 Herkese günaydın. Öncelikle bize katıldığınız için teşekkür ediyorum. Webinlerimizle katıldığınız için teşekkür ediyoruz. Birbirinizlere bizler, bizler, Nurcan Hanım'la, Oda Kişiniz ve ekibinizle yakın temesi içerisindeyiz. Uzun zamandır. Bu veziyleyle sizin ihtiyaçlarınızı ve tariplerinizle anlamaya çalışıyoruz. Daha fazla online, hangi toplantıları yapalım, ili projesi bağlamında, ayar şahsızlı neler yapalım diye yakın iş bilgi içerisindeyiz. Umut ediyoruz ki bu tür eğitimleri, keşisar olarak, fiziksar olarak da yapabiliriz. Daha faydalı olur diye düşünüyoruz, daha da etkileşimli olur diye düşünüyoruz. Ama ne yazık ki şu andaki durum nedeniyle bunun şimdiye kadar yapamadık. Ama vakitte harcamayalım dedikleri yandan. Çünkü bizim projemiz nispeten küçük bir proje ve bir kacayi içerisinde sona erecek. O nedenle daha fazla bekleyip de zaman kaybetmek istemedik. Bu sebepten dolayı uzmanlarımız sayesinde, Engred ve Tezaharsiyal sayesinde, bir şekilde bu zebiner dizini online olarak gitmeye karar verdik. Zaten ilk webinlerimizde görmüşsünüzdür. Zaten Elup bağlamını, kavramını anlattık ilk webinarda. Entegre arazi kullanıp planlamasını nedir, metodolojisi nedir, senaryoları nasıl geliştiriyoruz, ne tür entegre arazi kullanıp planlamasının parçaları nelerdir. Şimdiye kadar ne yaptı projede bunları anlatmıştık ilk webinarda. Muhtemelen hatırlıyorsunuzdur. Sosya ekonomik analizden bahsettik. Zaten bazı toprak analizleri yapıldı. Sosya ekonomik analiz yapıldı. Sonuçlarına bağlı olarak da bu analizlerin senaryo geliştirilmesi gerçekleştirilecek. Zaten bilgilerinizden bu bir TCB, Teknik Üç Biliyi projesi. TCB projesi altında dediğim gibi Teknik Üç Biliyi projesi faal tarafından yapılan bu projede tüm entegre arazi kullanıp planlamasını baştan sonra yapmak tabii ki mümkün değil. O nedenle bizler temel bazı parçalarını seçtik. Entegre arazi kullanıp planlamasının tüm planın bazı parçasını seçtik. İşte toprak numunesi, toprak örneklemi, ekonomik analiz gibi, senaryo geliştirilme gibi. Ama bu webinar dizisi sayesinde projemizde tam olarak yasaylarını inemediğimiz bazı konular da fırsatta olacağız. Bu online webinarda lütfen sorunuz varsa sorularınız büyünmez. Yani mümkün olduğunca interaktif etkileşimle gitmek istiyoruz. Tümleri elbet deneyeceğiz ama daha sonra bir şekilde soru ve cevap içinde zamanımız olacak. Engre zaten anlatacaktır eminim ki bugünkü webinanın nasıl organize dediğini, nasıl gideceğinizi. Daha fazla vaktiniz almak istemiyorum. Sadece bir kez daha hoş geldiniz demek isterim hepinizi. Bu webinarda sonra yüklenilecek webinize online olarak o nedenle katılamayan arkadaşlarımız, bugün kaçıran arkadaşlarımız daha sonra izleyebilecekler, linki göstereceğiz kendini, göndereceğiz kendilerini, kayıtları dinleyebilecekler, izleyebilecekler. Bir kez daha teşekkür ediyorum. Vakit ayırdığınız için çok da faydalı bir webinarda ediyorum. Hepinize sözü inkrete vereceğim. Kendimi de tanışmayı unuttum kusura bakmayın ama hepiniz beni tanıyorsanız diye düşündüm. Ama yine de kayıtları geçsin diye, ismin sarı marjaneye, aracı ve su uzmanıyım. Ankara Vasek ofisinde teşekkür ediyorum. Sözü inkrete veriyorum. Teşekkürler Sara. Herkese teşekkür ediyorum. Ismin inkret, inkret taik, fa oluk sarısı tanışmanıyım. Ekranımı paylaşacağım müsaadenizle sizlerle. Öncelikle bugün burada olduğunuz üç en katılım sağladığınız için teşekkür ediyorum. Bugün bu webinare sarında söylediği gibi yapmakta bir bir keyif. Beş webinaremizin ikincisine gerçekleştiriyoruz. Arazi, kullanım planlamasına CPSN'in esasları olacak bu webinaremizin esmi. Peki hala çalıştı şimdi. Saranın da söylediği gibi ilk webinardın kaydı alındı zaten. Ve faal web sitesinde yükledi bile videoları. Metodolojik çerçeveyi anlattık. İlup bağlamında o webinarda. Şimdi ikinci webinlerimizi gerçekleştiriyoruz. Arazi, kullanım planlamasında CPSN'in kullanımı ile alakalı olacak. Üçüncüsü ise 31 hastosa gerçekleştirecek Google motoruna giriş yapacağız. Geografi işlemi aracı olarak. Bu arada kedim, kedim içeri girmeye çalışıyor zorla. Bir içeri alayım kendisini sustum. Peki kusura bakmayın. Tüm webinarda kendisi de konuşacak galiba. Peki, ikinci webinarımız dediğimiz gibi 31 hastosa gerçekleştirecek ve Google Earth motorunu anlatıyor olacağız. Geografi, veri, işlemi, bulut temelli platformu kendisi. Oldukça faydalı bir platform. Bilgi alabileceğiniz, bilgilere verileri işleyebileceğiniz, bulusunu kullanabileceğiniz ve platformı anlatacağız onun da. Dördüncüsüne baktığımız zaman, dördüncüsü arazi tarih badri bozulma göstergeleri ile ilgili olacak. 14 Eylül'de. Özellikle arazi üretkenliği trendlerine eğileceğiz. Ve son webinarda, AR yazılamını kullanmayı göreceğiz. Isterlikle mekansal veri analizi yaparken ve digital toprak haritalaması yaparken AR yazılamı nasıl kullanabiliriz bunu göreceğiz. Bu webinarların arkasında yatağın fikri şu. Bir webinar öteginin üstüne gelecek şekilde, öteginin üzerine konuşanacak şekilde yapılandırdık. Bir dizi eğitim olarak görebilirsiniz. Dijital toprak haritalaması, eğitimi de olacak daha sonra. Tüm bu araçları orada kullanabileceğiz. O nedenle şöyle bir yapılanmaya başlayalım. Son eğitim için, çünkü son eğitim dediğimiz gibi digital toprak haritalaması eğitim olacak demiştik. Onu hazırlıyoruz. Şimdilik sizlerim. İlk webinar yüklede bile burada linkini görebilirsiniz. Web sayfası bu şekilde. Orada ücretsiz videolarını göreceksiniz. Üç tane videosu var aslında. Üçüncü video. Benim hazırladığım bir video. Bu webinarın girişini yaptım o videodada. Tüm bu araçları anlattım orada. Şimdi de anlatacağım. Peki Arla. Şimdi sınıfımı modörde bölüceğim. Öncelikle bir giriş yapacağız. GUS yani GBP'ye giriş yapacağız. Daha sonra Sezar Söze alacağız. Sezar Garcia. Pratik bir demo yapacağız sizin için. QCES'i. Arazi kullanı planlamasına nasıl kullanabiliriz? Bunu gösterecek. Vektor beyleri kullanarak yapacağız. Daha sonra sözü alacağım. Ucudan gelen verileri nasıl kullanabiliriz? Bunu anlatacağım. Ve son olarak da yine pratik bir egzersiz yapacağız yine. Pratik bir otorum yapacağız. Digital yükseklik modelleri nasıl çalışılıyormuş? Bunu görmeye çalışacağız. Farkı değişkenleri nasıl? Farkı değişkenleri bu modellerden nasıl çekip çıkarabiliriz de kullanabiliriz? Bunu göstermeye çalışacağım. Hadi başlayalım. Haritalarla başlayalım. Haritalar en önemli insan icatlarından biri olmuştur öncelikle. Bunlar dünyayı keşfetmek için, pekilerimizi paylaşmak için. Temel araçlardan bir tanesidir. Arazi kullanı planlamasında da biri o kadar önemlidir. Haritaları, arazi kullanı planlamasının farklı aşamalarında kullanabiliyoruz. Ve aynı zamanda, pekilerimizi paylaşmak için, karar almak için, haritaları bağlı olarak karar almak için kullanabiliyoruz. Ben bu webiner hazırlarken buldum. Bunu çok da hoşunuza gidecek diye düşünüyorum. Çünkü Anadolu'dan bir örnek. Dünyanın en eski haritası olduğu iddia ediliyor. Milattan önce yaklaşık 7000 yılına ait Anadolu'da çatal ayı kazılarında bulunmuş. Bakın. Yani sizlerin haritalar dediğimiz zaman geleneğiniz ve tarihiniz çok gelişmiş, çok eskilere dayanıyor aslında Anadolu'nun tarihi. Şimdi harita yapımında olmazsa olmaz olarak gördüğümüz kış bakışı görünümden bahsetmek isterim. Bunlar insanlığın dönüşümü için önemli bir adım olmuştur aslında, kış bakışı görünüm. Özellikle resmi, harita yapımına baktığımız zaman, öncelikle insanların organize olması gerekti, resmi harita yapımına geçebilmeleri için. Sonra da bu kış bakışı göründüğümüz resmi harita oluşturulmasına gereken olayı bulabilmeleri için bunları yapabilmeleri gerekti. Şimdi haritalarımız var ama haritalarda neler var? Grafik ölçekte, numarik ölçekte haritalarımız var, projektsiyon sesemine göre farklı haritalarımız var, lejantları var ve benzeri, bunları biliyorsunuz. Ama kartografide yeni bir alana girdik. Artık buna da digital haritalama denildi. Dünyada haritaların da işlevselliği aynı, kağıt haritalarla karşılaştırıldığından. Ama daha fazla özellikleri var, yetenekleri daha fazla kağıtdakilerle karşılaştırıldığında. Bunları daha sıkı şekilde güncelleyebiliyoruz. Dünyada illa ki tek bir kısmına bakmak zorunda değiliz, kağıtta olduğu gibi. Aynı zamanda bilgisayarlar, uydu networkleri ve diğer teknolojiler sayesinde çok fazlasıyla çalışabiliyoruz. Dicital haritalarda, kağıt haritalarla karşılaştırıldığından. Şimdi CHBS'ye bakalım. Öncelikle farklı bilgi aslıklarıyla çalışmak için harika bir şey. Hem ILUPE için hem de bu tür projelerde, bunlar çok önemli çünkü bizler projelerimizin çoğunda çok boyutlu verilerle çalışıyoruz. Çok değişik yani verilerle çalışıyoruz ve farklı aslıkları, farklı katmanlarındaki verileri toplamamız gerekiyor. İşi tam bu anlamda CHBS çok çok işimize yarıyor. CHBS bir yazılımın ötesindedir. CHBS dediğimiz şey, evet CHBS dediğimiz zaman sadece bir yazılımmış gibi düşünüyoruz ama arkasında donanın var, donanın metodları var, insan kaynakları var CHBS'ye kullanan tek çok unsuru var aslında. Ama özellikle CHBS yazılımına baktığımız zaman genellikle aklımızda gelen bir soru var. Bu da hangi CHBS yazılımını kullanmalıyım sorusu. Öncelikle şimdi okumak istemeyebilirsiniz ama CHBS'ye ilgiliyorsanız ve CHBS yazılımlarıyla çalışmak istiyorsanız ar yazılımıyla çalışabilirsiniz. Çet Fox'an bana yazın, ben size başka önerilerde de bulunurum. Çok fazla olasının var aslında. Öncelikle sizin hedefinize en çok uyan yazılımını seçmeniz gerekiyor. Yani vektör mü kullanacaksınız, raster verimi yazacaksınız, nasıl bir projeniz var, bunu göre seçeceksiniz. Ama biz bugün QCIS'i göstereceğiz size. QCIS, CHBS yazılımını göstereceğiz. Neden QCIS? Öncelikle açık kaynak kodlu ve ücretsizdir. Ve pek çok da yetenek sağlar size, pek çok özellik sağlar. Hem vektoremde rasterle güzel çalışır. Yani taraftan pek çok eklensileri, plug inleri vardır. Bunun QCIS'e takıp kullanabileceğiniz. Bunlardan QCIS'e trans.org trans.org daha sonra önümüzdeki webinelerimizde bakacağız. Bu plug inler, eklenteler, sanyesine pek çok şey yapabiliyorsunuz. İşlem yapabiliyorsunuz. Çok riteli analiz gerçekleştirebiliyorsunuz. Aynı zamanda dijital yükseklik modellerini analiz edebiliyorsunuz. Bunları bakacağız. Peki. QCIS çalışanlar için bu çok temel, basit bir bilgi gibi gelebilirsiniz ama yine de bu otelinleri bir kez daha tanımlamakta fayda var. İkinci kez tanımlamakta fayda var diye düşünüyorum. İki tane verin modeli var. Bunları tanımlayacağız. QCIS de kullanılan, CHBS de kullanılan. Bunlardan bir tanesi raster, birisi vektör. Mekansal verilerinin iki tane bileşini vardır. Bunlardan bir tanesi mekansal verilerinin kendisi, konumu. Diğer bileşini ise öz nitelikler dediğimiz özellikler. Peki raster ve vektör verilerinin sonundaki farklılıklar nelerdir? Temel olarak hangi verin modelini konumsel verin için kullanıyoruz, buna bakmak lazım. Raster için gritler kullanılıyor. Burada gritleri görüyorsunuz. Bakın, burada dijital yükseklik modeli var. Mesela Ayahşah Ayit Ayahşah Azası'na Ayit ve burada da yakınlaşırsanız bir grit göreceksiniz. Grit de her bir hücrede yükseklik de yeri var mesela. Yükseklik de burada attributes dediğimiz öz nitelik veya özellik oluyor. Burada yeşil olan da gritin kendisi de konumsel veriyi gösteriyor. Raster için en yaygın format hala geotif olarak karşımıza çıkıyor. Geotif. Yani bunun uzantası tif. Raster verisine bakalım bir de. Öncelikle raster de duvardan duvara yaklaşımız var. Her bir alana özel bir yerimiz var. Grit bütün alanı kapsıyor rasterde. Ama bir de vektöre geçelim. Vektörde üç temel konumsel için üç temel biçim olduğunu görüyoruz. Ne gibi nokta, çiz gibi, polikonun gibi. Üç temel biçim olduğunu görüyoruz vektörde. Ve en yaygın format ama şöyle önce örneğe bakalım. Bakın burada ayarışın bir haritatını görüyorsunuz ve farklı renklerin noktaları görüyorsunuz. Ve bunlar çeşitli lokasyonları temsil ediyor. Sahaların toprak örneklerinin alındığı sahaları gösteriyor. Bize proje bağlamında alınan yerleri gösteriyor. Bunlar karayolu olabilir. Nehir olabilir. Farkı farklı bölgelerden noktaları görebiliyorsunuz. Polikonlar alanları temsil ediyor burada. Mesela en yaygın formatı bu tür bir biri de shapefile olacaktır. Shapefile, yine bir dosya tipi Fark CES'in anası dediğimiz bir formatten geliyor aslında. Başka formatlar da var. Gio package bunlardan bir tanesi daha da verimli olduğunu düşünüyoruz shapefile'den. Ama hala shapefile en fazla kullanılan en yakın format olarak karşımızda çıkıyor. Burada görebiliyorsanız shapefile'nin tek bir dosyaya oluşmuyor öncelikle. O nedenle birine shapefile'li göndermeniz gerektiğiniz zaman pek çok dosya göndermeniz gerekiyor. Şurada aşağıda bulut içerisinde görebiliyorsanız gibi SHB SPN Farkı dosyaları göndermeniz gerekiyor, shapefile dediğimiz zaman. BDSP bir veritabanı göndermeniz gerekiyor. Her bir nokta için bir veritabanı göndereceksiniz ki içerisinde farklı farklı özellikler olacak. Her bir nokta için mesela elektrik iletgenlik de yeri ayrı olacak toprak organik karbon ve yeri pH de yeri hepsine ayrı ayrı içeren bir şey fayal gönderegiyorsunuz. İşte hepsi bu bulutun içerisinde uzantılar. Projektyonlardan bahsedecek mekansal verilerden bahsettikten aslında tüm bunların çok da detayına girmiş çünkü bu ve binaj demek istediğim o ki çok fazla matematik ve fiziksel verinin de bilinmesini gerekiyor. Bilginin de bilinmesini gerekiyor derinlerine inmek. O nedenle ben derinlere girmeyeceğim ama iki tane kavramdan bahsedeceğim. Çok önemli olduğunu düşündüğüm kavramlar, GBZ ile çalışanlar ve mekansal verilerle çalışanlar için. Onlardan bir tanesi, coğrafi koordinat sistemi. Koordinat sistemini bilmeniz gerekiyor. Enden ve boylam kavramlarından bahsetmek gerekiyor. Bunun için de. Koordinatları atıfta bulunabilmek için bir orijinden yani başlangıç noktasından bahsetmemiz gerekiyor o şeyin. Dünya öncelikle mükemmel bir küre değil. Bunu dile getirmek de fayda var. Ekvator'daki dünyanın rotasyonunun uzun süreli etkilerine denilen ekvatordaki yarı çap kutuplardakinden daha fazla mesela. Bir de şuraya bakalım. Dünyanın daha güzel bir temsilini görüyorsunuz burada. Öncelikle dünya geodezik sisteminin koordinat başlangıcı yer kütle merkezinde bulunuyor. İşte sol alt poşetle de bunu görüyorsunuz. Dünya geodezik sistemi sayesinde coğrafi koordinat sistemin atıfta bulunabiliyoruz. Bir yerin lokasyonun daha iyi anlayabiliyoruz. Anlatabiliyoruz. Derin gibi bir küre değil ama küre olmadığı hâlde dünyayı düzleme koymaya çalışıyoruz harita yaparken ama bu kolay olmuyor elbette. Neden bahsediyoruz? Bir küre öncelikle geliştirebilir bir yüzeye sahip değildir. Dünyanın yüzeyini de daha doğrusu geliştirebilir bir yüzeye koyamıyoruz. O nedenle bozulma oluyor. Küreye benzer bir şeyi düzleme koyarken illaki bozulmalar meydana gelebiliyor. Şimdi dünyanın projeksiyonunu göstermek için yöntemler var ve farklı kartografik projeksiyon türleri var. Onları göstermek isterim size. Projeksiyonlar derken öncelikle bakın bu görüntüye bir bakın. Bir lamba var dünyanın dünyanın tam ortasında ve geliştirebilir yüzeye yerleştirilmeye çalışıyor bu vesileyle dünya. Neden bahsediyorum geliştirebilir yüzey derken silindir mesela. Ve silindir kullanarak dünyayı haritaya koyabilirsiniz. Bakın kırmızı yerden kestikten sonra bir düzleme erişirsiniz öyle değil mi açıp kesip açtıktan sonra işte bu tür kartografik projeksiyonlar kullanarak farklı haritalar elde ediyoruz. İlkinde silindrik harita elde ediyoruz kendi ikincisinde konik harita elde ediyoruz ve sonucunda sonucusunda kenar harita elde ediyoruz. Ve tabi ki bu bankası nereden kestiğinize bağlı olan projeksiyonunu da değişiyor. Şimdi dediğim gibi farklı harita türleri elde edilebiliyor. Farklı kaynaklardan uydudan beri indirdeğimiz zaman uydudan beri indirdeğimiz zaman bazen dönüştürme yapmamız gerekiyor verildi. Bu vesileyle işleri doğru kıldığımızdan emin olmamız gerekiyor. Üç tip projeksiyon örneği göstermek isterim bu sebepten dolayı yesizlerim. Çok da güzel olduğunu düşünüyorum ben bu örneklerin çünkü burada mergatör örneğini görüyorsunuz. Mergatör projeksiyon örneği. Bakın antarktika çok büyük. Gronland ama Gronland'da Güney Amerika'dan daha büyük gösteriliyor burada. Hayır gerçekten böyle değil. Güney Amerika normalde Gronland'dan daha büyük olması gerekiyor. O nedenle bozulmayı size anlatmaya çalışıyorum aslında. Yani objelerin boyutların ne kadar da bozuluyor. Haritaya yansıtıldığında onu göstermeye çalışıyorum. Ortadaki ne bakalım Galpeters projeksiyonu. Boyutlar birbirine kıyasla daha iyi daha doğru Gronland daha küçük bakın burada. Güney Amerika'yla karşılaştıklarında. Ama burada da şekiller çok iyi değil. Yine burada da bozulma var. Tonuncu planar projeksiyonu da size göstermek isterim. Çünkü burada Birleşmiş Milletlerin bayrarı var. Orada azimutal eşit mesafeli projeksiyon örneği bulunuyor. Doğrudan anayenle bayraşmak istedim. Şimdi burada bir halk açık veri seti göstermek isterim size. Metve veri seti. Çoğu CBC'de kullanılan bir veri seti bu. Ve burada her bir ülkenin her bir alanın mekansal bir temtili var. Mesela Türkiye için EPSG 32.636 kodu bulunuyor. Verisi VGS 84 ve projeksiyonu UTM ZON 36 ne? İyi dönüştürmeler transformatiyonlar yapabiliyorsunuz bunu kullanarak ve bu kodları gizliğinde de Türkiye'nin görüntüsünü elde ediyorsunuz. Peki Ayarş'ta ne yapıyoruz? Projemizde ne yapıyoruz? Arazi kullanı planlaması bağlamada. Öncelikle CBC'yi kullanabiliyoruz. Tüm farklı geofesiksel parametre ve değişkenler, altlıklar için CBC'yi kullanıp, arazi kullanı planlamasında bizlere yardımcı olmalarını sağlayabiliyoruz. İşte arazi yörtüsü, arazi üretkenliği, trendleri ve digital yükseklik modelleri deyimiz zaman CBC'den yararlanabiliyoruz bu proje bağlamında. Başka ne yapabiliyoruz? CBC'yi kullanarak alanı sussulda gördüğünüz her bir kategori için alan hesaplaması yapabiliyoruz. Zaten benden çok daha iyi biliyorsunuz arazi yörtüsü hesaplamalarını Ayarş'ta genellikle ekilebilir arazi var. Arazinin %40'ü ekilebilir araziden oluşuluyor. Daha sonra çayırlık alan, %30 çayır alanı kaplıyor. Arazi yörtüsünü benden daha iyi biliyorsunuz. Ama farklı altlıklar da kullanılabiliyor. Küresel ürünlerden da faydalanabiliriz. Farklı altlıklar üretmek için de gibi. Dünyat organik karbon haritası gibi digital yükseklik digital yükseklik modelleri gibi ama pek çok başka ürün var ki yine kullanabileceğimiz ücretsiz olan önümüzdeki webinarda bir hasa bunları anlatacağız. İndirebileceğiniz bunlarla bulutla da çalışabilirsiniz. Sol tarafta esimlerini görebiliyorsunuz. Mesela yangın yoğunluğunu hesaplamak için firms dediğimiz F, I, R, M, S kullanılabilir. Ya da ve I, I, R, S, dağınık ışık doğrulanmış gece veya günüz vant komposetleri sistemi kullanılabilir. Tabii ki bunlar küresel ürünler ama çok genel ürünler bakıldığında. Ve çalıştığınız ölçeye bağlı olarak iyi olacak mı olmayacak mı, faydalı mı olmayacak mı siz karar vereceksiniz. İşte çok daha ölçeği size büyük kalabileceği için bölgesel, yerel ve ulusal ürünlerle de çalışmak faydalı olabileceği düşünülebilirsiniz. İşte bu bakımdan Türkiye şanslı çünkü çok fazla ulusal ürünü de var. Ne gibi? Potansiyel orman cılık alanları haritası gibi çölleşme risk haritası gibi toprak Türkiye'ye ait yine çok güzel ulusal ürünler, milli ürünlerde var. Yine Ayaş'ta ve Projede arazi kullanı planlamasına kullanabilecek güzel ürünler bulunmakta. Peki, bu bilgileri nasıl kullanıyoruz diye sormak lazım. Öncelikle bilgi var, bu bilgi nasıl kullanacağız, nasıl kombine edeceğiz bu haritalarda diye sorabilirsiniz. CHBS sayesinde bunu yapabiliyoruz. CHBS sayesinde çok kriter analizi gerçekleştirebiliyoruz. Bu bilgileri görmüş olabilirsiniz ama bu örneği göstermiştim görmeyenler için. Şöyle bir çalışma yapıldı, yayınlandı demiştim bu sene yayınlandı bir çalışma. Türkiye için Konya bölgesine yapılmış bir çalışma. Farklı, çok kriter analizi ve karar alma tekniğini kullanarak aracılık uygunluluk hayritaları oluşturmuşlar. Yani aracılık yapak istiyorsanız nereler uygunudur? Öncelikle belirli bir arazinin belirli bir kullanım için uygunluluğudur. Uygunluk sütü bile dediğimiz şey. İşte bu FAA tanımını kullanarak aracılık uygunluk haritazı, Konya aracılık uygunluk haritazı oluşturmuşlar. Bunun için de öncelikle çoklu kriter analizi yapmışlar ve kriterlerini belirlemişler. Aracılık için sınırlayan faktöler nelerdir? Aracılığı engelleyen faktöler nelerdir? İşte su kaynağını bulunması bulunmaması şeklinde. Tüm bu sınırlayıcı kaynakları belirledikten sonra her biri için haritanız oluyor. İşte topografik değişkenler, iklim değişkenleri pek çok harita elinizde oluyor. Ve bunları kullanarak her bir kariter için optimal aralığı belirliyorsunuz. Aracılık için kabul edilebilir aralığı belirliyorsunuz. Aracılık. Ve temel olarak ağırlıklandırma yapıyorsunuz ve daha sonra böyle bir harita karşınıza çıkıyor. Böylece aracılık burada uygunmuş. Mesela kırmızı olanlar aracılık için uygun değilmiş bu çalışmada. Tamamen öyle olarak söylüyorum aracılık çalışmasını bu arada. Sizin yapacağınız için değil. Ve yeşil alanlarda aracılık için uygunmuş. Böyle bir arazi uygunluk değerlendirmesi yapmışlar ve harita ortaya çıkarmışlar. Benzeri bir çalışmayı bizlerde bu orajada yapabiliriz. Aynası ormancılık hariyetleri için yapılabilir veya özel bir arazi üretkenliği için yapılabilir, tipe için yapılabilir. Demek istediğim o ki çoklı kriter analizi karar alternatifleri bulmak için de önemli. Faydaşlarla beraber bir şey üzerinde karar verecekseniz öncelikle farklı karar alternatiflerinin masaya koymak lazım. Bunun için de çoklı kriter analizi BCBS'nin kullanılması eşinize yarayabilir. Biz bunu Söyledat Basit Asla beraber hazırladık. Çok şematik bir harita hepsi %100 şöyle söyleyelim Arazi kullanım planlamasında amacımız ne? Bunu gösteriyor bu harita bize. Öncelikle hangi alanlar farklı arazi kullanımlar için uygundur bunu bulmaya çalışıyoruz. Öyle değil mi? Bunun için de mesela mutlak orman alanları neresiymiş? Onu belediyebiliyoruz ve burada gösteriyoruz. Arazi üretkenliğinin pozitivi ilme olan alanları neymiş, neresiymiş? Bunun paydaşlarla istişare halinde katılınca bir şekilde hazırlandığını söylemek mümkün. Bunların hepsi BCBS ile yapılan şeyler gayet iyi bildiğiniz şeyler. Sözü sezara vereceğim ben çünkü kendisi canlı bir demo yapacak şimdi. Bazı pratik egzersizler gösterecek vektör verisi aya şafzasından vektör verisi kullanarak yapacak bunu. Ve nasıl indireceğiz, kullanacağız verileri indireceğiz, kullanacağız. Bunu göstereceğiz. Şimdilik benden bu kadar. Teşekkür ediyorum dinlediğiniz için. Şimdi daha iyi anlaşılacağız gösterildiği zaman. O zaman ekranın paylaşmayı durduruyorum. O zaman evet teşekkürler Ingrid. O zaman ben de ekranımsızlarla paylaşayım. Ben burada grafikleri her şeyi sizler için hazırladım. Evet ekranımı görebiliyorsunuz sanırım. Bazı şeyleri sizlerle paylaşmak istiyorum. Ben ekranımı daha güzel bir şekilde paylaşmaya çalışıyorum. Şu an her şey gidilecek şekilde sizlerle paylaşmaya çalışıyorum. Şu an. Evet. Kısaca QC CIS den bahsetmek istiyorum. Buradaki verileri nasıl edeceğinizi, nasıl açabileceğinizi sizlere göstermek istiyorum. Bazı sekretleri sizlerle paylaşmak istiyorum ve Q CIS internetten bakabilirsiniz, ismini bakabilirsiniz ve girdiğiniz zaman bu sayfaya sizi yönlendirecektir. Buradan indirebilirsiniz programı son versiyonunu yükleyebilirsiniz. Farklı versiyonları mevcuttu programın. Mesela şu an yükle, download noktasını basarsanız evet, farklı versiyonlara görmüş olacaksınız. Bilgisayarınızın kapasını bağlı artık onun hangisi indireceğinizi sizler karar vereceksiniz. Normalde yeni versiyonları her 3 ayda yayınlanıyor. Ondan sonra eski versiyonlarını da bakıp görebilirsiniz aşağılarda. Mesela şu versiyon denenmiş, tehdit edilmiş çok kıstı bil bir versiyonlardan bir tanesi buradaki ise biraz farklı, farklı verileri içeren bir versiyondur. Evet burada açık bir web site farklı versiyonları vardır. Evet, hepsi seni kolayca kullanabileceğiniz araç vardır ve gerçekten çok büyük bir topola hidabilen bir programdır. Mesela bu versiyon hangi ülkelerde yüklenmiş, hangi ülkelerde yöler toplamış, onu görebiliyorsunuz. Farklı kurunlar, farklı kuruşlar, toplulukların nereden gelmesini görebiliyorsunuz. Evet, bazı özelliklerini vermiş listesi mevcuttur burada ve her hafta neredeyse göncelli yollar yeni özellikler eklenmekte programa yani gerçekten çok farklı ehtici bir sürü kılavuzları var sizi yönlendirecek kılavuzlar görebilirsiniz. Onları hepsini inceleyebilirsin. Aslında topola açık kımayı açık ve çok güzel bir araçları kolay bir şekilde kullanabileceğiniz ve kullanabileceğiniz bir araçları ve hemen kullanmaya geçebileceğiniz yani birilerinizi paraşabilirsiniz burada yayınlayabilirsiniz, isterseniz yüklüyorsunuz sonra açtıktan sonra bu şekilde gözüküyor ekran ben son versiyonu yüklüdim kendim ve belki daha önceden yüklü değilseniz sizinki biraz farklı gözüküyor olabilir bu sayfa. burası geniş sayfasıdır burası geniş sayfasıdır bu daha haritamız çıkacak ortaya ondan sonra bilgiler net bir şekilde alacak kafamızda burada bazı araçlar evet gördüğünüz gibi bu kanalde farklı hani daha da büyüktü bilirsiniz resmi ya da kopyalayabilirsiniz farklı farklı buradaki araçları konabilirsiniz, ondan sonra buradaki panelde mesela araç kutusu var araç boksu var burada sağ tarafta görüyorsunuz buradaki güzel şey tabi ki küca yesin kendi araçları vardır ama farklı araçları da bağlayabiliyor sizi yönlendirebiliyor mesela gras var, cdl var, sağ ve cs farklı araçları sizi yönlendirebiliyor bu da güzel sorusu küca yesin evet içine girdiğiniz zaman mesela her haricin farklı programlar görüyorsunuz gerçekten tam teşebbüslü bir panel farklı araçlar içindiren bir panel aynı zamanda bindona bağladabileceğiniz için bir program var ya da eksik bir şey görüyorsanız onun için model ekleyebilirsiniz yani onun için de fırsat veriyor program farklı paneler görüyorsunuz burada yalnız onları oraya basarak ya da görünmesini sağlayabilirsiniz seçebilirsiniz tamamen sizin terkimize bağlı ama bu araçları bu iki tane aracı ekranda hazırda bulundurmak çok önemli olduğunu düşünüyorum benim şahsit asiyem böyle olacak mesela folderlara dosyaları araştırabilirim dosyalarımı girebilirim bilgimi oradan çekebilirim burada da katmanları oluşturuyorsunuz ondan sonra katmanları uçtan sonra haritaya geçebiliyorsunuz evet o zaman isterseniz yapalımduğunu nasıl çalıştığını görelim ingridin dediği gibi vektor katmanları uçturabilirsiniz farklı farklı görüyorsunuz burada evet file kullanıyor bilgisayar programlarım çoğu ve ingrid zaten vektor derilerini nasıl kolay bir şekilde saklayabileceğini bahsettiği biraz büyütebilir misin sezar biz yeterince göremiyoruz net bir şekilde göremiyoruz çok küçük duruyor burada ki semboller yazılar biraz daha büyütebilirsin ekranın mutlu oluruz nasıl yapabileceğimi bilemiyorum bir bakayım deneyim belki çözünürlüğünü değiştirmem lazım ekranın bunu da deneyim isterseniz hemen bakayım hemen her gibi bir şey değişti mi ne yaparsın çok fazla bir şey değişmedi bir tarafta büyüdü bir tarafta bir ses kaldı galiba farklı bir şeyler deneyim bunu deneyim daha iyi görüyorsunuz evet daha iyi görüyoruz ekranı teşekkürler benim için şimdi çok büyük oldu evet burada shapefile ve raster dosyalarımız mevcuttur esnere raster ve vektor dosyalarını görüyorsunuz herhangi bir dosyayı buradan açabilirim bir kolaylığı var birileri alabilirim bakabilirim birileri mesela toprak haritası iki defa tıklıyorum ve burada açılıyor harita ve örneğin mesela şurada bir dosyan var diyelim bakayım siz ekranda görebiliyor musunuz mesela onu buraya taşıyabilirim ve ben bu katmanı mesela kapatmak istiyorum buradan silebilirim ve buraya gelerek bir tane katman daha ekleyebilirim taşıyarak resna orda buraya taşıyarak ekleyebilirim aynı dosyayı açıyorsun ama sadece renklerini değiştiriyorsunuz yani genelde özellikler mevcuttur programda evet farklı elementleri açtığın zaman farklı geometreleri açtığın zaman kuligolları görebiliyorsunuz ve normal renkle sıradan bir renkle açılıyor harita ve orada ben onun için bir stiller üzerinde belki bazı oynamalar yapan lazım ondan sonra burası dosya açma ana cöpencerisidir mesela tekst dosyaları virgül koyarak ya da yo package gibi farklı katmanlar görebiliyorsunuz burada internetten farklı servelerden alabilirsiniz yani burada manager kısmından ana dosya olarak oluyo görebilirsiniz orda bilgi aktarabilirsiniz mesela bir bilgi mesela veriye ihtiyacınız varsa o katman eklemek istiyorsunuz orda şuraya resme taşıyarak ekleyebilirsiniz altı kilesi diye evet şimdi ne yapacağız evet katmanları ekledik evet top arazi örtüsü bu katmandır eklediğim ve ve toprak katmasının üzerine eklendi bu katman yani bunun üzerine birini üzerinde diğerini altına alabiliyorsunuz aralarında böyle bir değişiklik yapabiliyorsunuz hangisini öyle çıkmasın istiyorsanız ya da üstte çıkmasın istiyorsunuz size ne şekilde görüyorsunuz onu oraya aşağıya da yukarı çekebilirsiniz özellikleri toprak arkasını görmek istiyorsun onu öne alabilirim, üstte alabilirim ya da toprazi ölmek istiyorsun onu da üstte alabilirim evet önce katmanı açıyorsunuz onu keşfediyorsunuz ne gibi bilgiyi çekiyorsun bu katman nasıl yapacağız onu sağ tarafı tutuyorsunuz ya da iki defa tutuyorsunuz tıkladığınız zaman katman özellikleri gibi layer property sayfası sizlere tencilesi çıkıyor bir de ayarştaki toprak özellikleri ya da arazi özellikleri o bilgileri da da bilgileri oradan görüyor biliyorsunuz mesela koordinasyon referans sistemi simboloji simboloji etiketler gerçekten çok fazla aksiyon burada alabiliyorsunuz mesela katman özelliklerde layer properties bununla farklı renkler seçebiliyorsunuz mesela arkasının renklerini seçebiliyorsunuz bu şekilde bir renk seçtim diyelim haritan farklı renk aldı aynı zamanda oradaki çizgileri nasıl bir renkte olmasını istiyorsam onları da buradan seçebiliyor ve de kategorize etmek istiyorsam mesela her polygonu farklı renklerle kategorize farklı renklerle işaretlemek istiyorum onu yapabilirim mesela bitici olsun ya da bölge, mesela area olsun mesela iki tane şeyçel seçtim diyelim kategorize et diyorum bu da farklı toprak türleri farklı renk aldığını görüyorsunuz bu renkleri değiştirebilirim ben istemiyorum iki defa tıklayarak farklı bir pencereye farklı bir renk seçiyorum mesela biraz hızlı kırmızı olmasını istiyorsam kırmızı renk seçerek değiştirebiliyorum farklı elementlerin burada renkimi değiştirilmiş oldum oradaki özelliklere bağlı veri bazındaki özelliklere bağlı her polygon buradaki data bazı ile ilişkilidir nerededir veri bazı sağa tıkıyorsunuz open attribute table onu seçiyorsunuz ve onu seçtiğiniz zaman sizi pencereye yönlendiriyor mesela attribute tablosuna götürüyor 442 tane polygon mevcutturur burada ve çoğu polygon için iki tane alan vardır mesela bir tanesi topral adı ve diğer bölge bu da bu katman için kullanacağım veriler mesela sonra daha da göstereceğim farklı araçlar da görüyorsunuz ekranda benim faremi kullanarak da harita üzerindeyim hareketler yapabiliyorum mesela büyütebiliyorum ya da bu araçları kullanabilirim mesela her aracın üzerine durursanız biraz duraklarsanız ne işe yarada görebilirsiniz özellikleri belirle adı and features kısmına işe yaradığına görüyorsunuz mesela buraya geliyorsunuz tıklıyorsunuz o bölgeye evet farklı bir pencere çıkıyorum pencerede bu polygonla ilgili bilgileri görebilirsiniz mesela topraktif bir bedir bölge 2023 101 yani bu polygonla ilgili mesela seçtiğimiz zaman o özelliği seçerek haritaya gelerek tıkladığım zaman her polygonla ilgili bilgi alabiliyorsunuz evet vektor katman cihaya sekiz vektor katmanıyla ilgili temel çalışma principleri böyledir o zaman şimdilik şimdi bunu kapatayım evet halen gördüğünüz gibi bu atribüt atribüt aracını kullanıyorum halen haritan üzerinde böyle aksiyonlar yapabilirim polygonları inceleyebilirim eğer bu özellik istemiyorsan kapatabilirim mesela farklı bir açı seçiyorum ya da farklı bir oradaki özellik seçiyorum mesela toprak hırsızlığı ya da arazi hırsızlığı ne gibi bilgimiz varmış atribütü tıkıyoruz burada ve daha büyük atribüt toplumlar olduğunu görüyoruz mesela burada 21.463 küçük polygonların olduğunu görüyoruz hem kimlikleri var hem farklı örtüsüyle bir farklı bilgiler var mesela kategoriler var, orası örtüsü, kategorileri var hepsini mesela isimleri görüyorsunuz ingilizce buradan kategorilerin isimlerini görüyorsunuz e bütün burada iki bilgileri ben bir şeyler için kullanabilirim yani her bölgeye göre arazi örtüsü de göre mesela bununla ilgili bir küçük bir exersiz yapalım mesela bu katmana tekrar bir renk verebilirim simbolojiye giriyorum ve her arazi örtüsü farklı renk seçilirim mesela evet arazi örtüsün ismi kategorize ve her arazi örtüsü farklı renkler olmuş durumda çirkin gözükü olabiliriz sizlere ama farklı renkler olunca ama açıp bir de kapatabilirsiniz istiyorsanız daha güzel gözükmek istiyorsanız yani hangi kategoriyi görmek istiyorsanız diğer kategorileri kapatmak istiyorsanız isteyip isteyebilirsiniz ya da kapatabilirsiniz ki ilk kategori üzerine odaklanabilirsiniz evet mesela arazi örtüsünü kategorize ediyoruz burada kendini görmek istediğimi kendim seçebiliyorum sol taraftan ya özledim kapatıyorum ya da açıyorum geri tıklayarak oradaki işareti kaldırarak ben o kategorileri incelebilirim evet renkleri değiştirdiğiniz zaman ve isimlerini belirediğiniz zaman bu şekli saklayabilirsiniz bu stilit diyelim saklayabilirsiniz mesela buraya geldik ayar sonuçları mesela o seya çiyorum bu şekli sakla diyorum ya da bu stili sakla diyorum okey diyorum ve biraz renkleri değiştirmiş olacak renk biraz daha biraz harita en azından harita en azından yürütüyor bence yani en azından pembeler var orada evet burada ekilen alanları görüyorsunuz sarı işareti sarı rengi ile ondan sonra farklı alanları otlak alanları görebiliyorsunuz mesela ekilen alanları daha yeşil daha koyu yeşil alanları görebiliyorsunuz sarı ila işareti olduğunu görebiliyorsunuz ve buraya tıkladığınız zaman her koligun için bilgi iyi görebilirsiniz evet farklı bilgi kaynağımız vardır burada evet bu koligun için özellikle bu koligun için bilgileri inceleyebilirsiniz saati Ferak evet başka bir katman daha açayım isterseniz bir farklı katman daha var araştırıldığımız bölge ya da eçüt bölgesi diyelim mesela onun yukarıda olmasını istiyorum şöyle şeffaf bir tane renk seçeceğim şeffaf olmasını istiyorum burada yaptığınız her şey çok kişiselleştirilmiş olacaktır ve mesela yollarla bilgileri, bilgileri yansıtacağım şimdi haritaya evet bir katman daha ekledim bir farklı katmanlar vardır çok koligundur burada ama çizgiler görüyorsunuz koligunlarla yollar görüyorsunuz bu katman yollardan ibarit ve mesela onları siyahla işaretlebilirsiniz ve burada yolları görebiliyorsunuz nereden başlıyor bu yollar evet farklı kaynaklara farklı bilgiler alabilirsiniz çok ilginç aslında ben bu yollara baktım mesela open street map sitesinden aldığım bu yollu Google orası benziyor zaten kendisi Google maptan oluyor o da bilgileri ve farklı yerlerle yollarla ilgili, farklı özelliklerle ilgili bilgileri topluyor ve farklı alanlar için bilgileri indirebilirsiniz mesela onları farklı programlara aktarabilirsiniz o bilgileri o bölgeyle ilgili mesela geofabrik mesela Avrupa'ya tam bütün Avrupa'ya için bir bilgi ya da her ülke için, ayrı ülke için bilgi alabilirsiniz farklı formatlarda onları indirebilirsiniz farklı veris bazlarına görebilirsiniz bütün Avrupa için ya da her ülke için ayrı bir şekilde bilgi alabilirsiniz veri bazları için veri bazları için bir sorular söyleyebilirsiniz sınırların ilgili bilgiler alabilirsiniz mesela onları ondan sonra hepsini indirebilirsiniz gerçekten çok fazla bilgi var open street mapa bakarsanız orada farklı araçlara atıfta kullanarak onları da kullanabilirsiniz evet, oradan da bilgileri indirebilirsiniz kendiniz için ve yolların haritasını sınırlarını orada öğrenebilirsiniz evet, arazi örtüsü, eti talanı hepsi burada mevcut ve küçük bir özellik sizlere göstermek istiyorum küçük bir eksersiz yapacağız ve burada fikrimiz ingrid arıcılık ilgili bir örnek gösterdi biz de ona benzer bir şey yapacağız bu bölgede neler yapabilirmiş ne için kullanabilirmiş araziler onları bir değerlendireceğiz mesela mesela burada çalalı kalağınları görüyoruz burada mesela göllerden 700 metre uzakta olduğunu görüyoruz mesela burada bazı sınırlamalarım mevcut evet, kısaca göstereceğim çok şey kullandım galiba evet ağaçlık yerimiz biliyorsunuz yeşille işaretlenmiş ve burada bir kızımız var diyelim evet aynı şey farkı yöntü yollarla yapabilirsiniz ağaçlık alanlar için mesela buradaki bir basına giriyorum filtrele biliyorum mesela yaklaşı iki birden fazla özellik var burada filtreleyebilirim mesela filtreyi açtığım zaman arazi kullanın ismini sileşebiliyorum mesela land use name ağaçlık arazi diye yazabiliyorum woodland diye yazabiliyorum oraya evet ok, tıkladığım zaman ondan sonra gördüğünüz gibi ağaçlık arazilerin hepsini görebiliyorum yani yaklaşık 21.400 3 tane özellikten kendimi filtreleyerek 213 tane alan tespit ettim çok basit bir örnek daha göstereyim mesela buraya gidiyorum ve bu tavada bütün özellikleri seçiyorum seçtiğim zaman 213 tane özellik seçmiş oldum bütün bu özellikler ağaçlık alanlarla ilgilidir, arazilerle ilgilidir mesela mesela ağaçlık araziler şu an sarı ile işaretlendi işaretlendiğini görüyorsunuz evet, hepsini seçtik ve buraya geliyoruz eksport ediyoruz yeni şek 5 oluşturabilirim eksport ettiğim zaman mesela ismini woodland ağaçlık alanı diye atlandırayım yeni shapefile oluşturmuş oldum ve sadece seçilmiş özellikleri sakla, foru gibi bir özellik seçiliyorum burada yeni shapefile oluşturduğum zaman yakında şu listeye ekelmiş olacağını göreceksiniz çok kısa zamanda ve yeni özellik ekeldiği ayar woodland yani onu açtığımız zaman sadece 213 tane özellik içeride görebileceksiniz evet, yeni shapefile oluşturuyoruz burada evet, bu benim ilgi alanım bu ıksersiz bu benim ilgi alanım evet, o zaman kapatayım şimdilik bir trivim daha olacak mesela bu alan sudan 750 metre en az 750 metre yakın olacak gibi bir özellik var mesela bu bilgi land cover içerisindedir aslında bazı nehirleri, görleri görebiliyorsunuz orada bunu bulmak için farklı görüntem kullanabilirim söyleyebilirim her şey burada seçimi kaldırıyorum ağaçlı kalanların yeşil olduğunu tekrar yeşil önüne görebiliyorsunuz seçimleri kaldırıyorum ve filtre ne diyorum o zaman filtrelediğim zaman query builder pencilisi açılıyor, burada ne yapıyorum teri bazına da tıbazına giriyorum ve burada land use neyimi seçiyorum arazi kullanım ismi seçiyorum burada ve arazi kullanım ismini seçiyorum mesela su ya da su kalanlar photobody izli seçiyorum sular kalanları seçiyorum akan sular kalanlar ya da nehirler eğer sabit duran bir su ise sular kalanları seçiyorum ya da farklı sular kalanları seçiyorum ve okaya tıklıyorum niye bu kadar zor sürdüğün yüklenmesi anlamadım şimdi arazi görüyorsunuz arazi doldurduk ekmence sadece seçtiğim özellikleri gösteriyor artık başka bir şey başka bir arazi örtüsünü göstermiyor sadece seçtiğimi gösteriyor tablasına geri gidiyorum sadece bu özellik marabasının içerisinde artık sanki yenisini oluştursaydım da böyle olurdu çünkü şimdi yaptığım için bu operasyon seçtiğim operasyonlarda gerçekleştirildi sadece bununla çalışabiliyorsunuz artık diğer arazi örtüsü neleri gözükmeyecek çünkü ben sadece bu ikisini seçtim işte benim burada 750 metre uzaklığı da belirlemem gerek öyle değil mi? onu yapmaya geri gelmiştim zaten bunun için de geoprocessing dediğimiz araçlara gireceğiz ve buffer'ı seçeceğiz tamponu seçeceğiz yani şimdi ne yapabiliyorum burada ayaş arazi örtüsü şurada yazıyor burada da uzaklık distans ediyor ya buraya 750 yazıyorum şimdi 750 yazıyorum şurada bir opciónum daha var de sol diyor bakın buna da basıyorum ne yaptığını şimdi göstereceğim size ve bunu bir dosyaya kaydet diyorum, save to file diyorum yani bu da benim su tamponum olacak yani water buffer adını verdim 750 metre yazdım dosyanın adını böyle koydum run dedim çalıştır dedim yani işte elime böyle bir şey çıktı geçti şimdi eyaş üst üste benderistan ne çıkacak bu alanlar 750 metre aralığı içerisinde olanlar buradaki tampon neydi? 150 metre ile herhangi bir su gövdesinden işte bunlar da benim ormanlık karazi ilerimde şurada da bir tesadüf olmuş kitir ter arasında üst üse gelmişler peki neden disolva bastım çözündüre bastım orada çünkü şurada çok farklı unsurlar var diyorlar var da bir öe bu, bir öe bu bir öe bu, bir öe bu, eğer disol demelsen hipolikon verecek bana 750 her bir özelliğin bana 750 metrelik bir yeni özellik verecek dedi ama disol dedim ama disol dedikten sonra sınırları kaldırdı unsurlar arasındaki şunu seç sen mesela tek bir büyük polikon halinde gösterecek işte bunu sağlayabilmek için disolva bastım böylesi daha iyi iki, iki öen burada onları gerçekleştirdim metre, mesafede su güçlülerim ve ormanlık arazilerim var şimdi vektore geri dönüyorum vektörde vektör çok araç var vektör için en sık görülen ceo araçlar basın burada var bu büyük bir içlemci araç vektör içerisinde vektör aracı var demiştim zaten daha evvel de bu örnek için şunu kullanacağız daha kolay çünkü her bir araç neyi yapıyormuş onu anlatıyor bize şuradan baktığımız zaman biz şunu yapacağız interseksiyon yapacağız yani iki tane bir araya geldiğinde ne oluyormuş onu göreceğiz nerelerde bu ikisi birlik değilmiş aynı yerdeymiş bunu gösteriyor bu da interseksiyon kafşak dediğimiz araçta buna dosya adı veriyorum ormanlar artı su ikisinin aynı yerde değiştiği yerleri gösterecek şimdi bu bize sev dedim, ran dedim bunu da en yukarıya alayım görüyor musunuz şimdi kırmızı kırmızı diğerlerini kapatırsam kırmızılar kalıyor tek başına başı başına bir şey payla uçturmuşum bunlar neler hem ormanlık arazisi olan hem de suya 750 metre yakın olan alanlar bu ikisini karşılayan alanları gösterdik bu da şimdi bize bir kriterim daha var benim karayollarından 500 metreden uzak olması çünkü karayolları belki hayvanlar için çok stresi doldu çağrık o nedenle onlardan uzak olmamız gerekiyor öyle bir şart belirlemişim şimdi zamanımız çok azaldı istersen bunu atlayalım iki kriterle bitirelim plaginleri göstereceğiz belki eklentileri ama bunu atlayalım bence kalmadı çünkü aynısı yine karayolları için de aynısı ne yapıyorsunuz bir buffer oluşturacaksınız az önce gibi tampon oluşturacaksınız ve bu 500 metre sen uzak olanlar sadece karşımıza çıkacak bu da dektörü tıklarınız zaman pek çok option veriyor size union onu kullanabiliyorsunuz difference'ı kullanabiliyorsunuz iki altlık birerye geldiği zaman fark dediğimiz yerde manuel olarak seçebiliyorsunuz bu özelliklerin hepsini bir uygunu karitası oluştururken ya da farklı plaginler eklentiler kullanarak da bunu yapabilirsiniz şimdi plagin eklentiler kısmına geliyorum plagine bastım plagin manager'ı açtım yani plagin yöneticisini açtım burada bana bir pencere açacak plagin yöneticisi bu criteria yazmaya başladım kriter yazmaya başladım bunun için farklı plaginler verdi bana farklı kimselerin oluşturduğu eklentileri gösterdi bunları da deneyebilirsiniz bu henüz kurulmamış bunu kurup çalıştırabiliyorsunuz mesela QG, ESVRI ve web sitesinde bazı özel videolar dert anlatıcı videolar da var o belayı nasıl yapacaksınız örtüştürmeyi nasıl yapacaksınız ve benzeri orada videoları da izleyebiliyorsunuz size gösterdiğim yerler aslında street mapi nasıl açacaksın opa street mapi nasıl kullanacaksınız ve benzeri rastere nasıl dönüştüreceksiniz rastere çok öreter analizine nasıl yapacaksınız onları anlatıyor ve daha sonra rastere kullanarak farklı rastere kullanarak farklı plaginler eklentiler kullanabilirsiniz bu da onu anlatıyor ya da vektör kullanabilirsiniz yine QG, ESVRI web sitesine geziğiniz zaman burada yine her bir eklentilikle özel veriler göreceksiniz ücretsiz kodlar verecek size farklı metodolojiler kullanabilirsiniz mazla plaginlerde pek çok belge ile beraber geliyor hem belgede açıklıyor nasıl kullanılacağını hem de videoda açıklıyor QG, ESVRI web sitesi vektör için bunu yapıyor ve bunları çok lütfen analizi yapabiliyorsunuz şunu da sarmak istiyorum biz burada duvara duvara bir yaklaşım kullanmadık ben sadece bu polik onları görmek istedim sadece onları gösterdim ama o aracılık örneğini vermiştik ya duvardan duvara bir örnek de bir çalışma da yapabilirsiniz çalışmalarını da gösterebilirsiniz işte o en iyi yerler neresi, en uygun yerler neresi ortalama uygun yerler neresi hiç uygun olmayan yerler neresi şeklinde de yapabilirsiniz hem de vektör de hem de rastlerde bunları oluşturabilirsiniz hangi veriler elinize var, ona bağlı olarak değişir farklı yaklaşımlar kullanarak uygunluk haritalarını oluşturabilirsiniz daha sonra devam edeceğim sadece bir uygunluk haritası oluşturma işte yükseklik, raster bunları bir giriş yapmaya çalıştım en kredi sözü sana vereceğim sorular varsa da katılımcılardan memnuniyetle cevaplamaya çalışırım ya da sonuna mı saklıyoruz soruları eğitimin çalıştayım sorusun olan varsa şimdi de alabiliriz ya da devam edelim mi sonuna mı alalım dışlar yükseklik modellerine girelim mi şu an için soru yok peki o zaman müsaadenizle ikramımı paylaşacağım ben şimdi sizinde ceva biraz QJS'e nasıl çalışılır ufakça göstermeye çalıştı CBS'e kullanıyorsanız başka yazılımlar kullanıyorsanız QJS'de de bir bakın diyeceğim ben size zaten kendisi basitçe uygunluk haritaları nasıl oluşturulur, özel bir kullanım için arazi kullanım için onu hafifçe göstermeye çalıştı şimdi ben size kısa bir sunmam yapacağım ve uydudan gelen biriler iluk için nasıl kullanılır bunu göstereceğim ve sezar tekrar söz alacak ve ayar şafsasında dışlar yükseklik modellerine nasıl çalıştır onu gösterecek uzaktan algılama ile başlayalım çok geniş bir terim aslında uydular uzaktan veriyi alabileceğimiz platformlardan sadece bir tanesi uzaktan algılama fizik obje ile fiziksel temas sağlamadan objenin bilgisini almak olarak adlandırılıyor, ben size bir örnek vereceğim tarihten bir örnek olacak bu ve aydınlat sıcak diye düşünüyorum birinci dünya savaşında mesela güvercinleri kullanmışlar kamera takmışlar güvercinlerin altına ve böylece resim ve bilgi toplamasını sağlamışlar işte uzaktan algılama platformlardan bir tanesi de de buydu çok hoşuma giden bir uzaktan algılama platformu bu 1950'lere geçiyoruz 1957'de de ilk uydu uzaya gönderildi Sputnik'teyiz mi ama bugün artık çok fazla uyduğumuz var dünyamızın etrafını saran ve pek çok bilgi arayan, yıklayan insanlar için tüm bu veriler ücretsiz ve çok ücretsiz aslında ve bunlara bakmak güzel farklı türde yörüngeler var bunlardan bir etanete yer sabit yörüngesliği batıdan doğuya gidiyor ekvator da ekvatorun batısından doğuya aynı yönde gidiyor ve dünyanın döndüğü aynı yönde dönüyor oda bir de polar orbit, polar yörünge var solda görüyorsunuz bu sayede yine haritalamamıza yardımcı oluyor polar kutuptan kutupa olarak yörüngesi gerçekleşiyor onun da bu tayyede pek çok yerde komposit olarak farklı uydudan gelen görüntüler elde edilip mosaicler oluşturuluyor şimdi biz dece tayyip yükseklik modelleriyle çalışacaksak şunları da bilmeliyiz diye düşünüyorum bunlar bağlamında iki türde sensör kullanılabilir bunlardan bir tanesi aktif bir yerisi pasif türdesi sensörlerdir pasif ne anlama geliyor burada örneğini görüyorsunuz pasif örnek, güneşten gelen ışık yansıyor yansıdıktan sonra uydudan gelen sensöre gidiyor sensör onu yakalıyor bunu pasif diyoruz aktif de aynı uydu gene bu duyluluyor sensör alıyor doğrudan sensöre geliyor dalga boyları doğrudan sensör tarafından algılanıyor aktif dede haydi sensör enerji farklı aralıklarda dalga boyu aralıklarında algılıyor ve ölçülüyor farklı bir spektrumda aralıktan ölçüyor biz bunu bantlar diyoruz dalga boyucuna bağlı olarak bir tarafta görünür ışık var görünür ışık aslında bu spektrumda çok az bir yer kaptıyor görünmeyen ışık aslında spektrumda yer kaptayan şeyler işte bazı uydular infrarisi görünüyor yani görünür olmayan ışığı da görüyor elektron magnetik spektrumun farklı bölümlerinde yakalayabiliyor satacak fikir olsun diye gösteriyorum ben size farklı uyduların, farklı sensörleri var bu sensörlerde farklı dalga boyutlarında elektron magnetik spektrumun farklı dalga boyutlarında algılıyor biz de bunlara bantlar diyoruz farklı bantlarda bant aralıklarında ayak algılıyor hangi enerjiyi, hangi alandan hangi enerji algıladığına bağlı olarak bilgiyi, veriyi elde ediyor işte bu farklı bantları bir araya gitirebiliyoruz karma olarak kullanabiliyoruz bu vesileyle, görmek istediğimiz veriyi elde edebiliyoruz kırmızı mavi ve yeşili bir araya getirdiğimiz zaman mesela bunu elde ediyoruz bakın kolay bir şekilde arazi ortasarası elde ettik öyle değil mi üçünlü bir araya getirerek kentsel alanları vecitasyon alanlarıyla vecitasyon olmayan alanlarla bir araya getirdik, böyle bir maritazı ettik o nedenle orası ayrı bir dünyasında bilgi alabileceğimiz arazi ortasıyla ilgili bilgiye toplayabileceğimiz bir dünya tüm buydu dünyası aynı zamanda zaman içerisinin arazi ortası değişikliklerine görebileceğimiz bir dünyadan bahsediyoruz farklı bantları bir araya gelip vecitasyon endekslerine de elde edebiliyoruz vecitasyon endekslerinde bu yapılıyor aslında webinallerimizden bir tanesinde de bunu üşüyeceğiz endvi, evi tek çok vecitasyon endeks de var işte o kırmızı göstermiştim ya yakın infrared harita görüntüreyi de bir araya getiriliyor farklı görüntülerle de bir araya getirip bu endeksler elde edebiliyor ve zamansal çözünürlükte vecitasyon nasıl zaman eceksine değişmiş azalmış mı, yani biz gördüğünüzde azalmış mı azalmamış mı bunları da görebiliyoruz arazi bulunumu, takibinde azalık yaşımızı yerecek şeyler bunlar aynı zamanda uydudan gelen verileri toprak tozluluğunu izlemek için de kullanabiliriz toprak örnekle verilerimiz var ayar işte o nedenle bunu kullanmamız gerekmeyecektir ama böyle bir özelliği de var uydudan gelen verilerin kullanımı dediğiniz zaman şimdi uydular dan gelen verileri kullanarak vecitarlı yükseklik modelleri modellemesi de yapabiliyoruz zaten bunları da söylemiştim uzaktan arkalılama sistemleri bizler için mükemmel araçlar bu vesileyle arazi tarihbatının haritasına uyduruyoruz arazi tarihbatı modelleri vecitarlı yükseklik modelleri sadece uzaktan algılama verisiyle oluşturulmuyor öncelikle aynı zamanda topografi gizmeklerle servislerle de oluşturulabiliyor topografi karitalarla da oluşturulabiliyor, rolef karitaları elimize geçiyor bu vesileyle hem raster hem de rektör tabanda gösterilebiliyor bunlar tine triangular regular network kullanılarak ama bunlar genellikle uzaktan algılanan veriler kullanılarak oluşturuluyor ve raster katmanlarda raster alpliklarda gösteriliyor genellikle dijital yükseklik modelleri bilmiyorum bu niye böyle oldu ama trtm şatıl radar tabografi misyonu bu misyon 2000'de uzaya gönderildi radar verisi ortaya çıkardı 90 metrede çözünürlük veren dijital yükseklik modeli bu 30 metreyi yüksekliği çözünürlüğe kadar girebiliyor çünkü dünyaya neredeyse gösterilebiliyor gösterebiliyor ve ücretsiz trtm verisi olarak arayabiliyorsunuz bakın burada ayar şaşın 90 metrede dijital yükseklik modelini görüyorsunuz 30 metreyi kadar da girebiliyorsunuz dijital yükseklik modellerinde çok daha yakınını inebiliyorsunuz burada sadece yükseklik verisi almıyoruz aslında başka değişkenler de elde edebiliyoruz ne gibi bakı gibi ve eyim gibi bakı ve eyim de yine bizler için çok önemli değişkenler erasyon riskini görebilmek için özellikle eyim bizim için önemli özelliklerden bir tanesi olacak bakı da elde edilebilirim işte güneyemi bakıyor doğuyemi bakıyor kuzeyemi bakıyor ve benzerim başka topografik endeksler de var yine hesaplamanıza bile gerek yok bunları o doğrudan onların indirilmesini sağlayabiliyorsunuz internetten sen çok önce göstermeye çalıştım örnek olsun diye vaktimiz olmadığı için sen tekrar sözü sezere vereceğim o biraz daha açıklayacak dijital yükseklik modellerinde nasıl çalışacakmışız çalışabilirmişiz ve uydudan verilere nasıl elde edebilirmişiz bunu gösterecek iyi şeylerden bir tanesi üç farklı dijital yükseklik modelimiz var demiştim Ayşe için hangisini kullanacağız nasıl bu dijital yükseklik modellerine inceliyebiliriz hangisi en iyidir hangisi daha iyi bir hangisi problemidir bunu nasıl görebiliriz o değişkenleri nasıl alabiliriz QG'si kullanarak sözü göstermeye çalışacak kendisini sözü sana veriyorum şimdi son bölümle ilgili bir soru olursa ingressen açıkladı lütfen dile getirin on beş dakika bu arada Sezar senin tarafın için sözü sana veriyorum sonra soruları alacağız kurulandan mümkün olunca kasa kesmeye çalışacağım, nasıl konuşmaya çalışacağım sorularınız varsa da memnuniyetle tabii ki cevaplamaya çalışırız ben konuşurken de sorabilirsiniz şimdi burada benim ekranımı görüyorsunuz burada bırakmıştım zaten burada bazı DM'ler dijital yükseklik modellerini görüyorsunuz 30 ve 5 metreye kadar çünkü 5 metreye kadar inebileceğimizi söylemiştik ben hepsini beraber açmaya çalışacağım şimdi biraz inceliyeyim bakalım 5 metreye de en yukarı 5 metreye de en yukarı korumaya çalışacağım becerebilirsem sonra 30 diyeceğim sonra 90 diyeceğim şimdi biraz zoom yaparsak yakınlaştırırsak tüm havzada 10 of yapabiliyorsunuz bakın 5 metre, 30 metre ve 90 metre arasında 10 of yaptığım zaman çok da fak olmadığını göreceksiniz onu göstermeye çalıştım ama renklendirmeye başladığımızda muhtemelen pikselleri daha iyi göreceksiniz piksel boyutlarını daha iyi göreceksiniz ama haricem fikir versin diye şunu göstereceğim 90'da seçelim haricemizde seçelim ingrid'de gösterdik zaten her bir pikselde bir yüksekliğimiz var elevasyonumuz var bu matrik her bir hücede bir tane matrik var peki bu yüksekli kaynakları elevasyon kaynakları nereden geliyor yeri indirebileceğiniz farklı yerler var ingrid zaten bahsetmişti ilk önce evet biraz daha karite üzerine çuvanayarak kontroller yapabilirsiniz mesela earth explorer görüyorsunuz mesela 90 metrekuzaklık ya da cm bahsettiğim cm buradan geliyor alos var burada ben videoyu çalıştırayım göstereyim isterseniz ben bunu örneklere ekleyemiyorum ama bu alos bal sar ek bir araç araştır 12 uçuk 30 metre arasında çözüm veriyorlardır ve srtm 90 metredem mevcut sahiptir mevcut kolay bir şekilde kullanabileceğiniz verilerden alabileceğiniz araçlar mesela hayrıda bir srtm ya da srtm ya da srtm seçerek kullanabilirsiniz mesela 90 metrekli bir meslim vardır çok uzun yıllardır kullanılan bir araçları aslında ve bu da aster cdm kombinasyonu durdu daha önceki araçda aster yani 30 metrelik bir çözünürlüğü vardır bunun nasıl onun öğrenilir bu ve aynı zamanda google earth engine videosunuz sonraki weblerde bu kanu bahsedeceğiz ve mesela 90 metrelik yüksek bir günüdür mesela cgr evet burada google earth engine değişleyebilirsiniz verileri ve ondan sonra indirebilirsiniz verileri farklı araçları göstermeye çalışıyoruz farklı imkanları sunmaya çalışıyoruz ve evet projenizi sağlı olur ya da etkili alanıza sağlı olarak ya da ulusal düzeyde çalışıyorsanız farklı araçlar kullanabilirsiniz mesela daha küçük alanlar için daha küçük yüksek olması lazım evet bu temel çözünürlüğü simboloji ile simboloji yemesi ile giremek farklı orksiyonları görüyorsunuz dmfarkı renklerle işaret verilirsiniz oradan mesela çok ciddi bir seçenek var durumda çok farklı geniş elbazeye sahiptir renk konusunda oran evet mesela mesela topograf için farklı paletler vardır evet burada ekleyebileceğiniz, koyabileceğiniz farklı orksiyonlar çok çok orksiyon vardır mesela daha güzel görünmesi için farklı orksiyonları seçebilirsiniz renklerin değiştirilirsiniz mesela 1400 m2 renklerin arasında bir farkla görebiliyorsunuz beyaz daha yeşil mesela fiksellere görebiliyorsunuz evet şimdi onları kıyaslayacağım şimdi bütün herkese rengi korumayı çalışmayacağım stili kukuyalayabilirsiniz evet buraya yapıştırabilirsiniz bu araştırda stili evet hepsinin stili aynıdır şuan evet farkları görebiliyorum 90 m2 fiksellerle 30 m2 serisindeki farkları görebiliyorum evet biraz farklı daha daha güzel gözüküyor burada keşfetmek için üretmek için süredir farklı araştırdığınızı mesela analize geldiğiniz zaman rahatsızdır farklı araçlara görebiliyorsunuz mesela slow mesela slow, Amy'i ölçmek için farklı araçlar vardır bu araç aslında çok önemlidir çünkü enkler farkıdır fark özellikle sahipte su, bu arada özellikleri farkıdır dolayısıyla mesela hill shade özelliği de vardır burada yani burada farklı daha açık kaynak seçerek daha açık bir şekilde görebilirsiniz dokununun farklı olduğuna görebileceksiniz hayata da ve deminizi daha iyi keşfetmek için yardımcı olacaktır mesela bu projeyi bu projeden çıkalım ve bir tane son zamanları sakladım projeyi siz de göstermek istiyorum ben oradaki eğitimleri her şeyi hesapladım farklı lekyenleri hesapladım mesela DM'i 90 metre burada ne yapayım ben evet daha önce kullandığım reklere kullandım size gösterimi reklere kullandım ayar şişisinde ve normal renklendirme burada ve bu renkleri katmanların renklerini görüyorsunuz katmanların hızı çıkıyor ve multiplaya basarsam iki tane katmanın renklerini görebiliyorum ve arkadaki katmanların renklerini görebiliyorum evet ben gördüğünüz gibi renkli versiyonunu görebiliyorum iyi günlerin evet yükseklik alanları görebiliyorum yükseklik alanları görebiliyorum ve 30 metre çözünürlükle, çözünürlük versiyonuyla fiyaslayabilirim mesela daha iyi gösterdiğini görebiliyorsunuz 30 metrelik olunca daha detaylı birçil görebiliyorsunuz ve 5 metrelik çözünürlükleri görebiliyoruz 5 metrelik çözünürlükleri 30 metrelik çözünürlükleri görebiliyorsunuz 5 metre daha güzel 30 metreye göre bu x'ler arasındaki farklara görüyorsunuz buradaki pixel 90 1 metre ama bunların hepsi farklı bir modeldir bu raster modelidir ingredin dediği gibi farklı uzay farklı ağaçlara kullanarak farklı modeller kuruyordur farklı oyunlar farklı hatalar çıkarabilirsiniz ve farklı çözünürlükleri kullanabilirsiniz tabii ki kendi özelliği vardı 5 metrelik çözünürlükleri daha çok detaylı görebiliyorsunuz 90 metrelik çözünürlükleri görebiliyorsunuz evet bu netçik evet çözünürlük ne kadar yüksek olursa hepimiz için de ama bu her zaman iyidir farklı özellikler için farklı çözünürlükler sağ olsun olabilir mesela e-min hesaplarının oradan 90 metre dm90 metri olunca e-min görüyorsunuz koyu renkler mesela soğuklar rın odada görüyoruz beyaz renkler bunlar evet bu dağlık alan e-min yukarı doğru dini beyaz renkle olduğunu görüyorsunuz evet e-inleri farklı haritalara koyunca mesela hepsini koyalım diyelim e-in 30 metrelik çözünürlükleri burada görüyorsunuz ve 5 metrelik çözünürlükleri göstereceğim burada ki her zaman ben e-inleri kontrol ederim çünkü o zaman dm'in nasıl modelleştiğini modellendiğini kontrol edebiliyorsunuz e-inleri bakarak burada çizgiler 30 metreye inince bu çizgileri bazıları görebiliyorsunuz 5 metreye inince çözünürlüğünüz 5 metreye inince bu e-inle düz çizgiler görebiliyorsunuz mesela ve beyaz çizgiler ve kontrol çizgileri görebiliyorsunuz farklı modeller kullanıyoruz burada her modellerde bir sıkıntısı vardır mesela dm90 metrografik mesela bir istenede kullanılmakta bu mesela selalanları kontrol etmek ister istediğin zamanı bağlı bozukluklar çaptırmalar görebiliyorsunuz yani burada hangi bir şiir mesela roziyonla ilgili bilgiyi istiyorsanız bunları göz önünde vundurmanız lazım pardon, hiç bilmiyorum konuşuyor bantla bir kokuluk yaşandır evet plug in'i görebiliyorsunuz plug in'i girdiğiniz zaman plug in manajları girdiğiniz zaman profiller göreceksiniz profiles isminde ve profile toolları seçtiğiniz zaman farklı plug in'leri görebiliyorsunuz farklı profile tool araçları görebiliyorsunuz o da bir plug in'dir ve profili oluşturmak için bu araçların herhangi bir tanesini kullanabilirsiniz mesela benim profil plug in'im de eklentim diyelim onu seçiyorum evet neden bulamadığımı ben de anlamış değilim şu an 5 dakika mı sıkıldı sonlandırmak için bunlar da varsa onları da alacağız cesar evet buradaydı az önce ama şu an giremiyorum ama profillerin herhangi tanesini kullanarak oruçları bile ısralanınızı çeşitle farklı diye demelerin profilleri nasıl oluştuğunu görebiliyorsunuz iyi gideriniz da alıp görebilirsiniz ve demelerin nasıl hareket ettiğini görebilirsiniz ve her zaman yapacağınız yöntem sula kılanın şekili çizmek onları betinlemektir hafızalarları betimlemektir rastcia yes mesela burada yüksekli karitasını ekliyorsunuz onun için zaten ben de çok evet çok bilgi görebilirsiniz ama nehirlerinin ağlını da görebilirsiniz burda ve haritalan üstüne koyabilirsiniz. Mesela Bing Maps diyelim. Bing Satellite'de de Bing koyduğu sunup seçilimiz olan. Evet, burada Bing'den Image koyabilirim ve hafzamı görüyorum. Mikro hafzamı görüyorum. Benim bilgiler arasındaki hafızı görebiliyoruz. Bilgiler nasıl bağlandığını görebiliyorsunuz burada ve DM'nin güzel bir çalıştığınızı görebiliyorum. Evet, 90 metrelik çözünürlüğü burada görüyorsunuz. Bazı nehirler var. Bunu da görebiliyorsunuz. Çözünürlüğüm iyi olduğunu düşünüyorum. Akıyor, hafızı gereken yere akıyor. Yani modelinize bağlı olarak güzel bir seçinek olabilir kullanmak için. Mesela 5 metrelik DM için. Bu da akıldılar, akarsolar ve bu akursoların nasıl, nereye takip edin, ne doğru gittiğini görebiliyorsunuz. Mesela bazı bölgelerde alanlarda bazı hatalar verebiliyor. Belki orada bir şeyler, oluşmakta bir şeyler var. Ama genel olarak bölgede ki resmi ilgiler vesileştirebiliyorsunuz. Mesela ilaç, çizgi yerini, ilaç bölgelerini, alanlarını görebiliyorsunuz. Bu akarsoların nereye aklını da görebiliyorsunuz. Mesela yolun geçiyor, yolun altından mı geçiyor, onları görebiliyorsunuz. Yani farklı modeli nasıl çok da sizlere göndermeye çalıştığımı cehennemezsiniz ve vehir anı, betimlemeniz her zaman, betimlemeniz kalsiyelerim her zaman. Nerede doğru olduğunu, nerede problemli olduğunu kendinizde belki anlarsınız. Mesela burada seller olmuş ki ya da sorunlar olmuş gibi bir şekilde gösteriyor. Ona da görebilirsiniz. Farklı enekslerden bahsettiği İmrit. Demelde, iyi mi? Evet, burada bir iyi bir gördük. Burada aspekt de vardı. Kuzey evi, Bakan Yelir'i görüyorsunuz. Kişik tarih, İçaretli alanlar görüyorsunuz. Bu da dağlık alanlarda eğinleri görebiliyorsunuz. Zecretas Yavun'un ne kadar farklı hareket ettiğini görebiliyorsunuz. Ve çok önemli bir işken. Farklı şeyler de çıkarabilirsiniz. Bu da mesela arazenin haritası. Ve Farklı İm de olsa ya da validesiniz. Vadi haritası ya da İm haritası çıkarabilirsiniz. Ya da İm'in üç kısmı ya da alt kısmı bunları da bakabilirsiniz. Farklı eneksler görebilirsiniz burada. Ve Farklı eneksleri görebilirsiniz. Bu da çilirde ki bir örneği görebilirsiniz. Daha mı fazla gün yaşalıyor, daha mı az gün yaşalıyor. Bu özellikle telimi bu ulaşma hesaplamalarında kullanabilirsiniz. Toprak eridiyorum. Pek çok farklı olası var aslında. Farklı enekslerine tak kılgıl ört motorundan elde edebileceğiniz. Ama QC'ye yetede bazı yerleşik araştalar var. Bunlardan bir tanesi re slof nokta aspect. Profik kurvatörünü gösteriyor, size bakıya İm'i gösteriyor. Farklı değişkenler gösteriyor. İm'den elde edebileceğiniz ilgileri veriyor. Farklı değişkenlerden harita üretilmek için kullanabileceğiniz araçlar. İşte erizyon mu istiyorsunuz artık. Ve benzeri ve benzeri. Şimdi buraya da slof nokta üretilmek için kullanabilirsiniz. Bu da kılgıl ört motorundan elde edebileceğiniz. Farklı değişkenlerden harita üretilmek için kullanabileceğiniz araçlar. İşte erizyon mu istiyorsunuz artık. Ve benzeri ve benzeri. Şimdi buraya da slof iyi mi ekleyeceğim. Slofu yazdıktan sonra farklı araçları bize veriyor bakın. Şurada iyi, bakı ve kurvatör. Farkı yazılımlar verdi. Graspınlardan bir tanesi, Taga bir yeri. QC'ye de bunlar entegre olarak severiliyor zaten. Şuraya geldiğinizde... hangi farklı metodoloji istediğinizi, kullanmak istediğinizi seçebiliyorsunuz. Ve hangi entegre hesaplamak istediğinizi de acıkça buraya yazabiliyorsunuz. Çok fazla araç var aslında. Ben size şöyle basitçe bir göstermeye çalıştım. Bunları kullanmak kolay. Hazır da şu anda. DM için, yandıişler yüksekli modelleri için kullanabilirsiniz. O kartı olarak sınırlarını çıkarmak için, su kütülerin sınırlarını çıkarmak için, farklı entegre hesaplamak için kullanabileceğiniz pek çok güzel araç olduğunu anlatmaya çalıştım. Dijital yükseklik modelleri dediğimiz zaman, bunların hepsinden faydalanabiliyorsunuz. Peki, buraya kadardı. Bu kadardı. Sorunuz varsa da, şimdi vaktimiz kaldı diye düşünüyorum. Sorut olan varsa, dinleyebilirim şimdi sizi. Biraz hızlı geçtik, farkımıza iyiyim. Çok da fazla vaktimiz yoktu. Çok şey göstermek için az vaktimiz vardı. Sezar, Engec, teşekkür ediyoruz öncelikle. Mustafa Bey'in sanırım bir sorutu vardı. Ben Sezar Bey'e ve İngilt Hanım'a teşekkür ediyorum. Güzel sunumlarından dolayı. Gerçekten özellikle raster verilerle alakalı sunum bayağı hızlı bir şekilde geçti. Daha detaylı olsa daha memnun olurduk. Yalnız şimdi özellikle doksan metre, otuz metre ve beş metrelik demlerden elde edilen verilerin görüntüyle örtüşmesine baktığımız zaman özellikle doksan ve otuz metrelikten elde edilen verilerin örtüşmediğini, ama beş metre verilerin görüntüyle örtüştüğünü ama bunda da ciddi hatalar olduğunu gördük. Bu hatalar muhtemelen demin oluşturulmasından kaynaklanan hatalar. Mesela bir arazide bir mısır varsa düz bir arazide, olduğu için veri veya bir taşlı taşların kayaların yoğun olduğu bir yerde yere değmediği için ormanlık alanlarda yere değmediği için nokta o alanlar daha böyle verileri veya elektrik direklerinin üzerine denk geldiği yerlerin farklı olduklarını gördük. Bunları gidermek için önerilen bir metot var mı özellikle beş metrelik demlerin kullanılmasında bunlar gidermek için yapmamız gereken ekstra bir analizle bunları düzeltebiliyor muyuz? En sonunda mesela water shed derelerin yerlerini gösterdi. Orada bile tarlaların ortalarında su akıntısı olduğunu gördük. Ama aslında arazide böyle bir veriler yoktu. Bunlar düzeltmek için bir analiz metodumuz var mı? Teşekkür ediyorum. Ok. Güzel. Şimdi o zaman size bir şey daha göstermek istiyorum. Buracıma geri geldim. Hemen olarak bir saniye önce size bir şey göstereceğim. Bu iyiyim için. Şuraya atlık ekledim. Buraya bir de ila maçyon modeli koyduk ve böyle bir profil elimizle çekti. Bir dilim. Alandan bir dilimi aldık gibi düşünün. Bunu aldık. Bu vesileyle farklı DM'le arasındaki farklılığı da görebiliyorsunuz. Şimdi bir açayım. Onun üzerine konuşalım o zaman. Bir atlık ekleyin ben oraya. Çünkü ben çözünürlüğü artırmıştım. Şu anda o yüzden ekranında hiçbir şey göremiyorum. Şunu bir geri düzelteyim. Peki. Ya sana yaptım gibi geliyor ama. Tamam. Şimdi daha iyi bir değerleme karşılaştırma göstereceğim. Bir farklı DM'le Dışarif Teknik modeliyle biraz onu inceleyeceğiz. Burada. Peki şimdi olacak. Haklısınız. Bu modeli baktığımızda evet sıkıntılar var. Hatalar var. Biri de hatalar var. Burada da olduğu gibi. Bunu aşağıdaki görüntüden de anlayabiliyorsunuz. Bu araçlara denk geliyor. Bir şey var. 5 metrek DM'i modeli kontrol ettiğimizde burada ve zoom yaptığımızda bir düz alan var. Daha sonra iniyor. Düz alan var. Bir de siyah çizgi var. Yani düz bir hat var. Misbeten düz bir hat var. Birinin menşesi nedeniyle bu. Normalde görüntüler farklı farklı görüntüden veya drone'dan gelen verileri kullanırken biraz işlemden işlemden geçirmeniz lazım. Araçları orada ağaçları kaldırmak için hataları kaldırmak için. Burada indik yapabileceğiniz şeyler var. Orijinal veri elinizdeyse bunu farklı bir şekilde proses edersiniz, işlersiniz, veriyi katağları kaldırabilirsiniz. Orijinal veri elinizdeyse. Evet araçları buradan, ağaçları buradan kaldırmadan bir yolu var. Ama bunu kaldırırken artifact oluşturursunuz. Şurası gibi mesela. Hatta oluşturursunuz. Buradaki az önceki aşağıda direklerle alakalı bir yer vardı. Ne vardı efendim diyemedik. Direktlerin geçtiği bir alan var. Aha şimdi görüntü üzerinden burası. Bakın gösteriyor. Mesela bu bir hata. Bu nasıl gidilebiliriz? Elektrik direkleri. Evet, buradayız. Mask gelebilirsiniz. Ve interpolasyon yapabilirsiniz. Bu görüntü esnasında ve interpolasyon olabilir. Yani bu görüntü esnasında bize bir sıkıntı elde etmiyor. Ama buradan elde ettiğimiz yeni veriler mesela tin oluşturmada veya slope oluşturmada veya hilç eğit oluşturmada. Ciddi hatalarla karşılaşıyorsun. Yani bu tabi lokal bir hata. Ama bazen oluyor ki hata çok fazla. Mesela şurada da gördüğünüz gibi görüntünün tam ortasında ağaçlar var. Bunları gideremediğimiz sürece buradan elde ettiğimiz slopelar daha ciddi hatalar oluşuyor. Yani bu hataları gidermek için önerebileceğimiz bir metoducu var mı bize? Yani bakın. Aslında çukur yok orada. Evet. Bu hata evet. Evet sanki orada çukurlar varmış gibi gözüküyor. Burada bir araç var. Sizin kullanabileceğiniz pitch pitch removal Yani boşlu kaldırma veya boşlukları doldurma deniyor o araca. Bu vesileyle modelde boşluk olmayacak. Onu gösteriyorum sağda tarafta şu anda size. Doldur diyor bakın doldur aracı bu. Bunu seçtiğiniz zaman bu bir titre gibi bir şey. Yüksekli katmanlarında doldurma yapıyor. O boşlukları dolduruyor. O nedenle bu araç oraya bir filtre uyguluyor ve o boşlukları veriyle dolduruyor. O nedenle muhtemelen çözer bu problemi bazılarını çözer diye düşünüyorum. Böyle bir fikre kullanabilirsiniz belki. Yani çok küçük problemleri çözüyor ama büyük problemlerde sıkıntı diyor. Neyse yine de teşekkür ediyorum Sezar Bey'e verdiği bilgiler için. Tamam. Bir şey daha var. Yapabileceğiniz modelinizi sinformatı çekeceksiniz. Dışarı çekeceksiniz. Bu demi dönüştürürsünüz. Meşret dönüştürürsünüz. Vektor modeli bu. Triangular regular network dediğimiz şey ona dönüştürürsünüz. Tine. Daha sonra rastere tekrar da dönüştürürsünüz. Ama geliyor. Temel olarak. Çözüm olmuyor yalnız. Yani denedi konuları. Çözüm olmuyor. Orijinal veriler elinizde var diyelim. Bu modeli oluşturmak için kullandığınız bir stereoskopi görüntüsünden geliyor diyelim. Ya da bu veriler orijinal veriniz neyse artık. Ne orijinal veriniz? Ne diyelim? Orijinal veriler elimizle bu ayaşla alakalı burada en çok karşılaştığımız bu problem. Diğer aracı çalışmalarımızda da makineyle yapılan dem oluşturmada otuz metre otuz metre'ler veya on metreliklerlerde yapılanlarda bu tarz hatalar dijital oluşturulan verilerde bu hatalarla karşılaşıyoruz. Ama daha sonra manuel düzeltme yapılmadığı sürece büyük alanlarda bu hatalar çok karşımıza geliyor. Bu hataları da çok engebeli yani kırıklı olduğu için bu da zeminle elde ettiğimiz yorum hatalarında bir hatalara sebep oluyor. Ya Ya, complicated. Evet, karmaşap ediyorum. Ama orijinal veri yani bu modeli oluşturmak için oluştururuz orijinal veriniz elinizdeyse mesela bu burada ağaçlıklar var mesela bunu yoğun olduğu zaman ciddi hatalar oluşuyor. Hani bunu güzarda edebiliyorsun sohap oluştuktan sonra ama bunun daha yoğun olduğunu düşünün tarım alanlarda yoğun bir şekilde olduğunu düşünün o zaman biz bunu çözmek için bayağı uğraşmamız gerekiyor. bayağı elemini öyle ulaşmamız gerekiyor. Evet. Evet. anlıyorum açlar özellikle ve buradaki boşluklar ve kontür kontür çizgeler burada anlıyorum ne demek istediğinizi az önce gözler elektrik direktleriydi elektrik direktleri yüksek elektrik direktlerin olduğu yerlerde daha inatahlar oluyor. yüksek gerilim hatalarını yüksek gerilim haklı bunlar çukurluk değil aslında yükseklik yine de şukur doldurucu yapabilirsiniz az önce göstermiştim mi ya fazla boşlukları doldurmak için şukur doldurucu aracından pek güzel kullanıp bunları kazanmaya çalışabiliriz 5 metreden 10 metreye geçebilirsiniz ya da 15 metreye geçtiğinizde o zaman tekrar remodeleme yaparsınız yüksek çözünürlükte böyle bir şey aklıma geliyor işte böyle bir yeniden modeleme yaptığınızda belki de bunlar otelmiş o otelikten otelikten kalkar ama ne olur çözünürlükte kaybolur öyle değil mi pek çözünürlüğünde kaybetmiş olursunuz 15 metreye çıkmış olursunuz o da bir gerçek o nedenle bir tray defasında seçeceksiniz artık o mu bu mu şimdi su su kütlelerine bakacak olursak su hatlarına bakalım pek çok yerde bu model iyi aslında çoğu hatta iyi yakalamış su kütlelerini iyi yakalamış çoğu şey iyi yakalamış aslında o hataları kaldırılır diye bu model oluşturmak için orijinal veri eliniz değil mi? sadece model mi var elinizde şu an için? biri yok mu? sadece model var elimizde orijinal veri yok orijinal veri orijinal veri orijinal veri orijinal veri orijinal veri orijinal veri olsaydı çözmediniz çünkü onu demeye çalışırsan daha kolay çözerdiniz ama orijinal veri yoksa haklısınız sadece model varsa çözmeye çalışabilirsiniz bazı şeyleri çözersiniz bazıları çözemeyebilirsiniz çünkü normalde bir şeyi çözmeye çalışırken diğeni bozarsınız böyle şeylerde de böyle bir sıkıntı olabilir dikkat etmek lazım bu arada can derken diğeni bozmamaya teşekkür ederim ama ben biraz deneyeceğim pek daha sonra deneyeceğim teşekkür ederim sağol sağol teşekkürler Mustafa bey başka sorusu olanlar mı acaba yok sanırım o zaman bu webin arın sonuna geldik Sara bir şey söylemek istiyor musun o kapatabilen çok teşekkür ediyorum hayır herkese teşekkür ediyorum katıldıkları için başka ilave edeceğim bir şey yok bir kez teşekkürler çok teşekkür ediyorum inget ve sezara bu sunumları için sizlere de katılımınız için çok teşekkür ediyorum ve tercümanlarımız deniz hanım ve kıyalanımıza çok teşekkürler çok güzel tercümeler için yine herhangi bir sorunu da olursa hem sezar ve ingre'de hem de bizlere iletebilirsiniz daha sonra cevaplanmak üzere o zaman üçüncü webinaki görüşmek üzere afedersiniz ailen hanım bu günkü derslerin video görüntülerini sizlerle mi temizledeceğiz tabii ki arkadaşlarım çok canım ingilizce olarak kaydettiler onun linkini göndereceğiz size çok teşekkür ediyorum çok sağlık teşekkür ederiz sağ olun hoşça kalın