 Voorwoord uit Andersen, Spoken en Vertellingen. Dit is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opname behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door jullie van Walgem. Andersen, Spoken en Vertellingen door Hans Christian Andersen navertelt er Simon Jacob Andersen. Voorwoord. Misschien is er geen vorm van letterkunde die in alle kringen der maatschappij zo zijn invloed doet gelden als het sprookje. Armen, rijk, aanzienlijke en geringen ontwikkelden en invoudige van geest raken even gemakkelijk onder de bekoring die er van het sprookje uitgaat. En of schoon alle het lezen in dezelfde boorden, ziet iedereen er wat anders in. Is dat de fout van het sprookje? Moeten we het fantastische vertelsel onthouden aan de naarbevrediging hunkerende verbeelding van onze kleine, omdat zij er niet alles uithalen wat erin zit? Maar verbiedt u dan ook een blik op te heffen tot een sterre himmel? Zij weten maar niet dat die lichtjes daarboven werelden zijn. Onweerstaan maar echter worden de kinderen tot het uitspansel aangetokken. Maanen, sterren, zon en wolken, regenboog en bliksem spreken tot een verbeelding, maar ook tot hun gemoet. Geen moeder die haar kroost kent, en dit ontkennen ze al. En zo is het ook met het sprookje. Het sprookje leeft in het hart van het kind en het blijft leven en zijn invloed uitoefenen, lang na dat de jeugd is voor mij gegaan. De belangrijkste en vaak de schoonste producten van de letter kunnen zijn daarom moeten bewijzen. Slaggeuten, haine, veland, schillen, kalaal, barren, rispa, victorigo, ik doe maar een greep op goed geluk af, op, en overal merkt u het sprookje. Hier vertoont het zich in naïef en eenvoud, daar als een vrolijk lachend kind, kind schluurt het eventjeschalk tussen de hoog ernstige sarcastische regels door, zonder de minste aanspraken te doen gelden, vertoont het zich. Hoe ook verguist en vertapt soms, hoe vuig ook belasterd met een onverwoestbare levenskracht staat het frisser en jeugdiger en schoner weer op. En blijven leven zal het, zolang wij mensen nog een jeugdig hart bewaren, en er dichters opstaan die het zo kennen en lief hebben als anderen, de sprookjes dichterbij uit nemendheid. In hoeveel vormen heeft hij ons niet geschonken, naïef en roerend, zwierig en vrolijk, droefgeestig en somber, schoon en sarcastisch, schalk zijn geestig, maar altijd levendig en fris. En heeft men tegen een moraal van sprookje in het algemeen iets, wat nood? Zijn de vaders en de moeders er dan niet om de kinderen terecht te wijzen en te onderrechten? En is het zelfs geen voordeel dat het kind al vroeg en weinig tot kritisch nadenken wordt geprikkeld? Het bevorderd stelig de zelfstandigheid van zijn oordeel. De Nederlandse bewerking van anders in sprookjes, die hierbij het publiek wordt aangeboden, is voor zo'n werk heb kunnen aangaan volledig. Verschillende nummers, die in vroeger edities ontbraken of hier en daar verspreid werden aangetroffen, zijn in deze uitgaven bijgebracht. Ongetwijfeld zal deze onderneming door ieder die goede lectuur voor het huisgezinnen prijs stelt met vreugde worden begroet. De aantrekkelijkheid van het boek wordt nog verhoogd door het grote aantal grafures van Dalzeel, naar tekeningen van Baez. Van harte hoop ik dat door deze uitgaven de sprookjes van Andersen veel nieuwe vrienden mogen verwijven. Arnhem, maart 1995. Titsia van der Tuuk. Einde van voorwoord. Het lelijke jonge eentje uit Andersen's Sproken en Vertellingen. Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoren tot het publieke domijn. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilligig, ga naar Liepevoxt.org. Opname door Anna Simon. Andersens Sproken en Vertellingen. Door Hans Christian Andersen. Naaverteld door Simon Jacob-Andrisen. Het lelijke jonge eentje. Het was heerlijk buiten op het land. Het was zomer, het koren was rijp, het hooi stond op de groene wijden en oppers en de ooyvaag liepen op zijn lange, rode poten en praten Egyptisch, want deze taal had hij van zijn moeder geleerd. Rondom de korenvelden en de wijden waren uitgestrakte bossen en midden in de bossen diepe mieren. Ja, het was werkelijk heerlijk daar buiten op het land. Door de glans der zonbeschenen stond daar een oud kasteel dat door een diepe gracht omgeven was en van de muur tot aan het water groeide dicht kreupelhout. Te midden hiervan zat in haar nest een eent die haar jongen moest uitbroeden. Maar het begon haar bijna te vervelen. Zo lang duurde het, eerder jongen uitkwamen. Daarbij kreeg er zelde bezoek, want de andere eenden zormen liever in de gracht rond dan dat ze eens uit het water kwamen om met haar te praten. Eindelijk ging het ene eind naar het andere open. Een gepiep deed zich horen en al de doren van de eieren waren levend geworden en staken de kopjes uit de schalen. Vlug wat, vlug, zeiden zij, en nu haasten zich al de kleine eentjes wat zij konden. En zij kwamen uit de eieren tevoorschijn en keken naar alle kanten onder de groene bladeren. En de moeder liet ze kijken, zoveel als ze maar wilden, want groen is goed voor de ogen. Wat is de wereld te groot, zeiden al de jongen, want nu hadden zij heel wat meer plaats dan in het ei. En dan denk je dat dit de hele wereld is, zeiden moedig. Die strekt zich nog ver aan de andere kant van het gebombte uit tot aan de tuin van de pastoor, maar daar ben ik nog nooit geweest. Je bent toch allemaal wel bij elkaar? Vervolgden ze en stond op. Nee, ik heb ze nog niet allemaal. Het grootste ei ligt daar nog. Hoe lang zal het nog wat duren in er dat uit komt? Nu begint het me haast te vervelen. En ze ging er weer opzitten. Wel zo, hoe gaat het? Het is de oudere eend die haar eens een bezoek kwam brengen. Het duurt geducht lang met dat ene ei, zeiden eend, die er nu weer op zat. Het wil maar niet opengaan, maar kijk eens naar de anderen. Zijn dat niet de liefste eentjes die je ooit van je leven gezien hebt? Ze lijken allemaal precies op hun vader, maar die onderd komt er niet eens bezoeken. Laat mij het ei, dat niet wil opengaan, eens zien, zeiden oude eend. Geloof me, het is een kalkoenei. Ik ben ook eens zo beet genomen en had toen heel wat werk met mijn jongen, want ze waren bang voor het water. Ik kon ze maar niet inkrijgen. Hoe ik ook kwakte, het hield mij niemand al. Laat mij het ei eens zien. Ja, dit is een kalkoenei. Laat dat maar liggen en leer je andere kinderen liever zwemmen. Ik zal er toch nog een beetje op blijven zitten, antwoorden de eend. Ik heb er nu al zo lang op gezeten en dus kan ik er nog wel een paar dagen opzitten. Je moet het zelf weten, hernam de oude eend en ging weg. Eindelijk ging het grote ei open. Beep, beep! Zijt jong en kropper uit. Het was een groot en lelijk beest. De eend bekeek het eens. Wat is dat een verschrikkelijk groot eendje, dacht zij. Geen van de anderen ziet er zo uit. Zou het misschien een kalkoenskuiketje zijn. Nu, daar zullen we wel gauw achter komen. In het water moet het, al zou ik het er ook zelf indoen. De volgende dag was het mooi, heerlijk weer. De zon scheen op alle groene bladeren. De moeder eendjes ging met haar hele familie naar de gracht toe. Plof, daar sprong ze in het water. Quak, quak, zeiden ze. En het ene eendje naar het andere ploften er nu ook in. Het water spatten hun om de kop en ze doken even onder, maar kwamen al spoedig hierboven en zonmen uit muntend. Hun poten gingen vanzelf en allen waren ze in het water. Zelfs het lelijke grouwe eendje zult mee. Nee, het is geen kalkoen, dacht de oude eend. Kijk eens hoe ver mij met zijn poten slaat en hoe recht hij zich weet te houden. Het is mijn eigen kind. Eigenlijk is hij toch nog zo lelig niet als men hem maar eens goed bekijkt. Quak, quak. Ga maar met mij mee, dan zal ik je in de grote wereld brengen en je in de ene kooi voorstellen. Maar zorg dat je dichter mij naar bij blijft en neemt je voor de kat in acht. En zo begraven ze zich naar de ene kooi. Daar binnen was een verschrikkelijk rumoer, want daar waren twee families die elkaar het bezit van een palenkop betwisten en eindelijk kreeg de kat die toch. Kijk, zo gaat het nu in de wereld, zei de moeder daar eentjes, en ze stak haar snavel al uit, want zij wilde de palenkop ook wel hebben. Gebruikt je poten nu, vervolgde zij. Houd je wat zoen en maakt een buiging voor de oude eend die je daar ziet. Dat is de voornaamste van alle. Zij is van Spaanse afkomst, daarom is ze zo dik. En, zie je wel, ze heeft een rood lapje om haar pot. Dat is iets heel moois en de grootste onderscheiding die in één te beurt kan vallen. Dat betekent dat men haar niet kwijt wil raken en dat zij door dieren en mensen erkend moet worden. Wacht eens, zet je poten niet zo binnenwaarts. En wel opgevoet eentje zet zijn poten buitenwaarts, even als vader en moeder doen. Ziet eens zo, buigt je halstu en zegt quaak. En dat deden zij. Maar de andere eenden in de ronde bekeken ze en zijden tegen elkaar. Kijk eens, nu moeten we nog wat aanhangs krijgen alsof we al niet talrijk genoeg waren. En foei, wat ziet dat ene eentje eruit? Dat willen we hier niet hebben. En daar stond vloger een oude eend naar het armenbeest toe en beat het in de nek. Wil je dat nu wel eens laten, zei de moeder, hij doet immers niemand kwaad. Dat is wel mogelijk, maar het is te groot en ziet er zo vreemd uit, zei de andere eend. En daarom moet het eens een pikje hebben. Het zijn lieve kinderen die de moeder heeft, zei de oude eend met het lapje om de pot. Ze zijn allemaal mooi, behalve dat ene. Dat is mislukt. Ik zou wel willen dat je dat eens wat anders komt maken. Dat gaat immers niet, zei de moeder van het eentje. Het is wel niet mooi, maar het heeft een goed hart en zwemt even flink als al de anderen. Ja, ik moet zeggen, nog beter. Ik denk wel dat het goed zal opgroeien en met de tijd wat kleiner worden. Het heeft te lang in het ei gezeten en daardoor is het wat mismaakt geworden. Dit zegende, pakte ze het beet en streek zijn vierend gat. Bovendien is het een woerd, zeiden ze, en daarom doet het er zoveel niet toe. Ik denk dat het wel krachtig zal worden, het weet zich tenminste nu al goed te verweren. De andere eentjes zien er alle liefst uit, zei de oude eend, doe maar, alsof je thuis waart. En als je een palenkop vindt, dan kun je die wel aan mij brengen. En zo waren ze er dan zo goed als thuis. Maar het arme eentje, dat het laatst uit het eigen komen was en er zo lelijk uit zag, werd gebeten, gestoten en voor de gek gehouden en dat zowelde de eenden als zo'n kippen. Het is te groot, zeiden allen, en de kalkoense haan die met sporen ter wereld gekomen was en daarom dacht dat hij keizer was, blies zich op als een schip met volle zeilen en kwam op hem af. Toen klokte hij en werd zijn kop vuurood. Het arme eentje wist niet hoe het zich zou wenden of keren. Het was treurig, omdat het door lelijk uit zag en door al de anderen bespot werd. Zo ging het de eerste dag en later werd het al erger en ergig. Het arme eentje werd door alle geplaagd. Zelfs zijn zusters waren kwaad op hem en zeiden steeds mocht de katje maar beet pakken, jouw lelijk schepsel. En de moeder zeide, ik wou dat je maar verg hiervan daan waard. De eenden beten het en de kippen pikten het en de meid die de beesten in eten moest geven schopte het. Nu liep het weg en vloggen over de schutting. De oogd is in het gebomte vloggen daardoor verschrikt op. Dat komt omdat ik zo lelijk ben, dacht het eentje. Kneep de ogen even dicht en liep toen weer voor het. Zo kwam het aan het grote morass waar de wilde eenden wonen. Hier lag het de gehele nacht. Het was vermoeid en verdrietig. Tegen de morgen vloggen de wilde eenden op en bekeken haar nieuwe kamaraat eens. Wat ben jij er voorheen? Vroegen zij, en het eentje wende zich naar alle kanten Je bent verschrikkelijk lelijk, zeiden de wilde eenden. Maar dat kan ons niet schelen als je maar niet met iemand van onze familie trouwt. Het arme beest. Het dacht erwaarlijk niet aan te trouwen als het maar de vergunning kon krijgen om in het riet te liggen en wat morasswater te drinken. Zo lag het twee hele dagen. Toen kwamen er twee wilde gansen of, liever gezegd, genten naar hem toe. Hij was nog niet lang geleden omdat zij uit het eis gekropen waren en daarom waren ze zo overmoedig. Hoorins, kamaraat, zeiden zij, je bent zo lelijk dat je goed bij ons past wil je met ons meegaan en trekvogel worden. Hier dichtbij in een ander morass zijn enige aardige wilde gansen allemaal dames die, even als jij, kwak kunnen zeggen. Je kunt je voor tuin daar wel maken hoe lelijk je ook wezen mocht. Pi-f-f-f! Klok het juist. En de beide wilde genten vielen dood in het riet neer en het water werd bloedrood gekleurd. Pi-f-f-f! Klok het weer. En nu vlogen een gehele scharen wilde gansen uit het riet op. En toen deed andermalen knal horen. Er werd een grote jacht gehouden. De jagers lagen rondom het morass. Ja, enigen zaten boven in de takken der bomen die zich ver over het riet uitstrekten. De blauwe damp tock in dikke wolken in de bomen en ver over het water heen. De jachthonden gingen het morass in. Pi-f-f-f! Het riet boog ze naar alle kanten heen. Dat was een schrik voor het arme eentje. Het draaide zijn kop om, om hem onder de vleugels te steken. Maar op hetzelfde oogomelijk zond er een vreselijk grote hond dicht bij het eentje. De tong hing hem uit de bek en zijn ogen schoten vlammen. Hij strekte zijn snoed juist naar het eentje uit, liet het zijn scherpe tanden zien en Pi-f-f-f! Dat ging het weer, zonder dat hij het beet pakte. God dank, zei het eentje met een zucht. Ik ben zo lelijk dat de hond mij zelfs niet wil bijten. En zo pleven de roerloos liggen, terwijl de hagel door het riet snorde en haar schot op schot knalde. Eerst laat op de dag werd het stil, maar het arme eentje durfde nog niet opstaan. Het wachtte nog verschijne uren voordat het omkeek en toen snelde het uit het morass weg, zo vlug als het maar kon. Het liep over veld en wijde, maar woe je zo'n hevige storm dat het werk had om op zijn poten te blijven staan. Tegen de avond bereikte het een kleine armoedige boerenhut. Deze was zo bouwvallig dat ze zelf niet wist naar welke kansen zou vallen, en daarom bleef ze maar staan. De storm gierde zo verschrikkelijk om het eentje heen dat het moest gaan zitten om niet om ver te wijn. Nu bemerkt het dat deur uit het ene scharnier geraakt was en zo scheef hing dat het door de reet in de kamer kon sluipen, en dit deed het dan ook. Hier woonde een oude vrouw met haar kater en haar kip, en de kater, die ze haar zo'n eentje noemde, kon een hoge rug zetten en spinnen. Hij gaf zelfs wonken van zich, maar dan moest met zijn haar de verkeerde kant opstrijken. De kip had korte lage poten en daarom met ze je vrouw kortbeen genoemd. Zij legde heerlijk eieren en de vrouw had haar zo lief als als haar kind was. Se morgens zag men het vreemde eentje dadelijk en nu begon de kater te blazen en de kip te kakelen. Wat is er te doen? zei de vrouw en keek in de rondte, maar zat een slecht gezicht en daarom dacht zij dat het eentje een vette eent was die verdwaald was geraakt. Dat is een goede vangst, zeiden ze. Nu kan ik één de eieren krijgen. Als het maar geen woord is, dat zullen we eens proberen. En zo werd het eentje voor drie weken op de proef aangenomen maar er kwamen geen eieren en de kater was hier in huis en de kip was er zo goed als vrouw en altijd zeiden ze wij en de wereld want ze dachten dat zij de helft waren en verreweg de beste helft. Het eentje gaf als zij mening te kennen dat het toch ook wel eens anders zou kunnen zijn maar dat kon de kip niet velen. Kun je eieren leggen? Vroeg ze. Nee? Wel nu, wil je dan maar eens zwijgen? En de kater zei kun je een hoge rug zetten en spinnen en maken dat er vonken uit je lijf komen? Nee? Dan mag je ook geen mening hebben als verstandige liden met elkaar spreken. En het eentje zat in de hoek en voelde zich diep ongelukkig. Daartem de zonneschijnen in het huisje door. Het kreeg zulke een lust om in het water te zwemmen dat het zich niet kon weerhouden die tegen de kip te zeggen. Wat is dat van het waaze inval? Zij zei deze. Je hebt niets uit te voeren en daarom verzien je allerlei dwaasheden. Leg eieren op spin en maak je anders uit de voeten. Maar het is zo prettig in het water te zwemmen. Zij het eentje. Zo prettig uit boven zijn kop te laten uitspatten en op de grond te duiken. Nu, dat is ook wel heel plezier. Zij de kip. Je bent zeker niet goed bij je verstand? Vraag de kater maar eens naar die is het verstandigste schepsel dat ik ken om in het water te zwemmen of onder te duiken. Ik wil niet van mezelf spreken. Vraag het zelfmaar aan onze meesteres, de oude vrouw. Wijzer dan zij is niemand op de wereld. Denk je misschien dat zij plezier heeft op te zwemmen en het water boven haar hoofd uit te laten spatten? Je begrijp me niet, zei het eentje. Begrijpen we je niet? Wie zou je dan kunnen begrijpen? Wie zult toch al niet wijzer willen zijn dan de kater en de vrouw? Van mezelf wil ik niet spreken. Je bent wel nood op je zang en wees dankbaar voor al het goede dat men je bewezen heeft. Ben je niet in een warme kamer gekomen en heb je niet een gezelschap waarvan je nog wat kunt leren? Maar er is geen huis met je te houden. Het is alles behalve plezierig met jou om te gaan. Je kunt me gerust gaan loven. Ik meen het goed met je. Ik zeg je de waarheid al vind je dat ook niet prettig en daarom kan men zien wie zijn ware vrienden zijn. Doe je best maar om eieren te leggen of te spinnen of wonken uit je lijf te laten komen. Ik denk dat ik de weide wereld maar in zal gaan, zei het eentje. Ja, doe dat maar. Liet de kip hierop volgen. En zo ging het eentje dan heen. Het zon in het water, het doek met zijn kopje onder, maar door alle dieren let het om zijn lelijkheid met minachting beëgend. Nu kwam de herfst. De bladeren in het bos werden geel en bruin. De wind ruikten ze af zodat ze in de ronde dansen en in de lucht was het sneerpunt koud. De wolken zaten vol hagel en sneeuw en op de hech zat een raaf en deed haar klaagend gekras horen. Het arme eentje had het al heel slecht. Op zekere avond, juist toen de zon in haar pracht onder ging, kwam er een hele troep grote vogels uit het bos. Het eentje had er nooit zulke mooie gezien. Ze waren spierwit en hadden lange, puigsame halzen. Het waren zwanen. Ze hadden hun eigenaardig geluid horen, sprijden hun prachtige, lange vleugels uit en trokken uit de koude streken naar warmere landen. Ze stegen zo hoog, zo hoog, dat het ledelijke jonge eentje wonderlijk te moeden werd. Het draaide zich als een tol in het water rond, strekte zijn kop hoog in de lucht naar de zwanen uit en gaf zulke luiden en zondelingen schreeuw dat het er zelf van schrikte. Oh, het kon die mooie, gelukkige vogels niet vergeten. En zodra deze niet meer te zien waren, doek het onder tot op de grond. En toen het weer boven kwam, was het als buiten zichzelf. Het arme beest wist niet hoe die vogels heten en ook niet waar zij naartoe vlogen. Maar toch liep er toch hoog mee, zoals het nog nooit ergens mee gedaan had. Heb beneden ze volstrekt niet? Hoe zou het hem ook in de gedachten komen te wensen zelf zo mooi te zijn? Het zou wel blij geweest zijn als de ene hemmaar in haar midden geduld hadden, dat arme, lelijke beest. Het uitwintig. Het was koud, snarepunt koud. Het eentje moest in het water rondzwemmen om te maken dat die niet helemaal dicht voor. Maar met iedere nacht werd het gat waarin het zwom al kleinig en kleinig. Het vroor dat het geraakte. Het eentje moest voortdurend zijn poten gebruiken op dat het gat niet geheel dicht zou gaan. Eindelijk werd het moeder, bleef doodstijd liggen en verhoor in het ijs vast. Smorgens vroeg kwam er een boer voorbij. Toen hij het eentje zag, ging hij erheen. Trapte het ijs met zijn klomp aan stukken en bracht het dier naar zijn vrouw toe. Daar kwam het weer bij. De kinderen wilden met hem spelen, maar het eentje dacht dat zij hem kwaad wilden doen en verloog in zijn angst juist in het melkvat, zodat de melk overal in de kamer rond spatten. De vrouw sloeg de handen in elkaar, waarop het eerst in het botervat en toen in de meelton vloog. Wat zag er nu uit? De vrouw sreeuwde en sloeg met de tang naar het armenbeest. De kinderen liepen elkaar om ver om het eentje te pakken. Ze lachten en sreeuwden. Het was gelukkig dat de deur open stond en dat het tussen de takken in de vers gevallen sneeuw kon sluippen. Daar bleef het geheel uitgeput liggen. Maar al de nood en de ellende welke het eentje in die strengen winter moest doorstaan te vertellen, zou te akelig zijn. Het lag in het moeras tussen het riet toen de zon weer warm begon te schijnen. De leeuw rikken zongen. Het was lente geworden. Nu kon het eentje opeens zijn vleugels uitslaan. Deze klapten luiden dan vroeg en toegen hem krachtig vandaar. En voordat het beest het recht wist, bevond het zich in een grote tuin waarin de vlierbomen geurten en hun lange groene takken tot in het water neerbogen. O, hier was het zo schoon, zo heerlijk! En uit het geboomte kwamen eenskaps drie prachtige witte zwanen tevoorschijn. Ze klapten met hun vleugels en sommen vieren het water. Het eentje kende die prachtige beesten en werd door een eigenaardige tuurigheid aangegrepen. Ik zal naar hen toe vliegen, naar die koninklijke vogels. Maar ze zullen me doden ik die zo lelijk ben maar in hun nabijheid durf wagen. Maar dat doet we niet toe. Het is beter door hen gedood dan door de eenden gebeten, door de kippen gepikt, door de meid die aan de kippen eten geeft geschoppt te worden en in de winter gebrek te leiden. En het snelde naar het water, ploft er in en zond naar de prachtige zwanen toe. Deze zag hem en kwamen met klapende vleugels op hem af. Doop me maar, zei het arme beest, boog zijn kop verhoofd en verwacht er niets anders dan de dood. Maar, wat zag het nu in het heldere water? Het zag daarin zijn eigen beeldenis, niet meer die van een loggen, grouwe, lelijke vogel, maar van een zwaan. Hij doet er niet toe door een eent uitgebroed te worden als mij maar in een zwanen ei gekomen is. Het gevoelde zich nu verheugd over al de nood waar hij doorgestaan had. Nu erkende het eerst recht zijn geluk en de heerlijkheid die hem omringde. En de zwanen zommen om hem heen en strilden hem met hun snafels. Enige kinderen kwamen de tuin in lopen, zo gooide brood en gerst in het water en het kleinstereep. Daar is een nieuwe zwaan. En de andere kinderen jubelden mee. Ja, er is een nieuwe bij gekomen. En ze klapten in de handen en dansen in de ronde. Ze vonden naar hun ouders toe en er werd brood en koek in het water geworpen. En ze zeiden allemaal De nieuwe is nog de mooiste. Hij is zo jong en ziet er zo prachtig uit. En de andere zwanen boogen zich voor hem. Nu gevoelde het zich geheel beschaamd en straks zijn kop onder zijn vleugels. Het wist zelf niet hoe het zich zou houden. Het was overgelukkig, maar volstrekt niet trots. Het dacht eraan hoe het vervolgd en bespot was en nu allen zeggen dat het de mooiste van al de mooie vogels was. Zelfs de vlierboom boog zich met zijn takken tot hem in het water neer en de zon is geen warm en liefelijk. Nu klapt hij met zijn vleugels, richtte zijn slanke hals op en jubelde van ganser harten. Zo veel geluk had ik me niet kunnen voorstellen toen hem nog een lelijk eentje was. Einde van het lelijke jonge eentje. Het is een LibriVox-opname. Alle LibriVox-opnamen behoren tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org Opname door Ernst Patinama. Andersens Sproken en vertellingen door Hans Christian Andersen na vertel door Simon Jacob Andersen. De oude straatlandtaren Heb je ooit de geschiedenis van de oude straatlandtaren gehoord? Zo heel plezierig is hij wel niet, maar toch laat ze zich wel eens een enkelemaal lezen. Het was een brave oude straatlandtaren die vele, vele jaren achtereen dienst gedaan had. Maar nu voor de post die zij zolang bekleed had, ongeschikt geacht werd. De laatste avond die zij op de paal zou doorbrengen om de straat te verlichten, was daar. Het was haar te moeder als een balletdanseres die voor de laatste maal danst en weet dat zij de volgende dag vergeten op haar zolderkamertje zal zitten. De landtaren zagen ducht tegen de volgende dag op, want zij wist dat zij er voor het eerst van haar leven op het stadhuis zou komen en door de burgemeester uit bezichtigd worden. Die zouden beslissen of zij nog tot verdere diensten bruikbaar was of niet. Daar zou dan bepaald worden of zij in het vervolgen haar licht voor de bewoners van eender voorsteden zou laten schijnen, dan wel naar de een of andere fabriek op het platteland verbannen worden. Misschien ook zou zij wel regelrecht naar een ijzergieterij gaan om in een andere vorm te worden gegoten. In dat geval kon er wel eens waar alles van haar komen, maar de gedachte dat zij niet wist of zij er dan de herinnering nog van zou behouden, dat ze eenmaal een straatantaren geweest was, peinigde haar. Maar hoe het ook met haar mocht aflopen, zoveel was zeker dat zij van de landtarenopsteker en dienstvrouw, die haar bijna als een liter familie beschouden, gescheiden zou worden. Toen de landtaren voor het eerst gezet werd, was de landtarenopsteker nog een jeugdig, krachtig man. Ja, dat was al in hele tijd geleden, dat zij landtaren en hij landtarenopsteker werd. Zijn vrouw was toen nog een beetje trots. Alleen wanneer zij z'avonds voorbij kwam, verwaardigde zij de landtaren met een blik, maar overdag nooit. Toch in de laatste jaren, toen zij alle drie, de landtarenopsteker zijn vrouw en de landtaren, oud geworden waren, hadden oude vrouw haar verzorgd, gescheurd en van olie voorzien. Het waren beiden dood eerlijke mensen. Nooit hadden zij de landtaren ook maar in enkele droppel olie te kort gedaan. Het was de laatste avond die zij op straat doorbracht, en de volgende dag moest zij naar het stadhuis toe. Dat waren twee sombere gedachten. Geen wonder, dat zij niet onderbranden, maar ook vele andere gedachten bestormd in haar. En hoeveelen had zij herlicht geschonken? Hoeveel had zij gezien? Misschien wel even veel als de burgemeester en de gemeenteraad. Maar deze gedachten hield zij voor zich, want het was een brave, eerlijke oude landtaren die niemand ooit kwateed, en wel het minst aan de haar gestelde overheid. Alderlei dingen kwamen haar in de gedachten, en bij tijd en weilen flickerde haar vlam daardoor even op. Ze had in zulke ogenblikken een gevoel dat men zich ook haar er zou herinneren. Daar was in de tijd dat knappe jonge mens, het is al vele jaren geleden die hij hield een briefje op roze papier in de hand. Het was ook keurig geschreven en wel door een dames hand. Twee man las hij het en kust het, en keek naar mij op met ogen die duidelijk te zeggen, ik ben de gelukkigste van alle stervelingen. Alleen hij en ik wisten wat er in die eerste brief van zijn gelief die geschreven stond. Ja, ook nog een ander paar ogen herinner ik mij, wat kunnen onze gedachten toch snel van het een op het andere springen? Hier in de straat had er een begrafenisplaats. Een jeugdige, schone vrouw lag in de lijkkoets in de kist die met bloemen en kransen bedekt was. Je vele vakkels verduisterden mijn licht. Lans de huizen stonden de mensen dicht op elkaar gedrongen. Zij sloten zich al in bij de lijkstoet aan. Maar toen de vakkels uit mijn gezicht verdwenen waren en ik eens in de ronde keek zond er nog iemand tegen mijn pal aan te leunen en weende. Nimmer zal ik die ogen waarin zoveel treurigheid te lezen stond en die naar mij opkeken vergeten. Mene en dergelijke gedachten bestormden de oude lantaaren die tans voor de laatste maal haar licht in de straat verspreidde. De scheeltwacht die van zijn post afgelost wordt kent zijn opvolger tenminste en kan hem nog enige woorden toefluisteren. Maar de lantaren kende haar plaatsvervangster niet en zij zou haar toch zo menig nuttige wenk om trend mist en regen hebben kunnen geven. Zij zou haar hebben kunnen zeggen hoe ver de straalender maan rijkten uit welke hoek de wind gewoonlijk woeien en zoveel andere dingen meer. Op het brugje dat over de goot lag stonden drie personen die zich aan de lantaren wilden voorstellen want zij verkeerden in de waan dat deze de post zelf te begeven had. De eerste persoon was een haarinkop die in de duisternis insgelijks licht van zich kon geven hebben weerden het heel wat olie zou uithalen als zij op de lantarenpaal geplaatst werd. De tweede was een stuk vermoeimd hout dat ook licht rondom zich verspreid. Het was, zei de het van een oude stam afkomstig eenmaal het siraat van het bos. De derde persoon was een glimwormpje waar dit vandaan gekomen was begreep de lantaren niet, maar het was er en licht geven kon het ook. Het vermoeimde hout en de haarinkop zwoeren achterbij alles wat hun heilig was dat het slechts op bepaalde tijden licht van zich gaf en dat het daarom volstrekt niet in aanmerking kon komen. De oude lantaren verklaarde dat geen hunner voldoend licht gaf om de post van straatlantaren te bekleden, maar dat wilde geen van drie in geloven. Toen ze dan ook hoorde dat de lantaren de post niet zelf te begeven had, want zij was al veel te oud en te afgeleefd om een goede keuze te kunnen doen. Op hetzelfde ogenblik kwam de wind van de hoek ter straat aangruizen en gierde door de luchtgaten de oude lantaren. Wat hoor ik daar, zei hij tegen haar gaat gemorgen heen is dit de laatste avond die ik u hier aantreef dan wil ik u toch afscheid nog wat geven ik blaas nu op zulke wijze in uw hersenkast u voortaan niet alleen alles wat gehoord en gezien hebt zult kunnen herinneren, maar dat het zo helder in uw binnenste zal worden dat ge alles waarvan in uw tegenwoordigheid gelezen of verteld wordt, kunt zien. O, dit is werkelijk veel heel veel, sprak de oude lantaren ik dank u wel hartelijk als ik maar niet in een andere vorm gegoten word. Dat zal nog zo gauw niet gebeuren, zei de wind nu blaas ik u de herinnering in, als je meer andere geschenken van die naart krijgt dan kun je nog een gelukkige oude dag hebben. Als ik maar niet in een andere vorm gegoten word, zei de lantaren weer of zal ik dan ook mijn geheugen behouden de oude lantaren wees toch verstandig her dan de wind op dit ogenblik kwam de maand van achter de wolken te voorschijn. Wat geeft hij, vroeg de wind ik geef niets, antwoordde zij ik ben immers aan het afnemen en de lantarens hebben mij nood verlicht maar wel heb ik omgekeerd de lantarens verlicht en met deze woorden verschoolde me aan zich weer achter de wolken om verder aandringen te voorkomen. Nu viel er een droppel op de lantaren neer deze droppel zeiden dat hij uit de grauwe wolken kwam en ook een geschenk was misschien wel het beste ik doordring u zozeer de lantaren hebben verkrijgt om in één nacht, als je dit verlangt in roes te veranderen en tot stof te worden dit schijnen lantaren een slecht geschenk en de wind dacht er even zo over is er niemand meer die wat de geven heeft die zij zo hard als hij maar kon nu viel er een heldere verschietende ster neer en niet een lange, vuurige streep achter dat de stad erimt de haar in kop uit viel er niet een ster naar beneden ik geloof haast dat ze op de lantaren is neergekomen nu, als er zulke hoge plaatsen personen naar te postingen kunnen wij wel naar huis gaan en dat deden zij ook al het drie maar de oude lantaren gaf opeens een verwonderlijk helderlicht van zich dat is een heerlijk geschenk geweest zeiden zij de prachtige sterren waarin ik altijd zoveel schik gehad heb en die zou ik een helderig glans rondom zich verspreiden als ik nooit van mij heb kunnen geven of schoon ik er altijd mijn uiterste best toe heb gedaan hebben mij arme oude lantaren toch opgemerkt en mij in geschenk gezonden waardoor alles wat ik mezelf herinner en wat ik zo duidelijk zie als of het voor mij stond ook door allen die ik lief heb gezien kan worden en hierin ligt toch eerst het wezenlijke genot want een vreugde waarin men niet toch maar een half vreugde dat doet u hard eer aan zij de wind maar gewet zeker nog niet dat daardoor wascaarsen nodig zijn als er geen wascaarsen nu opgesoken wordt dan kan niemand er anderen iets in u zien daar aan hebben de sterren niet gedacht zij menen dat alles wat licht geeft een wascaars in zich heeft maar ik ben u moe en zal wat gaan liggen en hij ging ter stond liggen oh hemel wascaarsen zij de lantaren die heb ik tot hier toe niet gehad en die zal ik in het vervolg ook wel niet krijgen als ik maar niet in een andere vorm gegoten wordt de volgende dag ja, de volgende dag kunnen wij gerust overspringen maar de volgende avond zat de lantaren dood op haar gemak in een leuningstoel en raad in zware bij de oude lantaren opsteker deze had de burgemeester en de gemeenteraad om de gunst verzocht uit hoofden van zijn langdurige en trouwe diensten de lantaren te mogen behouden die hij zelf op de dag waarop hij zijn post had aanvaard nu 24 jaren geleden voor het eerst opgesoken had hij beschouwde haar als zijn kind want hij had er geen ander en de lantaren werd hem ten geschenke gegeven in een leuningstoel dicht bij de warme kachel het was alsof zij groter geworden was want zij besloeg bijna de gehele stoel de oude luidjes zaten aan hun avondmaal en wirpen vriendelijke blikken op de oude lantaren waarvoor zij graag een plaats aan de tafel zouden ingeruimd hebben zij wonen weliswaar in een kelder die 2L diep onder de grond was men moest een stenen gang door om herin te komen maar van binnen zag het er toch recht gezellig uit en het was er warm want zij hadden tocht laten om de deur gespijkerd alles zag er hier netjes en zindelijk uit en er gingen gordijnen voor de bedsteden en voor de kleine raampjes op de fensterbank stonden 2 zonderlinge bloempotten die de matroos christian uit oost of west indie meegebracht had ze waren maar van grof aardewerk en stelden 2 olifanten voor die echt er geen rug hadden maar in plaats daarvan groeide er uit de aarde waarmee zij gevuld waren in de ene het prachtigste bieslook dat was de moestuin de oude luidjes in de andere een grote bloeiende geranium dat was hun bloementuin en de muur ging een groot bondgekleurd schilderij dat het congres van wenen voorstelde op deze wijze hadden ze alle koningen en keizers opeens bij elkaar een klok waar aan zware lodengewichten hing deed onophouderlijk tik tak en deze liep altijd voor maar dat was beter dachten de oude luidjes dan dat zijn na liep ze gebruikten hun avondmaal en de oude straatantaren zat zoals Reeds gezegd is in de leuningstoel dicht bij de kachel het kwam de lantaren voor als of de gehele wereld omgedraad was maar toen de oude lantaren opsteekert haar aankijk en ervan sprak wat ze beide al zo met elkaar doorleefd hadden in regen en mist in de heldere korte zomernachten zowel als in de lange winternachten wanneer het sneeuwde zodat het hem goed deed als hij weer in zijn kelder kwam toen wist de lantaren zich weer goed in alles te verplaatsen zij zag alles even duidelijk als of het nu nog gebeurde de wind had haar inwendig goed verlicht de oude luidjes waren zeer vleidig en bedrijvig geen uur werd er door hen in ledigheid doorgebracht de zondagsmiddags werd er het een of ander boek voor de dag gehaald bij voorkeur en reisbeschrijving en dan was de waarde gegrijzaard zijn vrouw voor van Afrika van de grote bossen van de olifanten die daarin het wild rondlopen en dan luisterde vrouw in gespannen aandacht naar hem en sloeg een heimelijke blik op de beide olifanten van aardewerk die voor bloempotten dienden ik kan mij dit alles best voorstellen zijde zij en de lantaren wensen dan van ganser harte dat er een waskaars voor hangen geweest was die in haar kon opgestoken worden dan zou de oude vrouw alles tot het kleinste toe nauwkeurig zo hebben kunnen zien als de lantaren dit zag de hoge bomen de dicht in elkaar gegroeide takken de naakte zwarte mensen tepaard en gehele troepen olifanten die met hun plompe poten rit en struiken vertrapten wat baatten mij nu al mijn gaven als ik geen waskaars vind zijde lantaren met hun zucht ze hebben niets anders dan olie en vetkaarsen en dat is niet voldoende op zekere dag kwamen er een heleboel eindjes waskaars in de kelder de grootste eindjes werden gebrand en de kleinere gebruikte de vrouw om er herdraden mee te vrijven er waren dus genoeg waskaarsen voor handen maar het kwam er bij de oude luidjes niet in de gedachten een klein eindje in de lantaren te zetten daar sta ik nu met al mijn gaven dacht de lantaren ik heb alles in mij maar kan er geen deelgenoten van maken ze weten niet dat ik de witte muren in de prachtigste tapijting kan veranderen in de heerlijkste bossen in alles wat ze maar kunnen wensen de lantaren werd overigens netjes in orde gehouden en stond geschuurd in een hoek waar ze iedereen in het oog viel de mensen vonden weliswaar dat het een onuitmeubel was maar daarom bekreunen de oudjes zich niet ze hadden de lantaren hemers lief op zekere dag het was te verjaardag van de oude lantarenopsteker de oude vrouw glimlachend naar de lantaren toe en zei ik zal vandaag instereren van mijn man illumineren en de lantaren knarsten met haar blikke schoorsteentje en dacht wacht eindelijk zal er toch een licht voor hen opgaan maar het bleef bij olie en geen waskaars kwam er te voorschijn ze branderde de hele avond door toch zag nu maar al te goed in dat het geschenk ter sterren om in een andere vorm een dode schat te blijven daar had zij een droom en als men zulke gaven als zij bezit dan is het geen kunst om te dromen het kwam haar voor dat de oude luidjes gestorven waren en dat zij naar de ijzer gieterij gebracht was om in een ander vorm gegoten te worden het was haar daarbij even bang te moeden als in de tijd toen zij naar het stadhuis moest om door de burgemeester inderdaad bekeken te worden maar of schoon haar de macht verleend was zich in roest en stof te veranderen als zij dit wensen deed zij dit toch niet zij werd in de smeltoven geworpen en in een ijzer een kandelaar veranderd zo mooi als men maar zou kunnen wensen om waskaars erop te plaatsen zij had de vorm van een engel gekregen die een grote bloemenruiker draagt midden in de ruiker werd de waskaars geplaatst de kandelaar kreeg zijn plaats op een groene schrijftafel de kamer waarin zij stond zag haar heel gezellig uit er stonden vele boeken in en de muren waren met mooie schilderijen behangen zij behoorde een dichter toe de kamer veranderde in dicht de donkere bossen in lievelijke wijden in het scheepsverdek op de golfenderzee in de helderen hemel wat liggen er toch een menig te gaven in mij besloten zij de oude lantaren toen zij wakker werd ik zou er bijna naar verlangen in een andere vorm gegoten te worden maar nee dat mag niet gebeuren zolang de oude luidjes leven zij hebben mij om mij zelfs wil lief zij hebben mij geschuurd en mij olie gegeven en ik heb het immers ook even goed als het hele congres gelijks genoegen vinden van die tijd af genoot zij meer inwendige rust en dat had de oude, brave straatlantaren wel verdiend einde van de oude straatlantaren opname door Ernst Patinama de olievaars uit Andersens sproken en vertellingen dit is een LibriVox opname behoren tot het publieke domijn voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar LibriVox.org opname door Marcel Konders Andersens sproken en vertellingen door Hans Christian Andersen na verteld door Simon Jakob Andriessen de olievaars op het laatste huis in een klein dorpje was hij een klein dorpje was een olievaarsnest het wijfje van een olievaar zat daarin bij haar vier jongen die er hun kopjes met de spitzen zwarte bekjes uitstaken want deze waren nog niet rood geworden een klein eindje daar vandaan stond op de vorst van het dak stram en stijf het mannetje hij had zijn ene poot in de hoogte getrokken om toch iets te doen te hebben terwijl hij op schildwacht stond men zou gezegd hebben dat hij van hout gemaakt was zo stil stond hij het zal zeker wel heel deftig staan dat mijn vrouw een schildwacht bij het nest heeft dacht hij ze kunnen immers niet weten dat ik haar man ben ze denken zeker dat zij mij bevel gegeven heeft om hier te staan en hij ging voort met op één poot te staan bedenen op straat speelde een troepkinderen en toen zij de olievaars zagen zong één der moeders de knapen en later allen tegelijk het oude liedje van de olievaars maar zij zongen het slecht zo dat zij het zich kon herinneren olievaar waar vlieg je heen sta niet steeds op je ene been kijk je vrouw zit in het nest waar zij op haar jongen past het ene wordt gehangen het andere wordt versgroeid het derde dood gestoken het vierde aan het braadspit gloed horen ze wat die knapen daar zingen zij zingen dat wij opgehangen en verbrand moeten worden daar moet je je maar niet aanstooren zij de moeder der olievaars luistert er maar niet naar dan hindert het je niet maar de jongens gingen met zingen voort en zij sliepten een olievaar met hun vingers uit nog één knap die Piet heette zij dat het zonde was die beesten zo in het ootje te nemen en hij wilde dan ook volstrekt niet meedoen de moeder der olievaars trooste hem door te zeggen bekruint je er maar niet om ziet maar eens hoe bedaard je vader daar staat en dat nog wel op één poot we zijn doodsbenoud zijde de jongen een kopjes in het nest terug dan volgende dag toen de kinderen weer aan het spelen waren en de olievaars zagen zongen zij hun lied het ene wordt gehangen het andere wordt versroeid zullen we dan toch opgehangen en versroeid worden volgen die jonge olievaars wél zeker niet zij hun moeder je moet leren vliegen ik zal het je wel leren dan gaan wij naar het land toe en leggen een bezoek bij de kickforsen af die buigen zich voor ons in het water en zingen krok krok en dan eten wij ze op dat zal een pret zijn en wat dan volgen de jongen dan verzamelen zich al de olievaars die er in dit hele land zijn en dan beginnen de herfstmaneuvers dan moet men goed kunnen vliegen dat is van het uiterste belang want wie dan niet vliegen kan wordt door den generaal met den snavel dood gestoken pas daarom goed op dat je wat leert als het exerceren begint dan worden we toch dood gestoken zoals de jonge zijden en horen ze daar zingen ze het weer maar mij en niet naar hen zei de moeder de olievaars na de grote manoeuvres vliegen wij naar de warme landen ver hier vandaan over bergen en bossen na Egypte vliegen wij toe waar men drie hoeken gesteen huizen heeft die in een punt uitlopen en tot boven de wolken rijken zij worden pyramide genoemd en zijn ouder dan een olievaar zich wel kan voorstellen daar is er geen vier die buiten haar overstreet dan wordt het gehele land tot slijk men loopt in het slijk en eet kickforsen zo zijden al die jongen ja daar is het heerlijk men doet den hele dag niets anders dan eten terwijl we het daar zo goed hebben is er in dit land geen enkel groenblad aan de bomen dan is het hier zo koud dat de wolken stukvriezen en in kleine witte lapjes naar beneden vallen het was de sneeuw die zij bedoelden maar zij wisten het niet anders te verklaren vriezen die ondeugende jongens dan ook stuk volgen de jonge olievaars nee stukvriezen ze niet maar ze zijn er dicht aan toe en moeten in de donkere kamer zijn jullie kunt daarin tegen in vreemde landen rondvliegen waar men bloemen en warme zondenschijn heeft nu was er al enige tijd voorlopen en de jongen waren zo groot geworden dat zij rechtop in het nest konden staan en ver in de rond te kijken aan de vader der olievaars kwam alle dagen met heerlijke kickforsen kleine slangen en alle olievaarslekkernijen die jij maar kon vinden oh wat was dat aardig als hij in allerlei kuntjes voordeed zijn kop boog hij helemaal achterover tot op zijn staart met zijn snavel klapperde hij als of het een gratiltje was en dan vertelde hij hun geschiedenisjes allemaal van het moras hoort eens nu moet je leren vliegen zij de moeder olievaars op zekere dag en toen moesten al de vierde jongen het nest uit en de dakvoorstop oh wat wachtelde zij wat balanceerde zij met hun vleugels en toch schild het niet veel of zij waren naar beneden gevallen kijk maar eens naar mij zij de moeder zo moet je je kop houden zo moet je je poten zetten 1, 2, 1, 2 dat is het wat je in de wereld vooruit zal doen komen daarop vloog zij een klein eindje en de jongen deden een kleine onderholpen spon bom daar lagen ze want hun lichaam was nog niet lenen genoeg ik wil niet vliegen de jongen en kroop weer in het nest het kan mij niet schelen of ik naar warme landen toe ga wil je hier dan dood vriezen als het winter wordt moeten de jongens dan komen om je op te hangen te verbranden of dood te steken dan zal ik ze maar dadelijk hopen oh nee zij de jongen olievaar en huppelde toen weer over de dak evenals de andere op de derde dag vonden zij al een beetje vliegen en nu dachten zij dat zij ook konden zweven en op de lucht drijven dat wilde zij maar bom daar duikelde zij daarom moesten zij hun vleugels gauw weer in beweging brengen nu kwamen de jongens beneden op straat en zongen hun niet oh je vaar, waar vlieg je heen zullen we niet naar beneden vliegen en hun de ogen uitpikken vroegen de jongen nee, doet dat niet zij de moeder luistert maar naar mij dat is veel meer van belang 1, 2, 3 nu vliegen we rechts 1, 2, 3 nu links om den schoorsteen heen kijk dat ging waarlijk al heel goed de laatste slag met je poten was zo netjes en juist die krijgt om morgen met mij naar het moeras te vliegen daar komen verschillende deftige oh je vaarsfamilies met haar kinderen bijeen toont hun dan dat de mijnen de flinkste zijn en dat je je fatsoenlijk weet te gedragen dat staat goed en geeft aanzien maar moeten we dan geen vraag nemen op die ondeugende jongens volgen de jonge oh je vaars zoveel als ze willen juli vlieg toch naar de wolken op en komt in het land de piramiden als zij kou moeten leiden en geen groenblad geen zoet en appel hebben ja, we zullen ons toch verreken fluisterden zij elkaar toe en daarop werd er weer geexerceerd van al de jongens op straat was er geen erger op gezot het spot liet te zingen de juist die genen die er mee begonnen was en dat was nog maar een heel kleine jongen hij was zeker niet ouder dan 6 jaar de jonge oh je vaars dachten wel is waar dat hij 100 jaar entelden want hij was immers veel groter dan hun moeder en hun vader en wat wisten zij ervan hoe oud kinderen en grote mensen konden zijn al hun vraag zou op deze jongen neerkomen hij was het eerste begonnen en hij bleef maar volhouden de jonge oh je vaars waren erg neidig op hem en toen zij groter werden konden zij hem nog minder uitstaan hun moeder moest in einde beloven dat zij gevrokend zouden worden maar eerst op de laatste dag van uw verblijf in dit land we moeten eerst eens zien hoe je hier bij de grote manoeuvres zult houden gedragen je slecht zodat de generaal je den snavel door de borst dood dan hebben de jongens immers gelijk althans in zeker opzicht laat ons nu eens zien ja dat zult je zeiden die jongen en nu deden zij hun uiterste best zij oefenden zich alle dagen en vloogen zo netjes en zo vlug dat het een lust was om te zien nu kwam de herfst al de oh je vaars begonnen zich te verzamelen om naar de warme landen te trekken terwijl wij winten gewoon dat waren de manoeuvres over bossen en dorpen moesten ze alleen om te zien of ze wel goed konden vliegen want het was immer zijn verre reis die hun te wachten stond die jonge oh je vaars deden hun zaakjes zo goed dat zij uitmuntend met kickfors en slangen kregen dat was het allerbeste getuigenis en dan kickfors en de slangen konden zij opeten en dat deden ze dan ook nu zullen we ons vreken zijden zij wel zeker zijden moeder der oh je vaars wat ik er op bedacht heb is het allerbeste ik weet waar de vijver is waarin al de kleine mensen kinderen liggen totdat de oh je vaar komt en ze aan de ouders brengt de lieve kleine kinderen slapen en dromen zo heerlijk als zij later niet meer meer doen alle ouders willen graag zulke klein kind hebben en alle kinderen willen wel een zusje of een broertje hebben nu zullen we naar de vijver toe vliegen en één daarvan vol elk der kinderen halen die dat lelijke lied niet gezongen en de oh je vaars niet in het ootje genomen hebben maar hij die met zingen begonnen is die ondeugende lelige jongen schreeuwen de jonge oh je vaars wat moeten we met hem beginnen er ligt in den vijver een klein dood kind dat zich dood gedroomd heeft dat zullen we voor hem meenemen dan zal hij schrijen omdat wij hem een klein doodbroertje gebracht hebben alleen goed in jongen hem ben je toch niet vergeten hem die zei dat het zonde was ons in het ootje te nemen hem zullen we zowel een broertje als een zusje brengen en daar de jonge Piet heet moet jullie ook allemaal Piet genoemd worden en het gebeurde zoals zij zeiden en al de oh je vaars werden Piet genoemd en zo heeten zij nog einde van de oh je vaars opname door Marcel Koeders zoals mijn liefdoet is het altijd God uit ondersun sproken en vertelden dit is een LibriVolks opname al LibriVolks opname behorrend was het publieke domain voor meer informatie of om je aan te melden als vrijweger ga naar LibriVolks.org opname door Vera & Will aandersun sproken en vertelingen door Hans Christian Andersen dan verteld door Simon Jacop aan Rezen zoals mijn liefdoet is het altijd God ik zal u eens een sproke vertellen dat ik hoorde toen ik nog een kleine jongen was telkens wanneer ik aan dit sprook je dacht kwam het mij voor alles of het gedurecht mooie werd van het gat met sproken is zelfs met vele mensen ze worden met de jaren mooier op het land zal het getocht zeker wel eens geweest zijn gezeld dan ook wel een zalk en hele poerenhuis met een strok dag gezien hebben moest een planend groeien hervan zelf op het hettaal een oeivaresnist bevindt zich op de fordzaar van de oeivare begoord er zo bij de muren van het huis zijn schreef de ramen laag en slechts een enkele ramen zo ingerecht dat het kan op een geschoven worden de oven springpaten in muur ruipt even als een kleine dikke buik de vierboom hangt over de heening heen en onder zijn dakken aan den voet der heening is een vijver waarin enige enen zwem een hond het tegen elk is er ook zalk in boer in huis stond er buiten op het land en in dit huis wonen paar oude lieden in boer en zijn vrouw hoe weinig ze ook hadden iets was daaronder toch dat zij hadden kunnen missen en wel een paar dat zich met het gras voedde dat het aan den weg vond de oude boer reed op dit paard naar de stad die kwijgels lenen zijn buren had ook van hem een wezen daarvoor aan de oude lieden menigen wie er lient maar het raadsamst zal je toch wel zijn al zei de paard verkochten of het tegen iets anders dat een meer van het kon zijn verrouwen maar wat zo dit wel zijn dat zal jij het best weten man zij zijn vrouw tegen hem vandaag is het juist jaarmarkt reed naar de stad geef het paard voor Geldweeg of doe er een goede rauw voor zoals jij doet is het mij altijd goed reed maar naar de jaarmarkt toe zij deed hem zijn taas om vond daar had zij meer verstand vond dan hij zij maakte het iese met een dobbel streek vast dat stond heel goed met haar hand op een gaaf hem toe daarop reed hij weeg op het paard dat moest verkocht of een rauw gegeven worden ja de oude man heeft daar wel verstand van de zon is geen warm geen wolkje wazeer aan de hemel te zien op de weg stof het gedicht veel mensen de jaarmarkt wilden bezoeken reden er te paard of in een rijddag heen of leegden de weegte voet af nergens was enige schedule tegen de brandende straalen der zoom onraderen ging er ook iemand in weg gelangst die een koe naar de markt treeft de koe was zo mooi als een koe maar wezen kan die geeft zeker ook goed melk dacht de boer dat zo een goede raal zijn een goede koe voor het paard hij daar die mij de koe liep weet je wat in paard zou ik menen kost meer dan een koe maar dat is mij om te hebben ik had meer dienst van een koe hebben als je er lust in hebt dat zullen wij raaien zeker hoe wil ik dat zij de man met koe en raaien zij dat was al zo afgedaan en de boer had nu best weer kunnen terugkeren want hij had nu immers afgedaan waarom het hem te doen was maar daar hij zich eenmaal op de jaren markt gespits had wilde hij er ook naartoe alleen maar om deze eens te zien en daarom ging hij met zijn koe naar de stad terwijl hij de koe mee voerde die bij verder en af de loop van enige tijd bij die een schap voor zich uitreef het was een goed, vet schap en het had goede man dat zal ik wel willen hebben dag onze boer het zou bij ons vol op gras winnen en gedurend uit in winter konden wij het bij ons in de kuiken nemen eigenlijk zo het verkieslijker zijn een schap in plaats van een koe de hebben want wij raalen vroeg hij en daardoel was de man met het schap er stond bereid en daar had hij aan plaats onze boer ging met het schap langs in straatweg verre als poedig werd hij andermal naangewaar die de straatweg langs kwam en een grote gant onder de naam drog dat is zwaarding dat je daar hebt het heeft veren vet dat het een lust is om te zien het zowel aardig zijn als dat bij ons aan een touw bij het water riep dat zou niet zoiets voor mijn vrouw zijn daarvoor kon zij al herlij afval op samen hoe dikwijls heeft zij niet gezicht als wij maar eens een gant hadden nu kan er zij misschien een krijgen en kom aan ze zal erin hebben willen wij raalen een gap voor de gant en een bedankje opdink op touw daar had de ander niets tegen in de pringen en zo raaven zij dan onze boer kreeg de gant nu was hij redelijk bij de stad het gedrang op de straatweg naam gedurigd touw mensen en verdrongen elkaar ze liepen op de straatweg langs de higgin een slagboom kwamen zij zelfs op het aardappelveld van een daglooner waar zij een eilige kip aan het touw rond liep op dat zij niet van het gedrang zelfs gekken aftwalen en weeg lopen de kip had korte veren in haar start zij knipte met haar ene oog en zag er zeer gaan eruit klok klok zei de kip wat zij daarbij dacht niet te zeggen maar toen onze boer haar te zien kreeg dacht hij terf stond dat is de mooiste kip die ik ooit gezien heb zij zelfs mooier dan een broed in van domini trommels die kip zal ik wel willen hebben een kip vindt altijd wel in de graant ja zij kan zeg bijna geel zelf voeden ik geloof dat het een goede rauw zou zijn die haar voor hun gaant kon krijgen willen we willen we ruilen vroeg heet hij dagloener ruilen, verhuilen diesel ja, dat doen ik wat zijn en zo ruilen zij de dagloener kreeg de gaant en de boer kreeg de kip zo had hij al heel wat op de reis naar de stad afgedaan warm was hij ook en hij was moeder aan een slokje en aan een onbeet had hij wel behoefte uitpoedigd daarop vond hij zeg bij de herberg hij wilde juist naar binnen gaan toen de huisnacht eruit kwam zij ontmoeten elkaar op de drempel de knacht droog in gewulden zak wat heb je daar in de zaak zitten vroeg de boer vroede apelen aantwoordelijk necht een hele zak vol voor een varkens dat is toch in aan de grote verquesting dat zou ik wel leens aan mijn vrouw willen naten zijn verleden jaar heeft de oude boom, bij het terf hop maar een entenapel omgeleverd die werd afgeblokt en stond op de kaas totdat hij geen bederf en vroete dat is toch uiteerder iets zij mijn vrouw wat zou zij opkijken dat is een hele zak voor zak ja, dat zou ik haar wel eens kunnen wat wil je voor de zak geven vroeg de knacht wat ik er voor geven wil ik geef mijn kip daarvoor een rauw en hij gaf dat ik een rauw kreeg de apelen en draad daarmee de gelachkamer binnen de zaak zette hij voorzichtig tegen de kachel aan en ging toen naar het bevij maar de kachel was warm daar aan dacht hij niet er waren vele gasten aanwezig waren kopers of zijn drijvers en twee Engelsen en die Engelsen waren zo rijk dat hun zakken met gauwstuken opgewuld waren en er bijna van barsten en midden dat ze konden daar zult geëens wat van horen wat was dat bij de kachel? de apelen begonnen te braden wat is dat toch? ja, zie je zij onze boer en u verteelde hij de hele geschiedenis van het baard dat hij tegen in koe verhaalt haat en zo verder tot aan de apenen nu, dan zaalt je vrouw heel dachtig op je knoren als je thuis komt daar zit wat voor je op zijden Engelsen wat? knoren, zei de boer een zoen zal zij meegeven en zeggen zoals man niet doet, is het altijd goed een weens willen zijden Engelsen omgemen goud per tom van een senden naar Ravanderpand een zaak is al voldoende aan voor de boer ik kan er slechts mijn zaak met apelen tegenzitten aangenoemen en de weddingschap werd aangegaan het leeddag van de kaas alleen kwam voor de Engelsen en de boer stapten erin voor waard ging hit en alspoeltig daarop helden ze voor het thuis van een boerstel goedenavond vrouw goedenavond man eruit gedaan ja, je verstaat je zaak in wel zei de vrouw zei hem om helsde en nog op de zaak nog op de vleemde gatenlitten ik heb een koel voor het baard geraald godank nu ze zijn me wel kregen en bod er een kaas op het tafel dat was een goede rauw ja maar de koel heb ik weer tegen een schaap in geraald wel, dat is de beter antwoorden zeen vrouw je denkt ook altijd aan alles voor een schaap hebben weeglaas genoeg schaap in melk en schaap in kaas en wal in kauze en wal in roken dat geeft de koel niet ze verliest haar haren maar wat denk je ook aan alles maar het schaap heb ik weer tegen de gans verhaald zon wij dit jaar dan werken we eens in gebraden gans op tafel hebben, wel lief je denkt er altijd aan mijn plezier te doen wat is het heerlijk de gans kunnen wel aan in tafel vastzitten en haar nog weer er laten worden voordat wij haar braden maar de gans heb ik tegen een kip verhaald zei haar wel en kip, dat was een goede rauw aan het worden zijn vrouw de kip leegt eieren de broed zei uit dan kregen wij kabentjes een hele troep kippen kijk, daar heb ik uit zo lang naar verlangt ja, maar de kip gaaf ik weer voor een zaak voor rode avelen weg wat, nu moet ik je eens een hartelijke zoom geven hernam de vrouw mijn liwa, beste man ik zal je eens wat vertellen zie je, toen je van morgen pas weg waard dacht ik erover na goed tegen vonden wond, eens wat lekkeres voor je klaar zal maken toen dacht ik aan spannekoeken met avelen de eieren had ik aan het spijk ook maar de avelen ontbraken mij nog zo ging dan naar meesters schalto ze heeft avelen, dat weet ik maar meesters vrouw is gerig al weet zij zich ook nog zo mooi voor te doen ik verzocht daar mij wat avelen te leenen leenen, haf ze een antwoord geen enkele avel griet er in onze tuin niet eens een rotte zo één kan ik je niet eens winen, beste vrouw maar nu kan ik haar wel dien, je in hele zaak gewenen dat doet mij plezier, dat is om mij dood te lachen zei hem, dat het klaapt dat bewalt mij diepende Engelsen als er één mond aardeet minder en toch aardeet vrolijk dat is het geld wel warm en nu betaalden zij in zentenaar gehouden met een aanboord die niet beknoord, maar gezond werd ja, dat vindt altijd zijn oon als de vrouw het in ziet en het ook uit tijd zegt het beste weet en uit al wat hij doet, goed is zie, dat is mijn geschiedenis ik heb haar reed als ik hen gehoord en nu heb je haar ook gehoord en weet het nu zoals mijn liefdoet, is het altijd goed en ervan, zowel is mijn liefdoet is het altijd goed de grote klaas en de kleine klaas uit Andersens, Spoken en Vertellingen dit is een liepuvox opname alle liepuvox opnamen, bijvoorbeeld het publieke domein van mijn informatie of om je aan te melden als vrijwilligig ga naar liepuvox.org opname door Anna Simon Andersens, Spoken en Vertellingen door Hans Christian Andersen na verteld door Simon Jacob Andersen de grote klaas en de kleine klaas in Zekerdorp wonen 2 mensen die beide dezelfde naam hadden beide heten klaas maar de 1 bezat 4 paarden maar een enkel paard om ze nu van elkaar te kunnen onderscheiden noemde men hem die 4 paarden had de grote klaas en hem die maar 1 paard had de kleine klaas nu willen we eens horen hoe het met beide ging want het is een ware geschiedenis de hele week door moest de kleine klaas voor de grote klaas ploegen en hem zijn enig paard lenen dan hielp de grote klaas hem weer met al zijn 4 toch slechts 1 man in de week en dat was de zondags jongens, wat klapt er de kleine klaas op z'n zweep boven al de 5 paarden ze waren immers op die 1 dag zo goed als de zijnen de zon scheen heerlijk en al de klokken in de kerk horen luiden de mensen hadden hun beste kleren aangetrokken en ging hem met hun gezangbok onder de arm naar de kerk om de dominatoren preken ze zagen de kleine klaas die met 5 paarden ploegden en deze was zo inzischijk dat hij al door weer met zijn zweep klapte en riep, voort mijn paardjes zo moet je niet spreken, zei de grote klaas het ene paard is immers maar van jou maar toen er weer iemand voorbij kwam vergat de kleine klaas dat hij dit niet mocht zeggen en riep, voort mijn paardjes horens nu moet ik je verzoeken, het niet meer te zeggen zei de grote klaas weer want als je het nog eenmaal zegt dan geef ik je paard een slag voor de kop dat het dood neer valt, dan is het met hem gedaan ik zal het waarlijk niet meer zeggen, hernam de kleine klaas maar toen er al spoedig daarop weer mensen voorbij kwamen en hem toeknikten werd hij blijden en dacht dat hij heel deftig moest staan dat hij zo vijf paarden had om zijn land te weploegen nu klapte hij andermaal met zijn zweep en zei, voort mijn paardjes ik zal je dat wel afleren zei de grote klaas en nam een knuppel en ze vloeg het enige paard van de kleine klaas daarmee zo duchtig voor de kop dat het omviel en er stond dood was ach, nu heb ik geen paard meer zei de kleine klaas en begon te wenen daarop stroopte hij het paard de huid af en liet deze goed in de wind drogen stopte hij toen in een zak die hij op de schouder nam en begaf zich naar de stad om zijn paard een huid te verkopen hij had een verre tocht af te leggen hij moest een groot, donker bos door en nu werd het een verschrikkelijk slecht weer hij raakte helemaal verdwaald en voordat hij weer op de rechte weg kwam was het avond en te ver om de stad nog te bereiken of voor de nacht naar huis terug te keren vlak aan de weg zond er een grote poederplaats de buitenluiken voor de ramen waren gesloten het kon daaroverheen toch naar buiten schijnen daar zal men mij wel willen vergunnen de nacht door te brengen dacht de kleine klaas en ging haar naartoe om aan te kloppen de boerin deed de deur open maar toen zij hoorde wat hij wilde zeiden zij dat hij maar zijn zweeg moest gaan haar man was niet thuis en ze wilde aan iemand die haar wild vreemd was geen onderkomen verschaffen nu, dan moet ik maar buiten blijven liggen zei de kleine klaas en de boerin deed hem de deur voor de neus dicht er stond een grote hooiberg en tussen deze en het huis een kleine schuur die met een plat stroodak bedekt was daarboven kan ik wel liggen dacht de kleine klaas toen hij het dak zag dat is immer zijn heerlijk pet de ooyenvaar zal wel niet naar beneden vliegen en mij in mijn benen bijten want op de dak stond een levende ooyenvaar die daar zijn nest had nu klomde kleine klaas boven op de schuur waar hij zich neerlichte en zich al heen en weer wendelde om toch recht gemakkelijk te liggen daar stond een grote tafel gedekt met wijn en gebrade vlees en een heerlijke vis erop de boerin en de koster zaten aan tafel maar niemand anders hij schonk hem in en hij stak zijn vork in de vis want dit was zijn lievelingskost kon ik daar ook wel eens van krijgen dacht de kleine klaas en strikte zijn hoofd naar het raam uit oh, welke heerlijke koek zag hij op tafel staan stelig was het daar feest en hij stond op de tafel stelig was het daar feest nu hoorde hij iemand op de straatweg aankomen en naar het huis toe rijden dat was de man der boerin die naar huis terugkeerde die man was goed genoeg maar haalte verwonderlijke eigenschap dat hij geen koster kon uitstaan als hij een koster in het oog kreeg dan werd hij razend dat was ook de reden waarom de koster naar zijn vrouw toegegaan was om haar een bezoek te brengen daar hij wist dat haar man niet thuis was om de eten voordat zij me had toen zij de man echter hoorde aankomen verschikten zij en de vrouw verzocht de koster in een grote lege kist te kruipen dat eet hij, want hij wist immers dat de arme man het niet kon verdragen om een koster te zien de vrouw verborgen in aller eil het heerlijk eten en de wijn in haar oven want als haar man dit te zien gekregen had dan zou hij zeker gevraagd hebben wat dit moest betekenen oh, oh, zei de kleine klaas en hij zag verdwijnen is er iemand daar boven voeg de boer en keek naar de kleine klaas op waarom ligt hij daar ga liever mij mee in huis nu vertelde de kleine klaas hoe hij verdwaald geraakt was en voeg of hij hier gedurende de nacht mocht blijven wel zeker, zei de boer maar we moeten eerst wat te eten hebben de vrouw ontving beide zeer vriendelijk dekte de tafel en zette hun een grote schoot om het gort voor de boer had hong en ab met de meeste smaak maar de kleine klaas kon zich niet weer houden aan het heerlijke gebraden vlees de vis en de koek te denken die zoals hij wist in de overstonden onder de tafel aan zijn voeten had hij de zak met de paardenhuit erin neergelegd want hij weet de immers dat hij zich daar wil het daarvan op weg begeven had om deze in de stad te verkopen de gort wilde hem maar niet smaken en daarom trapt hij op zijn zak en de droge huid in de zak maakte nu een knarsend geluid stil, zei de kleine klaas hij stond tegen zijn zak maar tegelijkertijd trapte hij er weer op en nu knarste het er nog luider dan te voeren in wat heb je toch in je zak zitten voeg de boer nu oh, dat is een tovenaar zei de kleine klaas hij zegt dat wij geen gort behoeven te eten want dat hij de hele oven vol gebraden vlees, vis en koek getoverd heeft wat weer ga zei de boer en deed nu de oven dadelijk open waarin hij al de heerlijke, lekkere spijzen zag staan maar daarin weggestopt had maar die, zoals hij nu geloofde de tovenaar in de zak voor hen getoverd had de vrouw doorst niet zeggen maar zette de spijzen ter stond op de tafel neer en zo ate beide van de vis van het gebraden vlees en van de koek nu trapte de kleine klaas weer op zijn zak zodat de huid knarste wat zegt hij nu weer? voeg de boer hij zegt, antwoordde de kleine klaas dat hij ook drie vlesse wijn voor ons getoverd heeft en dat zij daar in de hoek bij de oven staan nu moest de vrouw de wijn die zij voor borgen had voor de dag krijgen en de boer tronk en werd ze hier verrolijk zult ook een tovenaar als de kleine klaas in de zak had, zou hij wel graag gehad hebben kan hij de duivel ook de voorschein brengen? voeg de boer ik zou hem wel eens willen zien ja, zei de kleine klaas mijn tovenaar kan alles wat ik verlang niet waar? voeg hij en trapt op de zak zodat hij knarste hoor je wel? hij zegt ja maar de duivel ziet er heel lelijk uit ik zou hem zeker liever niet willen zien ho, ik ben volstrekt niet bang hoe zou hij er wel uitzien hij zal zich precies al een kost er voor doen voei, zei de boer dat is lelijk, je moet weten dat ik het niet kan uitstaan een koster te zien maar dat doet er niet toe ik weet immers dat het de duivel is dus zal ik er mij wel inschikken nu heb ik moed, maar hij mag niet te dicht bij me komen nu, ik zal het aan mijn tovenaar vragen zei de kleine klaas, trapt op de zak en hield er zijn oor aan wat zegt hij? hij zegt dat je de kist maar moet open doen die daar in de hoek staat dan zal je de duivel zien, zoals hij daarin op zijn hurker zit maar je moet de deksel vasthouden want anders moet hij in zond snappen wil je me helpen om het vasthouden voeg de boer en ging naar de kist toe waarin zijn vrouw de werkelijke koster verborgen had die daarin zat en zich dodelijk ongerust maakte de boer deed de deksel eventjes open en keek in de kist schreeuwde hij en dijn ze terug ja, nu heb ik hem gezien hij zag er precies uit als onze koster dat was verschrikkelijk daarop moest er gedronken worden en zo tronken zij het dan tot laat in de nacht die tovenaar word je mij verkopen zei de boer vraag daarvoor al wat je maar wilt ja, ik geef je op staande voet een schepel vol geld voor nee, dat kan ik niet zei de kleine klaas bedenk toch hoeveel nutt ik van deze tovenaar kan hebben oh, ik zou hem toch graag willen hebben vervochten de boer en ging voor het met smeken wel nu, zei de kleine klaas eindelijk daar je zo goed geweest bent maar je van nacht een onderkomen te verschaffen zal ik het maar doen je kunt de tovenaar voor een schepel vol geld krijgen dat zou je hebben, zei de boer toch die kist daar moet je maar meenemen ik wil haar geen uur langer in huis houden maar kan het nooit weten misschien zit haar er nog wel in de kleine klaas gaf de boer zijn zak met de baardenhuit erin en kreeg daarvoor een schepel vol geld de boer gaf hem zelfs nog een kar om het geld en de kist daarop mee te nemen vaarwel, zei de kleine klaas en reed met zijn geld en de grote kist waarin de kost er nog zat, weg aan de andere kant van het bos was een brede diepe rivier het water stroomde daarin met zoveel snelheid dat men ter nauwernood tegen de stroom in kon zwemmen men had er een grote nieuwe brug overeen gelegd de kleine klaas bleef op het midden en zei overluid op dat de kost er het zou kunnen horen wat moet ik nu met die lomper kist beginnen ze is zo zwaar als er verstenen in zaten ik word er maar moe van haar verder voor te rijden ik zal haar in de rivier werpen draait ze naar mijn huis toe, dan is het goed en doet ze dit niet, dan komt het er ook niet op aan nu pakt hij de kist met zijn ene hand beet en tilde haar een weinig op als of hij er in het water wilde gooien oog, doe dat niet riep de kost er uit de kist laat mij er eerst uit he, zei de kleine klaas en hield zich als of hij pang was hij zit er nog in dan moet ik hem gezwent in de rivier werpen om hem te verdrinken oh nee, nee, riep de kost er ik zal je een geheel schepelvoel geld geven als je er mij uit laat zo, dat is wat anders zei de kleine klaas en deed de kist open de kost er kopen gauw uit stiep de lege kist in het water waar de kleine klaas een schepelvoel geld kreeg hij had er al een van de boer gekregen en zo had hij dan nu zijn hele kar voel geld nu, het paard heb ik goed betaald gekregen zei hij bij zichzelf toen hij thuis in zijn kamer al het geld op een hoop uitschudden dat zal de grote klaas ergeren als hij verneemt hoe rijk ik door mijn ene paard geworden ben maar ik wil het hem toch niet met ronde woorden zeggen nu zult hij een jongen naar de grote klaas toe om van hem een schepelmaat te lenen wat zou hij daarmee toch willen doen dacht de grote klaas en smeerde het deer op de bodem daarvan opdat er van het generin gemeten werd iets aan zou blijven hangen en dat gebeurde ook, want toen hij de schepelmaat terugkreeg hing er drie nieuwe zilverstukken aan wat is dat zei de grote klaas en liep dadelijk naar de kleine klaas toe waar heb je al het geld toch vandaan gekregen oh, dat is voor mijn paard de huid die heb ik gisteravond verkocht dat is waarlijk goed betaald zei de grote klaas liep gezwind naar huis nam een beil, gaf aan al zijn vier paarden een slag voor de kop stroopte hun de huid af en reed met deze huiden naar de stad toe huiden, huiden wie willen huiden kopen riep hij door de straten alle schoenmakers en leerloiers kwamen aanlopen en vroegen wat hij ervoor moest hebben een schepel vol geld voor elke huid, zei de grote klaas ben je niet wijs riepen alle uit denk je dat we het geld zomaar bij schepels hebben huiden, huiden wie willen huiden kopen riep hij weer en aan al de genen die hem voegen wat de huiden moesten kosten, gaf uit een antwoord een schepel vol geld hij wil ons beet nemen zei de allen daarop namen de schoenmakers hun spanriemen en de leerloiers hun schootsvellen en gaven de grote klaas daarmee een duchtig pak slaag huiden, huiden vroegte ze hem op een spottende toon toe ja, we zullen je huid looien zodat het bloed erbij neerloopt de stad uit met hem riep hij en de grote klaas moest zich zo hard wegmaken als hij maar kon want zulke pak slaag had hij nog nooit van zijn leven gehad nu zei hij toen hij thuis kwam dat zal ik de kleine klaas betaald zetten ik zal hem daarvoor dood slaan in het huis van de kleine klaas was zijn grootmoeder gestorven dat was waar, heel lastig en slecht voor hem geweest maar hij was toch diep bedroefd en nam de dode vrouw op en legde haar in zijn warme bed om te zien of zij niet tot het leven zou terugkeren daar moest zij de hele nacht liggen hij zelf zou in de hoek gaan zitten en op hun stoel slapen dat had hij wel meer gedaan toen hij daar nu in de nacht zat ging de deur open hij wist wel waar het ledekant van de kleine klaas stond ging daar regelrecht naartoe hij dacht dat het de kleine klaas was zie zo nu zal je hem niet meer beet hebben daarop keerde hij naar zijn huis terug dat is toch een slechte kerel dacht de kleine klaas hij wilde hem dood slaan het was maar gelukkig dat grootmoeder al dood was anders zou haar haar van het leven beroofd hebben nu trok hij zijn grootmoeder haar zondigse kleren aan leende van zijn bierman een paard spannen dit voor de wagen zodat zij er niet kon uitvallen als hij reed en zo reden ze weg en gingen het post door toen nu de zon opging kwamen zij aan een grote herberg daar hielte kleine klaas stil en ging erin om wat te gebruiken de waard had zeer veel geld hij was een heel goed hartig man maar erg oplopend goedemorgen, zei hij tegen de kleine klaas je bent er vanmorgen al vroeg op uit gegaan ja, zei de kleine klaas ik moet met mijn grootmoeder naar de stad toe riep de wagen en ik kan haar niet in huis brengen wil je haar niet de klaas wijn geven maar je moet heel luid spreken want ze kan niet goed horen ja, dat zal ik doen, zei de waard en schonk een groot klaas wijn in waarmee hij naar de dode grootmoeder toeging die rechtop in de wagen gezet was hier is een klaas wijn van uw kleinzoon zei de waard maar de dode vrouw spakt geen enke woord en bleef roerloos zitten hoor je hem beniet riep de waard nu zo hard als hij maar kon hier is een klaas wijn van uw kleinzoon nog eenmaal riep hij hetzelfde en toen nog eenmaal maar daar zijn ze zich volstrekt niet verroerden werd hij boos en weerpaard glas in het gezicht zodat de wijn haar over de neus liep en zij achterover in de wagen viel want ze was maar los over eind gezet en niet vastgebonden wat heb je daar gedaan? riep de kleine klaas snelde de deur uit en pakte de waard bij de kraagbeet je hebt mijn grootmoeder gedood naar voorhoofd oh dat is ongelukkig riep de waard en sloeg zich met de handen voor het hoofd dat komt alles van mijn opvliegendheid best de kleine klaas ik zal je een schepel vol geld geven en je grootmoeder laten begraven alsof het mijn eigen was maar zwijgen dan ook over want anders wordt mij het hoofd afgeslagen en dat zou ik niet heel plezierig vinden zo kreeg de kleine klaas een schepel vol geld en de waard begoefde grootmoeder toen u de kleine klaas weer met het vele geld thuis kwam zond hij zijn jongen dadelijk naar de grote klaas om hem te verzoeken hem een schepelmaat te lenen wat is dat? zei de grote klaas heb ik hem niet doodgeslagen dat moet ik toch zelf eens gaan zien en zo ging hij zelf met de schepelmaat naar de kleine klaas waar heb je toch al dat geld vandaag gekregen? voeg hij en zet de grote ogen op toen hij alles zag wat er nog bij gekomen was je hebt mijn grootmoeder doodgeslagen maar mij niet zei de kleine klaas die heb ik nu verkocht en er een schepel vol geld voor gekregen dat is waarlijk goed betaald zei de grote klaas en snelde naar huis toe nam een bijel en sloeg zijn grootmoeder dadelijk dood zette haar op zijn wagen reed haar naar de stad waar de apotheker woonde en voeg hem of hij ook een lijk wilde kopen wie is het en nu kom je eraan voeg de apotheker het is mijn grootmoeder en dan heb je haar doodgeslagen om er een schepel vol geld voor te krijgen God bewaar ons riep de apotheker uit je spreekt wartaal zeg zulke dingen toch niet anders kon het je hoofd wel eens kosten en nu vertelde hij hem omstandig wat voor een goddelose daad hij begaan had en wat voor een slecht mens hij was en dat hij ervoor gestrafd moet worden toen versrekte de grote klaas zozeer dat hij uit de apotheek op de wagensprong duchtig op de waarden losloeg en al de mensen dachten dat hij krankzinnig was en daarom lieten ze hem rijden waar hij naar wilde daar zul je voorboeten zei de grote klaas toen hij buiten op de straatweg was ja, dat zal ik je betaald zetten kleine klaas toen nam hij, zodra hij thuis kwam de grootste zak die hij maar vinden kon ging naar de kleine klaas toe en zei nu heb je maar weer beet gehad eerst heb ik mijn paarden doodgeslagen en toen mijn grootmoedig dat is allemaal jouw schuld om weer beet te hebben dit zegenden pakte hij de kleine klaas om zijn lijf beet en stak hem in zijn zak nam deze op zijn rug en riep hem toe nu ga ik met je weg en verdrink je het was een verre weg die hij af te leggen had voordat hij bij de rivier kwam en de kleine klaas was niet zo gemakkelijk te dragen de weg liep vlak voor bij de kerk het orgel speelde en de mensen zongen zo mooi nu zette de grote klaas zijn zak met de kleine klaas erin dicht bij de kerk duur neer als het niet kwaad zou zijn de kerk in te gaan en een psalm aan te horen voordat hij verder ging de kleine klaas kon er immers niet uitkomen en al de mensen waren in de kerk zo ging hij er dan in oh hemel, oh hemel zuchte de kleine klaas in de zak en draaide en keerde zich al maar dat was hem niet mogelijk het touw los te krijgen nu kwam er een stok oude veehoeder aan met sneeuw wit haag en een grote stok in de hand hij dreef een grote kudde koeien er zich uit, deze liepen tegen de zak aan waarin de kleine klaas zat zodat hij om ver viel oh, oh, zuchte de kleine klaas ik ben nog zo jong en moet nu al naar de hemel toe en ik, ongelukkig zei de veehoeder ik ben al zo oud en kan er nog maar niet inkomen doe de zak open riep de kleine klaas kruip er in mijn plaats in dan kom je oog omblikkelijk in de hemel oh, dat wil ik met alle plezier de koeien, zei de veehoeder en maakte de zak open waar de kleine klaas nu dadelijk uitkroop wil je nu ook op het vee passen, voeg de grijzaart en kroop in plaats van de kleine klaas in de zak, waarna deze hem dichtbond en met al de koeien en stieren zijn zweegs ging als spoedig daarop, kwam de grote klaas uit de kerk en nam zijn zak weer op de rug of schoon het hem toescheen als of deze lichter geworden was want oude veehoeder was maar half zo zwaar als de kleine klaas dat komt zeker omdat ik een psalm gehoord heb zo ging hij dan naar de rivier toe die diep en breed was weer per de zak met de oude veehoeder in en riep hem achterna want hij dacht immers dat de kleine klaas erin zat blijf daar nu maar liggen nu zul je mij niet meer beet hebben daarop ging hij naar huis maar toen hij bij de kruis zag kwam ontmoeten hij de kleine klaas die zijn vee voortreef wat is dat zei de grote klaas heb ik je niet verdronken toen zei de kleine klaas je hebt mij immer zijn klein half uurtje geleden in de rivier gehoord maar hoe ben je aan het prachtige vee gekomen voeg de grote klaas dat is water vee ik zal je de hele geschiedenis vertellen maar eerst moet ik je er wel voor bedanken dat je mij verdronken hebt nu ben ik er bovenop nu ben ik waarlijk rijk wat was het mij bang te moeden toen ik in de zak zat de wind vloot mij om de oren ik zonk dadelijk naar de grond maar ik stiek me niet, want daar beneden groeit het mooiste, zagste gras daar kwam ik op de recht en daar stond ging de zak open het bekoorlijkste meisje in sneeuwwitte klederen en met een groene krant som het natte haar nam hij bij de hand en zei ben je daar kleine klaas? daar heb je voor eerst enig vee een mijl verder op de weg staat nog een hele kudde die ik je wil geven nu zag ik dat de rivier een grote straatweg voor de bewoners van het water vormde de grond liepen en reden zij juist van de zee af en het land in tot daar waar de rivier eindigde daar was het vol bloemen en fris gras de vissen die in het water zonmen beschoten mij voor beide oren even als hier de vogels in de lucht had waren er daar mooie mensen en wat was daar voor vee dat in grachten en in sloten graasde maar waarom ben je dadelijk weer naar boven gekomen voeg de grote klaas dat zou ik niet gedaan hebben als het daar beneden zo mooi is die kleine klaas dat is juist slim wel mij gehandeld je hebt hem eens wel gehoord dat ik je verteld heb dat de zee meer min tegen mij zij dat er een mijl verder op de weg en met die weg bedoelden ze natuurlijk de rivier want ze kan nergens anders naar toekomen nog een hele kudde vee vormen stond maar ik weet wat voor koming in de rivier maakt nu eens hier dan weer daar dat is immers een verre omweg nee dan kan men het korter af doen als men hier aan land stapt daarbij haal ik immers bijna een halve mijl uit en kom spoediger bij mijn water vee oh je bent toch een gelukkig man zei de grote klaas zou je denken dat ik ook water vee kreeg als ik op de bodem de rivier kwam ja dat denk ik wel zei de kleine klaas maar ik kan je niet in de zak naar de rivier dragen je bent mij te zwaar wil je er zelf naar toe lopen en in de zak gruypen dan wil ik je er met alle plezier ingooien maar wanneer ik geen water vee kreeg als ik beneden kom geloof me dan zal ik je een duchtig pak slaag geven oh maak het zo erg niet nu begraven ze zich naar de rivier toen het vee dat dorstig was het water zag liep het zo hard als het kon naar het water om te drinken kijk maar eens hoe het zich voortspoed zei de kleine klaas het verlangt er al naar om weer op de bodem de rivier te komen kom aan help me dan maar gauw zei de grote klaas anders krijg je een pak slaag en zo kroop hij in de grote zak die dwars over de rug van een stier gelegen had doe een steen in anders vrees ik dat ik niet naar beneden zal zinken zei de grote klaas dat wil ik wel zei de kleine klaas en hij deed nog een grote steen in de zak pondre het touw stevig omheen en gaf er toen een duw aan plof daar viel de grote klaas in de rivier en zong dadelijk naar de grond ik geloof dat hij het vee wel niet zal vinden de kleine klaas en keerde toen naar huis terug met alles wat hij had einde van de grote klaas en de kleine klaas de vliegende koffer uit Andersens Sproken en Vertellingen dit is een LibriVox opname alle LibriVox opname behoren tot het publieke domein voor meer informatie of om je aan te melden als vijfwilliger ga naar LibriVox.org opname door Biddy Andersens Sproken en Vertellingen door Hans Christian Andersen na verteld door Simon Jakob Andersen de vliegende koffer er was eens een koopman die zo rijk was dat hij de hele straat en bijna nog een klein straatje bovendien met zilver geld kon plafijen maar dat deed hij niet hij wist zijn geld wel anders te besteden als hij een dubbeltje uitgaf dan kreeg hij een gulden terug zulke goedkoopman was hij tot het hij stierf zijn zoon kreeg nu al dit geld hij leefde ervoudelijk van hij ging alle avonden naar een gemaskerd bal hij maakte vliegers van bankbouilletten en keilde over het meer met goudstukken in plaats van met steentjes op die wijze moest het geld wel gauw opraken en dat gebeurde dan ook eindelijk bezat hij niet meer dan vier dubbeltjes en als hij geen andere kleren dan een paar pantoffels en een oude kamer japon nu bekommende zijn vrienden zich niet meer om hem daar zij toch niet samen op straat konden lopen maar één hunner die goedhardig van aard was zond hem een oude koffer met de opmerking pak in ja, dat was nu goed en wel maar hij had niet zo'n in te pakken daarom ging hij zelf in de koffer zitten dat was een zonderlinge koffer zodra men op het slot drukte konden koffer vliegen hij drukte erop en flap daar verloog hij ermee door de schoorsteen heen hoog boven de wolken al verder en verder weg maar zo dikwijls de bodem van de koffer een weinig kraakte verkeerde hij in doodsangst dat de koffer stuk zag aan want dan zou hij een duchtige buiteling gemaakt hebben op deze wijze kwam hij in het land ter Turke hij verborgt de koffer in het bos onder de dorre bladeren en ging toen de stad in dat kon hij heel goed doen want bij de Turk liepen immers alles zoals hij in een kamer japon en met pantoffels aan daarom noemt hij een min met een klein kind op de arm horeens Turksemin zei wat is dat voor een groot kasteel hier dicht bij de stad waar de ramen zo hoog boven de grond zijn daar woont de dochter van de Sultan antwoorden zij er is voorspeld dat zij over een minnaar diep ongelukkig zou worden en daarom mag niemand bij haar komen als de Sultan en de Sultanen er niet bij zijn ik dank u wel zei de zoon van de koopman en ging naar het bos zetten zich in zijn koffer neer verloog op het dak en kroop door het raam bij de prinses naar binnen zij lag op de sofa en sleep ze was zo schoon dat de zoon van de koopman zich niet kon weerhouden haar een kust te geven nu werd ze wakker en ontstelde hevig maar hij zei dat hij de God der Turken was die door de lucht tot haar neer gedaald was en dat beviel haar zij gingen zich naast elkaar zitten en hij vertelde haar geschiedenisjes van haar ogen dat waren de heerlijkste donkere meren daar zonder de gedachten als meerminnen in en hij vertelde haar van haar voorhoofd dat was een sneeuwbergen met de prachtigste zalen en schilderijen ja, dat waren mooie praatjes daarop vroeg hij om de hand der prinses en zij zei dadelijk ja maar, gemoed aanstaande zaterdag hier komen zei de zij dan komen de Sultan en de Sultanen bij mij op de thee zij zullen er trots op zijn dat ik een God der Turken tot man krijg maar zorg dat ze een heel mooi sprookje weten vertellen want daar houden mijn ouders bijzonder veel van mijn moeder wil het zedelijk en ernstig en mijn vader grappig hebben zodat men erom kan lachen ja, ik breng geen ander morgen geschenk dan een sprookje zei hij en zo namen zij afstrijd van elkaar maar de prinses gaf hem een sabel die met goudstukken bezet was deze kon hij gebruiken nu vloog hij weg kocht een nieuwe kamerjapon, ging toen in het bos zitten en vervaardigde er een sprookje dit moest tegen de zaterdag klaar zijn en dat is toch zo'n gemakkelijk werk niet toen hij ermee klaar was, was het zaterdag de Sultan, de Sultanen en het gehele Hof waren bij de prinses op de thee hij werd zeer goed ontvangen wilde ons niet eens een sprookje vertellen zij de Sultanen één dat diepzinnig en leraar is en waarover men toch ook eens kan lachen voegde de Sultan erbij ja, wel, antwoord hij en vertelde en nu goed toegeluisterd er was eens een doosje lucifers deze waren zeer trots op hun aanzienlijke afkomst hun stamboom, namelijk de grote pijnboom waarvan elk hun er een klein houtje was had als een grote oude boom in het bos gestaan de lucifers lagen nu in het midden tussen een tondeldoos en een oude ijzeren pot en alle vertelden van hun jeugd ja, toen wij nog aan de groene takken vastzaten zei de lucifers toen hadden wij een plezierig leventje alle ochtenden en avonden kregen we diamante thee dat was de dauw de hele dag hadden we zonnenschijn als de zon scheen en de kleine vogels moesten geschiedenisjes vertellen wij konden wel merken dat wij ook rijk waren want de overige bomen waren slechts in de zomer bekleed maar onze familie had de middelen om zowel in de zomer als in de winter groene kleren te dragen maar daar kwam de houthakker dat was de grote revolutie en nu werd onze familie her- en derwaarts verspreid de stamhouder kreeg een plaat als grote mast op een prachtig schip dat de aarde kon omzijlen als het wilde de andere takken gingen naar andere plaatsen en wij hebben nu de taak voor mensen licht te ontsteken daarom zijn wij deftig gelieden hier in de keuken gekomen mijn levensloop heeft zich op een andere wijze toegedragen zei de ijzerapot maar naast de luciverslagen van de begin af, sedert ik ter wereld kwam is er in mijn vele malen geschuurd en vele malen gekookt ik zorg voor het degelijke en ben de eerste hier in huis mijn enige vreugde is na het eten heel zindelijk en netjes op mijn plaats te staan en de verstandige spreekt met mijn kameraden te voeren maar met uitzondering van de emmer die nu en dan eens op de stoep komt blijven wij altijd tussen onze vier muren de enige die ons eens wat nieuwtjes kan vertellen is de boodschappenman maar die spreekt erg oproerig over de regering en het volk ja onlangs was er zelfs een oude pot die van schrik daarover neerviel in die stukken sproom die is liberaal, dat verzeker ik u nu zegt het te veel, viel de tondeldoos in en het staal sloeg tegen de vuursteen aan zodat de funken in de rond te vlogen willen we een z'n vrolijke avond met elkaar hebben ja, laat ons er eens over spreken wie de voornaamste is zeiden de lucifers nee, ik houd er niet van over mijzelf te spreken bracht de ijzeren pot hier tegenin laat ons een algemeen gesprek voeren ik zal beginnen en een geschiedenis uit de dagelijks leven vertellen zo iets wat iedereen beleefd heeft dan kan men zich er gemakkelijk in verplaatsen en heeft men er ook schrik in aan de Oostzee bij de Deensbeuken dat is een mooi begin, zeiden al de borden dat zal een geschiedenis worden die ons bevalt ja, daar bracht ik mijn jeugd in een stilgezin door de meubelen werden gevreven, de vloer geschuurd en om de 14 dagen werden er schoon gordijnen opgehangen wat kunt je toch boeiend vertellen, zeiden stoffer men kan dadelijk wel horen dat iemand spreekt die heel veel met dames in aanraking gekomen is er straalt zoiets verschaafd sindsdien door ja, dat kan men, daar stond wel merken, zeiden emmer en deed van Bleidschap een kleine sprong zodat hij op de vloer viel en de ijzeren pot ging voort met vertellen en het einde was even mooi als het begin alle borden rammelde van Bleidschap en de stoffer haalde Groene Peter Selie uit het Zandhok en bekant ze daarmee de ijzeren pot want hij wist dat de anderen zich daar aan zouden ergeren als ik hem vandaag bekant, dacht hij bekantst hij mij morgen nu zal ik eens dansen, zeiden Tang en danste lieve Hemel, wat kon zij haar ene been hoog optillen het overtrek van de oude stoel daar in de hoek scheurde toen het dit zag zou ik nu ook bekantst worden, dacht de Tang en werkelijk gebeurde dit dat is toch maar gepeupel, dachten de Lucifers nu moest de theeketel zingen maar deze zei dat hij kogevat had hij kon niet zingen als het niet in hem koopte toch dat was maar een voorwenzel hij wilde niet zingen als hij niet binnen bij de familie en de kamer stond in het kozijn lag een oude Gansepen waarmee de meidplachten schrijven er was niets opmerkelijkst aan haar behalve dat zij wat al te diep in de ingedoopt was maar daarop was zij tot als de theeketel niet wil zingen, zei zij dan moet hij het maar laten daar buiten angt de nachtigaal in zijn kooi die kan wel zingen die heeft wel eens waar niet geleerd maar dat zullen wij maar daar laten ik vind het heel ongepast zei de waterketel deze was keukenzanger en een halve broeder van de theeketel dat zoek een vreemde vogelgoord moet worden is dat patriots de boodschappenman moet dit maar beslissen ik erger me maar zei de boodschappenman erger mij inwendig zo zeer als niemand zich kan voorstellen is dat een geschikte manier om de avond door te brengen zou het niet verstandiger zijn het huis in orde te brengen ieder moest op zijn plaats gaan dan zou ik het spel besturen dat zou er anders worden ja laat ons eens pret maken riepen we alle daar ging de deur open de meid trat binnen en nu stonden ze stil een rikje maar er was geen enkele pot die niet zou geweten hebben wat hij kon doen en hoe deftig hij was ja als ik gewild had dacht iedereen dan had het een rechtvrolijke avond kunnen worden de meid nam de lucifers en maakte er het vuur mee aan lieve hemel wat verspreidde zij een funke om zich heen en wat brandde zij lustig nu kan iedereen toch zien welk een glans hebben wij welk een licht en dit zegenden verbrande zij dat was een prachtig sprookje zei de sultanen ik voel mij geheel en al in de keuken bij de lucifers verplaatst nu zul je onze dochter hebben ja, volgde de sultan erbij je zult onze dochter maandag hebben want zij zeiden je tegen hem omdat hij met haar haast tot de familie zou behoren de bruiloft werd bepaald en de gehele stad de avond tevoren geillumineerd beschuit en krakelingen werden er onder het volk uitgestorgen de straatjongen stonden op hun tenen riberura en floaten op hun vingers het was buitengemeen prachtig nu zal ik ook wel iets te best de dienen te geven dacht de zoon van de koopman en zo kocht hij dan vuurpijlen zwermers en al het vuurwerk dat mij maar kan bedenken legde dit in zijn koffer en vloog daarmee in de lucht jongens wat ging dat mooi en wat gaf dat een knal al de turken sprongen daarbij in de hoogte zodat hun pantoffels om de oren vlogen zulk een luchtverschijnsel hadden zij nog nooit gezien nu konden zij begrijpen dat het de god de turken zelf was die de prinses tot vrouw zou krijgen zodra de zoon van de koopman weer met zijn koffer beneden in het bos kwam dacht hij ik zal de stad gaan om eens te horen hoe het afgelopen is en het was natuurlijk dat hij daarin lust had of wat vertelden de mensen hem al niet iedereen die hij daar naar vroeg had het op zijn wijze gezien maar mooi hadden allen het gevonden ik heb de god de turken zelf gezien beweerde er een hij had ogen als vonkelende sterren en een baard als golfend gaan hij vloog in een mantel van vuur zijn ander de oorlijkste engeltjes kwamen uit de plooi tevoorschijn kijken ja dat waren heerlijke dingen die hij hoorde en de volgende dag zou hij bruiloft houden nu keerde hij naar het bos terug om zich in zijn koffer neer te zetten maar waar was deze gebleven de koffer was verbrand een fonk van het vuurwerk was er ingevallen deze had vlam gevat en nu lag de koffer in als hij kon niet meer vliegen en hij was weer bij zijn verloofd te komen deze stond de gehele dag op het platte dak en wachten zij wacht waarschijnlijk nog maar hij trekt de wereld door en vertelt sprookjes maar deze zijn niet meer zo grappig als dat het welk hij van de lucifers vertelde einde van de vliegende koffer opname door bitty