 Thưa quý vị, theo nghiên cứu các hoạt động sản xuất lúa gạo làm ra tăng lượng phát thải khí nhà kính, Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất lúa gạo hàng đầu thế giới. Sáng nay các chuyên gia, nhà quản lý thuộc bộ nông nghiệp và phát triển đồng thôn, viện nhiên cứu lúa gạo quốc tế Yrodoi, và một số tổ chức quốc tế về khí hậu đã cùng nhau thảo luật, bàn tìm ra giải pháp giảm tác động xấu từ hoạt động này tới môi trường. Với diện tích 7,47 triệu hecta lúa mỗi năm, Việt Nam sẽ phát thải 44,7 triệu tấn CO2 ra môi trường, chiếm tới 50% tổng lượng phát thải của toàn ngành nông nghiệp. Một trong những nguyên nhân của việc phát thải khí nhà kính, liên quan tới thói quen canh tắc truyền thống của nông dân như lãng phí nước tuổi, lạm dụng phân bón, thuốc chử sâu, đốt rơm dạng sau thu hoạch. Tại hội thảo, viện nhiên cứu lúa gạo quốc tế Yri đã đưa ra 3 kịch bản thực hiện giảm phát thải khí nhà kính, thông qua truyền đối diện tích trồng lúa từ canh tắc truyền thống cho rằng áp dụng 1 phải 5 giảm, bao gồm kỹ thuật tới lúa ớt khô sen kẽ hoặc áp dụng kỹ thuật giúp nước giữ vụ tại hai vùng đồng bằng sông hồng và đồng bằng sông cử lông. Các kịch bản cho thấy lợi ích đáng kể của hai gói kỹ thuật này, trong đó giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa gạo, tăng thu nhập dòng cho nông dân, thông qua giảm chi phí canh tắc lúa và lợi ích sức khỏe và môi trường. Một số đại biểu cho rằng ngành trồng trọt nước ta cần hướng tới giảm phát thải khí nhà kính, liên quan tới thương mại tín trì các bon để tối đa hóa lợi nhuận cho nông dân và giảm khí nhà kính hiệu quá hơn. Khi ta lượng hóa được tín trì các bon thì ta có thể có quyền trao đổi mua bán tín trì các bon và một thể chế cần thiết đi kèm làm thế nào để thu lại được phân bổ trở lại cho người đầu tư, người tham gia vào hệ thống và có một cơ chế minh bạch về chi trả lại quyền các bon. Một trong những ví dụ điển hình về canh tắc lúa bền vững có thể kể đến, đó là dự án truyền đổi nông nghiệp bền vững tại Việt Nam cho ngành hàng sản xuất lúa gạo tại Đông bằng Sông Cửu Long. Thông qua các hoạt động hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao trình độ sản xuất, nâng cấp cơ sở hạ tầng và máy móc trang thiết bị, xây dựng những vùng nguyên liệu lớn và đưa ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến, canh tắc lúa bền vững đã giúp giảm 1,17 triệu tấn khí thải 1 năm, góp phần bảo vệ môi trường. Thưa quý vị, thời gian qua, thông qua các dự án, viện nghiên cứu lúa gạo quốc tế YRRI đã hỗ trợ các vùng trong lúa trọng điểm của Việt Nam, thực hiện các mô hình canh tắc lúa như 3 giảm, 3 tăng, 1 phải 5 giảm, hoặc là áp dụng kỹ thuật rút nước giữa vụ, hay là kỹ thuật tới lúa ướt khô sen kẽ, đã cho thấy hiệu quả đáng kể trong việc giảm phát thải khí nhà kính, và để hiểu rõ hơn về mục tiêu Việt Nam cần đạt được trong sản xuất lúa gạo bền vững, cũng như những lợi ích có được từ việc này. VTC-16 đã cong cuộc trao đổi với tiến sĩ Ole Sander, trưởng đại diện của YRRI tại Việt Nam. Xin được cảm ơn ông đã nhận lời tham gia cuộc phòng vấn ngắn ngày hôm nay của VTC-16. Vâng trong cuộc hội thảo ngày hôm nay, YRI có đưa ra 3 kịch bản về quyền quốc gia tự quyết trong việc sản xuất lúa gạo. Vậy thì theo ông, đối với năng lực sản xuất lúa gạo hiện nay của Việt Nam, thì với kịch bản nào sẽ là kịch bản hiệu hiệu nhất cho ngành sản xuất lúa gạo của Việt Nam. Theo phân tích của chúng tôi, phương án tốt nhất là sự kết hợp hài hòa giữa 3 kịch bản mà chúng tôi đã trình bày ngày hôm nay. Kịch bản đầu tiên là chúng ta nói về phương án quốc gia từ thực hiện. Là những gì bộ nông nhiệm và phát triển nông thôn có thể đầu tư vào các phương án sản xuất lúa gạo để đạt hiệu quả của nơi DC. Và phương án này chúng ta sẽ hướng tới việc mở rộng việc áp dụng các phương pháp quản lý tích hợp trong trồng trọt lúa gạo, để đạt hiệu quả cao nhất, mang lại lượng ích kinh tế cho người nông dân cũng như giảm phát thải khí nhà kính. Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn rất quan tâm đến gói kỹ thuật này. Đặc biệt là kỹ thuật 1 phải 5 giảm. 2 phương án mà chúng tôi đưa ra tiếp theo là phương án các tổ chức nước ngoài. Đặc biệt là khu vực tư, nhưng các doanh nghiệp sản xuất lúa gạo sẽ đấu góc vào quá trình này như thế nào. Họ rất quan tâm đến việc hỗ trợ Việt Nam giảm thiểu phát thải khí nhà kính chẳng hạn như là nâng cấp các sự hạ tầng thủy lợi tại các địa phương để nâng cao khả năng, áp dụng các kỹ thuật kế thiết kiệm nước trong cánh tác lúa. Vậy thì vai trò của các tổ chức xã hội cũng như là của các doanh nghiệp tư nhân trong việc giảm phát thải khí nhà kính cũng như là hướng đến 1 cái nền sản xuất lúa gạo. Bình thường là như thế nào? Thưa ông. Yuri đã thực hiện nghiên cứu ở Việt Nam trong nhiều năm rồi. Chúng tôi có hiểu biết về thình hình thực tế. Chuyện sản xuất lúa ở Việt Nam hiện nay cũng như khả năng thực hiện các biện pháp giảm phát thải của Việt Nam. Chúng tôi có thể cung cấp hỗ trợ kỹ thuật để hỗ trợ quá trình này. Thuy nhiên, để đã được thay đổi thực tế, chúng ta cần có sự vào cuộc của Bộ Nông nghiệp Phát triển Đông Thôn trong mục tiêu thực hiện giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa. Thứ 2 là sự tham gia của các tổ chức đổi phương, như Hội Nông Dân, Hợp Tắc Sã, Đơn vị Quản lưỡi Thủy Lợi. Các doanh nghiệp tư nhân đóng vài trò chủ chốt trong việc thực hiện mục tiêu NDC của ngành lố gạo. Yri đang tiên tới tư vấn chính sách, cũng như phối hợp với các tổ chức quốc tế. Nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển biển dưỡng lố gạo, giảm phát thải khí nhà kính và chống bí đổi khí hậu.