 Hoofdstuk 14 van Tijl-Uilenspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Tijl-Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands hoek twee Hoofdstuk 14. Uilenspiegel op onze lieve vrouwen toren. Gewet wat er vandaag moet gebeuren, spaktelen toen ze de morgen van de 31e oktober ontbijt nuttigden. Nee, zei Tijl, maar het zal toch niet goed zijn, want als er hier tegenwoordig iets moet gebeuren, dan ruikt er de Frankrijk en dat betekent niets. Sneet langer hem het woord af. Deze is toch voorzichtig in hoe wat woorden kinderen zijn moeder Anna vermaand. Ik heb deze morgen gehoor en vertellen dat er reeds 60 rijke burgers in de gevangenis opgesloten zitten. Ja, die zitten daar als geizelaas voor de achterstallige brandschatting van 10 miljoen. Zolang de som niet is bijeen gebracht, mogen ze er niet uit. Dan kunnen ze nog lang zitten, zijn Nelen, want het gemunt geld is zo rare in de stad als de Witte Raven. En als sinjate willen ze te Parijs niet, kreeg het Lammer. Natuurlijk niet, sprak haar een spiegel, ze maken ze er zelf. Zeg Nelen, wat gaat er nu vandaag weer plaatsen hebben? De vrijheidsboom wordt op de markt herplant. Spijtig dat wij niet eerder wisten, zei Lammer, we hadden hem weer eens kunnen doen breken, zo gelijk met het bambje van de beeld. Lammer jonge, pas op uw woorden, want u kunt nooit weten of u geen stans kun op met zijn oor tegen het sleutel had licht en gezout uw woorden duur betalen. Als het in de Asiathis kan het geen kwaad moet drangen, gaan we niet kijken, vervolgde Lammer. Zeker, zei Thijlen, zulke plechtigheden mogen we niet laten voorbij gaan zonder onze verknoktheid aan de Republiek te betonen. Ik ga met u sprak Nelen. Dat zal niet kind. Waarom niet? Ik heb met Lammer nog iets te doen. Je gaat u toch weer niet aan een gekke daadwagen tegen de Franse, geeft de moeder verschikt. Moeder, zulke woorden passen niet, tegen de Franse kunnen geen gekke daden verricht worden. Sssst, jongen, sssst, zei de oude. Het is goed, Thijlen, sprak Nelen. Ik zal met moeder naar de planten gaan kijken, jij zet man en weet wat je te doen en te laten hebt. Jij spreekt als een vlaamse vrouw en dat doet me genoeg Nelen. Kom Lammer, we gaan een wandeling doen tot aardewerf en daar spreken we over de zaak. Op straks 11 uur werd de stoet voor het planten van de vrijheidsboom ingericht. Men zag een groep juffers, waaronder zelfs van de eerste adel der stad, in het wit gekleed en met drie kleuren glint versierd, daartoe bij breven van burgemeester de Haan al dus gedwonen, Vien al Habiblan, portaal en bouquet sur ton coeur République, et la couleur nationale de la Quaffure, zich aansluiten bij een getal ouderlingen. Ze vergadelt dit in het huis van mevrouw Roos op de Meer, in gezelschap van Knapen, beneden de twaalf jaar. 58 rijke juffers hadden echter hun medewekking geweigerd, omdat hun de bloed verwant en als geizelaars de brandschatting in de gevangenis zaten. Dat was die zondeling en mengeling van zin. Een eikenboom, de rode muts in top en versierd met Franse strikken, werd door hen in zegen toch naar de grote markt gevoerd, plecht statig opgevolgd door het bestuur, terwijl het geluid van al de klokken en het spelen van de bijaard verkondigden, dat de vrijheidsboom ditmaal volgoed werd geplant. Plotsend in keek Dargon, die aan het hoofd van het bestuur stapte, de wingbrouwer Fonsend, de burgemeester aan, dan blikte hij naar de toren op. De stadsbestuurders staden insgelijks elkaar ondervraagend in de ogen. De bijaard, die zijn zilveren tonen over de stad zond, had plots de marseillezer afgebroken en heldergalmde nu de tonen van het straatlietje, dat bij het eerste heen gaan der Fonsen gezongen werd boven al ter werpen, godzij gedankt de Franse luizen gaan verhuizen. In de stoet, en tussen het volk, hoorde men ook het ongewone spel van de bijaard en sommigen neuriden stil het lietje mee. Woedend bevalt Dargon een officier te gaan zien wat er daarboven gebeurde. Indien de bijaard spelen gek is, stek hem dat in het zonthuis, kreeg hij. En dan zei hij niet, doe hem dat in de gevangenis. Dat is wat al te straf. Spoedig. En uit de toren klonk het nog steeds over de stad, godzij gedankt de Franse luizen gaan verhuizen. Toen de stoet op de grote maat kwam, werd door de bijaard de marseillezer hernomen. Wat was er gebeurd op de toren? Toen onze vrienden aan de werf wandelden, spakt hij tot zij de bakker, Lame, ik heb een plan om de feestelijkheden te stooren, die we de vrijheidsbouw niet kunnen doen vallen, moeten we toch iets doen om de Franse niet zonder onderbreken van hun plantingsplezier te laten genieten. We moeten de toren op. Ik ben gereed. En je weet nog niet eens wel ik van plan ben op de toren te doen. Dat is gelijk, als geen zondwerp, dan is het altijd een degelijk plan. Het ergste dat je mij kunt voorstellen is samen van de toren op de grote maak te springen, om de feestelijkheden te hinderen. En ik zou het doen. Nee, zover zullen wij het niet drijven. We gaan tot op de eerste galerij en wachten op de komst van de bijaardspeler. Is hij aan de gang met de marseillezer en Zairas, dan drinken we hem iets anders te spelen. Een Oostrijkslied of van de Franse luizen. En ze zullen beneden aardig opkijken als ze dat horen. Goed gevonden. Het is spijter dat ik niet beneden en boven kan zijn tegelijkertijd, om de gezichten te zien die de Franse ratten zullen trekken als ze horen, dat lange wappen het met hun comedien niet eens is. En nu naar boven. De twee mannen beklommen de toren. Ze werden er zonder moeite op toegelaten, daartoe de torenwachter één daar burgers was, die s'avonds bij Oude Spirol aan huis kwam en mede had gedaan aan het roven van de wagen met schilderijen, die door Louten aan Barbier naar Parijs werd gebracht. Oude Spirol stond met langer op de vooruitstekende stenen naast het uurwerk en liet zijn een blikken over de stad gaan. Daar ligt de koningin van het Noorden, Spakij, vast gestoegd aan de zilveren bron van overvloed, die door de overheersers is uitgedroogd geworden. En hier beneden riemelen honderden vreemdelingen, die niet zoals walleer handel en voorspoed aanbrengen, maar op de schelde stad als een hoop kraaien zijn neergestreken, om ze niet meer te verlaten, zolang er een munstuk, iets van waarde zal te vinden zijn. En de signoren laten begaan. En straks zullen de edelste hun dochters hulden brengen aan de vreemdaadzuigers. Ik zou de toren willen afbreken, Lamme. De toren afbreken, Thel. Afbreken, steen voor steen, om ze neer te ploffen op die menigde hier bededen. Er zijn vele altwerpen daarbij. Dat zou men niet weer houden, want zij die alles laten begaan verdienen met de vijand te sneuvelen. Ik zou gals de stad onder het puin van de prachtige toren willen begraven, want ze zijn niet meer waarde te leven. Ze verdienen niet naar dit ponkewiel te mogen oplikken. Gezijd de strengtuil. Geen zins. Ik zou die uur platen met volle kracht naar beneden willen slingeren, om de kop te pletteren van die dargon. Die dood van armoede naar altwerpen kwam afgezakt, en die het als heer en meester speelt. Hij zou dan weten hoe laat het is. Ik zou de torenspits in de vinsters van het stad huis willen werpen, om de keros te treffen die signor van geboogte zijn, en hun meesterschap over de stad misbruiken, om de Franse honden te dienen, hun wensen ervoor komen, de slaven te zijn van die lieden welke zeggen, en heer te zijn gekomen om de slavernij af te schaffen. Tijl, ik hoor iemand op de trap. Verbergen wij ons. De bijaatspeler kwam heigend tevoorschijn uit de trapopening, ontsloten deur van zijn speelkamer en zetten zich voor het klawier. De tonen der marseillaisen klonken uit de toren. Zie, zij lange, kinder op de meer zetten stoot zich in beweging. Dan is het tijd. We moeten spoedig handelen, zonder aarzelen en allen middelen aanwenden. Ze slopen naar het speelkamertje. Uit de spiegel legde de hand op de schouder van de bijaatspeler die verschikt omkijk. Het liedte van zijn luizen, zei thuis. Maar ik speel dat niet, zei uit de speel. Of het doodt u en doet tenminste de bijaatszwijgen. Ik durf speel, gebootuin, speel of gezet een band is doods. Dit rodeoed had een paar seconden hoogstels geduurd. De bijaardier gaf toe. Met bevende hand en bevende voet herbegon hij het spel. Maar hij ook was antwerpen daar. En bij het spelen de eerste mate herwon hij zijn tegenwoordigheid van de geest en het liedte van zijn luizen vloog in zilveren tonen over de stad. Uit de spiegel had de arm van Lamme vastgeklemmt en met een vreugde glas op het geluidssprak hij Lamme. Zo doen wij dat. Plots spits de goed zak de oren. Gerucht op de trap sprak hij. Dat is de tijd dat we wegkomen. Waaheen, naar boven, de twee mannen waren nauwelijks verdwenen als een officier en twee soldaten tevoorschentraden en naar de bijaardsspeler sprokken. De bevelhemmer had zijn het degen getrokken. De Marseillaise, kreeg hij woest, de Marseillaise, of ik doorsteek u. En weer niet in de tonen van het Franse volks niet zich uit de toren horen. Toen de stoet op de grote markt verschenen was, moesten de klokken zwijgen. Zij zult rekenschap geven over uw daad, zijn de officier tot de bevende bijaardier. De smaad die gij de een en onverdeelbare republiek en het Franse volk heeft aangedaan zal niet ongestraft blijven. Je hebt uw hoofd op het spel gezet en als je er met verbadding van afkomt, mocht je uw hand kussen. Volg me. De bijaardsspeler had eindelijk zijn spraak teruggekregen en zegde, maar heeft bij gedwongen het lied tegen de Franse te spelen. Wie heeft dat gedaan? Twee mannen die op de toren zijn gekomen als ik nauwelijks de Marseillaise was begonnen. Waar zijn ze? Ik weet het niet. Waar ligt daarboven? Dan zullen wij ze vinden. Kreet de officiere snelde, gevolgd door zijn mannen de trap naar de tweede gallerij op. Van Lamme en Uilenspiegel was er geen spoor te zien. De Franse bevel hebben bekloopt zelfs de ladder die tot in de helft er toren spitslijdt. Niets. De kerel heeft bij me drogen, sprak hij. Daar zal hij ook verboten. Ik laat mij niet voor de gek houden, zo min als de republiek. De bijaardsspeler werd door die soldaten gebonden en naar de gevangenis geluid. Erg plezant is het hier niet sprak Lamme, die aan de buitenkant van de toren, met de voet op een uitspringend stuk steen stond en zich bij de hand aan een stenen naald vastgeklampd hield. Nee, ik heb reeds aangename ogenblikken in mijn leven gekend antwoorden tijl die schrijdings op de stenen teen van de tweede gallerij zat en zich bij de twee handen aan het onderste gedeelte vastgeklampd hield. Ik geloof dat ze naar beneden zijn. Laat ons nog maar enige ogenblikken wachten. Ik kan het niet langer meer uithouden, vooruit dan maken. Wees voorzichtig, Tijl, want jij zit daar nog gevaarlijker dan ik. Als bij ons van beneden bemerkt zijn we verloren. Ik zit tegen de toren aangedrukt. Thou geest, je kunt bij een handje helpen. Ik ben er. En hij stak over de gallerij gebogen, Tijl de hand toe, die zich al zo uit zijn netelijke toestand kon redden. Toen ze bij de beneden gekomen waren en behoedzaam uit de toren geslopen, zij uit de spiegel totzij de bakker, dat gevaar is weer al achter de rug. Toen ze bij de beneden gekomen waren en behoedzaam uit de toren geslopen, zij uit de spiegel totzij de bakker, dat gevaar is weer over achter de rug. Ik beef er heel nog, antwoorden Lamme, als ik terugdek aan het ogenblik dat we daar als vleermuizen tegen de toren hingen. Indien de verwenste Franse solden hier ons had bemerkt, zouden we spoedig beneden zijn geweest, een slag op onze vingers met zijn degen en uit de spiegel en goed zak vielen aan stukken en brokken op de grond. Als de oude bija dieer spreekt, zullen we ook nog enige plezanten stonden beleven. Kent hij u? Nee. Mij even min, zodat we weinig tevrezen hebben langs die kant. Gaat gemeden de vrijheidboom planten? Dat is een gedacht. We moeten trachten ons te doen opmerken door Dargon, onze beschermer. Komt er dan verraad, dan beroepen we ons op hem. Naar de maat. Ze kwamen juist tegenover de maat, toen Dargon zijn redevoering eindigde. Met behulp van ellenbogen en schouders drongen zij door het volk en hoorden nog de laatste woorden van de Franse commissaris. Burgers, broeders, vrienden. Zo klonkt het uit Dargon's mond. Het is uit de grond van onze hart dat deze geheiligde boom onder ons wordt opgericht. Het is het teken van vereniging, het welk wij aan de vrienden de vrijheid geven. Mochten, uit zijde Boezem, die beginsels van eeuwige waarheid voortkomen. Mocht haar klaarheid alle mensen treffen, die onder het juik de slavernij gebukt gaan. Frankrijk zag zich verplicht eerst de alleenheersintervellen en daaraat tot Republiek verheven te hebben moesten haar en lege joden vrije mannen, de slaven tot verre op hun eigen grondgebied vervolgen tot zij volkomen vertrouwen in haar zouden stellen en in de legers die zij het tot onze ondersteuning uitgezonden heeft. Braver Franse, geen brengt ons dit kostelijk geschenk, de vrijheid en de gelijkheid. Het is aan u dat wij het verschillend zijn en dat geeft u een voortdurend recht op onze erkentenis. Wilt u ons in behoud van verzekeren, omdat onze harten aan de eeuwen verbonden zijn. Wij ook het onveranderlijk geluk door twee natieën kunnen verenigen en in het vervolg maar eenvolk uitmaken. Leven de Republiek Die kreeg werd door meestal de omstanders herhaald, toch zonder geest geeft, want ieder dacht aan de kostbaarheden die hij voor de Republiek had moeten inleveren en die voor altijd verloren waren, verloren zonder de minste vergoeding. Dagon bewerkte Thijl en zij de makker en zond de twee taal een groet met de hand. Dagon heeft ons opgemerkt, zei Arne Spiegel, nu hebben we van de toren niets te vrezen. Hoe vind je die woordkrammerij van onze vriend? Ik begrijp niet hoe de signoren bij zulke toespraak koud en overschillig kunnen blijven. Het is al Franse bombast, een boom met een boezem die geplant is in de grond onze harten en meer andere dingen, met kop nog staart, opgesaust met vrijheid, gelijkheid, broederschap, slavernij en gewikkeld in een levende Republiek. Wie luistert daar nog naar? Kom, we gaan neelen en moeder thuis gerust stellen. Het einde van half stuk 14. Boek 2, half stuk 15, van Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen, door Jan Bruilands, boek 2, half stuk 15, hoe Lamme Goedzak boos werd toen hij de Godin der Rede zag. Eulenspiegel en Lamme werden niet voor ontrust wegen zijn waakstuk op de toren. Meer dan één burger werd in hertenis genomen, toch bij gebrek aan bewijzen weer vrijgelaten. Het einde de zaak was de bestrafing van de bejaardier, die een zware boed in gemunt geld opliep. Zodra Eulenspiegel zorg zat vernomen, sprak hij tot Lamme. We moeten dat die oude keer overgoeden. Dat zullen we, zei Lamme, als jij het donige geld bezit. Hier is het. Lamme nam de beurs die Thijlem rijkte en sprak. Als jij het eerste deuntje op de toren hoort, heeft de man zijn geld. Goedzak beklomde toren en wachtte de bejaardier. Toen deze was geen tad Lamme op hem toe. Ben heeft u gestraft, sprak hij, omdat je bij de plichtige onthulling van de vrijheidsboom het Litterfranse luizen over de stad hebt gezonden. Ja, zei de bejaardspeler, en ik was zo onschuldig als een lam. Men heeft mij gedwongen, uitleggingen zijn overbodig. Enige antwerpse burgers hebben veel genoegen gevonden in het niet dat jij gespeeld hebt, en enige geld ben je gebracht om je toe te laten de boet te betalen. Hij rijkte de verbaasde man de beurs toe en was heetslangs de trapopening verdwenen als de bejaardier van zijn verrassing bekwam. De 30e november was antwerpen weer al in feest. De instelling van de Franse rustdag, of D.K.D., de zondagen waren door de republiek afgeschafd en verdwangen door een 10-daagse rustdag, werd gevierd. Op 10 uur voornoen, onder het geluid van klok en bejaardspel, waren de leden de criminele rechtbank uit het huis nummer 25 ter lange gasthuisstraat, dat door de eigenaar, de heer Delafay de levergem verlaten was, al zingende, voorafgegaan door hun bedienden en een vaandeldrager. Achter volgde het schaffeld waarop de pijnbank, de gauw en het rat aangebracht waren. Ten midde van het rat, het welk rondel met ketenden en boeien was behangen, stond ene pauzelijke drie dubbelkronen met portretten van vorsten en prinsen, waar neven ze de wereldbol, de cardinaalstaf, twee beschoppelijke staven, twee kijzers of kodenskronen. Aan de gauw leg benelde de kijzerlijke septig. Zo voordelde de stoet langs de mer naar de schoenmarkt, tot voor de zetel van het commietijd van Waaksemeid, waar het portret van kijzer Jozef aan de gauw werd opgehangen en waar men de wapenschilder van de ridders van het Gildervlies uit de hoofdkerk gestolen, aanstond aan de gauwgnaagelde en medevoerde. De schoudwouters hadden daagstervoren, in de volgende bewoording aan onze kunstschatten in bezitgesteld van dit commietijd. Ik send u enige schilderijen, voorstellen de beeldenis, de vroeger- en hedendaagse dwingelanden, als ook enige versierselen van hun onzuiveren hoofden. Ik wens dat de vlammen, waardoor die voorwerpen gedoemd zijn, onze inwoners in het algemeen verlichten en hun verdiende afschrik der slavernij inspreken mogen. De leden van de Hoogverbeld Commietijd voegde zeggepijden stort. Deze werd vergezeld door een afdeling Ruiterey, gevolgd van dragers van drie kleurige wimples en van ene wagen waarop een jonge vrouw de reden verbeelde. Deze zeggekij was bespannen met zes paarden, versierd met smadelijke opschriften. Musikanten en Ruiters sloten deze bespotelijke opdracht, die na de voortnaamste straten de stad hebben doorkruist, uit het stadhuis de stedelijke regering ging afhalen en dan voort optrok naar de mer. Daar geschieden als dan een feit dat wel geschikt was om de haat onze burgerij Jeges de Republiek zo mogelijk te doen aangroeien. De menigde oude gedekstukken, schilderijen en portretten van onze beste meesters, die gediend hadden wij de inguldiging en blijde inkomsten van onze vorsten en goedeurs en sinds eeuwen bewaagd en in eerig gehouden werden, staken de Republiekijnen met de schafotwagen en wat de sigpij bevond in brand, als een of verander aan de reden. En terwijl knetterend de vlammen ter hebel stegen, als jammerde zij met hun eenvuurige toren over het verdiedingswerk dat zij plegen moesten, stond de overheid sigpij het vreugdevoer te vermaken of neuringen zij het sajra ter muziek. Redevoeringen werden uitgesproken en namens het magistraat, namens het bestuurder Scheldestad, werden de volgende woorden gezegd. Osvork heeft nog vooroordelen, maar welk volk heeft ergene? Oh, Franse, voegd bij de weldaten waarmee hij het wil overladen, ook die van het verlichten opdat het waardig worden van de vereniging die het betracht. Oude spiegel stond met zij de moeder en Nelen bij de toeschouws. Inderdaad, sprak hij stil, inderdaad. Osvork bezat vooroordelen. En goud. De Franse zijn reeds met het goude baan op. Hij blijft nu niets meer over dan de vooroordelen en aangezien een Fransman niets liggen laat, zal hij die ook wel meenemen. Wees voorzichtig, tuil, vlaast het de boerig. Heb Gelamme nog niet bemerkt? Nee, hij is met geen ogen meer te zien. Ik begrijp het niet. Ga je hem zien heen gaan Nelen? Ja, ik heb het zeer wel bemerkt. Op de schoenmaak drong hij plots, zonder hem woord te zeggen door het volk er verdween. Het is zonderlijn. Zou wij zijn de gaden gezien hebben? Nadat de redenvoeringen geëinigd waren, dan onze kunststukken door het vuur verslonden, reed de stoet naar de dusgenaamde tempel der Reden, ingericht in het karmelieteklooster, waar de godin der Reden op ene troon werd geplaatst. Daarnaam de schout wout als het woord, er sprak onder meer onzin als woord. Het glinsterend licht der Reden, drinkt heden door de dikke duisterlis der Tweeperij. Eer de zon, haar jaarlijkse omloop nog eens heeft voorbracht, moeten de dwingelanden verplet en de volkeren vrij zijn. Ontsteek dan in onze hart het vuur van een vroomenaarijver, opdat wij, daardoor aangedreven, onze armen wapenen en met onze broeders deelachtig worden aan de lawerkransen welke er nog te plukken zijn. Uilen spiegelte dat vooruit en vroeg de toelating om als burger der stad en als Vlaming, enige woorden te mogen zeggen, wat hem geredelijk werd toegestaan, daar de Franse met genoeg zagen dat een antwerpen naar, zo dachten ze, en een belg mee wilde doen aan hun een gekke comedie met de godin der Reden. En tijdens sprak, met zijn krachtige orgaan, dat dezelfde tijd aangenaam en doeltreffend klonk. Burgers en burgeressen. Vandaag is wel het schoonste feest ingesteld dat ooit de antwerpen werd gevierd. Kan er op aarde iets schooner bestaan dan de Reden, en zijn er lieden meer te loven dan harendinaars? Daagong, die bij de plechtigheid aanwezig was en tijd kende, had met verbazing uit de spiegel om het woord te horen vragen, en zijn verbazing bereikte het toppun toen hij in begin van de Redenvoering van onze held vernam. Daar schuilt iets achter, dacht hij. En tijdens sprak. Burgers en burgeressen, hulder te reden, die u door de Republiek is aangebracht geworden. Gij weet het alles zo goed als ik, dat er geen grijntje reden in grans de scheldestad te vinden was, vooral eer de Franse van Lossers er hun pleide intreden gedaan hadden. Tans zeidgevang reddeloze signoren, geestrijke Franse onderdanen geworden. Huldig te Republiek dus, die bron van reden. Stormachtige toejuigingen braken los. Ieder woest zich af wie deze Vlaming welzijn kon. Behalve Dagon, die het hoofd schudde en dacht, tijdens in de hersens geraakte of iets van plan. Uile spiegel vervolgden. Burgers en burgeressen, gij zeid niet waardig dat de Franse u uit de slavernij hebben verlost, want gedurfd klagen. Ik weet het, over het verbreken uur boeien. Gedurfd opstaan tegen de mannen die uur verdukkers verjaagd hebben. En welke redenen hebt gedaag toe? Dat men u als een jaten geeft die de waarde niet hebben van gemunt geld? Dat is een bewijs dat de reden nog niet geheel in u is doorgedroggen. Het is toch redelijk veel minder waarde te hechten aan papieren dan een goud en zilver? Het spel begint, dacht Dagon. De aanwezigen keken ook andere ondervraagend aan. Tijlen vervolgden. Gij klaart, omdat de Republiek uw kostbaarheden heeft opgeuist. Weer een bewijs dat geniet redelijk zeid, want koken moet kosten. De Republiek moet een leger onderhouden om vorsten en dwindelanden van hun troelen te spijten. En het is dus gewettig dat de genen die reeds van het juk bevrijd zijn, al geven wat ze bezitten om hun even naast de insgelijks van het juk der verdrukkers te verlossen. Gij die klaar dat gearboeden leidt, dat je uw levensbidden moet afstaan voor de vreemden in het leger. Gij hebt in genedelen reden tot klagen. Zegt de gezonde reden u dan niet, dat in een Republiek, daar waar alleen nog vrijheid, broederlijkheid en gelijkheid heerst zijn, vooral gelijkheid. Ieder het zijden moet bijdragen voor het nut in het belang, ter schutting van het algemeen. Er worden vele ongelukkigen, vele hongerleidenden tussen onze verlossers aangetroffen en het is dan ook allerplicht, al wat gebezit met hen te delen. Zij die zorgen voor het algemeen, en dat gaat vol. Persoonlijk mag ieder van armoede en honger doodvallen als het algemeen mijn leven blijft, er baat bijvindt. Als je dat die begrijpt, zij het gewaard van armoede te sterven. De schouts pak fluisterend met de Franse officieren. Die kerel mag niet verder spreken, zei hij. Het gen hij zegt is gevaarlijk, of het gemeente is of tot ophitzing onze mensen moet dienen. Wees dus waardige burgers, enig, enig en onverdeelbare republiek. En als je honger hebt, klaag dan niet, want het is om haar recht te houden dat je u die oploffering moet getroosten. Denk aan de volkeren en de oude tijden, die alles oploffen doen om vrij te wezen. En denk eraan dat het beter is vrij van honger te sterven dan gevoed in de slavernij te leven. De kerel raakt immer de gevoelige snaarde de signoren aan, zij de schout, en spreekt alleen van honger en arboede. We moeten hem doen zwijgen. Ulle Spiegel bemerkte dat de schout niets goedzinnig zin had, en hij eindigde zijn toespraak in de volgende bewoordingen. Burgers van Antwerpen, gezij de Lafvaarden, gelaten hoe geboren de grond of vreemd gespaars verontreinigen, houdt dat gebroed in het leven in steden het te verjagen of de nek op te vringen. Gezij de Lafvaarden, de naam van Antwerpen na niet langerwaardig. Ulle Spiegel sprong tussen de menigte, en zocht zich een uitweg te banen. De Fransen en Frans gezinden brulden van razernij, en het was met de degen of de pistolen in de vuist dat ze voor uitdrogen naar de plaats van waar tijd het woord tot de vergadering had gerecht. Onze held, die te midden van een groepje Frans gezinnen terecht was gekomen, die hem de uitweg versperkte en hem vastgrepen, ging een sterkt ogenblik beleven, toen opeens de aandacht van hem afgewend werd en alle blikken op de troonvielen waar de godin de reden gezeten was. Deze laatste had het snijdende kreekt uitgestoten, en met één sprong tussen het volk de vlucht genomen, achtervolgde een struise kerel die een knuppels waarde. De menigte, niet weten wat er gebeurd was, liet de godin door, die naar de uitgang uitde, en, als ieder was en verbazing bekomen was, waren vrouw en man verdwenen. Ulle Spiegel was even minder te vinden. Hij had van de gelegenheid gebruik gemaakt om naar de uitgang te sluipen en zich uit de voeten te maken. Wat was er met de godin de reden geschiet? Toen Lamme, die met uite Spiegel en zijn gezin naar de stoet was gaan kijken, de zegenkarm met de godin de reden had zien voorbijtrekken, had hij grote ogen opgezet en was, zonder iets tot zij de gezellen te zeggen, de wagen gevocht. Hij kon zijn ogen van de godin niet afhouden, en toen deze in de tempo de reden werd binnengeleid, sloop hij achter haar in de zaal, en als ze op haar troon gezeten was, riep hij half luid, vrouw van Lamme goed zak. De godin de reden keek verschrikt op. Zij is het, ze Lamme, ik zal ze godin de redenen. Hij greep een stok, een dik stuk paal dat onder de troon lag, en was op het punt die knuppel op de rug de godin te laten neerkomen, toen hij de stem van Ulle Spiegel hoorde, die vroeg enige woorden tot de vergadering te mogen spreken. Halt, ze Lamme, dat is tijl, ik moet wachten wat mijn knuppel zou me beter te pas kunnen komen. Toen hij het slot van Ulle Spiegel's reden gehoord had, en zag in welke gevaarlijke toestand zijn makker verkeerde, sprong hij plots voor de godin en zijn de knuppel onder haar neus duwende, kreeg hij, hieruit, of ik sla u dood. Lamme, ja, Lamme, die u de kaminjolen gaat neren dansen, hieruit. De knuppel kwam op de schouder van de godin neer. Deze uiten een snijdende gil en sprong van de troon, en zoals we gezien hebben, vluchten zij naar de uitgang. Achtervolg door Goedzak. Dit alles geschiede op veel minder tijd al de nodig is om het bonder te beschrijven. Na het korte ogenblik van algemene verbazing liep ieder naar buiten om de ontheiliger van de tempel der reden, die de godin van haar het troon durfte verjagen, loon naar werken te geven, toch, hoe men ook in alle richtingen zocht, er was geen spoor meer van Lamme en zijn de vrouw te vinden. De godin der reden woonde op een zolder in de Schuddershofstraat, en ze was natuurlijk, zo snel het harenbeden toelieten naar haar woning geëild, zodat ze op een omgezin die kreide afstand had afgelegd. Als een kat die met een pak slaag bedreigd is, vloog zij als het ware de trap op, maar Lamme was zo vlug als zij de vrouw en eens de deur van haar zolderkamer te kost sluiten, stond Goedzak in het vertrek. Een ogenblik bleef beiden, bijna bij de adem, heigend voor elkaar staan. De vrouw wirpt zich op de knie in een kreeg, sla me niet, sla me niet! Daar past de Lammes woede in woorden los, ha, kreeg hij. De echtgenoten van Lamme Goedzak onteeert zij de naam. Zij helpt de Franse ratten in hun komedenspel op het volk te bedrigen, ha, heks, dat zult gebekopen. Zijn ogen stond in wild, nimmer had ze haar man al dus gezien. Ze smeekte, sla me niet Lamme, in naam onze liefde dood me niet. Lamme hielde knuppel boven het hoofd, gij zult boeten. De vrouw sprong op en hield met beide handen de arm tegen die haar ging tuchtigen. Lamme, ik heb het gedaan omdat ik van honger sterven ging. Goedzak voelde zich calmer worden, hij keek haar aan. Vluchtig kruist hem de gedachte zich in zijn brein. Was het aan zij de schoot niet? Had hij haar niet in het gebrek gelaten zonder zich om haar te bekommeren? Hij liet de knuppel op de vloer vallen. Een kreeg van vreugde ontstapte aan haar mond en servierp haar armen om zijn hals. Lamme keek haar aan, zoals Schoon, met de kroon op het hoofd en in het blanke gewaard der Godin. Hij drukte haar aan zijn de boesen. En terwijl de Franse naar de Godin de reden zochten, beruimde deze middenen, met Lamme Goedzak, om ongemerkte stad te verlaten. En zanderemdaaks, smorgens, werd de slapende drinkerbroer op de straat ontdekt, gehuld in het kleed van de Godin en haar kroon op de kop. Waar hij die zonderlinge kledij gehaald had, wist de man niet te zeggen. Lamme wist er meer van, doch hij was nergens te ontdekken. Het huis van uit de spiegel in de Jodenstraat werd aanhoudend door de Franse speerhonden bewaakt, doch geen mens vertonen zich van geheel het gezin. De meid, die alleen thuis was, wist niets te zeggen dan dat al de bewoners de samen waren uitgegaan om de stoeten in en niet meer terug waren gekomen. Dagom was kwaad en schuld de spoorhonden voor uiskakens. Het was de eerste maal sinds hij de antwerpen afgevaardigde en de Franse regering was dat iemand in het openbaar tegen hem durfde opstaan zonder onmiddellijk te worden gestraft en de Franse deur niet wist dat uilenspiegel een sterker tegenpartij was en het wel ligt nog meer zou gebeuren. Het einde van halfstuk 15 Boek 2, halfstuk 16 van Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel Thijl Uilenspiegel in Vlaanderen Boek 2, halfstuk 16 hoe Uilenspiegel voor Dagom als advocaat optrat. Zoals de lezers het reeds zullen geraden hebben had Uilenspiegel met zijn gezin ter per pot in de kelder tegen het vleeshuis een onderkomen gevonden waar ze alle in de grootste onrust wachten op het verschijnen van lammen die echter niet kwam. Een paar dagen na het voorveld op het feest der reden kwam pot in de kelder ver gezelf van een vrouw met rood geweende ogen van de trek op de mond. Men kon dadelijk bemerken dat die vrouw veel had geleden. Hier is nog een slachtoffer van de Franse verlosers, zijn pot. Neem plaatsmoederke en vertel eens wat er gebeurd is. De vrouw zoek op de stoel die pot haar toeschoof en barste in snikken uit. Kom, niet ween, sprak pot. Zeg eens al wat gewet en misschien ze al mijn vriend raad kunnen geven. Wees calm en vertel. De vrouw droog naar haar traden en met nu en dan een snik tussen de woorden verhaalde zij. Als de sans-culotte terug de antwerpen zei gekomen was iedereen dood van schrik en bijzonderlijk de Engelsen die nog in de stad wonen kregen het kiekenvlees als ze slecht het woord sans-culotte hoorde uitspreken. Al de Engelsen zijn dan ook gevlucht bij de tweede intrede van het Frans gespaars. De vrouw keek angstig het vertrekgrond. Ik mag dat hier toch wel zeggen. Gewoogd op de Franse schelden als de duivel op zijn moeg, zelfs onder de grond hebben ze hier in de stad niets dan vijander. Al de Engelsen zijn dan ook gevlucht, vervolgde de vrouw. Mijn man, die wever is van beroep heeft van die gelegenheid gebruik gemaakt om een en een partij linnen, zakken en broeken voor een spotprijs aan te kopen op de vrijdagmarkt. De Franse zijn dat te weet gekomen. Een avond is een bende in ons huis gedrongen en na alles doorzocht te hebben zijn ze met al het linne heen gegaan en ze hebben bij de man meegenomen op te sluiten. Ze beweren en hier ontsprongen op new tranen aan de ogen de vrouw dat mijn man het in een gestolen heeft. We hebben bewezen dat het eerlijk gekocht is geworden maar niets heeft geholpen. En Dargon heeft zelfs gezegd dat ik niet beter ben dan mijn echtgenoot en hij van plat was mij te doen aanhouden als medepichtige. Ik heb vier kinderen, arme bloeikers die bijna geen eten meer hebben hun vader in de gevangene zit in het werkstel. Ik bekop nergens gehoor testen meer dat geen enkel van al de overheden Vlaams verstaat. Gezend ben Dargon geweest vroeg Thu Verscheiden de malen? Hij heeft u niet aanhoord? Ja, maar zoals ik u gezegd heb heeft hij mij met gevangenen straf gedreigd indien ik het nog waagde de invrijheidstelling van mijn echtgenote eisen. Uw man is door het gerecht veroordeeld. Ja, hier zonder zicht te kunnen verdedigen want hij kent geen woord Frans en al de rechters begrepen geen lettergreep Vlaams zelfs de getuigen die hij heeft opgeroepen om zijn onschuld te bewijzen konden niets voor hem doen want zij kenden even min Frans. Dargon kan iets voor u doen we zullen samen tot bij hem gaan de moeder kijk Thu met angst in de blikken aan. Gaat hij bij klare dag u de stad laten zien kreeg zij ze zullen uw gevangen nemen jongen dan doen ze dat maar antwoordde uit de spiegel er is een onrecht aan te klagen en een arme moeder met vier kindertjes te beschermen moedig en ik mag dus niet aarselen wat moet ik doen neelen gaat Thu en dat gott u geleiden uit de spiegel om helst de moeder en gade misschien voor de laatste maal en begaf zich met de vrouw naar het stadhuis onderweg ondervroeg hij zijn gezellin en deed zich door haar alle nodige inrichtingen geven zoals Thu waar het gott tegen het onrecht op te treden hij aarsuldig in stond zijn bestuid was dadelijk in dergelijk geval gereed en eens zover kon niets hem nog weer houden op het stadhuis gekomen voeg hij daar gond te bouw gespreken dat ging echter niet gemakkelijk de Franse dictator was niet voor iedereen te zien na dat uit de spiegel echter zijn naam had opgegeven met de titel kunstschilder te ollen kwam daar gond zelf de deur van zijn kabinet openen en kreeg toen hij tijd voor zich zag gij hier uit de spiegel trap binnen na de vrouw teken te hebben gedaan hem te volgen daar gond kon zijn verbazing moeilijk bekomen gij hier kreeg hij opnieuw durft gij zolks wagen na het geder in de tempel de reden gebeurd is tijd was uitersdekom nee plaats sprak hij ik zou u verklaren waarom ik hier kom ga zitten moederke uit de spiegel vergezelden gekom toch niet hier voor de zaak kallen gaart toch wel maar hij kan nu zelf in de gevangenis doen opsluiten ik weet het maar dat zou u tans zodanig gemakkelijk vallen dat gij het niet doen zult welke verdiensten zou daar nu aan zijn daarin boven geboed bij persoon als onschendbaar beschouwen want ik kom hier als advocaat en daarbij doe ik beroep op de makker met wie ik te ollen de portretten van de schoud en zijn de dochters op de muur zijn er schuur heb geschulderd het is wel zijn dankom die zich niet gade in deze herinneringen verdiepte nu hij de meester in de stad was het avontuur die te ollen kon nu juist niet dienen om zijn gezag iets bij te zetten wel in het tegendeel mag ik spreken vroegtuin wat verlangt u recht voor deze vrouw de rechtbank heeft u veroordeeld onschuldig daarover hebben wij niet te beslissen ik wil u dat toegeven allewel het onrechtvaardig is iemand te oordelen en te ver oordelen in een taal die hij niet eens begrijpt maar ik wil zelfs van het standpunt uitgaan dat kan er gaart schuldig is aan de feiten die hem worden te lasten gelegd indien dat zo waren dan zou het gij dit toch niet het recht hebben hem te veroordelen en gevangen te houden dat is onzin dit is een verdediging die toch voor geen rechtbank steek zou houden voor een rechtbank van eerlijke lieden nee maar voor een rechtbank als de uwe uit fransse sans-culotte en antwerp jan hager samengesteld ja daar kon ik ons prong op alsof hij de betede slank voelde wat wil je daarmee beduiden dat je de wever kan legaard niet mocht beschuldigen van diefstool na dat je zelfs zijn geheel huis hebt leden gestolen wie heeft dat gedaan uw soldaten uw trawanten als ze de wever hebben aangehouden wie zegt dat gehoord het ik dat is gelogen daarom was het woedend tijl wennen zich kan tot de vrouw die met verbazing en angst dit toneeltje volgde en sprak wat heeft ben geroofd als ben bij u eens binnen gevallen om het lijnwand in beslag te nemen spreek, burger daargoon laat het u toe niet waar, oude zijn vriend de franse dansmeester knikte bevestigend met bevende stem zijn moeder kaligaard een diamante kruis met drievoudige ketting een gouden kruis twee paar kauspansloten een paar schoenengespen en met zilverbeslagen snuifdoos één met steentjes versierde zilveren ring twee paar vrouwen schoenen genoeg riep daarom dan zouden de sanske lotten moeten zeggen hebben sprak tijl als ze dat alles genomen hadden maar gewet zo goed als ik dat ze nooit verzaaderd zijn en ze hebben niet gezegd, genoeg maar voortgestolen vervolg boerderke er was iets in de toon die geen tegenspraak scheen te dulde dat daar gond om zo te zeggen onder de invloed van onze helpracht de fransman was boos op zichzelf hij had er eens meer dan eens naar de schel gegrepen om tijm te doen in herten te snemen maar tokens bleef zijn nog aan het machteloos als over een boven de tuurlijke kracht ze met langheid sloeg vervolg boerderke herhaalde tijl en de vrouw ging voort twee paar vrouwenschoenen twee witte gebloemde vesten twee linen zakdoeken een zijdedoek drie broeken een stuk stof voor een vest elf hemden drie paar beste beddelakers zeventig boeken zeven gulden in klinken de munt vier kiekers en een haan de meubels waren wel echt te zwaar om mee te nemen voort de uilenspiegel erbij al te diva jonge zouden anders niets laten liggen hebben dan de grond waarop kallaarts woning staat heb je de waarheid gesproken vrouw ja, burger, niets dan de waarheid ik zou alles doen onderzoeken en schuldigen zullen streekgestraft worden en ben echt genoot zo mogelijk zullen wij zijn proces herzien ik zal de zaak zelf in handen nemen heb dank burger staamelde de vrouw en zich dat uilenspiegel wendende hoe zal ik het u ooit kunnen vergelden teil vatten haar bij de arm en leiden haar naar de uitgang van dargon's kabinet vlamingen moeten elkaar helpen vlust het hij als ze tegen de overvanste ratten staan ga in vrede ik geloof dat ben nu iets voor u zal doen hij wende zich te dargon en sprak tot ziens burger teil wilde zich achter vrouw kallegaart verwijderen doch dargon riep hem terug hij speelt een gevaarlijk spel zegt de Franse afgevaarlijkte in de kuboesdoen gevangen nemen zou men u tot de kogel veroordelen ik weet het ik zal het niet doen alhoewel jij je tientvoudig verdiend hebt maar je moet me beloven dat je de stad onmiddellijk soort verlaten naar mij de schuitplaats te hebben aangewezen van hoe makkig die schandaal verwekt heeft in de tempel de reden en de grotin op de vlucht heeft gedreven anders geen voorwaarde nee dan zal ik u antwoorden zolang de fransen hier heer en meesterspelen de burgers uitsuigen en van antwerpen in een melkkoel maken voor franse dorstleiders blijf ik hier om waar het nodig is voor de lieve schilderstad en haar Vlaamse burgers de kogel te trotseren en hun er moet op te wekken ik wil getuigen zij van de opstand des volks tegen de franse dwingelandij en ik wil mede helpen op de laatste fransman mijn vriend daar gewoon in begrepen door de kipdoorpoort daar zijn land te jagen die woorden tuin zal ik duur bekopen ik weet het ik vind dat je me voor die prijs kunt laten uitspreken jij doet hier, zoals wij samen de olen bij de schoud hebben gedaan jij schrijft egaliteit liberiteit, frateriteit op de muren en je wilt de mensen wijsmaken dat de vuile vlekken onder die woorden gelijkheid, vrijheid en broedelijkheid verbeelden genoeg en dagon was gered om de schel te doen weer klinken een paar woorden nog geen stel dat we daar even als voorwaarde voor mijn vrijheid dat ik de schoudplaats van Lammegoedstad zou bekendmaken ik kennen ze niet maar in tegenovergesteld geval zal ik voor niets ter wereld mijn vriend verraden en weet je waarom nee omdat ik geen fransman ben een kreet van woorden ontsnapte aan dagons keel de schel klonk twee maal de deur van het kabinet werd geopend en twee nationale gendarmen verschenen neem die man gevangen uit de spiegel werden zich tot de twee soldaten die op hem toetraden en hem bij de armen vastgrepen tot ziens Pierre Gauthier zet tijl en plosseling zijn de benen over zijn hoofdweppend zodat hij met zijn lichaam een molen kemaakte vorm hij zijn armen uit de handen de gendarmen los kwam achter hem terug op zijn voeten terecht de deur uit en de trap van het stadhuis af buiten adem maar niet tot zijn achtervolgens ingehaald kwam uit de spiegel in de kelder van Pot terug ik geloof niet dat mijn bezoek bij Dargon veel nut zal afwerpen en moeder Kallegaard tegengoeden zou komen maar ik heb het genoeg gehad Dargon eens flink op het stadhuis in zijn aangezicht de waarheid te zeggen dat zal wist de eerste maal zijn dat hem zoks gebeurt en het zou geen kwaad doen het einde van hoofdstuk 16 boek 2 hoofdstuk 17 van Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen deze LibriVox-opname is vrij van acteursrechten opname door Bart Telleel Tijl Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans boek 2 hoofdstuk 17 hoe Uilenspiegel in gevangenis geraakte er was geen brood meer te alwerpen feesten aan de god in de redegewijd en andere gekke comedies van maand tot maand ingericht waarschijnlijk met het doel om aan de bevolking de ellende die al om eerst draagelijker te maken alles was peperduur want de weinig doch voorhanden zijn de levensmiddelen werd een soort vuldig verborgen gehouden ook waarom er geen boeren meer naar de markt wel had het stederlijk bestuur in een verordening doen afkondigen waarbij de daglodende verdumbeld waren maar wat kon dat helpen de basis onder hun ervolle gasten door de halve overigens er was schier voorslagen gebrek aan werk en de nood was ten top gestegen, het armervolk leed honger in de kelder van Bot was ook het laatste brood veroorberd Uilenspiegel en de Zijnen bezaten niets meer, het huis in de Jodenstraat met al wat het bevatten werd namens de Franse Republiek aangeslagen en te harenbaten openbaar verkocht zo kwam het dan ook dat tijl op een morgen zeer vroeg in de bitteren kouden die voor een broodwinkel wachten tot de bakker zijn brood zou uitdelen wat hem namens de ene en onverdeelbare Republiek was bevolen het zijn doeventijden zei een oud veentje dat naast Uilenspiegel stond en bibberend van de kouden in zijn de handen blies om ze met zijn adem wat te verwarmen ja, zover hebben de Franse ratten het gebracht pas op, zei het mannen angsten, grondzichtblikkenden die woorden zijn voldoende om in de gevangenis te geraken daar krijgt u toch voedsel ja, als ze het niet vergeten te geven en verluisterend ik kende een uit ons straatje die is er pas uit gekomen en die had er in geen drie dagen eten gekregen maar de Franse sonderniers hebben voedsel, zettuilen luidsprekende ze gaan het nodige in de dorpen op eisen terwijl wij van honger dood vallen als de mussen maken zij goede sier in godsdame sweig zei het oudje steken ze u die te de gevangenis dat halen ze u hier uit en je krijgt die deze stuk genadeboot en het is toch beter zo'n pakje zeemelen dan niet is het brood zo slecht er is zoveel mil in dat je die deze kunt proeven en de rest zijn zeemelen en dat heette ze gelijkheidsbrood het lideke is gepast welk lideke kent jij het niet? het wordt overal stilkens gezongen en tijdens oorvluisterend deelde het manneke een stroven van het lideke mede vansmorgens vroeg ten halfdreis staan wij aan de bakkerij met een diksken in de hand te wachten naar een rogenkant en dan kunnen wij het schier niet eten het pil dat is er even geten oh heer oh heer nooit geen franse in het land oh heer dat liet moest overal luiden in de straten weer klinken wie er een regel zou durven van zingen vloog voor maanden in de gevangenis en als de antwerpen staan is het nu in samenzongen ze kunnen toch al de inwoners de stad niet in de gevangenis opsluiten één gezouden de gebroken potten voor al de andere betalen maar de andere zouden kunnen voortzingen de antwerpen daar zijn geen bloed in de aarders als iedereen wilde dan zou de stad weldraad van het franske spuis gezuiverd zijn hij heeft gelijk sprake enige omstanders die geluisterd hadden in steden van hier gena de brood te komen bedelen dat nog te slecht is voor de honden zou het gebeten doen op te staan tegen degenen die de hongernood hebben uitgelokt vecht u die verdood dat hier als bedenlaag te komen met het vooruitzicht binnen enige dagen als er geen voedsel meer zal wezen van hongernood te vallen zo is het er kwamen meer en meer mannen rond uit de spiegel staan die een ogenblik vergat waarom hij daar gekomen was en de opstand aanpredigde om er te denken aan het gevaar dat hij liep een kerel die zich tussen de menigte bevond had lange tijd tijdens strak aangekeken en was dan plotzending verdwenen burgers van antwerpen ging tuinvoort duwt niet langer dat men u in naam der vrijheid nog erger dan slaven behandelt je hebt met de wille eendrachtig op te staan en gezijd voor altijd van uw uitbouwers verlosd en zijt ge de zwaksten voor de overmacht bukken dan zult je tenminste een edele doodsterven in steden van honger te verrekken ja, ja kreeg de enige mannen wie weet zou voor die broodwinkel de opstand niet geboren geworden zijn die heel antwerpen zouden opstaan en de scheldenstad uit de handel van zijn bloedzuigers verlosd hebben uilen spiegel bemerkte dat zijn woord indruk maakte dat hij de slapende bevolking uit haar misdaadige sluimen ging opwekken en met vlammend oog en het hoofd trots opgeheven wilde hij van dit ogenblik gebruikmaken en roepen naar het stadhuis en de lot waren misschien aan het kruid gestoken geweest daar werd de deur van de bakkerij geopend en de bakker verscheen met zijn gast en twee man de gelijkheidsbrot als de wille door een allen verraakt ieder dag aan de zijnen, aan zijn bestaan en zonder nog de minste aandacht op tijd te geven door een allen daarvoor een om een brood te bemachtigen Love, ras kreeg uit de spiegel daar dacht hij echter haar moeder en Nelen die thuis op hem wachten om te eten die reed 24 uur hadden doorgebracht zonder iets te nuttigen een verwensing ontsnapte zijn de bod ik ook kreeg hij en het moet nog dans hij trok vooruit en slaagde er in een brood te grijpen waarmee hij naar huis wilde stellen De zendamen kreeg het volk alles toven uit één als een bende mussen die op één de steen onthaald worden ze wisten, de burgers, dat de zendamen als ze de menigte voor een broodwinkel uit eendreven niet voorzichtig te werk gingen en dan steeds kofslagen werden uitgedeeld en mensen in de gevangenis geworpen ieder vluchte aan het hoofd en zendarme stond de man die tijd toen hij tot de menigte sprak een ogenblik had aangestaagd hij wees uit de spiegel aan een zendarm sprong op ons en helpt toe toch deze had zijn brood bij de kant in de rechte hand genomen en sloeg het op het gelaat van de fransman zodat het bloed hem uit de neus en mond spatten het zou echt er niet helpen de andere zendarmen greep een tuin vast die op een oogwin gekoord en gebonden was burgers, ripij, helpt me allen waren gevlucht een enkele durfde nog te voorschijn komen hij kwam toegelopen raapte het brood op de tijd aan te spelen en hij kwam tot de man aangelopen, raapte het brood op de tijd aan te vallen en kroos het hazenpad uit de spiegel werd door de wacht beneden geleid niemand kan verachten op in de straten waar ze voorbij gingen het gebeurde immers alle dagen dat de burgers naar de gevangenen spenden gebracht de antwerpen naast zijden als ze zo een groep op weg naar het kasteel zagen voorbij trekken morgen een ander en overmorgen ik de deur der zelf wil enige ogenblikken later achter tijd dicht thuis wachten ze op brood zuchten hij traden ontsprongen aan zijn ogen het einde van hoofdstuk 17 boek 2 hoofdstuk 18 van Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen deze Librivox opname is vrij van oud-theursrechten opname door Bart De Leeuw Thijl Eulenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 2 hoofdstuk 18 hoe lange het aan boord legde om Thijl te verlossen toen de wacht met Eulenspiegel door de gasthuisstraat ging was Lambegoedstak haar voorbij getreden hij had de oog op slag op de gevangenen geworpen en was verrast blijven staan dat is Thijl mompelde hij op korte afstand was hij de wacht gevoerd en had hij het kasteel met haar gevangenis in de binnen treden Thijl in de gevangenis dat ziet er niet pluis uit, zei Lambe zou hij je nieuwe overzichtigheid hebben begaan of heeft men hem geknipt voor zijn de vroegere aanvallen op de Franse rakkers ik zou het wel willen weten maar hoe daar blijven mag me makker niet hij moet uit dat vervloed kasteel gehaald worden maar hoe ja, zie hier is Goederaad deur hoe als Thijl hier was hij zou wel iets weten op te vinden als Thijl hier was wel, dan zou het niet doodig zijn hoe alhoewel het zeer koud was ging hij bezijden de poort op een balk zitten die de brug verbond met de besneeuwde helling de versterking hij krapte in zijn haar en zag geen uitkomst hoe hij er ook zijn herstelden voor samen trok het is een duif als een geschiedenis moordde hij hoe daar werd de poort geopend en de wacht had terug buiten Lambe bemerkte dat de onder-officier die het bevel voerde en een andere kant op ging dan de soldaten Lambe volgde hem dadelijk op toen de sergeant een honderd tal meters van zijn manschappen verwijderd was en de wacht uit het zicht verdwenen haalde Lambe hem in en hem beleefd goed in de spakheid sergeant, ik moet u geluk wensen de andere keek hem verbaasd aan mij, waarom ik ben een de warmste voorstanders de Republiek daardoor bewest je een verstandig man te wezen ik zou al de vijanden de Republiek op het kasteel willen zie gevangen zitten ik even zo burger mag ik u een glas bier aanbieden sergeant bier, slechte drank iets anders dat gaat me, hier in de rode muts mij is het gelijk een paar ogenblikken later zaten ze aan de herbeegtafel ik heb hem nog altijd niet gezegd sprak de onder-officier bij het kninken waarom je mij geluk wensd de Republiek dien daarvoor zeker, maar tegen zo'n wat gezok een gevaarlijke kwaaddoender bij de leuven heb je gekregen je hebt het gezien, ik heb hem zien wegbrengen de kere was bij de brood uitdeling tegen de publiek aan het spreken het is de eerste maal niet dat wist ik niet, maar het moet zowel zijn, want als ik hem op het kasteel bracht, zijn de sergeant sergeant Nero, dat is een goede vangst het is de kere uit de tempel de reden en van het kabinet van situaien dankom, wat hij hiermee te zeggen wilde weet ik niet, maar het moet een erge kwaaddoender zijn, want ze hebben hem opgesloten in de dodencel de dodencel, wat is dat? die daar in gevangen gezet worden komelers net uit om door de kop te worden geschoten hij is de opvolger van Mastur Marcell die zijn de blauwe echtjes redt beet heeft zozo zijn lammen dan zal hij zijn de verdiende straf niet ontlopen als er geen miracle gebeurt, nee en daar de republic de miracle heeft afgeschaft, zal dat niet geschieden zoveel dat de beter kamer uit op uw gezondheid, situaian sergeant nog eentje mij goed, uw beurs ziet de respect uit ja, het zijn goede tijden tegenwoordig dat zeggen toch weinige burgers omdat ze er geen verstand van hebben ik mag u over trouwen wie voor de republic is die is mijn vriend onder ons gezegd tegen zwegen ik koop het een en ander op dat de burgers niet meer nodig hebben en dat daarom door de mannen de republic wordt medegenomen edelgesteend metale stoffen en wat al meer een handel die goed gaat tegenwoordig op uw gezondheid paas, doe ze nog eens vol ha, zei de sergeant het is goed om weten, als ik u eens nodig heb pot, zei de lammen en gaf de woonstop van de opkoper aan het vleeshuis om op het kasteel terug te komen ze kunnen die kerel toch niet verloschen gescheid zoveel belang in hem te stellen toch niet, maar het gezoms edelgesteendte, metale stoffen en wat al meer gekocht die hem hebben toe behoord lammen sloeg vertrouwelijk op de knie van de onderofficier en antwoorden met een grijdslag juist geraden, cameraat wees gerust uit de gevangenis van het kasteel geraakt gezonde toestemming daarover rijdt niet geen mens, ik weet het al te best want ik heb een reeds gevangen gezeten geboeters niet vrezen de man in kwestie zal als niks uitkomen om te worden neergeschoten het is een behendige kerel en het zou me niet verwonderen dat hij toch middel vond om weg te geraken het is onmogelijk en toch moet het gebeuren, dacht lammen er werden nog een paar potten genedigd de sergeant Ronkwijn en als ze terug buiten kwamen arm en arm, gelijk twee oude trouwe vrienden, wankelde de onderofficier op zijn nebenen gaat gemiddel naar mijn huis vroeg lammen, ik heb daar een wijntje dat geen nergens meer vindt we zullen het proeven op de gezondheid van ons beide en op het huiderrepubliek de koude werkte hevig op de bedronken sergeant die schier op zijn nebenen niet meer kon staan als het huisje van pot binnen traden woont ge in dat kot kreeg de onderofficier moeilijk en met dubbele tong de woorden uit de mond heigenden en is hier wijn de beste van de schelde stads ik zal hem eens komen halen met mijn mannen, schenk in hij zonk op een de stoel neer vul mijn glas in naam de republiek nog wijn, veel wijn altijd wijn zijn hoofd zonk op zijn de schouder zijn de ogen snoten zich en een paar stonden later snorkte hij wat betekent dat vroeg pot uit de spiegel zit op het kasteel dat is erg dat is de erger dat met hem herkent heeft als de man uit de tempel der reden de kogel wacht hem maar ik heb geen tijd te verliezen hulp mij die kerel te ontkleden hij is wel wat dunner dan ik maar zijn uniformzame toch passen en zijn trouwens sansculotten genoeg die een uniform dragen die voor hem niet gemaakt is geweest geholpen door pot ontkleden lammerde sergeant die mij liepen gaan we gaan hem in een paar dekens wikkelen en in de kleine kelder te slapen leggen hij mag voormorgen vroeg niet op de straat komen het is al koud de kouder zal hem goed doen ik geloof dat teil op het kasteel ook wel kouder zal leiden zo gezegd, zo gedaan en een paar ogen blikken later lag de sergeant in twee walletdekens kinderheid in een klein vertrek onder de straat zijn roes uit te slapen lammerd trok het plujen van de onderofficier aan en zij onder het kleden tot pot gaat het op goede voet met de Franse bandieten? ja, met de meeste toch heb je goede vrienden op het stadhuis? ja, een paar beambten die met de Franse meedoen gevoed bij een invrijheidstelling bezorgen getekend door Dargon en op naam van Ter Klaas als het mogelijk is goedstak dacht in ogen blik naar nee, zei hij een invrijheidstelling zou wel licht arg waan verwekken en ons veel last berockenen ik moet een ander stuk hebben dat de bevel hebben van het kasteel middelijk doet handelen en na enige ogenblikken dat is het gevoed op het stadhuis een bevel zien te krijgen op naam van Klaas waarbij aan de bevel hebben van het kasteel wordt opgelegd, twee manschappen en de gevangenen te mij naar beschikking te stellen om laatst genoemde te doen opladen voor Cayenne dat gebeurt dagelijks en niemand zal er iets tegenin te brengen zal ik dat stuk machtig worden? ze vraagt voor mij geen kleine poging het moed willen we tijd nog leven terugzien ik zal het beproeven ik zal intussen de vrouwen gerust stellen als Nederlanders als Cullop bemerkte die in de keldertrap schrok ze erg maar ze zag onmiddellijk dat ze lammen voor zich had geboed niet bang wezen, zei goed zak maar ik heb met Tijl weer een onderneming aan de hand die de Frans zijn onplezier ik zal doen opkijken als ze lukt waar heb je Tijl ontmoet ik? ha ja deze mooie gewoon op de brood uitdeling en hij heeft ons vergeten vergeten? de zaak eis de spoed en hij laat ons zonder brood zonder brood kreeg het goed zak is het hier zoveel jaar daar ga ik voor zorgen ik heb geld dat is tijd niet te vergeten wel wel als de zaken zo staan dan is het hoog tijd dat we al het werpen verlaten zo haast hij verlost is dan zijn we als wie verlost is wie? wel een onze vrienden die door de franse teug niet te ingerekend is geworden hij geilig gaat hem verlossen natuurlijk wie zou het anders doen? en het is onze plicht Nelen dat we makker uit de handen onze vijanden halen op gevaar had zelf achter slot een grennel te geraken voor mij is dat niet, want ik ben alleen op de wereld en ik zou het in de gevangenis toch wel gewend worden en Tijl kan dat niet gebeuren waarom niet? want hij zit er al in dacht Lamme en luid op antwoorden hij omdat hij te behendig is om in de handen de fransen te vallen Lamme ging brood en vlees kopen dat aan iedere burger in de winkels zou geweigend geworden zijn maar aan hem werd verkort tegen betaling met een asignaat omdat aan een man in een frans uniform niets te weigeren was op straf het huis geplundigd te zien en in de gevangenis te worden opgesloten toen hij terugkeerde met de eetwaren ook thuis en deze rijkte Lamme en blad papier over hier is het stuk, zei hij het heeft me moeite gekost om het te verkrijgen mijn eisde dat ik het zou betalen en ik besit geen knoopweer als ze jaten met gantse pakketten maar de Rekers wilden dat papieren geld niet aannemen eindelijk ontmoeten ik een amtenaar die hier dik waszaakjes is komen drijven met juwelen en stoffen die hem licht in de litsen zouden kunnen brengen ik heb die kerel aangesproken de biedende toon en hij heeft bij het stuk bezorgd wat staat er op dat de bevelhemmer van het kasteel verzocht is twee soldaten ter beschikking van de Suzanne de gratte stellen om de gevangenen tijd klaas naar de schelden te leiden waar hij moet worden ingescheept voor cayenne dat is het en gezeegeld en tweemaal ondertekend dan ga ik erop los zeg geen woord aan de vrouwen ze weten niets je kunt betrouwen stellen in de schippen waarover je mij daar straks spraakt zoals in mijzelf je gaat met ons natuurlijk, want onze seizoen zal het mij hoogst waarschijnlijk oevel opnemen dat ik hem in slaaplaats in mijn kelder heb bezorgd ik ben er zeker van dat hij met zijn mannen hier zal terugkeren en er geen steen zou recht blijven van mijn huisje jij wacht me dan met de vrouwen in de boot bezijde het steen zoals afgesproken de zeil verdiezen bij geen halve ogenblik wees gerust indien jij uw deel van het plan weet te volbrengen zal mijn deel niet te wens overlaten en uit de spirulis vrij als ik niet slaag delen ik uit de spirul slot Lamme begraft zich naar het kasteel en bood zich bij de bevelhebber aan hij vreemde slechts één ding hij kende geen frans slechts enige woorden die hij slecht uitspakt en in de kroeg had geleerd indien de bevelhebber of een ander die hem ondervroeg viel zijn onderneming als een kaartenhuisje in een bij de bevelhebber gebracht plaatste hij zich in militaire houding en langde de officier het papier deze las het met aandacht en keek daarna de sassin tot dringend aan het hart van Lamme was geen boontje groot de bevelhebber richte in de Franse taal het woord tot goed zak dit stuk komt van het stadhuis Lamme antwoorde met een enkel woord ja is de generaal dan op het stadhuis en weer antwoorde goed zak in het frans ja het is zonderling moppelde de officier dat men een gevangenen als die klaas zomaar zonder andere pleegvormen naar Cayenne doet de rechter zegt er mij deze na middag nog dat men nu eens een gevangenen had wie is voor oordeling en terechtstelling als een voorbeeld zou strekken voor alle vijanden de republiek en nu gaat men de keer een zomaar schepen doe verdwijnen hij herlas het stuk met aandacht het staat er nog dans klaar duidelijk men kan redenen hebben om een man zonder verdere pleegvormen te doen verdwijnen wie weet is hij niet onschuldig heeft mij geen verkeerde gevangenis geworpen het staat er zwacht op wit goed hij verwijderde zich dikke zweetruppels koud zweet stonden op Lammes voorhoofd wat zou er gebeuren zou de bevel hebben onmiddellijk bevelen dat uiten het spiegel aan de seizoen moest worden toevertrout dan was het spel gelukt maar indien hij eens op het stad huis liet vragen of men niet bij vergissing die belangrijke gevangenen wilde doen inschepen dan was alles verloren stappen weer klonken en twee soldaten de geboeide tijlen in hun midden verschenen in de kamer als de kerel trachten ontstappen zei de bevelhebber dan schiet je hem neer hij gaf goed zak het stuk weer deze groeten er vertrok gevolgde de soldaten met ouderspiegel aan de poort van het kasteeltrok Lammes zijn de sabel en het groepje stoek de weg in naar de schelden ouderspiegel had zijn de vriend herkend in het uniform van de sergeant een gewaard stuk dacht hij ik moet me goed houden maar wat is er voor mij te doen weet Lamme een verdere uitweg of moet ik trachten mij uit de voeten te maken hij richtte het woord tot de sergeant kent gevlaamsoverste? ja is het wij dat men op mij zou schieten als ik de vlucht moest nemen zonder twijfel dan kan ik me zo niet redden het zou niet het minste baten ben waakt over u ga maar kalm mee, dat is beter ik zal het dan maar doen zei tijl ik raad het u aan ouderspiegel wist nu wat hem te doen stond en waren een der soldaten op de hoogte de Vlaamse taal geweest uit deze woorden zou hij toch niets hebben kunnen afleiden dat argwaan in hem kon opwekken zo kwamen zij zonder onraad aan de schelden een zucht ontsnapte aan de benepen boesum van Lamme toen hij pot bemerkte die zich op het dek van een zeilschepje bevond dat tegen het stakket zo lag zebon, zei hij tot de soldaten het aarderspiegel, stap in de boot onmiddellijk werden de zeilen gehesen het scheepje, stak van wal en de soldaten verwijderde zich weer een die de dood gaat vinden in verre streken, zeiden de antwerpen naren die het vertrek hadden bijgewoond oh die franse moordenaars die laatste volzins spraken ze stil en ze gingen naar huis zelfs zonder luid op te durven morren vrienden, zei tijl dank, dank de vrouwen, zei dan boord verscholen, er is voor haar gezoord tijl, zoals er voor u gezorgd is geworden Lamme, hoe zal ik u dat ooit vergelden? en het plezantste van de zaak zei goed zak, met een vreugde straalend gelaad mijn wijf zit de antwerpen te koeken loeren als ik op geen schuit stond ik danste van plezier ik geloof dat ik een domheid begaan heb sprak pot hoe dat? ik heb van de tijd die mij overbleef gebruik gemaakt om uw vrouw op te zoeken we zijn bevindt zich insgelijks hier aan boord Lammes gelaad veranderde en drukte de grootste wanhopaart pot dat vergeef ik u nooit het zijnscheepje scheerde over het water uit een spiegel stond op de voorsteven de straalende winterzoon verlichte de toren die pralend van tussen de huizen op reis daar klonken de tonen de marseillers over de stad vaarwel schelde stad sprak tijl ik hoop u nog eens van los terug te zien vaartwel, signoren zonder moed door bloed val om, toren die door de antwerpen naast zijn opgetrokken en de marseillers zingt terwijl zij door de Franse bloedzuigers uitgeput van honger omkomen val om, en verplet de schurken met de laffaarden het einde van hoofdstuk 18 het einde van boek 2 boek 3 hoofdstuk 1 van tijl euler spiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart de Leeuw tijl euler spiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3 hoofdstuk 1 een paar woorden inleiding in de eerste omwentening die België als het ware het onderste boven had gekeerd waren alle vrijheden en voorrechten 1 voor 1 vernietigd geworden en alle bevolrechten waren weggescijfert edelen, priesters, gilden alleen de boeren bleven nog over de boeren vertegenwoordigden in de 18e eeuw het Vox-element eigenlijk werkte die de waren er bijna niet daarin geen fabrieken geen grote nijverhaas-inrichtingen bestonden zeer christelijk, zeer gehecht aan hun vrijheid en de oude gebruiken hadden zij het meeste leiden onder de Franse overheersing en de gewelddade de sansculottes langzaam echter kwamen zij in opstand omdat zij veel konden verdragen maar de maat geraakte eens vol en twee plaatje rijen die hen rechtstreeks troffen deden de maat overlopen de anti-godsdiensten gebaatregelen en de looting de boeren zouden een en laatste poging aanwenden om de onafhankelijkheid te verkrijgen nauwelijks hadden de Belgen in 1797 volledige burgerrechten gekregen of de klachten van de landbouwers die te zich in het fransparlement horen is het om de Belgen te belonen voor een ijver dat mensen voor de rampen van een godsdienst oorlog plaatsen Spankboda van Ture in de concië de Saint-Saal, de Parijs is men de van dé vergeten wanneer na de staatsaanslag van de fructidor een directoire opnieuw republiekeis geworden de burgelijke eetijsten van Haat aan het koningdom protesterde de belgische geestelijkheid tegen die aanslag op de gewetensvrijheid de cardinaal aardbiscop van Mechelen, Frankenberg weigerde die eet af te leggen en de rechtbank der Deilen sprak de priester del Herrsevrij die beticht was mis te hebben gelezen alvorens de burgelijke eet te hebben geswooren het directoire deed Frankenberg naar Duitsland verbannen en de rechters der Deilen in beschuldering stellen wegen z'n wetsverkrachting en voor de Raad der Vrijfhonderd verzenden ze werden echt er vrij gesproken te zelden tijd, daar de boeren besloten scheden hun priesters te steunen en met het tegen het Frans geweld werden de kerken gesloten en de genen die hier tegenop kwamen mishandeld het klokkenluiden werd verboden en meer andere plaatsgerijen werden uitgevonden alsof men aan zich aan hogerhand op toelechten de boeren tot het uiterste te drijven Nochtans zou Zooks sterks aanleiding hebben gegeven tot kleine obstootjes en lichte sporenmoeilijkheden maar de looting op 5 september 1798 in Frankrijk ingericht ook in de onsland ingevoerd de ontevredenen maakten er onmiddellijk een wapen van om de boeren tegen Frankrijk op te ruien het einde van hoofdstuk 1 boek 3 hoofdstuk 2 van Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leeuw Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3 hoofdstuk 2 hoe we Eilerspiegel te afliggen terugvinden en de witte vlogjes vielen loom en traag maar dicht naast elkaar heimde en ver was alles met sneeuw bedekt het was donker tegen het aanbreken van de morgen in een hutje naar bij de abdij van afliggen zaten 2 mannen bij het licht in een vetkaars met elkaar te praten ik blijf erbij heen baron we mogen niet langer wachten de ondervinding heeft me geleerd dat eens een plan gevormd, het maar daarlijk moet worden uitgevoerd gebeurt dat niet maar hoop uitvoerders een verrader en het plan is door de vijand gekend voor alle man de hand aan het werk slaat tussen ons boeren zijn geen verraders dat is gauw gezegd maar ik betwijfel het ten steligste het is moeilijk 50 man bijeen te krijgen zonder er een tussen aan te treffen die niet voor geld op te kopen is ik zou de koos wel wagen maar we beschikken over een te klein getal mannen op hoeveel kunt gerekenen een honderdtal vastberaden kerels gereed om voor het vaderland te sterven zijn er veel Franse soldaten in het klooster en de afdeling dan hoeft geniet te aarselen uw mannen hebben een edel doel en ze zullen moed voor twee aan de dag leggen ik zal het maar op los gaan ik geloof dat jij gelijk hebt baron de meer van morsel verliet de hut gevolgd door uilenspiegel na een tiental minuten gegaan te hebben bevonden zij zich aan de zomer van een bos de baron scheen met de weg zeer goed bekend te zijn want hij dronkt tussen de bomen door langs een weegeltje dat het vreemdeling niet zou hebben ontdekt daar blok plots voor hem een wapen in de mooie geschemering wie daar? vrijheid en vaderland antwoorden de baron het wapen verdween als bij toverslag de beide mannen zetten hun weg voort een gemetersverde liep het weegeltje er uit op een open plaats in het bos waar een houtvuur was aangelegd en een tiental gewapende mannen zich bevonden die praten rond het vuur wandelden en van tijd tot tijd de handen over de vlammen uitstaken ze goedbeleefd de baron en zijn makkelijk de eerste sprak vandaar gaat het spel aan de gang eer het geheel licht is moeten de frans uit het klooster verjaard zijn of wij alle dood moet ik de jongens verwittigen vroeg eenige wapenen het was alsof die woorden een bevel bevatten wat alle mannen verdwenen tussen de bomen baron de meer en tijl gingen op een boomstam voor het vuur zitten die had gegelomen sprak hij tot uit de spiegel dat het ene stoute poging is die wij gaan uitvoeren zeker maar het is door zulke daden dat we er zullen in slagen het land in rep en roeg te zetten woorden hebben geen invloed op de mensen die bijna aan het Franse juk gewoon zijn de zwerftochten ondervonden hier zal het voorbeeld gegeven worden en dat zal er moeten er anderen doen ontvlammen ik hoop het tenminste de oorlog tegen de godsdienst zal het land tot de strijd aanwakkeren geloof dat niet wel werkt de geestelijkheid ijverig op de boeren te doen opstaan wel zal er hier en daar waar een priester wordt verjaard of gevangen genomen waar een kerk wordt geplunderd en gesloten een kleine opstandplaats hebben toch onmiddellijk onderdrukt worden dat ze geen nodig hebben rondom om het land uit zijn plichtige sluimer op te wekken ze houden nogtans allen aan hun godsdienst zeker zoals ze aan hun al oude vrijheden houden die hun 1 voor 1 worden ontnomen en toch blijven ze rustig er moet iets komen dat de maat doet overlopen een gevecht zoals wij er in gaan wagen zal dat misschien teweeg brengen laat het ons hopen rondom hen in het bos werd langs alle kanten in het geschil van de nachthuis gehoord overal kraakten takken en werd met beweging gewaar het was alsof het woud bij het krieken van de mooire begon te leven 1 voor 1 verschenen gewapende boeren en op korte tijd waren er een honderd tal verenigd allen waren van geweren voorzien ze spraken fluisterend met elkaar de baron stond op en sprak mannen geweed allen wat ons te doen staat de Franse hebben de braven paters uit de abdijverjuigd dat mogen wij niet dulden hij heeft allen besloten de vreemde indringers te verjagen of te sterven, we gaan erop los een hurra spoedig onderdrukt stegen uit de groep boeren op uit de spiegel nam het woord hij stond op een boomstam en de vlam van het houtvuur speelde spookachtig op zijn gelad jongens geeft u wel rekening van het geen gedoen gaat de fransen zijn in ons land gedrongen want al de vrijheid en de broedelijkheid in de grote steden hebben zij zich neergezet en de burgers uitgezogen tot de laatste druppelbloed ons alles ontstolen dat waarde had en onze vrijheden vernietigd onze godsdienst verguist jongens nu willen zij hetzelfde doen op de buiten waar ze als onbeschaafde te werk gaan ons goedroven, onze kerken plunderen onze priestersgevangenen zelfs onze vrouwen en dochters niet inbiedigen overal handelen zij al dus en geen boeren zegt te vinden die niet met haat voor de fransen in het hart loopt maar allen blijven kalm op een teken wachten jij gaat vandaag dat teken geven of beslagen of niet slagen we zullen het vuur aan de lond hebben gestoken en een opstand zal losbarsten die we licht ons vaderland zal vrijmaken jij hebt een schone rol te vervullen jongens en als u dan het leven koste vervult ze tot de dood ja, ja kreeg je de boeren daartat een grijze priester vooruit dat god ons helpen spak hij, mijn kinderen ik wil u zegenen al vooreschijde strijd aangaat allen knielden, de priester strikte zij de handen in hun richting uit dat de hier u geleiden spak hij ik smeek zijn zegen over u af hij knielde insgelijk zijn privelde een kort gebet allen baden met hem, half luid de priester stond op en zijn geweer nemenen dat hij aan uiden spiegel had toevertrout kreeg hij, moet mannen, moet we zullen overwinnen de bende werd in 2 groepen verdeeld waarvan 1 werd aangevoerd waaronder meer en de andere door een jonge boer en langs 2 uit 1 lopen de wegen begrijven ze zich naar de abdij eerder Franse schildwacht die voor de poort stond zich rekenstkap progeven van het genen gebeurd was, lag hij gekoord en gebonden met een prop in de mond 3 maal liet allen spiegel in langgerekt gehuil horen als dat van een jonge hond en dadelijk kwam hetzelfde langgerekt gehuil van achter de andere zijde der poort die tot de niet geringe verbaas in der boeren geopend werd een frans onder-officier een sterke kerelverschijn allen spiegel had op hem toe alles in regellammen? ja en nee hoe dat, gekomt te laat te laat, wat is het ook geschiet niet, maar vele soldaten van onze post zijn reeds ontwaakt we kunnen ze toch onverwacht op het lijf vallen ja, als je niet draalt beviel maar enige woorden werden met behonden meer gewisseld, de boeren slopen in de abdij plots werd een luid geroep vernomen voor god en vaderland de boeren storten de kamers binnen een paar schoten knalden de franse soldaten zo onverwacht over robot konden weinig doen om zich te verdedigen en waren gedwongen de wapens af te geven ze werden alle gevangen genomen en in een schuur opgesloten waarom de meer was meester der abdij van aftigen 50 al boeren bleven er om ze te bewaken terwijl de overigen naar de omliggende dopen werden gezonden zelfs naar brussel op de berichten wat er gebeurd was ten einde de burgers aan te zetten naar de wapens te grijpen en de fransen gevangen te nemen of op de vlucht te drijven de hoop van ouderspiegel verwezenlijkte zich echter niet het nemen der abdij van aftigen liet de meesten onverschilig en de opstand brak niet los de uitgezonde boeren kwamen met dit betrofend nieuws terug we hebben ons nutteloos zoveel gewaagd zijn de baron en zullen onze daad zeer duur bekopen verliest genu de hoopreed sprak daar zijn wij de meestens der abdij niet? tot wat dient het? zal men er ons zo gemakkelijk uit verjagen? dat niet we zullen de strijder omzitten behouden zal dat het teken tot de opstand niet zijn en zich tot de boerenwendenden die op de koer van het klooster hun kamp hadden opgeslagen dat is te zeggen de vuren hadden aangelegd om het noenmail te bereiden we zullen het klooster niet verlaten niet waar mannen? nee, nee er ons leven vol veil hebben slechts over onze lijken zullen de Fransen er terug intreden ja, we zullen er tot de laatste voor strijden de baron keek tijd door dringend aan maar wie zeid jij toch, voeg hij sinds jij in ons midden verkeerd heb ik het bereden honderd wel afgevraagd jij wak het steeds de moeder mannen aan jij wanhoopt nooit wie zeid jij toch? tijd klaas, vandaan ja, dat hebt je beredens gezegd maar waarom komt je ons hier aan sporen tegen de Franse op te staan wat is uw doel? ons land vrij te maken het uit de klauwe naar Franse te halen waarom? de ogen van Eudespiegel schitterden en hij antwoordde trots omdat ik vlaming ben het einde van hoofdstuk 2 boek 3, hoofdstuk 3 van tijd Eudespiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leel tijd Eudespiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3, hoofdstuk 3 hoe Eudespiegel en Lamme de abtij hielpen verdedigen de Franse generaals Sousi en Lecler besloten zodra zij vernamen wat hem met de abtij van Afligum gebeurd was krachtdadig op te treden zij ook begrepen dat dit waagstuk door een handvol boeren voltrokken de gensler zou kunnen wezen die het vuur aan het kruid van de opstand zou steken en zij daarom zonder tijd te verliezen om te tonen dat de Republiek de sterkste was en dat zij degene straften die het waagden tegen haar op te treden dezelfde avond nog gerukte 500 soldaten op de poorderabtij was gesloten geen schildwacht geen levend wezen was in de omtrek te bespuren alles was stil in het klooster het scheen alsof de abtij door de boeren verlaten was de aanvoerders der Franse hielden raad het kon een kruislist der boeren wezen in de schaaf Franse trad vooruit op bevel leerden zij met hun geweren op de vensters aan en een losbranding volgden zodat bij de al de ruiten aan stukken vloogen alles bleef stil in het klooster de Franse kregen nu de zekerheid dat de boeren van hun komst verwittigd waren en de vlucht hadden genomen de soldaten naderden en een onderofficier beukten met zijn geweren op de poort in naam de Republiek riep hij de poort bleef gesloten de onderofficier hernam open! in naam de Republiek het antwoord volgde onmiddelijk als bij toverslag werden door al de vensters der abtij tolrijke gewierschoten op de Franse soldaten gelost dezelfde tijd weer klonken gewierschoten achter hen enige soldaten vielen er heerste een ogenblik verwarring in de rangen der Franse werd de aanval uit hun lood geslagen en tussen twee vuren geplaatst niet bekend met de getalstekende aanvallers die dan nog als het waren vanuit ene versterking ophel schoten op de vlucht wilden de bevelhebber weerde die nederlaag hij beval zei de mannen rits om keer te maken en de aanvallers die hen in de rug hadden genomen te answoorden de boeren die in Hindelaag geplaatst waren sloegen op de vluchten werden bijna allen in de pan gehakt dan keden de Franse naar de abtij terug de generaal deed een kanon voor de poort buiten het schot en geweren opstellen en de ingang beschieten de poort wist ons niet lang aan de ballen en naar enige schoten storten ze met luidgedruis in de bres was gemaakt en ondanks het aanhoudend geweevuur de poeren liepen de Franse in storm als naar de abtij en drongen er binnen nog enige gewierschoten weer klonken en dan werd alles still met bijslagen werden de deuren geopend en al de vertrekken doorzocht nergens was een boer te ontdekken ze waren als verzwonden de bevelhebber begreep er niets van hij verdeelde zijn mannen de helftweg met de bewaking van het klooster belast terwijl hij aan het hoofd er anderen een klopjacht in de omtrek zou doen want we licht waren de boeren langs een geheim uitgang op de vlucht gegaan terwijl dit geschieden werd plotseling een deur geopend onder de vensters van de koer als een halve kelderval gemaakt en twee paters kwamen te voorschijn de handen in de brede mouwen hun erpij gedoken en de lippen bewegingen als prevelde zijn gebet traden ze op de soldaten toe en vroegen de bevelhebber te spreken bij de officiergeleid nam de jongsten der twee het woord terwijl de anderen een dikke gezonde pater in een hoek der kamer half luid gebeden prevelde Citoyen we vragen nu de toelaten om het klooster te mogen verlaten het klooster verlaten begint me eens te zeggen hoe er zeid ingeraakt en zich tot de tweede pater wendende staakt dat vervelend gepreveld vergevert hem Citoyen zei de anderen die zich tamelijk in het Frans geen uit te drukken wat hem de sympathie van de officier deed willen vergevert hem wat hij heeft de angst op het lijf en zoekt vertroosting en moed in het gebet en tot zijn broedersprekende broede Chrysostomus bit stiller hij werd opmiddelijk gehoorzaamd en richter opnieuw het woord tot de bevelhebber Citoyen we zijn nu ons klooster teruggekomen omdat we vernomen hadden dat de Frans het hadden verlaten we wisten niet dat uw landgenoten naaruit verdreven werden dat is gelogen een geestelijk broeder liegt nooit Citoyen we dachten dat we onze eigendom eigendom, dat bestaat niet alles hoort uit de ene en onverdeelbare republiek toe de Amté terugkonden betrekken daar ze nu toch verlaten was de boeren die ze genomen hadden door verraad over meestert de boeren die ze door verraad over meestert hadden niet het ons toe nauwelijks waren we er terug of geestheid met uw mannen gekomen en het gevecht is begonnen hebben ons in de kelders verscholen hoeveel paters zijn er een 60-tal dat is te veel geheel onze geestelijke gemeenten kunnen de Amté weer te mogen verlaten de officier dacht in ogenblik naar daarover kan ik niet bestissen zodra de generaal terug is, kunt je bij hem uw vraag hernieuwen de pater keek de Fransman doordringend aan dat kunt je toch wel op u demen nee, dat kan ik niet we zouden onmiddellijk moeten heen gaan om niet in de nacht op de baan te wezen die soms erg onveilig is gemoetwachten het zij dan zo de paten dan plaatten op in de stoel en naar een ogenblik als om een onderwerp voor een redekafeling te hebben sprak hij zij het gelief hebben van kunstvoorwerpen gedreven door onze beste kunstenaar zijn prachtig versierd met edelgesteenten de ogen van de Fransman schitterden het betrokken gelaad van de paterverhelderde hier in de abdij zijn er prachtige stukken die we verborgen hebben maar die ik u toch wel eens wel laat bewonderen geen doelman geen zon verstompt staan over hun schoonheid en hun erwaarde dat is te beter maar, zei de paten, de ene dienst is de andere waard geen stelt u niet bloot door enige arme paten zei het klooster te laten u kunt zelf zeggen, dat geëren hebt uitgedreven de officier vronsten de winkbrouwen wel ja, dat kan ik mijn soldaten zullen u zo gezegd de broeders uit de abdij jagen geen blijft hierom bij de schat ik wil zeggen de kunstvoorwerpen te laten bewonderen dat is in regel de andere paten trat vooruit ik zal de situatier vergezellen naar de plaats waar onze schatten het bedolven liggen brak hij geen vader moeten we kunnen leiden ik draag de zorg voor mijn kunnen op u over paten en blijf hier de andere wilde nog iets zeggen maar de overste deed hem een kort teken om hem met zwijgen op te leggen enige ogenblikken later waren al de patens op de koe verschenen dat vuige ras buiten bevallen officier met enige stompend van de koevenden en geëren in de rug werden de patens buiten gedreven ze schelen van deze vriendschapsbetuiging de Franse niet te houden want zo snel uit hun erbenen toelieten verdwenen ze er moesten vele jonge patens bijwezen want ze liepen als hazen ik heb mijn woord gehouden zei de bevelhebber tot de patenoverste die met het komst te gelatenere wereld en de broeder zat bijgewangd gelieven mij te volgen was het al het woord ze traden in het achtergebouw en daalde langsdagen in de ondraagte gewelven der abdij toen ze in een lange gang gekomen waren die geen einde schijnt te hebben ging het licht tot de paten droeg plotseling uit dat is niets sprak hij in de schatkamer is alles nodig om licht te ontsteken de overste der abdij opende een zware deur die met een paar grenos gesloten was dat ze zo moest zoeken en niet gemakkelijk scheen te vinden alles is goed geborgen zegt hij weet gewijk zo eensklapp zijn denk zit wel jij officier nee, dat ik een gevaarlijk spel met u speel indien gemeen hier eens het leven ontneemt en u onze schatten toeeigend ik ben officier dat stelt me een weinig gerust maar geen maag sprak de bevelhebber ook geduldig de deur in naam de republiek ga binnen zijn op pater, de laatste gren over schuifend de officier trat behoedzaam in het donker tastend vooruit hier heb ik licht sprak de kloos de overste een paar stappen terug treedende daar viel de deur plotstoel wat doet u? vroeg de officier sidderend en nu eerst aan denkende dat hij misschien in een valstreek was gelokt een denkbeeld dat hij in het bezit ging komen van de kloos de schat dat hij alle voorzichtigheid ontnomen tot alle antwoord werden de grendels voor de deur geschroven in naam de republiek open de deur kreeg de kruiksbank met zijn de pistolen op de muur en dan op de deurbonkend die bleek van ijzer te zijn daar klonk de stem van de pater die verswakt door het ijzerenschijtsel tot de officier doordroom licht is er daar binnen niet, maar tegen de muur onder het kelder gehad staat een bank om wat te rusten als gemoeders zult het wandelen open, open onmogelijk mijn vriend de kunstschatten bestaat uit een aarde kruik en misschien ook nog een stuk brood dat de laatste boetvaardige pater die hier in deze cel werd opgesloten heeft laten liggen gemocht ze binnen palmen in naam daar ene en onverdeelbare republiek maak de deur open beelden de officier mijn tijd is kostbaar weet je wie de paters zijn die abdee hebt gejaard gegist het wel licht de boeren die het klooster hadden genomen en het in een pijn gehuld hebben verlaten en de godslaststring was het antwoord en ik ben uit de spiegel die dood en verdelging aan de Franse heeft geswoorden en die niet zou rusten zolang een republiekijnen van kant te helpen zijn zeg dat aan uw generaal als hij u komt verlosse, verwel de voetstappen van de pater laten weer klonken een paar seconden in de gang en ben hoorde niets meer dan het gerucht door de officier in de cel gemaakt met het angst zweet op het voorhoofd en de wadden op in het hart beleefden man als een razende op de deur beuken de pater overste ging tot bij de wacht wil bevel hebben wacht u in de kelder de abdee sprak hij ik heb hem de schatten en de wijn van het klooster afgeleverd meer woorden waren er niet nodig de soldaten snelden naar de kelderopening op de koer de pater verdiet snel het klooster in het eerst half uur zijn hij in zichzelf vinden ze de officier niet en dan ben ik bij Lammem dat hebben we goed gespeeld als het zo voortgaat zal de eede en onverdeelbare republiek nog veel vreugder aan ons beleven de fransen slaagden er niet in de boeren te ontdekken want niemand in de omliggende dorp is geen iets van het gebeuren te weten ieder hield de tong achter de tanden de boeren die in handen de fransen waren geraakt bij het innemende abdee een vijftal zouden het voor alle bekopen en enige dagen later werden ze op de koninklijke plaats de brussel door de kop geschoten het bloedtierenmachtelaars zal neerkomen als het zachte douw op de akkerdes vaarderlands waar de opstand ontkint en hem wild richt doen oplooien zo spak uit de spiegel tot Lammem als de boeren gevallen waren en wij zullen verder het goede zaad uitstrooien antwoorden Lammem en de beide vrienden drukten elkaar inig de hand ook waarom de meer betaalden zij de moedige poging met zijn leven de edelman had die kleine boeren opstand in het leven geroepen, gelijd aangewakkerd omdat hij in de waan verkeerde dat al zo ertekend tot het algemeen oproep zou gegeven zijn geworden hij werd wel draaig te gewaar dat die tijd nog niet was aangebroken de steun zelf ter boeren van de omliggende dorp dat bleef achterwege men liet hem en zijn dapperen aan hun lot over de conscriptie de bloedwet alleen zou tot een algemene opstand leiden de jongelingen die aan hun hertsteden zouden ontdrukt worden om in vreemde oorden hun leven te gaan opofferen voor de republiek zouden harddekig weigeren om op te komen en de kern van het boeren legen vormen dat moest toch de maat doen overlopen de ambtenaren de republiek hadden van dorp tot dorp de zingelandij de vreemde verdrukkers doen voelen de boeren waren tot in het merk der beenderen uitgezogen hun graan, hun vee, hun geld alles was hun ontstolen en als vergelding hadden ze enige papieren volde bekomen als symbiaten, zonder waarde ze verkeerden in de diepste ellende ze leden honger en nu eisten men nog dat ze voor die uitzuigers in de vreemde hun bloed zouden vergieten de baronden meer werd ter Waalem door de Franse gevangen genomen en de daarom volgend jaar de Brussel door de kop gebrand Jan, Jozef, de Meer van Morso die edelenaam nobel door de koele daad van den Genen die deze titel droeg moet in ons geheugen en voor het nageslacht bewaard blijven het einde van half stuk 3 boek 3, half stuk 4 van het Tijl uilenspiegel in de Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van acteursrechten opname door Bart de Leeuw Tijl uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3, half stuk 4 te beveren op 22 november 1798 brak in Gans de Streek tussen Gent en Dendermonde op dezelfde dag het oproel los de dorpen langs de baan van Gent naar Antwerpen weerp een insgelijk zetfals juk af hakten de schijnheilige zinnebeelderige vrijheidsbobeneer en staken ze met de registres aan brandst de kerken werden opengebroken en de klokken zwierden nood en brandst de openbare schatkisten werden geplundigd om het boerenleger tot soldaat te verstrekken de lotelingen van Haastonk Kruibeek, Basel en andere omliggende gemeenten hadden zich verenigd en rukten de 19e oktober het kleine stadje Beveren binnen ze snelden naar de kerk en lieten de klokken luidgomen lieden van elke leeftijd de vrijheidsbob die voor de kerk stond werd deergehakt en de Franse tricolor aan vluiden geschuurd het was lame die deze opstandelingen aanvoerden terwijl uilenspiegel naar de Kemper was afgezakt om daar het oproed te prediken en de boeren aan te zetten de wapens tegen de Franse op te nemen was goed zak die te burkt gewoond had en als smid in het omliggende overal bekend stond naar die kant opgetrokken om in de zalsculotte een spel te leveren het was hem niet moeilijk geweest om tegen dit te vormen want als hij in die dorpen aan landen waren de geboederen reeds aan het gisten daar de lotelingen gewijgerd hadden aan de wetten gehoorzamen en zich verborgen hielden slechts een paar woorden waren er nodig om de geestrift te doen opvlammen en al de jongen lieden naar de wapens te doen grijpen zodra ze in Beveren waren gedrogen was het lame die de vrijheidsbob net omverrukken en de Franse tricolor neerhalen te antwerpen reeds hield hij niet veel van die zinnenbeelden en zijn haat voor die dingen was nog versterkt de commissaris van het kantoom Beveren de genaamde de kever was een van de vlammingen wie na menslechts uitspreekt waar de geschiedenis het eist maar die niet waardig zijn een vlaamste naam te dragen de kever gebruikte de macht die de Franse regeringen hem had gegeven om de vlammingen, zijn de stom en dorpsgenoten te verdrukken met honderde plaagrijen te kwellen hij was een van die kero's die de overheers verdieden zoals zijn de eigen assaulteniers het niet beter zouden kunnen en gereed zijn om alles te verlogenen wat hen dierbaar zou kunnen zijn indien zij er de vreemdeling mede voldoen kunnen en van hem een beloning verwachten mogen zulke deugdieten zijn gevaarlijker voor een land voor een volk dan de vreemde inderingen zelf daar ze met lijf en ziel aan deze laatste verkocht zijn waar ze later van hun landgenoten niets meer te verwachten hebben dan veraaknemingen of tenminste afkeer zodra het leertje jonge boeren opdraag de nam de kever de vlucht want niemand was er te bevoren om de commissaris te beschermen hij wist ongemerkt over de stroom te geraken en kwam de avondste antwerpen aan waar hij de bevelheppende generaal op de hoogte stelde van wat er in zijn kanton gebeurd was dadelijk werden op beveren Franse troepen afgezonden die zanderen dag in de vroege morgen in het dorp vielen de boeren waren op het gevecht niet voorbereid ze hadden hun een triom gevierd dus de meer daar lame van het triom veren hield en waren op geen aanval beducht daar ze wisten dat in al de omliggende dorpen die jongelingen besloten hadden naar beveren te komen om het kleine lege de opstandelingen te vergroten hier en daar werd in geweerschot gelost toch het gelukte lame niet zijn mannen bijeen te krijgen en hij gaf dan ook bevel op de vlucht te gaan daar anders zijn gans leegertje door de republiekeinen in de panzaal gehak geworden zijn de vluchtelingen werden nagezet toch kom de meest allen ontsnappen de kever bedankte de Franse soldaten in een groetvolle aanspraak omdat ze zo kracht dader de opstand hadden gedemd zegt het dat hij voor de rust in stond en verzocht te aanvoeden naar Antwerpen terug te keren de boeren hadden zich terug verenigd bij het beveld tot de vlucht was hun ook een verzameloord aan gewezen en een paar uren later waren allen ter plaatse enige van hen morden niet hadden mogen vechten hoort eens zijn lame als je niet over mij tevreden bent kies een betere aanvoedig ik ga dan op andere plaatsen het opgehoor aanblazen ik heb echter mijn plicht gedaan ik kan dat niet in schone woorden zeggen maar ik ben van gedacht dat je uw huid niet roekeloos mocht wagen wijken ze nog dikwerfsoort nodig hebben om de algemene opstand te dienen leven goed zak kreeg er de mannen gejaagd me dan niet weg nee leven goed zak ik dank u ik heb er even bericht ontvangen dat de Franse rakkers terug naar Antwerpen zijn opgerukt is het niet zo, dat sens? ja, ik heb ze op de steen weg gezien dan heb ik een plan zei lame we weten wie de Franse soldaten naar Bevere heeft geroepen de kever we werpen hem dood hij moet het water in hij stopte aan het hoofd naast de officiër door plunderaars hij ziet hem neer weg met de kever in nog tal van andere uitroepingen gaven de jongens in woeder en hun haat lucht lame vervolgde als de kanthe hersteld was we keren naar Bevere terug ja, ja naar Bevere het was tegen de middag toen de boeren op nieuw hun intocht te Bevere een deden ze werden op gejubbeld door de inwoners onthaald lame sloeg met de kool van zijn geweren, haalde malen op de deur de woning van de commissaris maar alles bleef stil daar binnen loopt de deur in, bevouw goed zak de deur weer stond aan de pogingen naar boeren en het was slechts toen ze een boomstam hadden bijgehaald die met 20 armen werd opgelicht en er tegen aangedreven dat het poortje, het welk langs binnen gebaricadeerd was aan Spanersvloog en Doortocht verleende het Galsenhuis, van de Keldertop op de Zolder werd doorzocht, maar nergens was de kool van de kever te vinden het verdwijnen van hun aardsvijand hitste de haat der boeren nog meer aan het wel enige naar de woningtoken van een paar franske zinden waar ze dachten dat de commissaris zou kunnen verborgen zijn sloegen de anderen al zijn meubelen aan stukken en maakte er een stapel van in de kelder vonden ze enige vaten wijn die werden opgehaald de bommen werden uit de tolle geslagen en, daar de kever degens te vinden was en zij hun een woede niet konden vieren op de commissaris vroken zij zich op de vaten en dronken fransse wijn Lammen trachten zijn de mannen van de geest bedwelmende dranken verwijderen door zijn er woorden van de geen weerklank en het drinken ging voort zo zullen we ook frans bloed drinken creten de jongens de stapel meubelen werd in brand gestoken en de bedronken jongen lieden dansde er hand aan hand rond en Goedzak, die bemerkte dat er geen weerhouder mee hem gemoed was van de twee kwaarde kanten de beste gekozen en had een grote beker met fransse wijn bemeesterd in tussen was de kever die van de aantocht der boeren verwittigd was geworden verrader zijn er altijd waar enige mensen te samenkomen te paard gestegen en het fransse leegertje achterna gereden dat hij nog inhaalde voeren leren het over de stroom gezet was dadelijk bevallen officiers en de manschappen terug te keren en onverwacht vieden ze beveren binnen en de vliegden hard dekken hun leven maar ze moesten voor de 300 welgeovene soldaten zwichten een 30-tal jongens bleven dood evenveel werden gewond of gevangen genomen en te Gent in de kerker opgesloten ook touwrijke ingezetenen de gemeente ondergingen hetzelfde lot en verschijnen hun er kwamen in de gevangenis om de opstand was gedoofd maar het eerste zijn was gegeven en overal stonden de boeren op de overschietende strijders van Lammes leegertje schoten zich bij andere opstandelingen aan die hoger oprukten Asseneden werd dezelfde dag als het Sas van Gent overrompeld door de jongens van Moerbeke Sleidingen en anderen die uit Vlaanderen waren gekomen de woning van de commissaris de Republiek de Neven werd aangevallen de man was zo gelukkig niet als de kever hij werd gevangen genomen en door de kop geschoten nu er enige van hen hadden gedoot geworden was er opgenen genaden voorwege de boeren meer te denken trok naar Eeclau, verjoegde Sjendarmen toren in het stadhuis en verbranden er al de stukken de municipaliteit een andere bende van Asseneden rukten op naar Pithem en Tilt en hield al daar op dezelfde wijzehuis van daar trokken ze naar Avogum waar ze ook alles verbranden wat de Fransen toe behoorde een poging om kortrijkpillen te dringen werd door de Stedelijke Wart vereideld Gans de Ieperse Streek maar het oproerevideensboede werd uitgebrand en vele opstandelingen vonden er de darts Doornik, Leuze, Ronsen en andere gemeenten bevolgden overal hadden de Fransen de handen vol en waar de boeren niet van elkaar verwijderd geweest hadden ze samen kunnen weken waren een orenspan van tevoren beruimd geworden ze hadden overwonnen en als land zou vrij geweest zijn vrij in een andere zin keren wij bij Uilenspiegel terug die wij te lang rechts verlaten hebben het einde van half stuk 4