 Merhaba. Ben kendini ilk defa kanıtlayayım. Bir kere buraya davet edildiğiniz için üç yüz yüz çoğu konuşuyorlar. Asansin de ilk defa sanmıyor zaten bu teknik var. Sonra Haşan Bey biraz kaytarmış vaziyette bana bir bahçesiniz hak etti ama ben şimdi onu da döveceğiz hocam. Hiç merak etmeyin. Şimdi ben de sayıdan düşündüm de yani ne konuşabilirim diye. Sadece konuşacak çok şey var ama fakat bize daha doğrusu bana gelen bir saniye kavram var. Ben bu kavramı üzerinde çok düşündüm. Sonra Haşan Bey'in ismini. Ben belinden aldım. Ha doğru Hasan az oldum. Hayır arkadaşlar yani o kadar çok fazla. Sonra ben sana az oldum. Onda da böyle bir endişe oldu. Ama bunu bir kere ilk defa konuşmamıza başlamadan evvel yani direge getireyim dedim. Şimdi tabii yaşımı artık söylemeyeyim herkes biliyor. Kaç yaşında olduğunu ama şöyle bir olay oldu. Ben mesela bundan en genden evvel konuşan genç arkadaşımıza çok şuna gitti yani. Şunun çok ücretsizliği de. Esasinde insanlar galiba yaşlanınca daha hoşuma gidiyor. Gençlerin, çekirde, nesi, ele almalarız falan. Sayıdan bizim zamanımızda da bizde çok heyecanlıydık sizin yaşlarınızda. O heyecanı bir daha böyle bir anlarında görmüş oldum. Çok sevindim. Şimdi tabii şunu direk getirmek istiyorum. Türkçe çok önemli bir bilgidiydi. Ve önemli bir bilgid derken dünyada çok konuşturan bir bilgid. Fakat bir sürü bilim bilir haline gelmedi. Hep onu söyleniyor. Efendim aman İngilizce öğrenirim, Almanca öğrenirim, Fransız öğrenirim. Hatta Almanca'yla Fransa'da gittiğimizde de su bir İngilizce öğrendiler. Tabii çok bilinlik esasında çok kültürlük dönem. Fakat bu arada Türkçe, ben eğitimin dışarıda Almanya'da, Aziz Suluya'da, Almanya'da. Sonra buraya geldiğim vakit gördüm ki kavramlar, biz tabii özellikle eğitim alanında da eğitim meseleyi. Konuşurken çok şey var. Eğitimde de hep Batı'nın bir eklektik yerin seçneci göz çözülüyoruz. Çünkü ben Tekri Pneversite'de 1969 yılında Aziz'den geldiğim vakit, Türkçülere söyle bir vaktim. Ama aynısını şey yapmışlar. Aynen Türkçe'ye çevirmişler. Yani Hoppa 1 diyor, Hoppa 2 yapıyor, yapıyor ki. Gebodeler'e 1, Gebodeler'e 2, Gebodeler'e 3 dedikleri. İnanilmesi 1, İnanilmesi 2, İnanilisi 3. Yani memalık tarihi vesaire falan aynısını anlatıyoruz. Çünkü bu yuturanlar bonakslar, horsemaisterler vesaire falan. Yani biz bir kültürçelisinin etkisinin altında kalacağız. Hatta çok konularda böyle doktor aldım. Fakat esas konusmak istediğim mesele sürdüğü bunları niye böyle anlatıyorum? Biraz daldan dola da belki atlayabilir. Edebenim adetimdir esasında. Bizde birçok kavram maalesef dışarlardan alındığı için. Yani birçok ülkelerin dillerinden alındığı için. Artık biz ona bir anlam yüklemişiz. Fakat bu anlam dinlidir sonra o anlam kaymasına uğraşmışlar. Yani birçok şey, benim bundan 40 sene evvel aynı sözlüğü duyduğum vakit başka şey anlıyordum. Şimdi ise anlıyor ki başka şeyler anlamak zorundayım. Çünkü ben bu dönem buluşması geldi, memnuniyet ve hemen kabul ettim. Hasan da tabii. Anladığında özellikle tecrülüm vesaire kadar sonuna baktım herkes öğrencinin yüzükü sarkası. Çok da hücuma gitti. Şimdi burada birkaç kavram var. Bir kere bu kavramlar üzerinde de buluşalım diyorum. Yani bunu daha sonra da teknoloji olayına bağlayacağım. Şimdi bunlardan bir tanesi Osmanlı'nın periplerindeki politik konumumuz. Dikkat alınması diye bir kavram var. İkincisinin misyonellik kavramı var. Tabii misyonellik dinlice biz, Hasan'la dinlemiyoruz konuştuk. Dayanamadık yani. Herkese buraya gelip de mahcup olmuyor onu düşünüyorum. Dinlidir yaklaşık kavramdırı sensine misyonellik. Papazlar gibi oluyor, bir adamlar gibi oluyor. Dini yaymak için. Bu da ki misyonellik. İki sefer aramışlar yani bu dar alınamayınla bir şey konuşuruz. Fakat bu deniş anlamında burada bir teknolojini bilir misyonellik var. Evet, bu da oranlık değil mi? Evet, bu da oranlamışlar. İşte ama... Evet, şimdi de... En anlamlar bitenek biraz çok dikkatli yapılması için. Çok dikkatli yapılması için de benim işte bu endişemi yani. Söyle oğlum. Bir dakika, ben bir dakika şey yapayım. Bir üçüncüsünü de söyleyeyim. Kolonunleşme. Kolonunleşme, gıdata baktık. Baktım, bakmışsındayız Hasan'da. Biraz ikimiz de Alman terbiyesi aldık. Siz çok fazla için de dikkat ediyoruz. Kavram çünkü çok önemlidir. Ve biz genel bunu bir defa söyleyelim. Türk toplumu, Türk bilin dünyası, kavram geliştirmez. Biz kavramları hep alınmış. Ama onunla pek bir ödeye araştırma eksikliğinden kaynaklanıyor. Yani biz kendimize ödgü araştırmalardayken evlensel araştırma konusunda... Ki bu Osmanlı'nın bize maalesef ötülü bir araştır. Bunu biz maalesef bırakmamışız. Yapamamız. Dolayısıyla biz hep dışarıdan birtakım kavramları alıyoruz. Onlara bir anlam bitmiyoruz. Ne kadar ödülünün özünü olsak değil... O Arapçutla'yı, Osmanlı'cılıkla aynı şekilde dedik. Dolayısıyla bizim sahiden araştırmalara vesaire falan... Daha fazla şey yapmamız lazım. Hemiyet vermemiz lazım. Ve bizim kavram geliştirmemiz lazım. Kavram geliştirmeyince 1-5 sonra bizdeki kavramlar... İşte anlam kaymasına neden oluyor. Bu batımdan kolomiye batıyoruz. Koloriyle ilgili bir ülkenin vatandaşlarını bir başka ülkeye göndermesi. Yani Lidat'a baktığımızdaki orada şey olması. Dolayısıyla şimdi burada da yine yabancı... Acaba bir yabancı şimdi... Yabancı teknisyenlerinin değilim. Nibarlarım, mühendislerim. Türkiye'ye gelmesi. Burada bunların uygulama onlara olanak güvenilmesi. Ama bu bir koloni midir? Tabi ki nedir bunun konusunda? Belki örgüt takım açıkça söyleyeyim. Benim için ve... Aferin bir şey. Aferin bir şey. Hasan üstünde bu anlamda yüz teo program oldu. Onu dedik ki biz arkadaşlara da ökük soralım. Ve yalnız bir şey olmasın. Fakat bunu belki daha sonra da konuşabiliriz. Yani bu ÇEK kısmında. Ben teknolojiyle ilgili olarak... Bundan geçen sene 8-9 ay evvel... İstanbul Teknik Üniversitesi'nin bir yayını var. O konuda yani yayını için çok çalışmıştık. Ve orada benim bir makalen var. O makaleden de 8-10 tane şey çektirdim. Ve onlara arkadaşlara verdim. Onun kapsamında bazı şeyler dile getirmek istiyorum. Çağımız teknoloji çağılıyoruz. Aynı zamanda teknolojiyi de üretmek demek. Bizde gene kullanmak demek. Bizde yani teknoloji iki ayaklı bir olay. Yani hem üreteceksin hem de kullanacaksın. Ama biz maalesef toplum olarak kullanmayı daha fazla tercih ediyoruz. Yani bugün dünyada belki en fazla ÇEK telefonu kullanan ününkeiz. Ama buna karşılık teknoloji üretmediğimiz güldecide... ...biz maalesef çağıyla bırakın kolör ünleştirilmeye sünnür gecelik. Çoskunu soğuk çaktır diye düşünüyorum. Dolayısıyla bizim ilk defa yapacağımız şey... ...kızarlıklı da genç arkadaşlar hep onu söylüyorum. Biz araştıracağız, teknolojiyi geliştireceğiz. İnovasyonlara çok iyi ağırlık vermemiz gerekiyor. Biz bunları yaparsak o zaman sahiden... ...yani Atatürk'ün dediği gibi çağrılaşma, masiz medeniyet falan dediğimiz şey... ...ancak o zaman değişebiliriz. Yoksa ikinci, üçüncü adam olmak zorundayız. Yani biz teknolojiyi çok rahatlıkta belki kullanıyoruz. Onu da doğru kullanıp kullanmadığımızı da onu da açıkçası. O yüzden onu da prefabikasyon meselesiyle bir örnek olarak direk getirmek istiyorum. O da şu. Ben 1972'de 100 doktora çalışmasını buraya yaptım. Ama daha evvel onun kökenden Almanya'da çok önemli bir şirkette... ...prefabike elemanlarla üreten, onunla pesisleri olan orada çalışıyordum. Sonları burada rahmetliye sahiden, benim için çok değerli bir insan olan... ...kemali söylemez olduğun yanında bu doktora yaptım. Ve o günlerde Türkiye'de, özellikle de Teknik Üniversite'de... ...bir tek prefabikasyonla ilgili Sayın Gener Ahmet Doğudur, Lami Eser'in... ...bir anayasa, şey anayasa diyorum. Hep ki günlerde anayasa, aklıma takılıyorum. Onlar sana şeyin ana hatları, prefabikasyon ana hatları diye bir kitap vardı. Onun dışında hiçbir şey yok, Türkiye'de. Ben de Toplu Konukçular'a başlamak için daha toplumcu, topluna şeyler katabilirim. Yani o büyüklü, moda, büyüklü, Toplu Konukçular'da uğraşırken... ...teknolojisiyle ağırlıklı uğraştırdı ve bir doktora yaptım. Doktor esasında, işte 1000 tane basılır veya 500 tane basılır, öyle bitmez. Asıllar sürer, yani satılmaz. Benim doktora iki sene de bitti. Tükendiği ikinci basfayı yaptım. Çünkü doktora, bugünkü bu tam 40'li sene evvel direk hikaye... ...tabii esasında doktora meselesinde de yani yok çünkü o anlamda... ...ondan sonra yani teknolojiyle ilgili olarak, prefabrikasyonla ilgili olarak... ...kitap falan da yok, hiçbir şey yok yani. Tabii onun için de, aa, şey diye o kitap satılalım da önce başkasını falan yaptım. Şimdi şunu söylüyorum, Türkiye'de gelindi 2-3 tane firma... ...ki bunlardan bir tanesi OYAK'dır. Harami dereede bir OYAK prefabike elemanlar üreten... ...yani hep bir fransız sistemine alarak, yana mevşan 17 sistemidir. Onu ürettiler. Yani fabrikasını kurdular. Fakat 3 sene, 4 sene hiç nişan alamadım. Üşülebiliyor musunuz? Bir teknoloji getirmeye çalışıyoruz o zaman. Fakat maalesef teknoloji seçime yani ve... ...kunutlar yapılacak bir olay yapılacak ama müştemisi yok. Şimdi bu çok ilginç bir olaydır. Yani koca bir ağız prefabike elemanlarla yani büyük boyutlu prefabike elemanlarla... ...kunut yapılması düşünülüyor. Fabrikası kuruluyor OYAK. Bir yara resmi bir kuruk diyorsunuz. Ama yok. 1973-74-75 yılı. Ve en sonunda toplu konu idare, yani yasalar falan değişiyor. 80'lerin ortalarına doğru edilmedi. Yurtlar yapılıyor. Ve buradan oraya prefabike elemanlar naklediliyor ki... Çünkü bütün bunları düşündüğünüz vakit çok irrasyonel. Rasyonel olmak için düşündüğümden bir yapım sistemi, teknoloji... ...irrasyonel bir şekilde kullanılmaya başlar. Başlarında ama Ömrü'nün faturalı için dedi. 80'lere daha gelmeden de kapandı. Çalışmak. Buna benzer maalesef'den nişek sisteme. O da avusturyal bir sistemi. O da çok fazla değil. Neyse bütün bunları nişin söylüyorum? Teknoloji dediğimiz olay... ...çok boyutlu bir araştırma sonucunda... ...ortaya çıkartılması, geliştirilmesi ve kullanılması sözlünüz. Ve bu bile hep onu söylüyorum. Teknoloji her konuda olduğu için bile eğitim bir kültür verir. Yani o kültürü size anlamışsanız... ...sahirin bütün bunların bir kısmı utopya'da kalır. Benim bir arkadaşım çok güzel utopyalar'dan bahsediyor. Ben de Hasan'a dedim arkasından utopya'yla zırvanlaşmayı da karıştırmışız. Yani utopya tabi gerekli olan bir şey... ...yani inovasyon üçüncü yine zaten utopyalar lazım... ...ve bütün... ...bütün... ...Komuzge'nin Paris'te ilgili gidirsiniz... ...bir şeysi vardı... ...ve Paris'in başlarında böyle aparktan onlar falan... ...çok şucür olmadı. Olmadı ama onun benzerini biz yaşıyoruz şimdi burada. Çocuk kuracağız altında. Yani bakın kavlanlar ne kadar bir karmakarşık... ...biz de görüşün yasası diye hiç düşüyor... ...ve Afet şeyler altında biz... ...binalarla ilgili bir yasadır o... ...biz onun ismi de değiştirdiklerinden görüşün yasası dedik. Yok böyle bir kavlan görüşün yasası diye... ...ben hatta... ...bunu bütün şeyleriyle söyleyeyim... ...yanlımda da biraz sağ tarafımda vardı... ...çünkü inandığımı ben hemen söylerim. Başka türlü anlaşılır genellikle de... ...saiden Cumhuriyet Talini en önemli yasalarında... ...bir tanesidir. Ben yıllardır deprem dedi bu yaşlıktaki... ...deprem konusunda... ...deprem öncesine yapılır vs. yapanlar değil... ...deprem derken yalnız başını değil... ...bunu tek bir üniversitede... ...geri grupla, yedi zamanda... ...atile yücelere vs. Ve çok hindi. Yani deprem konusunda... ...yani insanlar ölmesin... ...efendim işte... ...her türlü yardımı devlet sağlasın... ...onlar kurulsun ve bu... ...depremden de risk altındaki binalar... ...kurtulsun diye... ...en bir şey... ...toplumsal bir... ...yasa da diye söylemişsinizdir... ...yumalarınızıyla da... ...çok iyiliymiş bir şey. Yani... ...ama sahiden... ...hep onu söylüyorum sosyal tarafı... ...düşünürleyen... ...yani üretimle ilgili olarak... ...teknoloji açısından... ...aynı bir teknoloji nerede bunu yereceksin... ...bunlar düşünürmeden... ...hazırlanmış bir yasa... ...genellikle biliyorsunuz yasalar... ...çıkar ondan sonra da ona bağlı olarak da... ...uygulaması ile ilgili bir yönetmenikler yapıyor. Biz de maalesef... ...bu yasa üşün... ...keşke diyorum... ...bir defa yönetmenikler yapılmış olsaydı... ...ondan sonra yasa çıkmış olsaydı... ...çünkü yasa... ...bir yasası falan... ...yine ismi dahi değişti yani... ...halk arasında değişti... ...yani halk arasında da herkes artık... ...dönüşün yazısı diyor... ...depremden yani yıkılma şansı olmayan binalar... ...bilkliyor bu arada... ...çünkü... ...sizde yüzde yedi... ...güvadinde bir zant fazlası veriyorlar... ...bir de yani iman aktörülüyorlar... ...yani bu... ...aynı bir günsel bir... ...düşünce tarzı... ...yasanın özü... ...çok... ...güzel bir şey... ...yani sahiden... ...Türkiye'nin baş belasıydı... ...en önemli sorundur... ...onu da gene... ...Kemali Bey'e ben geldim... ...bak işte... ...hani konularda... ...toluşalım falan diye... ...konuslarında almaya ben... ...senel bin dokuz yüz... ...atmış dokuz... ...şimdi ben de... ...genel söylüyorum... ...en önemli meselesi... ...deplendir... ...her defasında... ...yirmi beş otuz bin kişi... ...çok rahatlık... ...hala söyleniyor... ...onun on beş yirmi senezi... ...deşti yani... ...yirmi dokuz yüz dokuz... ...ben ya neredeyse... ...yirmi sene olacak... ...ne yaptık? Çok daha başlı türlü... ...yapılması gerektirdi... ...teknoloji üzerinde... ...sunu söylüyorum... ...teknoloji... ...dediğim gibi birçok kablam... ...yani özellikle de... ...yapı teknolojisi üzerinde... ...konuşmak istiyorum ki... ...bunları biliyorsunuz... ...biz yapı teknolojiler... ...dört aşamada yer bir... ...gereksel konvansiyoner... ...yapılar vardır... ...yani yara prefabrikasyon... ...de değiliz peki... ...daha sonra anlatacağım yani şeysini... ...yeresinde şey... ...söyleyeyim... ...miksiz... ...sonra prefabrikasyon ve... ...en sonunda bir engüstürleşmiş... ...yapı teknolojisi diye bir kablam var... ...bu engüstürlüğün içerisinde... ...yapılaşmanın içerisinde... ...yalnız yapı yapmak yoktur... ...aynı zamanda yapının... ...planlanmasından tutun... ...ne kadar... ...her şeyi kapsayan bir sistemdir... ...refabrikasyon da muhakkak bunun... ...gerisiyle var... ...ama her prefabrike yapı... ...engüstürleşmiş... ...yapı değildir... ...hemen size bir örnek verelim... ...bunu da yani gene Hasan'la konuşuyorduk... ...ve yani... ...bu işi bizim... ...kitabı yazdığımızın nedeni de... ...onun başlarına söyleyeyim... ...refabrikasyon... ...yapık vesaire falan tarihçesinde yani... ...sağ olsun ağırlıklı olarak... ...Hasan'yı üstlenmiştir... ...ve... ...üktapa böyle bir... ...delir... ...bir külisinin yapılmış olması... ...ilk prefabrike yapılardan bir tanesindir ama... ...refabrikasyonun kenar kalitesine... ...veya da engüstürleşmiştir... ...yapı sistemine uymaz... ...çünkü prefabrikasyon da... ...bir seri üretim söz konusu... ...refabrikasyon da... ...sürekli de biliyoruz... ...çünkü engüstürleşmiş sistemlerin... ...maliyeti... ...yakının maaliyeti çok yüksek... ...dolayısıyla o yüksekliği... ...onu kısa sürede... ...hızlı bir şekilde onu ne yapması lazım... ...amortize etmesi lazımdır... ...fakat bu amortizasyon da siz ne kadar... ...kısarsanız... ...bu sefer kullanıcıya bindirirsiniz bu... ...maliyeti... ...dolayısıyla... ...maliyeti... ...yani makul bir hali tutabilmek için... ...dolayısıyla sürekli olmaz yani... ...benim bu doktoru... ...çok ilginç bir şey... ...özellikle bu prefabrikasyon falan... ...daha ziyade... ...prenve ekonomilerde... ...yani zamanında yani o dünyada... ...Rusya'da... ...Majeristan'da... ...Ovanya'da... ...Vestelerde falan... ...Almanya'da... ...koluk sektöründe çok fazla... ...alıp... ...deli sistemde yani... ...fakat... ...tabii bir prefabike sistemi... ...tehsisi kurabilmek için de... ...birini de söylediğim... ...yani bir... ...ağzın... ...ve pardon... ...talebil... ...sürekli... ...ve ben... ...Rusya'da... ...Majeristan'da... ...Almanya'daki... ...habuller... ...ben aslında Almanya karakterine bağlı olarak... ...o doktorayı geliştirmiştim... ...prefabike bir tehsis kurbanın... ...bir anlamı var... ...Rusya'da ise... ...bu gün olmuştu size... ...100 gün... ...şimdi... ...şeyler büyük... ...yani çünkü... ...çok ilginç... ...kitap vardı... ...ve... ...1945'te... ...Rusya'da... ...şeyden sonra... ...savaştan sonra...her iki aileden bir tanesi... ...yeni bir konuta taşınıyor... ...büyük kentlerden bahsediyorum... ...şeylerden bahsediyorum... ...ama konutlar... ...yirmi üç metrekare... ...yirmi beş metrekare... ...yani şimdi çok ilginç... ...yani ama böyle bir... ...ağzı var... ...yokuz yüz... ...yetmişlerde... ...yetmişlerde falan yazılmıştır... ...yani... ...yirmi beş yıl içerisinde... ...bir gün söyledim gibi... ...böyle bir yeni konuta taşınmışlar... ...ama kalite bakımından da... ...en kalitesizleri... ...acıkta söyleyeyim... ...bu sürekli yapılan yapılan... ...her ucuz... ...hende çok fazla teklene bakılmıyor... ...ama dediğim gibi... ...ben zamanınızı daha fazla... ...almak istemiyorum... ...anlatacağın çok da var... ...yani çok şeyler var... ...çok da notlar var bu şimdi karşısında... ...ama dediğim gibi... ...ben... ...bu konuda... ...biraz... ...buna bağlı olarak... ...yani teknoloji özellikle... ...şöyle dile getirmek istiyorum... ...teknoloji... ...efendim... ...herkes bunu kullanıyor... ...yapalım demekle olmaz... ...bir kere bunu bilelim, bir... ...ikildisi teknoloji için... ...buna hatta... ...elkin hiç insana ihtiyaç var... ...teknoloji hiç şakaya gelmez... ...akta o kadar makalemde de vardı... ...yani... ...teknoloji yalnız günaha yapmak değil... ...günaha yaparkenki... ...aleklerin, edevatların... ...günçlerin, asansörlerin... ...kullanılması... ...çeyi yukarıya taşıyorsunuz... ...gündürüyorsunuz... ...ben asıl eğitilmiş... ...yapı... ...emekçisine ihtiyaç vardır... ...yoksa başka türlü olmaz... ...üç... ...dediğim gibi... ...arz ve tarap... ...bengesinin muhakkak olması lazım... ...dört... ...teknoloji... ...kendisine has bir... ...estekliği de vardır... ...bakın... ...teknik üniversite de... ...ben bu kuru fabrikasyonla... ...feren başlarken... ...Temali Bey'le görüşmelerimiz vardı... ...o gün ki... ...kabir oluyor ki... ...yani eğitim kardosundan... ...akademik kardodan başlıyor... ...prefabrikasyon... ...asansörler... ...siz de prefabrikasyon... ...monotonluk yaratılıyor... ...yani bu son derece... ...tabii gibi bir monotonluk... ...yaratabilir... ...eğer... ...ona birtakım... ...başka imkanlar... ...sağlamazsanız... ...veyahut onu daha... ...geliştirirseniz ki... ...sağreden... ...ee... ...açık sistemler... ...yani prefabrikasyon üzerinde... ...bir laf var da ben... ...konucamam lazım... ...inşallah başka bir sefer de... ...beler memnuniyetle... ...çok anlatılacak şey var... ...ya ama... ...teknoloji... ...yani şunu özetle... ...tekrar vurdulamak istiyorum... ...teknoloji... ...bir... ...bilinçli bir... ...yapı... ...yapma olaydı... ...sanatıdır... ...ve sayeden... ...geniş bir... ...yatırım gerektirdiği için... ...teknolojilerim... ...yani geniş bir şey olduğu için... ...ağız... ...ve talep... ...değgetir... ...muhakkak... ...o yatırım... ...ama o size edecek... ...o şeyi... ...anlam verebilecek... ...şey gibi olması lazım... ...aksitaktır da... ...teknoloji... ...biz... ...modo olarak... ...bunu yapıyoruz demek... ...yanlıştır... ...biz... ...yapızanımdan bir araştırma yaptık... ...de... ...banyondurduk... ...bakanlığına... ...jöpado... ...şey... ...söğrüyün... ...tülü dakika... ...ve... ...şeyde... ...üç tane sistemi... ...karşılaştı... ...bu üç tane sistem... ...bir tanesi... ...tünel sistemlerle... ...popul konut yapacaksınız... ...bir tanesi... ...tünel kaluklarla... ...bir tanesi de... ...şey... ...söğrüyün... ...prefabikte... ...büyük boyutu... ...elemanlarla... ...ve sayısını... ...kaç olması lazım... ...çünkü bütün... ...keç içeri... ...çıkartmak... ...yani... ...hesaflı... ...yani... ...mali... ...oluyonuna kadar falan... ...yani... ...bütün araştırmayı... ...anlatmak istemiyorum... ...yüz elli... ...ne kadar... ...eğer... ...sizin... ...sene de... ...bir tane konut yapıyorsanız... ...tünel kaluklarla... ...büyük boyutu... ...ama... ...şey de ise... ...en azından... ...bir tanesi... ...sizin üstüne... ...bir tanesi... ...prefabikte... ...elemanları... ...yığında... ...böyle süzülür... ...şey bulursa... ...eğer böyle bir yapıyı... ...dobanırsanız... ...çektim de... ...yani... ...bunları düşünerek... ...teknoloji... ...gülünçlü olarak da... ...seşmek lazım... ...kullanmak lazım... ...gibi... ...ve... ...esteteyi de vardır... ...teknolojinin kendisine... ...has bir... ...esteteyi... ...çöskünksü olabilir... ...derenin... ...bulgar kilisesine... ...bulgar kilisesi... ...konusunda... ...ben daha fazla... ...suzu... ...çeye vermek istiyorum... ...zaten Hasan Bey'e vermek istiyorum... ...yani... ...bir şey söyleyeceğim... ...çok... ...bize olarak... ...e... ...deminde belki güne getirdim... ...prefabikte... ...elemanlarla... ...yapılıyor... ...biliyoruz ya... ...prefabikte... ...elemanlarla... ...yapılıyor... ...ama derim de... ...söylüldüm... ...yapıl... ...sistemi olamaz... ...sizin... ...o köprüler de öyle... ...yani... ...prefabikte... ...eleman demek... ...bir binanın... ...parçalara bölünmesiz... ...ve bu parçaların... ...şeyde... ...monte edilmesiz... ...güretin merkezinde... ...monte edilmesi... ...ve ondan sonra... ...onların... ...kuru bilgisinde... ...kuru bilgisinde... ...ymal edilmesiz de... ...üstelik... ...böyle bir kavlan var... ...kuru demek... ...yani siz... ...onları birleştirdiniz... ...vakit... ...hadi efendim... ...bütün bunlar ne yaptınız... ...bir hafta beklerim de... ...üsteliklerine karar bir... ...kuru bilgisinde... ...aynaldık... ...truhkeni... ...monte acı dedikleri... ...şeydir... ...olayısıyla... ...çelik konusunda... ...bir ufak bir... ...şey yaptım... ...Türkiye'de çelik... ...manasem... ...çok... ...kullanımı vesaire falan... ...bugün... ...bir örnek vereyim... ...menhettim... ...de... ...gidip görürseniz... ...hala o binalar var... ...yani... ...binaları... ...yüz yirmi başına değil... ...ve işte bin dokuz yirmi binalar... ...de binalar var... ...onlar... ...onun hepsi... ...üzerine... ...kat ilaveleri yapılmıştı... ...ve çok enteresan... ...kat ilaveleri... ...hep çelik konusun... ...la yapılmıştı... ...üzer var. Çünkü en önemli mesele... ...neden... ...yani... ...agaba... ...orada yapıldı... ...şeyde yapıldı... ...o da şuradan kaynaklanıyor... ...bir kere o da... ...o da ki... ...toplar... ...çok... ...de güzel olur... ...kayıyor mu? ...yani ve... ...kazıklar üzerinde... ...ya... ...ve o kazıklar üzerinde yapılmıştı... ...binaların... ...hatip olması var... ...ve onun için de çelik... ...yapılmıştı... ...yani... ...betonlara vesaire... ...falan... ...olduğunu... ...biliyor... ...zaman açısından... ...efandim kısa sürede işte... ...yok... ...onları da... ...şey... ...da... ...şey yapacaktı... ...anlatacaktı... ...esaz... ...enemli olan mesele... ...acıkça söylüyorum... ...ee... ...zaman açısı da falan... ...sonra... ...yani öyle... ...yok... ...yok falan değil... ...bak... ...oluruz... ...uzunsunuz... ...yanada yapılıyor... ...buraya naklediyorlar vesaire falan... ...yani... ...moldo ediliyor falan... ...yani öyle... ...yok 15-20 günde falan yapılan bir iş değilim... ...onun kimse inanılmaz... ...ama tabii ki prefabikasyon... ...süratı sizden... ...hem hizli yapma... ...inkanlisi de tanır... ...yani böyle... ...top açık... ...gerçek... ...fabikasyon... ...hem de... ...süreyen... ...yolda... ...yok kışın... ...durguralım... ...donoldu... ...yok sürekli bir yapılıyor... ...ve inşaat... ...zaten en önemli şeylerden bir tanesi... ...engüsülüleştirdim... ...hem... ...çalışanın emeğimin... ...hakkı koruması... ...hepsi sigortası... ...türkiye'nin... ...işçilik... ...yani... ...bizde... ...hele müşahat üstüsü... ...sezonda güçlüdür... ...Örneksiz ortası var... ...çin... ...yavaş yavaş... ...her şey... ...güvenmeye çalışıyor... ...yani... ...şeye bakılıyor... ...ama inanın... ...en önemli... ...sizlerden bir tanesi... ...beni zamanda da... ...iş kanunla açısından... ...işçi emekliğini... ...hakka açısından da çok önemli... ...hem... ...bir kere... ...daha eğitilmiş olmaları söz konusunu... ...hem de sosyal hakkıları açısından da çok... ...önemlidir... ...elgüsüldeki çalışan... ...dışını... ...evet... ...size buraya davet edebilir mi Hasan? ...değil... ...Korsan konuşma gibi... ...oldum... ...böyle... ...konuşmalardan sonra... ...sevcilerin arasında birisi kalkar... ...çok oluyor... ...hani o... ...saat saat... ...esir alır herkese... ...ama önemli... ...dinleyicilerden bileyim... ...hem de... ...bu konudaki... ...çalışmıştığımızın... ...bir yarısını oluşturuyorum... ...hem sonra evet... ...başla bir şey... ...şurada dinlerken birden bire... ...dinim ama hiç... ...fark etmemiş olduğum bir şey... ...söylediğinize... ...hoş bir şey... ...biz... ...met etapanla... ...bundan elli küsur yıl önce... ...prepabrikasyon sayesinde tanıştık... ...1965 yılında... ...Ben Minike... ...o demin... ...hadını söylememizde mahsul var mı? Biker of Bitman firmasından söz ettik bu... ...prepabrike elemanlar konusunda... ...en günlük... ...en büyük... ...dünyadaki... ...sürmalardan birisi... ...oraya mimarlık eğitiminin... ...sonuna yaklaşmış... ...öğrenci olarak... ...saj yapmak için gittim... ...ne dedi orada... ...hem okuyup hem yaşıyordu Minike... ...ve o firmaları da çalışıyordu... ...ve biz öyle... ...orada... ...herhalden birbirimizi bilirdik de... ...hani öğretmemiştik... ...ve... ...hiç bir ev bulamadığımız... ...bulamadığım... ...yani kalacak pansiyon falan... ...bulamadığım Minike... ...beni... ...erimde müsaade etti... ...erimde değilsem... ...bükten böyle mükevle bir şey... ...sani... ...bir giriş... ...o giriş açılan bir banyoya da mutmak... ...bir de o da... ...o da da bu yatıyor... ...kendine yatacak bir şey bul dedi... ...ben de gittim... ...kalf of'tan... ...bir tane sezal kaldım... ...açılıp... ...geceleri onu açıp... ...ben de o girişte yatıyorum... ...evin... ...ama yani teknoloji... ...çünkü... ...dikkat of gitmanda... ...ben de... ...Türafa Bike Cephe elemanları... ...bölümünde... ...çalışmaya başladım... ...orada çalıştım... ...çok şeyi de öğrendim... ...yani... ...orada teknoloji... ...prefabrikasyon... ...demek ki... ...seve bulmuş diye şimdi düşünüyorum... ...seve bulmamı da... ...şahit olmuş... ...şimdi benim de... ...doğrusu parça... ...yatırladığım bir durum oldu... ...o metni... ...kim hazırladıysa... ...alınmasın efendim... ...şimdi... ...benim... ...bir başka... ...şeyim var... ...nimarlık tarih içininden öte... ...bir başka... ...ilgi alanın var... ...çeliri... ...yani... ...hedebiyen çevirisi konusunda... ...hem üniversiteden... ...hepim... ...hem kitaplarım yayınlandı... ...hem çevirdiğim oyunlar... ...devlet yatası dahi... ...çeşitli yerlerde oynandı... ...o yüzden... ...bir konusunda... ...çok... ...duyarlıyım... ...bir örnek vereyim... ...bundan aşağı yukarı... ...12 yıl önceydin... ...şöyle bir şey okudum... ...maça ilgi... ...oldukça fazlaydı... ...kürümünde... ...ini atılsa yere düşmüyordu... ...siz bunu normal karşılayacaksınız... ...çünkü o zamandan beri... ...epeyce karşılıyor... ...olan... ...oldukça lafı... ...çok anlamında kullanılmaya başladı... ...yayol diye yerleşti... ...şimdi herkes... ...çok yerine... ...oldukça diyor... ...oldukça epeyce demekti... ...çokka beş var demektir... ...dolayısıyla... ...oldukça... ...ilgi olan bir yerde... ...kürümünde... ...ini atsan yere düşer... ...ama... ...bil böyle değişiyor... ...bilerek yaz bilmeyerek... ...kavranlara yeni anlamlar yükleniyor... ...ve bu da kaçınılmaz bir şey... ...şimdi... ...çok şükür... ...hala şöyle insanlar var... ...bende sen ki... ...benim fabrikamda... ...25 tane bay işçi çalışıyor... ...bana güven insan... ...çok vardır şimdi... ...bay ve bayan... ...saçmalığının... ...bu kadar yayıldığı... ...bir şeyde... ...bir ortamda... ...bu da bilin değişmesi gibi... ...neyse şimdi... ...balara tarafını bırakalım... ...bu şey... ...Bugak İncesi... ...meselesi... ...Bugak İncesi... ...evet... ...baçaları bir yana da... ...Vadmer firmasında... ...yapılıyor... ...hasırlanıyor... ...hatta muhakkak... ...kitabı bakmışsınız da bilirsiniz... ...önce bir kere kuduluyor... ...Vadir Efendi'nin avlusunda... ...ki eksi gidiği var mı diye... ...rahmaç olmuyor mu diye... ...o zaman... ...insanlar... ...bağızları en azından... ...daha dikkatli... ...ve özenli ve saydılı... ...bu var gibi... ...bu ucundan öbür üçüne... ...10 metrekot... ...farkı olan beyaz meydanını... ...dün düz kabul edip... ...camiyle iyice... ...daha bakaydırıp... ...boloji yapmıyorlar... ...yani saygısızlık o... ...bunlar orada kuruyorlar... ...ondan sonra tekrar söküyorlar... ...ondan sonra İstanbul'a... ...taşınıyor... ...priyesi yüzünden... ...geniyle... ...geniyor buraya... ...şimdi... ...pre fabrikasyon... ...bir pre lafı var... ...önteden... ...fabrikasyon var... ...diğim alak... ...buna bakarsanız... ...kerime olarak... ...tamam... ...pre fabrike bir yapın... ...kabır... ...bakat uzun uzun anlattı zaten... ...pre fabrikasyonun... ...temel... ...öğreninden bir tanesi... ...çok yapmak... ...çabuk yapmak... ...çokluk... ...ve çabukluk dolayısıyla... ...ya da uçuzluğa... ...uçuzluğu sağlamak... ...şimdi eğer... ...Türkiye'de... ...ya da Osmanlı'da o zaman... ...on tane... ...bulgar bir sesi... ...ya da onun dediği gibi... ...en az bin ta bulgar bir sesi... ...ısmanlansaydı... ...anlardım... ...pre fabrik ediyemezsin... ...pre fabrikasyon... ...olara kabul edilmesini... ...ama... ...ben bulgar bir sesini... ...pre fabrikasyon... ...o anlamda... ...pre fabrikasyon içerisine... ...gerleştiremiyorum... ...baştan beri de... ...gerleştirmediğim için... ...biraz da böyle... ...bu bağlamda bir araya... ...getirilmesini... ...ik önce... ...yadırgadım... ...tamamen ondan değil... ...ama yani... ...pre fabrikasyon gibi bir... ...konu var hepsinin altında... ...bütününün içinde... ...bir miktarda şu an... ...surada... ...başka bir konuda... ...iki senedir, iki buçuk senedir... ...çalışıyorum... ...kapam iyice onlarda dolu... ...oturup bir hazırlıkla yapamayacağım... ...dolayısıyla... ...amammet... ...ona bas verdim... ...bu şeye... ...konuyor... ...ama kurtulamadım... ...bizim kaderimiz böyle zaten... ...evvelimiz eskiden... ...abdülü speedi... ...aynı apartmanı... ...çimdi karşı odukta... ...her dakika... ...ne yapalım... ...biri seyrediyoruz... ...acta... ...akşam yemeğinde topla... ...işinin eti hesabı... ...her zaman uzun da... ...islenildi ben... ...ve bizden eski... ...ortu okula başladıkların zaman... ...aynısını... ...va gidip... ...arkadaş olmuşlar... ...yani bizim arkadaşlığımızdan... ...çok eskiden beri... ...süren bir arkadaşlık... ...onların... ...iki... ...ama işte... ...başka şüphelerdeydik... ...yani... ...şeydeydik... ...çak geçmişim... ...benim şubem... ...aydonik beydik... ...evet... ...bu şey... ...Bugal kilisesi... ...o an anda bakın... ...1870'lerde... ...şeyin... ...Elheni... ...bürosunda... ...bir... ...madrike... ...projesi hazırlanıyor... ...kilise projesi... ...metallik... ...çünkü... ...bundan... ...çok... ...çok derken... ...herhalde... ...on 15 tane olacak... ...ama yani en azından... ...bir tane... ...o bakımdan... ...daha uygun bir fabrikasyona... ...kabrama... ...Fransanın... ...Sömürge yerinde... ...bakın hem... ...Sömürge... ...hem... ...misyonellik... ...onalarda kurulmak üzere... ...böyle bir şey hazırlanıyor... ...onun dışında... ...böyle... ...fret fabrike olarak... ...yapılmış... ...bunlardan... ...mesela... ...Fransada galiba bir tane var... ...çok... ...kötü bir durumdaymış... ...bilmiyorum ben görmedim... ...böyle... ...bak o mu acaba... ...yani bu... ...on mu bilmiyorum... ...fret fabrike olarak... ...yapılmış... ...e... ...e... ...zaten deniri nasıl yerinde... ...denir çocuğa açıp... ...gökün yapamazlar... ...ya işaret olanında... ...başta bir yerde... ...yapıp getirecekler... ...o zaman da işte... ...fret fabrike oluyor zaten... ...çok enerji... ...gireceğim ama... ...şimdi... ...fret fabrikasyon kavramını... ...falanırken... ...burada... ...bir şey... ...ya karşılaştım... ...buna güvenerek kullanmış... ...mesela bu... ...demir köprüler... ...bastetin köprülerinin... ...köprü dosyalarında... ...ihaleye çıkarken de... ...önerilirken de... ...bu köprülerden... ...fret fabrike... ...köprü diye... ...bast edildiği için... ...benim... ...düşün canlı... ...ben öyle kullanarak... ...düşündüm... ...bu tayf daha önce olduğu için... ...fret fabrikasyon... ...kavramın... ...akmıştan sonra... ...eliden sonra değişerek... ...bugünkü bildiğinizi anlamına... ...dönüşmeye başladığını... ...önceden sadece... ...atölyede... ...ön üretim... ...anlamında... ...seri üretim... ...anlamında... ...kullanılmadığını düşünerek... ...tamumba gibi oldu ama... ...burada böyle bir... ...şeyle bağlamla... ...yani... ...fret fabrike kelimesi... ...dönemin içinde... ...kendi yaptıkları... ...şeyler içinde... ...kullandıkları... ...bir kelime... ...türkü... ...dönem etinlerdir aslanım. Şöyle çok özür dilerim... ...farkansızda... ...doğru... ...ya inanmış değil de... ...ilal ve katkı olarak söylüyorum... ...yani... ...fret fabrikasyon... ...kelimesi de bize... ...dışarıdan gelmeye bile olan... ...dolayısıyla... ...fret fabrikasyon... ...onuşun derim... ...inşallah bir başka vesile... ...yağmız fret fabrikasyon... ...kavruca... ...daha fazla şeyler söyleyebilir mi? ...yani... ...yok işte... ...fret fabrikasyon... ...tam... ...fret fabrikasyon... ...hafet fabrikasyon... ...ahar... ...fret fabrikasyon... ...buları hepsi... ...sahiden... ...teknoloji... ...türkü de... ...çok teknönden alan... ...durarak... ...yani bu... ...çelbana... ...yapıktan... ...yağmız... ...yanmış kananları... ...kisten de yok... ...ama... ...sahiden... ...fret fabrikasyon... ...hizmet... ...yok... ...sürmeşli iş yapımı... ...gülür... ...gögesiz... ...unzur olur... ...fret fabrikasyon... Ki esasında en üst ünleşme oranı diye bir kavram var. Yani bir ürünün, kullanılır bir ürünün kaçta kaçı fabrikada verilmez. Kaçta kaçı mordaj, çantraların yerinde verilmez. Bu ne kadar fabrika oranı yüksek olursa o sistem daha en üst ürünün. Yani de otorolojik bir ürünün, fabrikadan çıktıktan sonra yorulkayanlar bir ersizler. O yüzünü seyiriyor. Ama konu bölelim. Meyapta refabikasyon gibi değil yani. Ama ne bu konu, benim de onun soruların arasında söylediğiniz en üst ürünün şu sistemin vazgecilmez bir olayın refabikasyon ama her refabikasyon, yani bu refabiteyi yapıp, yani en üst ürünün üst ürünün şu anda gelmez. Yani bu da en üst ürünün üretimi kastederek değil de ön üretim ve aslında benim tartışmaya getirmek istediğim, konuşmamızı şey yaptığımı düşündüğüm şey şuydü. Yani bunu niye burada yapmadan yani bizdeki durum kitaptan da hani anlattığınız şekilde daha politik bir çekeri var. Ama mesela bunu Afrika'dan, misyonerlikle bağlanan kısmı, yani mesela misyonlarda papazlar sadece din bilgisi vermiyorlar. Tula yapmayı öğretiyorlar mesela Çin'e gidenler. Yani aynı zamanda yapıcılarda, başka bilgiler de anlatıyorlar ve burada işte üzerlerine aldıkları teknolojik bilgi onları orada böyle mistik bir figür hali de getiriyor ve aslında demir kilisenin yapılıkta götürülmesi birincisi orada iş gücüyle yeni kilise yapmak belki zor olduğu için böyle yapmayı tercih ediyor olabilirler. Çünkü hani o teknoloji yok, mevcut yapım sistemleri daha geleneksel. Onu bilan birini bulup yaptırmak hani misyon kurarken vakit kaybettiriyor belki bir polonu kurarken. İkincisi de yani bence arkasında böyle bir de hani uzay gemisi gibi ilmenin de yarattığı o daha ilker buldukları toplumda ki mistik durumda var. Şimdi bu açıdan baktığımızda İstanbul'daki bunların hiçbirine tam olarak oturmuyor da burada da yapılıyor ama ilginç bir durum. Yani bizim de böyle bir sadece zamanla açıklanamayacak bir anlamı olması gerekiyor, tartışır mıyız bunu diye düşünerek çağırdık. Frensab-ı İki yapılmak üzere değiştirilmesinde açılıyor. O işi yapıyor falan şey yapıyor ondan sonra bu şey bunu kim yapacak nasıl yapacak oluyor. Evet, ben onu söyledim, bir suçlama olarak almamak lazım ama yani biz epeyce vaktimizi aldınız nefesindeyiz. Tamam, hemen bırakayım mı? Kimseyle ilgili birkaç şey söyleyeyim. Şimdi şöyle projeyi nasıl oluyor da aznavur alıyoruz onu bilmiyoruz. Yalnız bulgarların bir şekilde bir yakınlıkları var hani öyle olabilir. Ayrıca bu aznavurun hazırladı ilk proje dediğim daha önce başka projeler de yapıyor. Epey bunun resmi makamlardan geçirdim, onaylanması, epey zaman alıyor, proje değişiyor vs. ve proje yapılırken bunun denirden yapılması ve prefabike olarak yapılması söz konusu değil zaten. Bu nasıl daha hafif olabilir esas şeyleri? Esas çünkü kayıyor arazi kayıyor daha evvel yapılan arazi de yine kaymış. Yani bundan 20-30 yıl önce yapılan temeller parada bitince bırakmışlar. Onları söküp tekrar bu bina yapılıyor, kazıkçakılıyor bina. Dolayısıyla orası şey bir arazi, zor bir arazi yani. Şimdi sonra diyorlar ki kendilerine doğru yanlış olduğu önemli değil düşüncelerini. Bunu prefabike yaparsak biz hem kurulması kolay olur hem hafif olur hem de burası ne derece doğru düşünülmüş bilemiyorum onu. Hem de yine kayarsa sökeriz başka yere tekrar kurarız diyorlar. Bu mümkün müdür değil mi de teknik olarak bilmiyorum. Orası önemli değil zaten söz konusu olmadığı için. Bu şekilde hazırlandıktan sonra biz azalırım da herhangi bir prefabrikasına uygun proje yapma şeyi bilgisi ve yeteneği var mı onu da bilmiyoruz. Ama yapılan proje bu düşünülmeden ya daha doğrusu şöyle prefabrikasına uygun bir proje olsun diye düşünülmeden yapılmış bir proje. Zaten onun için de işte biz bu kimseyi yapmak istiyoruz. Bunu kim nasıl yapacak bize teklif verin diye yarışmaya çıkartıyorlar. Bir kere vahmet vahmet firması kibidin hala var sonradan başka bir firmayla birleşiyor. Onun o da altında hala devam ediyor. Savaşta arşinleri yok olduğu için bize o zamanki belgelerden projelerden veremediler. Ama hala olan bir firma bu. Bu firma kazanıyor. Ben bunu yaparım. Şu şekilde yaparım diye kazanıyor. Yahut pek ihaleini çıkarıyorlar. Onlar tam bileniyoruz aslında. Ondan sonra onun birtakım elemanları bu projenin prefabrike olarak imal edilmesi konusunda çalışmalar yapıyorlar. Yani doğrudan doğruya alıp tamam bunu yapıyoruz demiyorlar. Bayağı o proje muhtemelen bir çok bakımdan bir çok yerinden de değiştirilmiş olacak. Ondan sonra şeyler çakılıyor. Kazıklar çakılıyor. Ondan sonra üstüne taş binatlar konuyor. Ondan sonra kimse de gelince onun üstüne konuyor. Bu da sinir söylediğiniz bir şey var yalnız. Benim hep karşı çıktığım. Çünkü biz şiir efsanecisi yaratmaya ve yaratılma şiir efsanecisi. Herhalde inanmaya çok meyildi. Bu da herhalde bu doğulu, hayal dünyası, rüyaya çok inanmak falan gibi özelliklerimizden, yaktırtılımızdan gelen bir özellik olacak. Karşıki mihman sohbet alışkiler ve camisine öğrencilerimiz götürdüğümüz zaman kapısının önünde içeri girmeden derdim ki hep her sefer. Bana bakın, ben sizi anlatacağım. Birtikten sonra istediğim şeyi sorun. Yalnız bir ilman sultanı aşık olmuş. Karşıki camiye binmem, ayın binmem kaçında. Bakınca oradan aygutlarını saçma sapan şeyden soranı döverim. Baştan söyleyeyim derdim. Bayılıyoruz bugün şeylere. Bu da efendim neymiş? İşler elinde bir geceler yaparsanız, ya ki yaptı da yaparsanız bilmem ne olur deriz. Ve bunu da çok rahatlıkla söylüyorum çünkü arkadaşımdır. Murat Belge gibi amatör bir şehir şeycisi, şehir rehbercisi diyelim. Böyle de diye yazmıyor, anlatılır diye yazıyor. Ama yayılmasına da neden oluyor, şey oluyor. Bir haftada böyle bir şeyin olmadığını bugün bırakın. Şeyin numarokulunun bilim sınıfındaki öğrencidir. Ulan yapılır mı bu bir haftada diyecektir. Yani mümkün olmayan bir şeyi. Ama çok kısa sürede yapıbıyor olması ve o zaman ki insanlar ecel, ötüşünün adam önünden geçiyor işine gidiyor. Her gün babaliye, kağıtıp adam dönüyor tekrar geliyor. Aa bakıyor bu. Herkesin gibi vaycende olan bak buraya da yapmışlar. Ve bu çok hızlı onların kafasında birkaç ay çok hızlı bir süre. Çünkü o zaman ki inşaatlar daha uzun sürmekte. Dolayısıyla böyle bir şey, bir şeyle tanesi çıkıyor. O söylediğiniz etki hani istik bir şey. Eee o burada söz konusu herhalde. O olabilir anlaştık değil mi? Peki. Sormak istediniz. Bir şey varsa söylüyorsunuz. Türkiye Hanım'ın sonunu dinledikten sonra inşallah şu o vakitimizde bir saat hep birlikte. Ne için hocam? Hemen anlatayım. Hızlı hızlı anlatayım. Bitireyim ben hocam. Hemen çok enerjik bir şekilde anlatacağım. Herkese tek tek teşekkür ediyorum. Ayağınıza sağlık bu güzel günle burada olduğunuz için. Ben de sizler sayesinde ilk defa burada bulunuyorum. Çok hoş bir mekan. Betonlarımı anlatacağım. Ve şeyi de çok hoş yani. Beton bırakılması da böyle çok enteresan bir şey oldu benim için. Kalıplama. Evet kalıplama çok kötü. Ben de hiç sevmiyorum zaten hocam. Böyle bürüp. Osmanlı mimarlığına değişim modernleşme tarihi yarımada Beton Arme mimarisin ilk örneklerini başlık olarak aldım. Ben bu çalışmaya nasıl başladım? Sekiz yıl sürdü. Önce onu söyleyeyim. Bir bebeğim vardı. Henüz karnımdaydı böyle minik minik tetmeliyordu. İlk okula başladı. Ben doktorunu verdiğim zaman. Yani sürecin uzunluğunu tayin etmeniz için söylüyorum. Bu işler kolay ortaya çıkmıyor. Ama merak edip böyle ucunu kurcalarsanız. Bir şeye ulaşma hediye. Ben bayağı bir moral bozukluğu yaşadım önce. Arıyorum arıyorum. Hiçbir şey bulamıyorum yani. Onu dedim herhalde yazamayacağım ben bu tarihçeyi. En sonunda arşivlerden belgeler karşıma çıkınca hatta göstereceğim kırmızı kurdelili. Böyle çok heyecanlandım. Çünkü çok resmi belgeler. İşte filmlerde de görüyorsunuz siz. Daha böyle özenli saklamıya, özen gösteriliyor. Bu şekilde mübürleri vesaire de hepsine birlikte göreceğiz. Bu belgeler daha çok galata bölgesinde ortaya çıkıyor. Şu anda galata tort olarak adlandırılan çok popüler göz bebeğimiz, tarihi ve ticari mekan olarak adlandırdığımız noktada karşımıza çıkacak. Bu süreçte doktora başarı Bursu elde ettiğim sabancı hodin gede hemen kısaca bir teşekkür etmek istiyorum. Belge çevrileri içinde şu an aramızda değil ama İsmail hocamıza da çok teşekkür ediyorum. Yüre üyelerimle de ayrı ayrı tek tek teşekkür ederim. Onunla sizin huzurunuzla. Şimdi bu estetik algıda mekan algısında değişim olduğu, teknoloji olduğu bir kere ilerlemesek zaten hala mağara da yaşıyor olur. Ben öyle düşünüyorum. Bunu mutlaka önce bir görüş olarak düşünüyorum. Bu hayaller, önce düşünceler, Leonardo Vinci'nin vinçleri, makineleri filan bunların hepimiz biliyoruz. Bir buradan buraya doğru gidiyoruz. Bir de tarihini merak ettiğiniz zaman aslında bir nevide teknolojiyle de temasta bulunuyor. Yani tarihle teknolojinin ilginç bir iki ayrı uçta bir bağlantısı var. Yani enteresan bir şey değil mi? Biri uzayın öbür ucunda geçmişti. Biri de gelecekte öbür tarafta. O iki merak insanı aslında bir yere götürüyor. Ben de bu vesileyle bu iş nerede oldu, ne zaman oldu, nasıl oldu? Biz böyle okulda okuyoruz, sizlere de okutuyoruz. Modernizm şurada başladı. Korbüzü'nin manifestosu var. Efendim işte beton erneği oluştu. Modernizme başladı. Eee Osmanlı'da bu iş nerede oldu? Bir yer bulamıyorum yani başlayacağım. Var, evet. Yani bir anda böyle bir 1920'lerde, 30'larda betonlaşma oldu, afartmanlaşma oldu. Ama ara kesitte bir boşluk vardı. Ben de o ara kesiti sorguladım. Bu süreç içinde, evet. İkinci Abdülhamid Padişahlık dönemi, onun yönetiminde, onun döneminde ne var? Orientalist bir üslup var. Neoklasik üslup hakim, Levanten mimarların, Türkiye'ye getirilmeleri veya burada yaşayan mimarların eserler vermeliğini görüyoruz. Var nasıl oluyor? Tabii ki temas sürüyor. Yani uzak değiliz aslında. Bu mesela Abdülhamid kitabından alıntı yaptığım birkaç satır. İkinci Wilhelm'in kalimbererleri gelmiş, onunla izdivac eden gelini gelmiş. Bursa'ya gitmiş, Napolyon, Bonapart, Hane Danşifi, Damadı, Berçika, Bülüksel Elçisi'ymiş. Demek ki biz onları ağırlamışız, biz oraya gitmişiz ve çok yakın temasımız sürüyor. Bunların da belirleri var. Bu Abdülhamid'in ziyaretleri, Paris'le Ondra, Vienna ziyaretleri. Peki ben mi anlıyorum? Yani biz hepimiz ne anlıyoruz Betimel ve Denil'ince? Gerçekten direkt bunu anlıyorum yani değil mi? Peki biz yine Maltape'de görev yaptığı üniversiteye çok yakın bir bölge. Gülü suyu bölgesinden bir kare göstermek istiyorum. Bu şekilde çok kötü ama inanılmaz güzel bir adamanzarası var. Yani orada yaşayanların da aslında çok güzel bir bakış açıları var. Bu görüntü olarak böyle görünüyor. Peki Avrupa'da Betimel'in ingesindedir. Biz bunları hayranlıklı okuduk, okuttuk öğrencilerimizdir. Biz de hayranlıklı kitaplardan takip ediyoruz. Corbusier, Oscar Nimer'in, Aldrossi, İtalya'da böyle kullanmış. Bakın gayet zarif, sütunlar, incecik kullanır üzerine yükseltmiş. Bir saat kulesi eklemiş. Bu bina mesela ne olabilir? Böyle bir kutucuk, mezarlık binası. Kutu kutu olmasının bir felsefesi var. Sağdaki resimde çekmeceler. Yani kulleri, yanan kulleri burada saklıyorlar. Burası da san katalda bir semeteri olarak geçiyor. İşlevi de dışarıya yansıtmış. Böyle bir fonksiyonu var. Louis Kahn'dan da etkileniyoruz. Yani Bürüt Beton'a nasıl kullanmış? Bakın bu da hayranlıkla izlediğimiz güzel, uçsuz, bucaksız, bir sunuşsuzluğa uzanan bir perspektü. Yine dönüyorum Türkiye'ye. Biz de Beton'un kesiması böyle. Yani acaba bir estetiği var mı, yok mu? Şimdi biraz da bunları düşünmenizi istiyorum. Biraz bunları da birlikte sorgulayalım istiyorum. Yani Beton'un bir estetiği var mı, yok mu, niye yok? Nasıl olmalı, nasıl olmalı, bizdeki nasıl olmalı? Bende ki tanımsız. Böyle bir soğuk. Sanki bastığında otopark işte. Sıvanmamış bir gece kondücefesi imagi var hala. Niye ben de böyle? Yani niye hepimiz de böyle? Böyle bir inşaat kültürü var çünkü bizde. Yani böyle bir terk edilmiş, sıvanmamış, tamamlanmamış, bir mimari algı var. Bir kısa Louis Kahn, Brüt ve Can'ı çok seviyor. Çok başarılı kullanıyor. Uzun yıllarda eserler vermiş. İki anda bütünleştiriyor. Bakın dikkat ederseniz araziyle, boşlukla, havuzla, yeşil alanla, denizle, deniz yoksa bir küçük bir gölle bir araya getiriyor. Bir ikinci yere bakalım. Yine Louis Kahn'ın eseri. Biraz sesini açabilir miyiz? Mesel arasında veya ikiye kültür arasında. Böyle farklar var. Peki Beton Arme Terimi ne zaman nerede çıkıyor? Böyle kısaca biraz ona değin. Beton Arme'den önce Simele Arme denilen bir terim karşımıza çıkıyor. Ben bunu terbiye çatıyalarında çok rastladım. Fransa'da da bu terim çok kullanılıyor. İlk önce park ve bahçelerde, kaskatlarda, köprülerde Arme'li Beton olarak geçiyor. Ara ara tarihlere size referans vereceğim. Oraları dikkatinizi çekeceğim. Bu 1875 yılı aslında Arme deniyor. Yani donatılı, çimentoya Beton Arme dönüyoruz. Çiment, çimentodan geliyor. Çiment Arme'li olunca Simele Arme olmuş. Daha sonra Beton Arme tekniğine ve Beton Arme terimine geçmiş. Es zamanlı gittiğinin yine altını ben de çizmek istiyorum. Diğer konuşmacalarımız gibi bir dönem tramvay yolunun geçtiği elit bölgede, beyoğlu, şişli, nişan taşı aksındaki yolların hem yavuşa dayanıklı olma, sende uzun ömürle olması amacıyla yolların Beton döşenmesi istenmiş. Ve bununla ilgili belgeleri de rastladım. Birazdan yine göstereceğim. 1900'de Fransa bu Beton Arme tekniğini gerçekten çok beğenmesi ya okuz para ile birlikte yaygınlaşmasını da bir kırılma noktası olarak alabiliriz. Ama işin arka planında hani uzmanlar ne yapmış? 1900'da bir komisyon oluşturuyor. 1905'de bir Beton Arme yönetmeliği hazırlanıyor ve 1906 yılında da yayınlanıyor. Bu tarihin altını şunu için çiziyorum. Bu tarifler ileride bizim Osmanlı belgelerinde karşımıza çıkacak olan yapı tarihleriyle ve görüşme tarihleriyle çok eş zamanlı olarak örtüşecek. Beton Arme yapı sektörüne girmeden önce denemeler yapılıyor. Yani ben saksı bile yapıldığını okudum. Donatılı saksı yapılmış daha sağlam olsun diye. Bir Beton Arme kayıt üretiliyor. 1848'de bu işi Amerikalılar bir ileriye götürüyor. Savaş gemileri üretiyorlar. Belki Ahşaba karşı daha dayanıklı olduğunu düşünerek. 1850 yılında Avusturya'da yolda kullanıldığını görüyorum. Geri döndüm. Osmanlı belgelerinde de rastladım ben. Sene 1887 fetva hane dedikleri bölgede dahili ve haricitel üzerine çimento ile sıva yattırılması. Aynen bu ifadenin geçtiği belgeleri okudum. 1908'de Baba Ali caddesi yani bizim şu an bildiğimiz Cavaloğlu bölgesinde kaldırımların Beton'dan inşaası talep ediliyor. Eşiktaşta Yıldız Sarayı'na dönen caddedeki şu anki Barbaros bulvarını tarifliyor. 1893 yılında yine bu yolların Beton yollar yapılması. Bakın yukarıda ilk şeyde Karada. Kırmızı mı? Diyor ki üzerime Beton kullanıma dair bir ergelerden anlaşılmaktadır. Dağrı şifa'nın toprak ve çamur olan harem cihitine mahsus gezinti mahallenin çimento döşütülerek. Yani sebebi ve gerekçesi de burada gayet net olarak tanımlanmış. Hani ulaşımla birlikte başlıyor dedik ya teknoloji aslında. Yine aynı yere refere etmek istiyorum. Amerika'da neler yapmışlar. 1873 yılında bir makine mühendisi mimar arkadaşı Robert Muka diyor ki ben yangına dayanıklı bir ev istiyorum diyor. Bu da Amerika'daki ilk Beton hane el olarak kabul ediliyor. Ama bu Beton hane evi az önce gösterdiğim Beton hane ingesi gibi algılamayalım. Yani tam bir iskelek sisteminin kurgulanması biraz daha zaman alacak. Peki nedir bunun Beton hane olduğunu dair ipucu. Döşemelerde deniliyor. Hene bir tekniği dediğimiz tekniği deniyorlar. Yine tekrar oraya da geleceğim. Seneye yine dikkatimizi çekiyorum. 1873'de başlıyor ve üç yıl sürüyor. Fransız kökenle hem de bu işin noktasını teşfediyor. Ve 1892'de bakın çok erken bir tarih patentini alıyor. 1894'de Fransız'da yapılmış ilk Beton hane bir binayı olarak tarihçe burayı gösteriyor. Şu binalar dıştan yani dönemin mimarisini yansıtıyor aslında. Yine dönüyoruz 1894'de Osmanlı'da. Çok kıymetli bir belgedir bu. Mektebütü bir işehanenin inşasında ve daha ülkel laboratuarı diye geçiyordu belgede. Ben etubüs laboratuarıymış araştırma yapıldığı için tabi tırf açısında. Burada yapılacak döşeme için yapılacak masrafı sadarete arz ediyor. Bu da bildiğiniz bina zaten Kadıköy bölgesinde. Şimdi burada artık mimarlara dikkatimizi çekeceğim. Kim karşımıza çıkıyor? Alexander Waller'in ve Daronko. Yani döneme imzasını vurmuş. İki Levanten, İtalyan ve Fransız kökenle mimarlar. Yine dönelim eş zamanla bakıyoruz. Oguz Per'e, Fransa'da Per'e kardeşler. Biri mimar, biri mühendis. Ne yapıyorlar? İki bilgiyi birleştiriyorlar. Bu mühendisi, kendi imarlık bilgilerini birleştirerek konuk üretinine geçiyorlar. Bunu artık sivil mimaride kullanıyorlar. Bu da bir Simen Armey yazıyor bakın tabelada. Gayetmek bir şekilde. Bu da Per'e, bu kendisi. Daha nasıl bir bina? Hiç de cepheden böyle bugünkü binalardaki gibi bir algı yok. Gayet süslü. Yine dönem mimarisini hatta Anuva'ya da yakın. Demirlerdeki bitki motifleri, çiçekler, yapraklar. Net bir şekilde görünüyor. Ama beton arme. Planı da ben incelemek isterim. Plan da da öyle aşırı rasyonel ritmik bir plan değil. Yine kırmaların olduğu bir plan. Bu da şanti eden bir görüntü. Peki o yıllarda dönem mimarimiz nasıl Osmanlı'da? Bunları hepiniz biliyorsunuzdur mimarlık tarihinde. Karaköy bölgesinden göstermek istiyorum. Hemen İskeli'ye giderken Karaköy Palaz. Şu. Monjeri'ye ait. Bu salt online, salt garanta salt'ın binası biden öğrencilerimiz çok iyi bilirler. Ortaavvvulu galerili. İkinci vakıfan ve vakıfanların hemen hemen hepsi Kemalettin'i ait. 1911 yılını aşağı yukarı refer ediyor. 1909'da Generali Han yapılıyor Monjeri tarafından. Frej atatmanı ki çok beğendiğim bir atatlandır. Bu da Kiriyat Yedisi atatmanı. Şimdi buraya burada bir kalalım. Üzeri bir katımızı çektim. 1902'de ne olmuş? 1906'da ne olmuş? 1894'da ne olmuş? Bir hareket var, bir git gel var. Bir teknolojinin buraya yansıması. Kullanımına dair bir kucu değil. Bakın ta kendisi burada var mevcut. Peki muhit diyoruz ki tarih okuyoruz. Bunu şimdi birleştireceğiz. 1909'da ikinci Afrilemi tahttan indiriliyor. Bu bir kırılma noktası. 1912'de Balkan Savaşı çıkıyor. Bu da bir kırılma noktası. 1914'te Birinci Dünya Savaşı çıkıyor. Bunların hepsini bir bütün olarak değerlendirmezse biz bu dönemi hiçbir şekilde algılayamayız. Çünkü bende hep o soru işaretleri oluştu. Dediğim bu konulardı. Yani bir şey oluyor. Durmuş. Tam o ortaya tam çıkacak. Yani tam o malifestok olacak. Modernizm'in malifestotu yazılacak. Yazılamıyor. Bunların hep gerekçelerini ben cevabımı bu şekilde buldum. Bakalım. Yine Galata bölgesine geri dönüyorum. Ulaşım. Haberleşme. İşte askeri alanda eğitim alanında. Pek çok yenilenme hareketi başlıyor. Süreçte biliyorum. Osmanlı yönetimi tarafından. Yine öne çıkan mimarlar. Yine karşımıza bu binalarla ve belgelerde karşımıza çıkacak. Peki bu teknolojiyi değiştirmeye sebep olan şey neydi? Yani hem dünyadaki yenilikler hem de çok güçlü bir deprem kuşağındayız. Yani çok zarar görebileceğimiz bir noktadayız. Bunun belgelerini hepimiz biliyoruz. Fotoğraflarda ve haritalarda. Raporlar incelemiyor, konuşuluyor. Zararlar ele alınıyor. Neden bu şekilde oldu? Yangın çıktığı zaman deniliyor ki artık ahşap yapmayalım. Hep kagiri yapalım deniliyor. Peki geldik. Belgeler bize neler söylüyor. Şu kurdelili belgelerden bir tanesi bakın. Görünce çok sevindiğim artık benim kırılma noktam. Bunlardan biriydi. Bunların hepsi Fransız şirketleriyle, Fransız mühendisleriyle, Berkcikalı, Alman mühendislerle hepsi yazışma. Sayfalarca böyle metinler buldum. Hepsini tabi de şifre edemedim ama çok önemli şeyler söylüyor. Dönemin maliye nazarı, iç işleri bakanı, dış işleri bakanı vesaire. Peki bu teknolojiyi yapmak için ne gerekiyor? Çimento gerekiyor. Çimento bizde var mı? Yok. 1911'de ancak kuruluyor. Ne kadar farklı? Dünyada ilk çimento fabrikası 1848'de kuruluyor. Bizde 60'u gecikmeli olarak kuruluyor. Dünyada iki keçener ve bina 1902'yi alırsak, Peren'in atakmanlarında, 1906'lar, 1902'ler o arada gelmeye başlıyor. Yani pek de geç kalmış, dayılmıyoruz aslında. Bu çimento fabrikasına hemen bir küçük frantez açmak istiyorum. Bununla ilgili çimento fabrikalar, tarihi kitabı var. Orada da savaş yıllarında çimento teymin etmek için zeytinyağı verdiğimizi filan okumuştum ben. Yani çok uyuyucu bir şey aslında. Hani maliyi olarak sıkıntıdayız. Yapmak istiyoruz. Hani böyle bir iyi niyet var ama bütçe nedeniyle çimento alamıyoruz ama zeytinyağı karşılığında almışız. Böyle bir şeylerde okumuştum. 1874 yılına ait yine bir yenilenme bergesi gördüm. Bu da beni çok heyecanlandırdı. Çünkü bu yani yine Galata Port bölgesini adlandırıyor. Ve bakın yine Port ve Constantinople. İstanbul Dimanı üzerine bir avant proje. Müfke Maryos Paşa'yla yine Transis kökendi. Çok çizimler yapılmış. İnanılmaz projeler üretilmiş. Yazışmalar, dosyalar, evraklar bitmiş gelmiş. Belki de daha önce olabilirdi. Yani bu yenilenme, bu teknolojinin ilerlemesi. Sonra 20 yıl kadar sonra tıkrar gündeme geliyor. 1894 yılında. Yine bu Galata köklüsü ucundan eline müsahil bölgesine tarifleyen. Yani sizin çok iyi bildiğiniz o köklünün baş ucuyla diğer tarafı. İki İsteli arası. Ve Salı Pazarı mimarslanan bu hafta doğru gelirken. 1895 yılına ait. Denizcilik İşletmelerinden, Arşivinden bulduğun bir fotoğraf vardı. Rıhtımların yenilenmesi. O rıhtımlar üzerinde tabi binalar var. İskelerin yenilenmesi her zaman gündeme geliyor. Çünkü en çok kullanılan ve en çok yıpranan binalar, iskele binaları. Bununla ilgili haritalar. İşte istimlaklar. Efendim binalar şöyle olmalı. Bu cephede olmalı gibisinde. Bir tıkım yazışmalar başlıyor. Peki neden burada? Çünkü bankalar, caddesi de burada biliyorsunuz. Karaköyde, tophanede. Bütün ticaret, bütün sigorta binaları vesaire hepsi unokta da kullanılıyor. Ve elit bölge dediğimiz Eyoğlu Eminönü hattı, tramvay hattı. Bu hattı üzerinde gidiyor. Yani kamu yapılarının çoğu bu bölgede. Bu da yine en değerli belgelerden bir tanesi. 1906 Haziran'da Haydar Paşa dönemin şef mehendisi Denizcilik İşletmelerine direkt başlıkta yazıyor. Bakınlığı, betonar ile. Yani hiç kuşkusuz, şüphe yer vermeyecek şekilde yumruk binası ve antrepolarının betonar ve konstruksiyonu hakkında Hasan Fehmi Paşa ile şirket arasındaki yazışmaları görüyoruz. Dok ve antrepoların inşası için Fransız Ortaklı bir Osmanlı hükümeti ile birlikte şirket kuruluyor. Bu şirketin dokusunu da göstermek istiyorum. Sermayesi oldukça yüksek bir total. Kapiteli de yüksek. Belçika ve Almanya normlarına uygun bir betonar ve inşaat ölçülerinden bahsediyor belge. Yani artık diyor ki bu teknolojiye geçmeliyiz, bu teknolojiyi kullanmalıyız diye uzmanlar şekilde ilerliyor. Komisyonda yer alan isimlere bakıyoruz. Türk muhabir dönemin mühendislik okulu, fen hediyeyi tüm müfettişlerinden yorgo, fen müdür muhabini arslan, topaneyi, amirinin neyimuru, meralay, mafya, yani bayındırlık bakanlığından mürsölekler, ticaret mafyası vesaire. Yani bildiğiniz bütün bakanlıklar, şehirlis zaman imzasına kadar bunu görebildim. Bakanlık dönemin şehirlis zaman maliye nazarı, adliye nazarı. Hepsinin bu toplantılarda hem bilgisi var, hem imzayipkisi var, hem fosayr var, hatta patate nazarı patate bakanı bile. Bakın burada var. Neden? Demek ki ulaşım, haberleşme, yol. Efendim bu titkamı hizmetleri bir arada yürütülüyormuş. Yani birbirinden kopuk değil. Leklerde onu da bir altını çizelim. Dönemin mühendislik, fendt-inşaat mimari kitabı, yazarı aynı zamanda. Yani biz bu teknolojiyi hem kullanmak istiyoruz, hem de eğitim alanında da aynı uzman kişileri görevlendirmişiz. Kitaplarını mühendishanelerde okutuyoruz. Yine rüsumat binasının çıkarılması için bir komisyon oluşturulması. İşte bu da bahsedeceğim bina. Yani rüsumat binası. Şu anki gündük binası hepinizin çok iyi bildiği şu an yanında olmayan ne var burada? Nikola? Evet. Yolcu salanı yok yanında. Karaköy yolcu salanı vardı. Hemen onun yanındaki bu süslü taş cephe. Mesela ben bunun neden cephesinin bu kadar zençliği, hani böyle kaplamalı olduğunu da düşündüm. Belgelerde diyor ki, işte rutubet var. En çok yâışkar, ramaz kaldığı için bu binanın diyor eğer rutubet sorunu olursa diyor yükleneci şirket bundan da sorumludur diye sözleşmede sürekli onların altını çizmişler. Fransız geçidi çok iyi bildiğiniz tophanedeki bina aynı dönem yapılmış. Rıhtım arazisi üzerine yapılacak yine gündük binası hakkında sayısız belgeden bir tanesi burada şunu vurgulamak istiyorum. Diyor ki, işte çamur tabakası var, sağlam zemin yok. Şöyle olur, böyle olur, yıkılabilir. Vuruhtun, duvarı mutlaka betonarımı yapılmalıdır diyor. Hatta komisyon üyeleri birbirine ikna etmek için yani yuk dışından gelen mühendisler diyor ki, Marsilya Cenava Trieste limanlarında örnekler veriyorlar. Diyor ki o limanlarda da bu şekilde kullanıldı. Hemen o limanları görelim. Bakın Cenava Limanı 1899'da bu şekilde yani o yapılanma hep deniz kıyılarında başlamış yurt dışında da. Trieste limanı bu da bir Akdeniz İtalyan limanı tıpkı Salı Pazarı gibi bizim buradaki. Hemen bir tekniği çok kullanılmış. Semename tekniğinin kullanıldığını direkt bu kapların üzerinden görebiliyoruz. Bakın sistem Hemenik Tekniği diye yazıyor. Yine Paris'te bir konflüksiyon, Rıhtım binası yine bir sahil binası, sanayi binası. 1916 yine bu belgelerde çok yazışma olmuş o dönem. Yani bir türlü karar verilmemişler. Acaba kagirimi yapalım ve tonarmanı yapalım daha sonra tekrar uzmanlara dönüşüyorlar. Sonra iş bütçeye geliyor. Bütçe meselesinde şu kadar fark mal oldu diyor. Kagir olursa şu kadarı mal olur. Efendim arada on beş bin lira fark olur neden? Yani on beş bin lira fark oluyor. Bu farkı da şey yapamıyorlar bir türlü. Kimi firma diyor, sekiz bin lira fark olur. Kimi on beş bin lira diyor. Tabii o dönem bir ekmek kaçlarıya alınır. Bunu ona bakmak lazım. Yani on beş bin lira neye tekabül ettiği için. 1906 ve 7 arasında yani çok yoğun rezaşıma görünüyor. Masrafların hükümeti ait olduğu tespit edilmiş. Öyle bir şey ifade ediliyor. İkna edilemiyorlar. Daha sonra da bir uzman Hacı Bayer Efendi'yi danışalım diyorlar. Bu da başka bir belgede. Yine betonarme usulünün kabulüne dair. Eğitim kanadında da baktığım zaman Henebik Tekniği'nin betonarme yapılarda köprüyü çiftlerinde ve hesaplarında kullanıldığını 1906-1907 hatta 1891 yılına ait kitapların okutulduğunu hep burada görüyoruz. Demek ki eğitim kanadında da bir paralellik söz konusu. Burada da sanıyorum ilk defa karşılaştık. Ben araştırmalarında hiç böyle bir belgeyi bulmamıştım. Valeria ait olduğunu buldum bu binanın. Valerinin yapılarının listesinde bu yok. O anlamda da şimdi bunu da ilk defa sizlerle paylaşıyor olacağım. Bakın bu da Mesih Valeri olarak raporda masraflarım 4-5 bin bireye kadar geçeceğini yine Marsi ile Limanı'na rıztın gümrük binası hocam o çinili gösterdiğim şu. Baştaki. Yine o yıllarda neler olduğuna değindik, baktı bu süreçte Kemalettin Bey tekrar da evreye giriyor. Birincilikle bitirdiği mühendis mektirinden Berlintik Üniversitesi'ne gittiği için. 1900'de ülkeye döndüğünde genç bir mimar henüz o yıllarda yani Valerinin ve Doronko'nun eserler verdiği dönemde. Bu da ikinci vakıfanın betonarme binası olduğuna dair belgesi temel hesaplarından bir örne. İkinci vakıfanın ünetaşigi sistemine ait statif haftaları. Ördüncü vakıfan şu anda bir İngiliz firma tarafından işletiliyor dünyanın en pahalı otellerinden birisi. Onun temel statik planı ben bu kolonlara baktığım zaman çok hayret etmiştim. Yani hep biz okulda öğrettik, biz iki kolon arası 5-6 metre yapalım diye. 10 santimde bir odurum kaptı. Kolonlar ve çelik e-potrellerle, MPO profillerle desteklendiğini gördüm. Zaten bu şu anda de hep çelik biliniyordu. Benim bu araştırmamın sonucunda betonarme struktur kolonlar var. Sağlam olması hani daha güçlü olması nedeniyle isteğiyle de MPO profillerle güçlendirilmiş çevresi çerçevelenmiş bakın. Doğum donatılı bir betonarme şeması var. Bu da onun etriye repertuare detaylı pastası. Üsküdar'da teklifane dedikleri cinayet hapishanesi deniyor. O dönem cinayet işleyenleri ayrı hapishanelere koyuyorlarmış. Yine orada bir betonarme işi yapılmış onun belgesi. Borsiz'in otelleri hepimiz çok iyi biliyorsunuz Sultan Ahmet'te. Burada da yine bir betonarme struktur yapamay için bir bedel ödenmesi belgesi. Belgi Palas daha sonra yirmi yedilere otuz lira geldiğimizde de zaten çok iyi bildiğimiz betonarma olduğunu çok net görebildiğimiz binalarımız mevcut dönem mimarisine bakıldığında yani biz de resmi yapılarda önce kullanılmaya başlanıyor Osmanlı döneminde Fransa'da Pere'yle belki Kulut mimarisinde önce karşımıza çıktı daha sonra Kulut mimarisine geçiyor Osmanlı ve Türkiye mimarisinde es zamanla gittiğini ben de söyleyebilirim yani geri kalmış diyemeyiz teknolojik gelişmelerden beni dinlediğiniz için de teşekkür ediyorum. Tabii. İyi gözükmüyor ya benim gözüm iyiydi. Buyurun. Bunun ölçeyi nedir? Yani bunlar ne büyüklük de şeyler onu anlattı. Hep Kemalettin'in imzası ve ölçekleri var. Bunlar bazıları elli ölçek yapılmış bazıları da kısa kesilmiş mesela iki Aksarası. Ama onu anladım. Ama o mesela orada U-propillar var. Onların genişliği yahut ikisinin arası nedir? Hocam hepsi var şu etriye. Hayır siz takliden bir şey söyleyebilir misiniz? Evet. 80 santim gördüğümü hatırlıyorum. Yani oradaki o şey, o kolon yerimki o iki U dıştan ölçe aldığınızda işte 80'e 80' bir ayak öyle mi? Evet. Peki siz ama beton kısmı burada anladığım kadar ile benim iki yandan beton olduğu gözükecek iki yandan da U-propillar gözükecek öyle mi? Hocam bu tarafını birden kaplıyorlar. Yani şurayı da kaplıyor. Tamam. Tamam çelik görünüyor. Zaten Yıldırım Hoca'nın da biliyorsunuz ilk araştırmalarında çelik olarak abletti. O yüzden biz yanılmışız. Yani bu çelik Peki içinin beton olduğunu nasıl anladınız? Hastalardan bakın etriye reper tuvaları var, hepsinin donatı şemaları var. Yani o zaman el piyeleri de koyuyorlar. Aynen. İki tarafı da kalıp kapıyorlar ve götüyorlar. Yapıyor. Zaten almam eğitini aldığı için Almanya'da Berlin'de teknik hani mühendis gibi bakıyor Kemalettin hep olaylara ve plan şemalarında ben de zaten çok şaşırmıştım. Daha büyük plan haftaları da var. Peki. Bunlara soruyorum. Tabi tabi. Bir şey söyleyeceğim ve onun için söylüyorum. Bu şeylerin kolomları birbirine bağlayan kilişler nasıl? Şimdi kilişler görünen kilişler çelik olduğu için zaten sanırım hocamızla hep çelik çelik iskelet olarak değerlendirmiş. Şimdi ben iki şey söyleyeceğim. Bir tanesini Perviküç planı üzerinden çıkardım. Bir tanesine gözümle gördüm. Perviküç planı üzerinde olan şimdi olmayan bir bina 1904'te yapılmış Pertin yani ve Kolandas'ın mimarı oldukları katılçı oğluhanı sonra bu yangında yanıyor şimdi yine katılçı oğluhanı filan diye bir şey var ama o bina bini ama aynı arsa aynı sınlar içerisinde şimdi oradaki kolonların Perviküç haritasında ölçüsü gözüküyor. Ölçüsü gözüküyor dedim yani anlaşamayan ne ölçüsü gözüküyor ona göre bunun Beton Arme değil çelik olması gerektiğini insan düşünüyor. Ama şöyle yapmışlar çelik kolon yapıyorlar böyle bir şey mix bir şey ve putrerlerle mesela filan. Ondan sonra üstüne sıva teri geçirip biraz da korumak için sıva yapıyorlar. Yani Beton Arme kolonun olmayacağı kadar ince o açıklıkta. Gördüğüm gözümle gördüğümüz ise Rumeli pasajı Rumeli hanı yani ağaç aminin bitişinde olan korasının şimdi ben bir aşık Beyoğlu'ndaki altı aykıran önce bir ameliyat oldum öyle uzak yerlere gideniyorum yani ben Beyoğlu'na gidip görmedim onu. Ama hemen ameliyat öncesi yani Sonbah'a da gitmiştim. Bütün minayi gezdim orasını Galba Hilton otel olarak vermek üzere rastore ediyorlardı sonra durdu Galba şantaya şehte olan arkadaşın doğrudan ayrılmış ne olduğunu bilmiyorum. Ama bütün gezdim fotoğraflarını ben de çektim o da çektim ben de verdi. Kolonlar böyle iki tane profilin levhalarla bulonlanarak oluşturulmuş şekli. Ama içini bilmiyorum. Yani ben onu içi boş bir şey olarak kabul ettim. Sonra aynı şekilde onun için sordum. Yukarıdaki kirişler de aynı şekilde çeşitli profillerinin birleştirmesiyle ve levhalarla levha dediğimizde en az levhalar yani onların bulonlarından bulonlarına oluşturulmuş bir işler. Şimdi o kirişlerin içinin betonarme olması gerekmez. Ama öyle yapmışlar. Ama olan da olabilir belki. Hocam çünkü çok ağır dekremler geçirdiği için İstanbul yani bir korku var. Yani bir kırma korkusu var. Bu da hep işte belgelerde de görüyorum. O sebeple tam betonarme bir türk yani bugünkü anladığımız anlamdaki plastisitesini ve direncini bilemiyor henüz. Dönen mimarisi ve mühendisleri. Dolayısıyla diyor ki kolonu yapmış bir de üstüne çelik kaplanış. Yani ve de o kadar yakın ki kolonlar. Yani depremde altında yatın hiçbir şey olmaz. O kadar. Şimdi o zaman şöyle bir şey yapalım. Sizle anlaşalım. Ben şu anda üstünde çalışmakta olduğum kitapta gördüğüm şeye dayanarak bunun çelik konstruksiyon olduğunu yazmıştım. O zaman size de transfererek bunların için şöyle olması da muhtemel bir diyebilir miyim? Kesinlikle. Çünkü ben hocam ben o şüpheyi gidermek için bütün vakıfan binalarının belzelerini çok taratım. Çünkü şey cephe yanıltıyor insanı. Yani hani o boşluk dedin ya ara kesekte bir boşluk var yani hop diye 1920'de betona geçilebilir mi mümkün mü böyle bir ben bire müteahhit işi beton binalara karşımıza çıkıyor. O ara kesip işte biz o yüzden yanıltıyor. Yani üstlük olarak oryantalis cephe ve kemelis kemalettimin cepheleri çok güzel. Evet iyi oldu değil mi? Beton ve statik patlalarının donatılarını da gördüm. AB aksarını hepsine küçük harflerle yazmış. Aksarılarını filan da yazmış. O yüzden rahatlıkla söyleyelim yanıltıcı şey şu o şey olmaz. Aksarılıkların yazmış olması. Donatı ve etriyeleri de ve trans ederek. Etriyeler diyor. Hayır hayır Hayır şöyle. Şu aralığındaki şu kirişin ya şu kolonun etviyesi deniş olabilirim. Şimdi şunu demek istiyorum. İkinci vakıfan beton arma temel hesap. Ne yazıyor? Bakın gösteriyorum. Beton arma. Yani beton arma. İkinci vakıfan beton arma. Dördücü vakıfanın beton arma olmaması bir kere vakıf üretimi olduğu için düşünemiyorum. Size şimdi şeytanın avukatlarına karşı çıkmıyorum. Konuşalım tabi ki. Ben de hep yalnız kaldım. Konuşalım tabi ki. Temel beton arma planı demesi. Temel'in beton arma olması da şey olabilir. Tabi tabi zaten yukarısı olmayabilir. Tabi tabi. Zaten o geçiş dönemi ben de her binaya beton arma denmesin karşıyım yani. Döşemesi donatılı oldu diye Henebik Tekniği kullanıldı diye beton arma olamaz. Henebik Tekniği'yle üretilmiş demek lazım ona. Kabul. Ama burada struktüre giriyor artık. Fakat henüz emin olamıyorlar öyle düşünüyorum yani. Bir de tafirlerle de döndürülmüş. Zaten hoca'nın gördüğü yıldırım hoca'nın gördüğü çatıdaki çelik kirişler met görünüyor. Ama ara katlar görünmüyor. Yıldırım yıldırım yıldırım yıldırım yıldırım yıldırım hocanın. Bütün arma sistemde olmadığı kesin kanıncı ama yani döşemeyle kolon arasına bir nasıl bir yani çelik bir bağlantımı var sadece beton mu döktüğü sıvandığı için. Yani yani kolon beton sadece ya da gerçekten beton armemiye sadece beton yani bunların içine girilip kontrol edilebildi de bu malzemeye. Gördüğüncü bakıfon için şunu söyleyebilirdim Kaya Özgen Hoca iti ben profesör doktor onlar bir rapor hazırlamıştı Halil Onur Hoca'da restorasyon da bulunmuştu otele çevreden onların raporlarını da okudum. Onlar da aynı kanadeler bende bu patlıdır gördükten sonra o şekilde değerlendirdim. Ama ara akslar tabi yakın yani bugünkü anlamda dediğimiz gibi iki uçuda büyük akslar yok. Çok acemi oldukları için akslar da belirlendiriyor. Evet. Şimdi çevin bir plak olarak yerleştirilmesi kolon aksları mı? Plak olarak yerleştirilmesi. Yani onun bir lefa olmasa ayrı bir şey çelik struktur olarak çalışmasa ayrı bir şey. Bunlar hep incelenebildi mi? Kesinlikle hocam şuna katılıyorum belki kilişler betonarına salkmıyordu. Belki döşene kilişleri çelik. Anlatabiliyor muyum? Oraları muallak meçhul yani. Kolabiliyoruz. Kolabiliyoruz diyelim diye ondan söyleyelim. Şey kolay daha evvel de zaten ona yeni usul diyorlar. Evet. Volta döşeme daha üstlendir yapılıyor. Buna geçildiğinde de zaten Volta döşemede iyi yapılması için döşeme inisasında çelik kütürelere çeviriliyor. Bunlar ona bağlanıyor. Arası da tuğla olarak yapılıyor. Yapılıyor evet. Bunda da aynı şeyi kullanmışlar. Mesela benim gördüğüm Rumeli şeyinde Rumeli hanında döşemelerin hepsi Volta döşemi şeyler sadece kiliş olarak değil dış duvarlarda da lento gibi sarıyor. Böylece bağlamış oluyor. Kolana geldiğinde kolanın üzerinden geçiyor. Kolana bağlanıyor. Onların arasında da işte şeyler var. İlk profiler kütreler var. O kütreler yani elli altmış santimde bir Volta döşemi. Belki de iken betonlarına yapılar dönemi demek. Daha o anda olacak. Tam olarak da teknolojisi çözümlenmemiş. İken negatif bir anlam katıyor. Yani ben olayın ilk aşama olayın doğru bir isim bu. Ama gerçekten ilk ya da ilk betonlar ve resimlendirmek lazım. Bugünkü gelişmiş betonlar maalayışında olmadığı kesin ve muhtemelen de parma sistemler yani haltalı bulunması aslında yuma sisteme ayıp bir gelenek dolayısıyla gerçekten iyi analiz edilmediğini düşünüyorum. Daha çok yeni çalışılmaya başlandı. Onlar bir de yapıların bir zat yani yerinde belki bazı yerleri kazınarak falan kontrol edilmesi gerekiyor. Belki de projelerine kadar karar vermek doğru bilmem. Ama şunu ben şöyle düşünüyorum. Betonun kullanılması ve çelikin kullanılması tabi bunların erken dönem metanarmaya yapılar olarak kabul etmek gerekiyor. Teşekkür ederim hocam sağ olun. Teşekkür ederim. Çok teşekkür etmek zorundayım sanırım. Süremizde bayağı bir kötü kullandıksa, kötü bir moderasyonda kusura bakmayın. Çok iyi becene verdim sanırım bu işi. Tartışacak bir vaktimiz kaldı. Ortak bir işi sorulamıyor. O zaman bir soru herkestenin bir teşekkür edip izlediğiniz öncelikle katılan katlı koyan herkese çok teşekkür ediyorum. Çok farklı şeyler gördük. Yeni belgeler gördük. Bakış açıları gördük. Başka alanlar gördük. Yani gerçekten bunları tartışmak, terminolojiyi de oturtmak adına çok lazım. Yani ben bir yerde görüp o terminolojiyi orada kullanmış olabilirim ama siz buna yani bir süre yemek verdiniz. Belki de işte erken dönemler için gerçekten yeni bir terminoloji verilmesi gerekiyor. Bunu daha iyi tanıtmak için. Ben herkese çok teşekkür ediyorum dinlediği ilgilenin için sadece pardon bizden sonra bir toplantı daha olduğu için ona da hazırlanmaları gerektiği için on dakika da bir tartışma tartışma hakkımız olduğunu düşünerek belki bir soru, iki soru tabi. Buyurun. Beton Ermeğe şiştar betonu. Fakat Almanca'da şiştar betonu bulmadan evvel Demir ve bu şekilde bekonluyor. İstimonun Aizen Betonu. Yani şimdi demek istiyorum. Demir'in söylediğine erken veya şey sahiden isterebiliyorum. Ama Almanya'da mesela şey yapmıyor. Eski günahlar. Ve bu Aizen Betonu demek. Acaba hazırlamış. Hocam zaten konuşmamın başında ona dikkat çektim. Siman Ermeğe şiştası deniliyor. Döşemede kullanıyor oldukları binalara Siman Ermeğe diyor. Bir şey var. Bir kere betonun içerisinde dolu olması. Evet. Ben de gerekir. Ben neden gerekir? Bir kere o basınca çalışıyor. Bir kere o basınca çalışıyor. Bir kere o basınca çalışıyor. Bunlara kapıdan içerisinde yani onun bir basınca parçaya o sadece bu kraliyeti sağlayan Betonu da bululmalar vesaire bu şeyden vardır. Çelik. Ama burada şimdi bir çelik zaten var. Ayrıca bir de şey yapmışlar. Beton kolon kolon. Yalnız. Yukarıda kimişlerin içerisinde dolu olduğunu bir saniye diyor. Evet. Çelik. Muhtemelen. Çünkü çatı kirişleriyle kapatılmış. Bir de vakıfanta bir kurumsal yapı olduğu için hani sağlam ve kalıcılığını önemsedikleri için stati önemsemişler. Şurada bir soru daha vardı genç bir arkadaşımızda. Tabi. Zaten o bölüm araştırılabilir. Yani daha şu hala var olan yapılardan araştırılabilmesi şart. Tabi. Bu şey Beyoğlu'ndaki üç ham yani Afrika hanı Rumeli hanı ve Anadolu hanı üçü Yasmunt'un binaları. Evet. Bu daha ben yazılmaz bir çözünmez bu Yasmunt'un binaları. Bu yıl 1906 sıralarında 1-2 yıl içerisinde Atarpe'ye yapılmışlar. Şeyi rezil ettiler. Anadolu hanı rezil ettiler o flow ayakkabıcısı. Yani o adamın gerçekten numari suçtan idam edilmesi lazım onun için yaptıysa. Afrika hanı şeye respirasyonu alındı. Yap başlamadı. Hocam işte ben bu gümrük binasının da yani varlığından, ilerideki gümrük binasının da onlar sıkılsaktır. Rumeli hanıda yapılıyordu ben şansına girdim yakaladım girdim. Bütün bu araştırmaları yapmak için hatta şey bile yapılabilir. Yani ne olacak? Yani araştırma, fiziki araştırma yapılabiliyor. Tabi tabi tabi. Şey gelinir. Kolon gelinir. Yani evet o gösterdiğin ilk örnekler şu an müzü olarak kullanılıyor. İnanımız eğer gümrük binası olarak kabul edeceksek belki o da bizim birinci referansımız olabilir. Ondan önce denemeler var, evet kabul. İşte döşemede olmuştuk. Bir yeşâhanenin döşemelerinde olmuş. Bazı binaların döşemelerinde denenmiş. Ama struktural anlamdaki tam gerçek ingesine ilerleyen yıllarda kavuşmuş diyelim. Öğrencimizin bir sorusunu alalım mı ? Merhabalar. Ben grafik tasarım öğrencisi olarak sadece binaları estetik olarak değerlendiren biri olarak soruyorum. Tabi. Binaların ömürleriyle ilgili maalesef yine Avrupa örnek vereceğim ama Avrupa'daki meydanlardaki o Taş evlerden ziyade Hollanda'daki o kanalların üzerindeki beş katlı ahşap binalar bugünlere kadar gelebiliyor. Biz neden şu anki evlili 50-60 yılda bir yıkıp onları yenileme ihtiyac duyuyoruz. Duyduğumuz, gördüğümüz yasarla beraber. O zaman ki teknoloji buna 300 yıl önceki teknoloji şu anki günümüzün teknolojisine eşit değil mi sizin sorumluğunuzdan sonra bunun kullanılan teknikle çok alakalı olmadığını fark ettim. Beton Ermeği'yle prefabrik yapı arasında Kısaca artık sormak istiyorum size. Teşekkür ederim. Sağol. Çok teşekkürler. Başkılı bakış açısıyla sorduğum için Aizl'in man der ki binalara yıkalım zaten 30 yıllık 25 yıllık ömürleri var der. Ben bu lafı duyduğumda çok şok olmuştum çok üzülmüştüm sonra dedim ki onlar Avrupa kültürü coğrafyaları dar küçük belki de yer yok yıkıp mimarlara yeniden iş alanı üretmek üzere böyle bir şey söyledi. coğrafya bilgisine gene geri döneceğim tarihteyi açın bakın 13 tane Avrupa ülkesinin 100 ölçümünü toplayın Türkiye kadar ancak ediyor bak bu önemli bir bilgi demek ki mimarlık üretecek sahaları yok doğru mu? bizim ülkemizde coğrafya olarak var yani yıkmamıza gerek yok birincisi yani başka bir ülke manifasitası böyle söylüyor olabilir öte yandan şunu söyledim dedin ki Avrupa'da binalar duruyor müze olmuş işte gidiliyor geziliyor bizimki neden yıkılıyor evet evet yani hep beraber soralım işte şimdi tekrar bu kıyı bandının buyurun yenilenmesi söz konusu bazen yıkmak gerekli bilir ama bazen de güçlendirilebilecek teknikler var bunlar öncelikli kullanılmalı yani ben de mimarlık tarihcisi olarak teknolojiyle tarih zaten o kadar iki ayrı uçtu ki yani teknoloji siz mi yaşayalım hayır tabii ki değil yani çok haytek yapılar var çok güzel binalar var onları üretebilecek başka coğrafyalarımız başka arazilerimiz var yani diyelimi yok etmeye tırfanlamaya gerek yok her ikisini birden korumamız gerekiyor buyurun hocam altımızda hala göçepek kültürümüz var evet bana geçerken böyle bir bahçe duvarından var sarkıç mesela bakın düşünün gözün düğününü getirin ben yapardım bir zamanla şöyle elimizi uzatıp tırmanmak diye dallaydan bölümün üstündeki yattapları şöyle koparıp koparız atarız bana bir sosyal antropolog arkadaşım dedi ki şakaydı karışık olarak göçepek kültürümüzü grubu geçiyoruz, göçepek kültürümüzü bizde izli o dedi yani öyle bir değildir o başka ama bizde bizim kültürümüzde bir şey çok belirli binalarda var mesaj anıtlarında var mesela ama onun dışında yıkmak yani çok üzgünün ömürlü olmasın şey değil istenen istenen bir şey değil tabi bunun için yapmıyorlar şimdi yani bütün bu yaptıkların çok önemli bir şey de var maddi karşılığı var onun için ama yani böyle bir şey var uzun şeyden hoşlanmıyoruz ya şöyle enteresan buyurun çok enteresan bir noktada mesela beton armeye şunun için geçiliyor yangına karşı direnci yok tamam toplumun direnci yok azlopa da da böyle veya detreme karşı nedir doğal afete karşı beton arme buradan yola çıkmış ilk önce örnek gösterdim size gemileri gösterdim hatırlarsanız yani suya dayanıklılık işte ya ateşe dayanıklılığı keşfediyorlar plastisitesin de keşfediyorlar beton arma yapalım diyorlar ama işin bu noktaya geleceği yani bizim gibi üçüncü dünya ülkelerinde estetikten uzaklaşabileceği bir iken sabedilmemişti yani o noktada ne oluyor tekrar tarihe geri dönüyoruz örneklerde gösterdim cephe o dönemi anlatıyor ama struktur yeni bir struktur iki sene birden yapabiliyoruz yani bugün de aynı şeyi deneyebiliriz hepsi birbirini tekrar etmek zorunda değil binaların dolayısıyla yıkmaya da gerek kalmayacak uzun ömürlü oda soru işareti ya 50 yıl ya 100 yıl değil mi binalar için ömür biçiliyor tartışılır frenitler ayakta oda tartışılır yani ne yapmak istiyorsanız başlangıç noktası zaten 1906'da ya 7 de tartışmalar sürmüş valeri hatta çok kağıt israf ettik artık dayanamamış binaların mimarı alexander valeri çok sözleşme yaptık çok yazdık kağıt israfı oldu diye ona bile üzülmüş bakım mimarı olarak öyle bir şey okudum ben çok teşekkür ederim herkesi bitirmemiz gerekliyle ilgili işaret alıyorum çok teşekkür ederim özellikle bizi ağırlayan stüdyo iksi pelin hanıma selvanıma ege hanıma herkese çok teşekkür ediyoruz sorular için herhalde biz buralarda büyük olabiliriz ama biz daha sonra bir sunum daha var onları da çok ilginç olacağına dair bir uyumuz var isteyenler ona da devam edebilir çay kahve ikram için çok teşekkür ederim gelin için bütün tarihleri boyunca hiçbir zaman koruma kavramı olmamıştır onun göçebelikle alakası olduğunu sanmıyorum ama çok uzun bir konu olduğunu düşünerek kesiyorum sosyal yapısında böyle bir koruma anlayışı yok yani kişiler öyle yapılandırılmış ki buna değer vermiyorlar buna inanmıyorlar bu hem toplumsal bir sorun hem de bugün tartışmamızın çeferinden bakarsak aslında biz Beton Armeli ilgili yeni bir estetik bildiği kendimize kendimize has bir dil oluşturma konusunda batı ile aynı çabayı göstererek başlamıyoruz zaten burada konuştuğumuzun konunun başlangıcını tartıştığımız şey yok biraz da belki tatmin etmediği için bizi yıkbara bu kadar müsait durumdayız eskiden de ama eskiden de Beton Armeli zaten üretmemiştik yani Beton Armeli yeni bir estetik dil olarak üretmek aslında belki de bizim onu tartışma alanlarımıza hiçbiri içine girmediği için yani hep konuştuğumuz şey nasıl adapte ettik nasıl inşa ettik ama nasıl planladık bu konu çok ortada yok mimarlar olarak bir olarak ortada belge olarak da aslında çok fazla yok yani Kemalettin ve Vedat'ın Beton Armeli yaptığını biliyoruz ama Beton Armeli nasıl tasarladığını bilmiyoruz pateltleri kullanan, satın alan bir olarak onların değil yapan inşa eden firmalar satın almış ilişkilerini doğrudan okuyabildiğiniz şeyler yani aslında tartışmayı belki de buna taşısa bu doymuş yapı azaltında koruma yıl baltalayan şeyi kırabilir yani neye doyuyor ki yapı Beton Armeli'nin teoride yani yıllar geçtikçe mermerleştire dahi bir fikir var yani aslında çürümüyor daha da sağlamlaşıyor ama biz onu estetik olarak belki de yetersiz oluyor yönetmelikler değişiyor ki biz onu başarısız görmeye başlıyoruz çok da bayanımı değişmiyor ve malettin de estetik olup olmamasını görmek gerekmez o dönemi yansıtan bir değer ister beğenip ister beğenmeyin o da doğru bir düşünce biçimdir yani tüm toplumun zaten kültüre bakışı da çok yetersiz olduğu için bundan da kaynaklı yani estetikten kastım o değil zaten estetik teorideki estetik kavramı olarak konuşuyor iyi ki tüm izlememizde değil de yani bize aitliği üzerinden kendimizde yeni bir kurum yaratlar üzerinden mimari alanında tartışamamızla ilgili yani özellikle otolarmayı mesela hep manistik alanından tartışabiliyoruz mimari kalanını taşıyacak bir bildi alfetsine gelemedik henüz inşallah bundan sonra yavaş yavaş başlamamış olabilir ama zamanla bizim ürünün çayına dönüşebilir bütün toplumlarda da böyle olmuş çok çok uzun değil teşekkürler herkese görüşmek üzere abone olmayı unutmayın