omdat er zoveel mensen, niet meer in God of in goddelijk ingrijpen, geloven, ateisten of agnosten, spelen die theodices nog wel een rol ergens. En ik zou zeggen dat je dat coronacrisis juist kan zien hoe belangrijk die theodices eigenlijk ons zijn. Dus wat wij doen, nu we geconforteerd worden met corona, is of het kwaad excuseren of we gaan God excuseren. Als we het kwaad gaan excuseren, dan zeggen we dat die virus heel vervelend en mensen gaan er dan dood, maar we kunnen er ook iets van leren. De maatschappij kan een reboot krijgen. We kunnen ontgiften van de reterees waar we ingefangen zijn. Kijk eens hoeveel tijd mensen eindelijk hebben om dat geleid te doen, wat ze altijd hadden willen doen. Kijk eens wat voor mooiste coronacrisis ook opgeleefd heeft. Dus eigenlijk een soort irenees theodice. Andere reactie op de corona is dat we zeggen, er is vast iemand die daar iets aan kan doen. En dat kan God natuurlijk niet zijn, want God bestaat niet meer allemaal versproken. Maar dan ga je dus een zonderbok zoeken, dan zeg je. Het zijn de Chinezen, of het zijn de Italiaanen, of het is de overheid die niet goed op gereageerd heeft, of het zijn de virologen, of het is een of ander complot of ervrij met zelaars en het faticaan samen met de Jezusuiten en whatever. Eigenlijk is dat een oude Gesteinse theodice om om te gaan met het kwaad. Het theodice-vraag is een van de aller moeilijkste vragen in de theologische traditie. Denkbaar en eigenlijk zijn theologen, tot op de dag van vandaag er eigenlijk niet precies uit hoe je dat allemaal moet denken. Want al die theorieën, oude Gesteins, irenees, procestheorie, allemaal prachtig. Maar zet is een concreet leidend iemand daar tegen over. Een moeder die haar kind verloren is in de Lissabon aardbeving of een vrouw die haar moeder kwijt is aan de coronacrisis en zeg is tegen zo'n concreet leidend mens, ja je moet er iets van leren of het is beter zo. Nou, elke theoretische verklaring van het leiden slaat stuk op een concreet leidende mens. En dat is iets wat wij als theologen juist in deze coronacrisis moeten blijven onderzoeken en kritische vragen aan moeten stellen. Voor nu blijf gezond en graag tot de volgende keer.