 Hər bir siyasi partiya ona görə yaradılır ki, siyasi hakimiyyətə iddiyalı olur. Siyasi hakimiyyətə iddiyalı partiya prezident seçkisi indiştirək etmək üçün qüspeşmin imza toplayır. Ər o bir ayərzində qüspeşmin imzana toplayır prezidentdəyə namizəd olabilirsə, nə görə on minimzana toplayabilmək? Ər hər bir siyasi partiya nə bilə gəlir ki, hər bir siyasi partiya nün qüsəkidir. Yəni, gücü sosial bazı salonların bunu toplayma qəmkənləri var. Dəyərdiniz, leclər, kanalın olsun eferindən sizlər. Salam, nəyirəm. Eferdən mən Şəmi, mən sizinləyəm. Konu arama isə deftat milli ZF Partiya sınırsədirir. Razi Nurlayevdir. Razi Bəyi, xoş gördü sizi. Xoş gördü. Razi Bəyi, yarın ki, məlumatınız var. Bir deftat olaraq, həm partiya sərdir olaraq, siyasi partiyalar haqqında yeni qanun hazırlanır. Mətpatda gədən məlumata görə, artıq Səntiyabın 28-ində, milli məzis də bu barədə müzakərlə rəparlayacaq, istimai dinləmə müəyyən edilib. Sizin bir partiya sərdir, deftat kimi bu qanun barədə fikirləndə iştmək maraqlı olaldı. Yeni qanuna nəyə kəs faydı? Yəni, əslində bilirsiniz ki, bu siyasi partiyalar haqqında köhnə qanun var. Yəni, bu partiyaların faaliyyatının daha da inşaq etməsində, yoxsa onların faaliyyatının mərtut ulaşdırılmasına hesaplanır. Həzır ki, müvcud qanun 1992-ci ildə qəbul olunub, o günlən bugünə 30 il keçi. Və mənim yadımdadır ki, hələ, atət zamanı 2010-ci ildən öncə, 2010-ci ildən sonrada siyasi partiyalar haqqında qanuna dəşlik tələbi var idi. Və bunu yalnız beynə haqq təşkilatlar, veneysiya, kamesiyası yox. Həmdə ki, Azərbaycanda müxalifət partiyalarıda tələbki birəli sürürdü. Mənim özüm yadımdadır ki, məlikədə 15-20 bundan qabarda siyasi partiyalar haqqında qanuna əsasla dəşliklər tələbi rəli sürürdü. Həmdə o müdyalar mənim yadımdan çıxım və bunu Azərbaycanda mövcudu olan, demək olar ki, əksər partiyalar səsləndirmişdir. 30 il keçi və 4 çox sular haqqlıq, durulluq və s. həri, həmdə yeni yeni qanunlar qəbul olunur. Bana görə də yeni qanunun qəbul olunmasına ciddi ehtiyac var idi. Həmdə bu bir sosial tələbi kimi də, mən bunu siyasi partiyalar tərəfindən sosial tələbi kimi də başa düşürəm. Zəmən burada belə bir problem görmürəm. Məsələ, bu arasındadır ki, bəyində oradan nəraxatlıq doğuracağın səbəblərdən birə göstərilir ki, 10.000 nəfərlə siyasi partiyanın yaratılmasında üzüf kimi iştirak etməlidir. Həmdə her bir siyasi partiya ona görə yaratılır ki, siyasi hakimiyyətə iddiyalı olur. Siyasi hakimiyyətə iddiyalı partiya, prezident seçkisində iştirak etməkdir, 5.000 münimzə toplayır. Əgər o bir ayərzində, 5.000 münimzə toplayır, prezidentiyyə namizəd olabilirsə, nə, 10.000 münimzə toplayır bilməz. Və nə bilə gəlir ki, hər bir siyasi partiyanın çıyrısını, yəni gücü sosial basas olanların, bunu toplama qəmkənləri var. Və bundan qorxmaq lazım deyir. Və əlav olaraq deyim ki, milli məcəsin internet səifəsində yerləşdirilən, həmin o qanunun da ilkün variantıdır. Bu o demək deyir ki, bu qəbul olunur. Hər hər 20.000 münimzə toplayır biləcək çıyrıləcək, parlam entə 3.000 münimzə toplayır biləcək, təklif və tövbsiyyələr qəbul olunacaq. Ona görədə, nə nəsə biləyirəm ki, əndoqada dəşiklik olabilər, müxtələt təkliflər dinlənilə bilər, burada bir problem görürbərəm. Ölə, dediniz kimi, bəzi partiya sədirləri, 10.000 mün testinin, yəni partiya yaradılarken, məsana narhaslıqla qarşılayanlar var. Yəni zamanda açlanan məlumata görə, həm də 2 dəfə səskidə aradıl iştirak etməyən partiyaların qanunun qəbulundan 3 ay sonra lərvediləcəyi barədə də məlumatlar gəzi. Yəni zamanda, onu da deyim ki, hər hansı partiya kimsə 10.000 manattan attıq iani edə bilməz. Bunu da partiyaların fəalətində yönelik məhdudiyyətlər kimi gəvlidənlər var? Bilirsiniz, qanunun xoşa gələn tərəfi dolu, xoşa gəlməyən tərəfi dolu. Də hər kəsiz ki, qanunlar daha yumşar olsun, əl çatan olsun və s. Bunu da başa düşmək olar. Ama imobilikdə mən deyim ki, 10.000 mün üzvün toflanması siyasi partiyar biçimdə də çətin olmamalı. Təbii ki, çətin partisi, üzv toflanmalar əziyyətli bir məsələ de, keçmiyə azərbaycanında hal hazırləyində 60 partiyar oldu qeydiqətlən keçim. Və hətta 60-an daha çoxdur. Ama bugün indi biz məsələn küçələ gidək bir soru keçirsək, azərbaycan qalğından sorursak, nə qədə partiyar tanıyor, nə qədə partiyar leaderi, partiyar sədri tanıyor. O baxımdan bəkədə bu qanunun bu şəkildə tərəfi dolu məsələ 10.000 mün üzvünə başlaması, məkədə mövcud partiyalarında üzvüləşməsinə, mərkəd üzvüləşməsinə gücülü bir inəcə partiyanın yaranmasına qətkətlərəcək. Biz həm-i şəməkər bunu istəməmişik. Bu mənim üçün ona görəməm məsələn düşünür, məkəd ərbaycan xalıqınında şəxsən mənim partiyan bunda, özümün damarları buna görəcə rafiri ki, mənə qazi əmkəm ki, istəmişdik ki, qürasi olsun, təməni üzvüləşmə olsun, partiyalar gücülənsin, üzvülərimiz istəmişik. Ona görədə bu onun üçündür mükən yaratacaq. Qaldı ki, iki dəfədən çox seçki dəştirak etmirisələr bulunması məsələtində israf edən partiyalardan və siyasi liderlədən bir də mən olmuşam, bugün də bu təklifi mən dəstəkliyirəm, bu təklifi mən də fəqdim etmişem partiyamızın təklifi kimi. Çünki siyasi partiyal varsa siyasətləştirak etməldi, seçki dəştirak etməldi. Saxta karlıq var, istəmirəm, gücüm yoxdur, bu dəfəq hətqime dəydilər, imkan yoxdur, şəra et yoxdur, mühüt yaratılımı istəsəyirə deyip, uzun illər birini siyasətləştirak etmək azərbaycan xalqından nə veririr, o siyasət parti yenə verir. Ənə siyasət partiya olunmaq istəmirəm, hərəkət olabilər, qeyhətə olabilər, bəl bir başka bir ricma olabilər, amma siyasət partiya Razi bəl, balaxlıdır sizin rəhbəliyyətiniz parkyanın nə qədər üzvü var? Ənəm, biz min 500-ə yaxın üzvümüzlə qeydiyyət üçün mürajət etmiştik. Min 400-i 90 nəfərə yaxın şətlə mürajət etmiştik və belə şəkildədən qeydiyyətə alınmışır. Amma bu o deməkdir ki, bizim elə üzvümüz bu qədər idi, bu qədər. Çünki kanunun tələbinə görə min nəfər təqdim etməlidir. Biz min 400-i 90-ə yaxın üzvümüzlə təqdim etməkdir. Al-hazırda parkyanın real üzvülərinin son bir ay bundan qabağı mən deyim ki, rəsimi 400-i 800-ə qədər idi. Mən deyim ki, əgər mən parkyada üzvü yəqə bilmirəm və s. bu deyil. Əgər biz məsələn, mən çağrış etsən və biz başlasak, belkədə deyim ki, əzərbaycanda ən çox demək, bir həftə ərzində üzüf toplayan bizim parkya olar. Amma niye üzüf toplayabilmirəm? Güniyan marağlı deyil ki, daha çox üzvü olsun. Ona görə marağlı deyil idi ki, əzərbaycanda siyasi parkyanında haçox üzvulanda orada haçox üzv problemlə qarşılaşır, tələblə qarşılaşır. Onların mənəvi, maddi, humanitar təsildi gəx ehqiyaclarını ödəməkdə çəfinlik çəkirik, əsərbaycanda qarşıda davam getirmək olmuruz. Daha çox üzv, daha çox problemlə deməkdir, daha çox üzv ona görə də, bir çox parkyalar məsələn, üzümlikə meyilləmirdə. Amma yeni qanulla mənizdə bilirəm ki, siyasi parkyaların faaliyyət göstərməsi üçün deməyin imkanlar yeradılar. Onlar üçün daha yaxşı bir mühit olacaq ki, faaliyyət göstərə bilsinlər, və bunun içerisində daha çox üzvə malik olma, siyasi parkyanı xıntıya soqmayacaq. Daha çox üzvünün daha çox maddi imkanlaraya ihtiyacı var. Daha çox böyük parkyanın daha çox maliyə risoslarına çıxşı lazımdır. Daha çox maliyə lazımdır ki, bu qədər üzvü idaredə biləsən, o üzvülərin miting ihtiyacı olabilər, aksiyaya ihtiyacı olabilir. Bunların özlərinin digər-digər müxtəlif problemlər olur. Və bizdə də siyasi parkyalardaki könüllülük principlərə əvvəllər daha gözüləyidir. İndi isə bunlar zəifliyəyir. O baxımdan mənisə bilirəm ki, yeni qanun daha çox üzvü malik olmaqa rəmin parkyaların xıntılara salmayacaq. Burada bir məqam digər-dik ki, hazırda bilirsiniz ki, parlamentdə təmsil olunmayan parkyalar dövlət maliyə ayırmır. Yeni qanunla necə olacaq? Yəni, bu parlamentdə təmsil olunmayan parkyalara maliyə yardımı ayıracaq yoxsa necə? Mənim əslində təkliflərimdən verdiyim təkizlərdən də birə bu olub ki, səçkilərdə iştirakə görə, bütün dünyada belə iştirakiydir və hansı faistə soqlayırsa ona uyğun parlamentə düşən parkyalara verilir. Həmə düşməyən parkyalara da dövlət mücəsinlə müəyyən vəsaidlər uydən etsinməm. Bunun tərəfləriyəm. Amma əndi bu, ən çox müzakirədər olunacaq, o iştirmaya müzakirədər parlamentə müzakir olunacaq məsələrdən bir olacaq. Və o zaman biz biləcək ki, hansı qərarlar iştət daha çox-tət çoxluq ağla bilər. Amma mən razıyam ki, siyasi partiyaların maddi imkanları, maliə imkanları daha gücür olsun. Tünquz daha gücürü mali imkanları olanda parkyanın asıllıqa azalır. Onlar daha çox güclənə bilirlər. Az soqdur yaradılır. Və Azərbaycanda siyasi mediniyyətin də formulaşması başarır. Bu həm də Azərbaycanda demokratik proseslərin daha da inkişafı üçün bir təkandır. Razı bəyi, bilmə qam da digətdə ki, biləcək ki, Azərbaycanda seçki sistemi ancaq majoritar qadədə parlı. Yəni, proseslərin seçki sistemi Azərbaycanda mövcud olmalıq halda. İnsanlar partiyalara üzv olmaqa maraqlı olar mı? Yəni, bu partiyalar, bu omin üzvünləcə yıxısınlar. Haqlı sualdı. Dünyanın müxtəlif ölkələrin də bizim kiptə olan ölkələrdə var. O həmin ölkələrdə gücürü partiyasistimində var və s. Amma bizdə birə sərqli yanaşmalardı. Mən də hesab edirəm ki, partiyaların daha gücürə olması üçün, inkişafı üçün proseslərin seçki sistemi vacimdir. Proseslərin seçki sistemi olan ölkələrdə siyasi partiyaların gücü, nüfuzu, imkanları və təhsir mekanizmləri daha gücürüdür. Lihnəyəm ki, proseslərin seçki sistemi bərbə olasın. Amma proseslərin seçki sistemi bərbə olunması üçün, kanosuzya dəşikliyi lazımdır. Bu asam bir proses deyil. Yəni, Azərbaycanda referendum keçirilərsə amacında bununla bağırlı, razılır olacaqsa referendum keçirilməli və kanosuzya dəşikliyi olmalıdır. Bu də ki, növbətin mərhələlərin nüfuzu olabilər. Hal-hazırdı hələ ki, vələ bir məslərin gündəmi də görmürəm. Yəni, elə bir gözlənti var mı, referendum keçirilə bilər mi? Mən referendumun keçirilməsi inan bağırlı, hal-hazırdı elə bir məlumatım yoxdur. Vələ bir, mən düşünürdüm ki, bəlkə də həyər olsayı deyin qolarda. Amma bu iyil, parlament seçki demək ki, bu iyil referendumun keçirilməsi mümkün görünmür. Ələm olaraq mən hələ ki, bunun bir təzahürlərinə də görmürəm. Referendum keçirilməsi, təki quradda personal seçki sistemində görə keçirilmürəm. Acərbaca da bilirsiniz ki, icra strukturları inə də bağırlı məyəl, islahatlar, nəzərdə tutulur danışılır deyilik, həddə canəf rəzəndə bilirsiniz. O baxımdan, bu kompleks məsələlərin həlləni özündə ihtva edən bir reformalar olabilər. Bunun da ictimai müzakrəsi var proseslər getirməyəldi. Bu, yəni ki, yaxın, birini çay rəzəndə, dört, beş ay rəzəndə başlayan proseslər bənzəmdir. Razi bəyi, başqa bir məsələyəm nasibətinizi ürünməslərdik. Yərin ki, məlumatımız var. Bu gün, məvdə təsir emin əmurlayevin çıxşı var ki, atistasiyadan sonra məlumlərin çox savatsız olduğunu gədiyilik. Umu müxtə deyil. Yəni, əksəliyyət məlumlərin atistasiyadan çox bilə də zəhəf çabab yazan məlumlərin nəzərdət taraq edir ki, qeyli hissəsi, məsələ, şaftalı sözünü şaftalı və yaxud şəftəli yazı, və yaxud şəmbə sözünü şəmbə yazı. Məlumlərin məlumlərin atistasiyadan keçməyən məlumlərin nəm bağlı. Bu məsələ də sosial şəbəkədə çox ciddi müzakir olunul bir tərəfdən məlumlərin nəzəri qınanlılərin, digər tərəfdən isə məlumlərin hücum edən insanlara qarşı deyirlək ki, nə məlumlərin hücum olunul bu bir milli məlumlərin məlumlərin hücum edən insanlara qarşı deyirlək ki, çox sə nəzə? Bizim hal hazırda hansı cəmiyyətdə yaşayırıqsa hansı cəmiyyətdə faaliyyət göstəririklə məlumlərimiz də ona uygun olmalıdır. Biz deyək ki, məlumlərimiz daha savadlı, insanlar mızı isə əksəriyyəti savatsızdır da deyə bilmərik. Bu doğruca yanaşmalı olmadı. Amma, ümumlilikdə isə bunun bərhələlərə birincisi, mən qeyd edim ki, hər bir nazir dövlət adamı və yaxud və zifəli şəh bir fikir bildirəndə onu link eləmək doğru yanaşma deyir. O düzgün deyir. Əslində, dövlət adamları fikirlərinin doğru dürüst ürəklərindən keçəni desələrdə hayar. Nəyən ki, gizliyib insanların xoşuna gələn bir söz edəsinlə. Amma məlumlərin savatsız olması inanbarlı fikirlərlə mən razı olmuram. Bura da bici ben o fikirlərlə tanışı deyiləm nazirəm fikirləri deyiləm, amma məsəl mənim özümün yanaşmam necədə? Əgər şaf talı sözünü şaf talı yazan dil ədəbiyyət müəllimi desə bu müəllim üçün qusurdur. Gey insan məlumləri, Əgər şən bə şen bə yazıbsa o qeyr ifən müəllimləri desə mən onlara görə onların balının azaldılması ilə razı deyilən, bu doğru yanaşma deyilir. Məsəl ki, riyaziyyat müəllimi var fizikasiya müəllimi. Şəhb etməyətməyəm səcrisəyəm Əpcidai sinif müəllimləri deyiləm Əsa sinif. Əpcidai sinif müəllim üçün təbii ki, əndi şaf talının şaf talı yazılması bir qusurdur. Amma məsələn şaf talı sözlünə olabiləm. Məsələn şəmbə və şəmbə sözünü isə bir qaz məsələn şəmbə. Və yaxud, o zaman Google-da axtarış verirəm ki, bu sözləyicə düz yazılır. Əndi bizim heç birimiz dədiyyət dilə dəbiyyət müəllimi deyilik ki, bu dədiyyət müəllimi üçün qusurdur olabilər. Məsələn siniflərinə dəs keçən müəllimlər üçün də Əndi bir, iki sözə görə onun bağının azaldılması və qeymətlərinin kəsil məsələn ətikcədə onun dəmək haqqına bunun təsir etməsi Razi bə, son olarak bir məsələyilə bağılı da fişörünü zəşilmək istərdik. Bu günlərdə yarın ki, müəllumatımız var. Dövlət kömür komutəsinin sədər vəzi Şahin Barov komutənin bir sıra əməktaşlarını vəsfəsindən azad edib. Yətə, mətbaqının yazdığına görə kütləv şəkildə kömür əməktaşları vəsfəsindən azad edilib. Övsam və digər kömür üç postlarında çalışan vəzək kömür üç əməktaşları narkotik ilə bağılı analizdən keçəkən bunlar da narkotik aşkarlanıb. Sizcə kömürük əməktaşları narkotik istifadə edirsə, onların vəzfədən buna görə, təsdik edirsə, bu halda Azərbaycanında narkotik ilə mübazənin bir əhəmiyyət olar mı? Əgər kömürük idarəsi Azərbaycanın sərhədlərinə nəzarət edib, ölkədən məsullara nəzarət edirsə, və oradan eğer narkamam varsa və bu bütün kömürkün üzərindən ləkəs alır və Azərbaycanında artır narkaman eynilən mübarizə şüphaltini alınır, yanaşması doğruqı deyir. Hər bir sahədən narkamam var. Məsələ, biz buna görədə, milli məccidstədə, bunu bir nəsə edirsə daha fikir qaldırdı, bu məsələni qaldırdı ki, bütün vəzihləli şəhslə, məamurlar, yəni bütün dövlət işində ücə təşkilatlarının hamsında narkotist aparılımı aldı. Və kömürk tamtəsinin sədri vəzifəsini icra edən Şahin Farrovun, bu adımını mən dəstəkliyirəm, alrışliyirəm və bu onun göstərcisi oldu ki, o doğrudan da işlədiyi organda bu sahədə şəfafla yaraqmalıdır. Buna alrışlamak lazımdır. Və onları da təbii ki, həm də bilirsinizmi, kömürk tamtəsinin də bunun bu işin başlanılması, bundan dəvvəl Azarbaycanın hərbi hisslələrin də ordusunda bu yoxlamalar həyata keçirilirdi. Artıq bu şirayət edəcək başqa dövlət organlarına da, orda oradan da yoxlanılsın və bu, həm də Azarbaycanda narkamaniyanın azalmasına gətirib çərəcərdir. Çünki kömürkdə əmək haqqayı en yüksək olan yerlərdən biridir. Və o insanların bax bu cür, pisatrof maddələrdən spadisməsi ilə bağlı, bu qədər aldırlar əmək haqqından məhrum olması onların psilolojiyi ailəsinə çox pis təsir göstərəcək, və bir çox insanlar yərin ki, qoxdur digər organlar dolanda da bu pis vərdışlarında nəl çəkəcəklər. Ona görə də mən təbəliyirəm ki, bu şəkildə azad olmaları biz qınaya bilmərik. Məhdə narkamaniya bu günlər, bax o narkamanılır, bax bu narkoməsullar nə qədər Azərbaycan ailəsinin evini yıxır? Nə qədər insan, əvladları balaca-balaca qörfələri gözü yaşlı qoyub? Nə qədər anaları, bacıları gözü yaşlı qoyub? Nə qədər ailələri darlıdır? Nə qədər insanların həyatına son qoyub? Nə qədər insanları cınayətə orurlara sövq edir? Ona görə də hətta bu narkamaniya, narkotiklərlə bağlı, zorla, meynan bağlı, qəddarlıqla, bilə- bilə adam öldürmək nə bağlı, hər bir deptatınla yanına bir vətandaş, bir qana, bir bacı qələndə ki, bəs bunun amnistiyə və yaxud bunun şi ilə bağlı, bir köməklik göstərəm, nə isə bizə bir yardım eləyə bilərsinizmi, hiç ki, onları qəyabil etmir. Ceminiyyətimiz bunu qəyabil etmir. İnsanlarımız bunu qəyabil etmir, o baxamla mən bu adımlara düzgün yanaş verir. Azərbaycanın narkaman yanın yalmasında daha çox İranın adı səklığı ki, İran-Azərbaycanında narkot küyü yayır. Bu cür fikirləri siz nizə qəyabil edirsiniz? Yəni, doğrudan mı İran-Azərbaycanı ə, en zamanında dövlətimizi böldükümü insanlarımızı da məhbətməyət səlşir? Bunun labarlı, konkret əldə fakt olmalıdır ki, bu şəkildə ağrı cətəhimi səsləndirəsən, amma İranın sərhədindən keçərə, yazarbaycan üzərindən narkot icarat həyata keçirilirdi. Demək, qarabar əriməni işralında olan zaman bu gündə, mən həsə bilirəm ki, İran-sərhədindən Azərbaycana xeyli narkotiklər daşınır və bu daşınmanın qarşısının alınması üçün İran-tərəfinin çox vələ ciddi bir çabalarla qarşısını alınması düşüncəsində də deyilər. Azərbaycan tərəfində də təbii ki, bundan yararlanmaq istəyən bundan pul qazanmaq istəyən varlanmaq istəyən insanlar olur və onların vasəsi ilə bu narkotiklər azərbaycan insanlarına yol açır və bizim insanlarımızın gəncilərimizin həyatını məhvidir. Çox sağolun Azərbaycana çox sağolun.