 Hoofdstuk 1 van Sherlock Holmes. De Agra Schat. Dit is een LibriVox opname. Alle LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Voor meer informatie of om je aan te melden als vrijwilliger, ga naar LibriVox.org. Opname door Peter Zinn. Sherlock Holmes. De Agra Schat. Der Arthur Conan Doyle. Hoofdstuk 1. De kennis der gevolgtrekking. Sherlock Holmes nam zijn fles van de schoorsteenmantel en zijn werktuig veronderhad zijn inspuitingen uit zijn Marokkijnen voedraal. Met zijn lange, witte, zenuwachtige vingers bracht hij de fijne naald in orde en schoofde Linkermauw van zijn overhand omhoog. Gedurende enige tijd bleven zijn ogen nadenkend op de gespierde voorarm- en polsgericht, die met onttellbare tekenen van inprikkingen als beseit waren. Eindelijk trok hij de scherpe punt terug, drukte de kleine pistom omlaag en zonk met een lange zucht van voldoening in de fluële armstoel terug. Drimaal per dag was ik dit gedurende verschillende maanden getuigen geweest van deze verrichting, maar de gewone was bij mij in dit opzicht geen tweede natuur geworden. In tegendeel, van dag tot dag stond mij het gezicht ervan meer tegen en elke avond verweet ik mij mijn gebrek aan moed om mij er tegen te verzetten. Herhaaldelijk had ik mij redstijdstellig te voorgenomen om mij daarom Trent de nodige opheldering te verschaffen, maar er lag zoveel coole onverschilligheid in het voorkomen van mijn metgezel, dat elk een zich wel in acht zou nemen zich een onbescheidenheid tegenover hem te veroorloven. Zijn kracht, zeggen biedend uiterlijk, en de ondervinding die ik bezat om Trent zijn vele buitengewone eigenschappen. Dit alles hield mij ervan terug en maakte mij besluitenloos om hem in de weg te treden. Maar op bovenvermelde achtermiddag had zij dan te gevolgen van de meer dan gewone en krachtige wijn die ik bij mijn lunch gedronken had, of dat mijn zelfbeheersing ten einde was, gevoelde ik dat ik mij niet langer kon bedwingen. Wat is het vandaag, vroeg ik, morfine of cocaïne? Hij hielf zijn ogen langzaam op van het notitieboek dat hij geopend had. Het is cocaïne, zeiden hij, een oplossing van zeven procent. Zou jij het soms eens willen beproeven? In geen geval, antwoorde ik haastig. Mijn gestel is de campagne in Afghanistan nog niet te boven. Ik kan het nog niet wagen om mij buitengewoon in te spannen. Hij glimlachte om mijn vorige wende zwakte. Welicht opgegelijk, Watson? Zijde hij. Ik vond de stel dat haar invoet fysiek slecht is. Ik, voor mij, vind het echt een zo uiterst prikkelend en opklarend voor de geest dat de latere werking slecht van zeer korte duur is. Bedenk echter, hernam ik ernstig, wat er de gevolgen van zijn. Uw brein mogen, zoals hij zegt, opgewekt en verhelderd worden. Maar het is een pathologisch en ziekelijk proces dat ten zeerste op de longen werkt en ten laatste een permanente zwakte kan teweegbrengen. Gij weet zelf welke een omaangename reactie jij ondervindt. Waarlijk, het sop is de kol niet waard. Waarom zout gij voor een kort voorbij gaan te genoegen een verliesriskeer van de grootste gaven waarmee je bedeelt zijt? Herinner u dat ik niet alleen tot u spreekt als cameraat, maar tevens als geneeskundige die enig sinds voor uw gestel aan sprakelen kan geacht worden. Hij is geen sinds beledigd te zijn. Integendeel, hij voegde zijn vingertoppen te samen en steundde zijn ellebogen op de leuningen van zijn stoel als iemand die garne wens te redeneren. Mijn geest verdet zich tegen alles wat stilstand heet, zeiden hij, geef mij problemen, geef me werk, geef mij het ingewikkeldst geheimschrift of de meest raadselachtige analyse, dan ben ik in mijn eigen atmosfeer. Dan heb ik overwonderbaarlijke middelen te beschikken, maar ik verafschuw de onbeduidende sleur van dat mensel het bestaan. Ik smacht naar geestelijke verheffing. Dat is het ook waarom ik mijn eigen bijzonder beroep gekozen of beter gezegd geschapen heb, want ik ben de enige op dat gebied in de wereld. De enige particuliere detective, vroeg ik, grote ogenopzettende, de enige particuliere consulterende detective, herhaalde hij. Ik ben het laatste en hoogtehof van Napell voor onthullingen, als Gregson of Lestrade of Anthony Jones ten einde raad zijn, iets wat in de meeste gevallen voorkomt, dan wordt de zaak aan mij voorgelegd. Ik onderzoek de data, gelijk een gesworen, en ik sprik dan een oordeel uit gelijk een specialiteit. Ik verlang geen lof bij dusdanige gevallen. Mijn naam figureert in geen nieuwsblad. Het werk zelf, het genoegen een vel te vinden voor mijn eigen zeldzame gaven, is mijn hoogste beloning. Maar jij hebt zelf enige ondervinding opgedaan omtrend mijn methode van werken in het geval van Jefferson hoop. Inderdaad, zei ik, ik was over niets in mijn leven ooit meer getroffen. Ik heb er zelfs een werk over uitgegeven onder het titel een godsgericht. Hij schudde ontstemt zijn hoofd. Ik heb het doorgebladerd, zeiden hij. Eerlijk gesproken kan ik weer niet mee feliciteren. Onthullen is of moest zijn een bepaalde wetenschap en behoorde op dezelfde ongevoelige wijze behandeld te worden. Gij hebt getracht er een romantische tint aan te geven. Iets wat dezelfde uitwerking heeft als of schij een liefdeshistorie of een schaking in de geest van uiklides zou bewerken. Maar de roman was er, antwoorde ik. Ik mocht de feiten toch niet veranderen. Het enige feit in het geval dat een vermelding waardig was was de zeldzame analytische redenering van oorzaken tot gevolgen, waardoor het mij gelukte het kluwe te ontwachen. Het verdrood mij een werk dat ik alleen had uitgegeven met het doel om hem genoegen te doen, al dus door hem te horen criticiseren. Bovendien bekend ik dat ik verstoord was wegen zijn egoisme, waardoor hij scheen te verlangen dat elke regel van mijn vluggeschrift aan zijn bijzondere werkzaamheden had moeten zijn gewijd. Ik had geduwd na de jaren dat ik met hem in Baker Street had samengewoond, meermalen opgemerkt, dat aan het kalm en meesterachtig uiterlijk van mijn medgezel een weinig eidelheid ten grondslag lag. Ik maakte echt er geen tegenwerping, maar zat zwijgend mijn gewond bein te verrijven. Ik had enige tijd geleden er een kogel door ontvangen, en hoewel ik er wederop gaan kon, kondigde het op pijnlijke wijze elke weersverandering aan. Kort geleden heeft mijn praktijk zich zelfs uitgestrekt tot vaste land, zei Holmes na een poos, twijle zijn oude pijp van rozenbomen oud stopte. Ik werd in de laatste week namelijk geraadplicht door François Le Villard, die zoals je waarschijnlijk bekend is, in de laatste tijd op de voorgrond is getreden in dienst van de Franse detectiven. Hij bezit al de Celtische kracht van snelle waarneming, maar hij schiet tekort in de juiste beoordeling daar feiten, en de algemene kennis die onmisbaar is voor de hogere ontwikkeling van zijn kunst. Het geval stond in verband met een testament, en is geen enigszins ingewikkeld. Ik was in Staten op de hoogte te stellen van twee gelijkszordige gevallen, in Te Riga in 1857, en het ander te San Louis in 1871, waardoor hij tot de juiste oplossing gekomen is. Hier is de brief van dankbetuiging voor mijn hulp, die ik hele morgen ontving. Terwijl hij dit zei, vier bij mij een vervrommeld veld buitenlandse papier toe. Ik vier per een haastige blik overheen, waarbij ik niets dan betuigingen van bewondering van de Fransman voor de enige Sherlock Holmes opmerkte. Hij spreekt gelijk een leerling tot zijn meester, zei ik. Oh, hij schat mijn hulp te hoog, zei Sherlock Holmes. Hij bezit zelf grote graven. Hij heeft twee van de drie eigenschappen die voor de werkelijke detectie vereist worden. Hij bezit namelijk opmerkings- en onthullingsvermogen. Hij ontbreekt hem alleen aan kennis, en die kan hij met haar tijd verwerven. Hij is nu bezig met een kleine werken in het Frans te vertalen. Uw werken? Oh, wist jij dat niet? Riep hij lachend. Ja, ik heb mij aan verschijdende handschriften schulden gemaakt. Zij handelen aan alle overtechnische onderwerpen. Hier bijvoorbeeld is er één. Over het onderscheid tussen de as van verschillende soorten tabak. Daarin noemde ik 140 soorten van sigaren, sigaretten en pijptabak, met gekleurde platen die het verschil van as ervan aantonen. Het is een punt dat geregeld in strafprocesen voorkomt en dat vaak als sleutel van het grootste belang is. In diengheid bijvoorbeeld bepaalt kunt zeggen dat de een of andere moord gepleegd is door een man die een indiaanse lunkar rookte. Dat beperkt het terrein van uw onderzoek aanmerkelijk. Voor het gehoefd oog is er evenveel verschil tussen de zwarte as van een tritgenappelie en de witte van een havanna, als tussen die van een kool en een aardappel. Gij bezit een zeldzame gaven van opmerken, merkte ik op. Ik erken haar belangrijkheid. Hier is bij een handschrift over het naastporen van voetstappen met enig opmerkingen om te retten toepassen van de Parijse pleisters, als bewaarsterder indrukken. Dan ziet gij hier een klein curieus boek over de invloed van een onderzoek naar de vorm van de hand, met afbeeldingen van handen van leidekkers, matrozen, kerksnijders, loodwerkers, wevers en diamantslijpers. Het is een zaak van groot praktisch belang voor de wetenschappelijke detectif, vooral in gevallen van onopgevraagde lijken, of voor het naastporen der vroegere antecedenten van misdadigers. Maar ik vervel u zeker met mijn gebabbel. In geen geval, antwoordde ik, het is voor mij van het grootste belang, zei dat ik de gelegenheid heb gehad om uw toepassingen ervan bij te wonen. Maar gij spraakt zo even van opmerkingen en gevolgtrekking. Gewiss vult de ene deze gaven de andere aan. Slechts in geringe mate, antwoordde hij, behagelijk in zijn armstoel achteroverleunend en dikke blauwe rookwolken uit zijn pijp omhoogblazende. Bijvoorbeeld opmerking toot mij dat gij hiddenmorgen naar het postkantoor in de Wickmore Street geweest tijd. Maar gevolgtrekking leert mij dat gij daar een telegram verzonden heeft. Het is waar, riep ik, beide is waar, maar ik bekend dat ik niet inzien hoe gij daartoe gekomen zijn. Het was een plotseling opkomende gedachte van mij en ik heb er met niemand over gesproken. Het is zo eenvoudig mogelijk, merkte hij op, dat hij zich verkneuterende over mijn verbazing. Zelfs zo eenvoudig, dat een verklaring geheel overbodig is. En toch mogen het dienen om u de grens tussen opmerking en gevolgtrekking duidelijk te maken. Opmerking zegt mij dat gij aan de zoveen uur schoen een weinig rode modder hebt. Juist tegenover het postkantoor in de Wickmore Street is de straat opgebroken en aardig gestroyd die men als men zich naar het kantoor begreeft onmogelijk vermijden kan. Deze aard is van bijzonder rode kleur, maar ergens in de omtrek meer gebruikt is. Zie, dat is de opmerking. Het overige is gevolgtrekking. Hoe kwam het genant op de gevolgtrekking dat ik een telegram verzonden heb? Wel, ik weet dat gij gedurende de gantse morgen die ik in uw gezelschap heb doorgebracht. Geen brief geschreven hebt. Tevens zie ik gins in uw geopende lessenaar dat gij postsegels en een pakket briefkaarten voorradig hebt. Waartoe kon gij dan anders het postkantoor binnengaan dan om een depeche te verzenden. Breng nu alle andere factoren met elkaar in verband, dan moet de enige gevolgtrekking die juist te zijn. In dit geval is het zeker zo, antwoorde ik na enig nadenken. En de zaak, zoals gij zegt, aller eenvoudigst. Zou gij het onbescheiden vinden indien ik uw teorie aan een meer ernstige proef onderwerp? Integendeel, antwoordde gij, dat zou mij terughouden om een tweede doserskokken in te nemen. En het zou met verheurige enig probleem dat gij aan mijn oordeel zou willen onderwerpen op te lossen. Ik heb u horen zeggen, dat het onmogelijk is voor een man om enig voorwerp dagelijks te gebruiken zonder de indruk van zijn persoonlijkheid er in die maand op achter te laten dat een geoefend opmerker die zou kunnen ontdekken. Wel nu, ik heb hier een horloosje dat kort geleden in mijn bezit is gekomen. Zou gij zo vriendelijk willen zijn om mij uw oordeel omtrend het karakter of de gewoonte van de laatste eigenaar te zeggen? Ik rijkte hem met horloosje met enig leedvermaak over, want na ik mij overtuigd hield, was de proef onmogelijk en ik had er een lesmede op het oog voor de stellige toon die hij gewoonlijk aansloeg. Hij legde het uurwerk op zijn hand, beschouwde de wijzerplaatszorg vuldig, opende het en onderzocht het werk. Jeest met zijn blote oog, toen met een sterke lens. Ik kon nauwelijks mijn lach bedwingen bij het zien van zijn teleurgesteld gelaad toen hij eindelijk de kast weder sloot en het aan mij terug gaf. Er zijn er nauwerdood enige datums. Merkte hij op. Het horloosje is eerst kort geleden schoongemaakt, iets dat mij van een misdenkbare daadszaken beroft. Gij hebt gelijk, antwoorde ik. Het werd schoongemaakt al volgens het mij weer toegezonden. In mijn hart beschuldigde ik mij met gezel dat hij zijn onvermogen achter een niet beduidende uitvluchtverschol. Welke datums kon hij bij een onschoongemaakt horloosje verwachten? Hoewel onvoldoende is toch mijn onderzoek niet geheel vrachteloos geweest, sprak hij met dromerige halfgesloten ogen naar de zolderingsdarende. Onder verbetering zou ik oordelen dat het horloosje aan uw oudste broer heeft toubehoord, die het van uw vader geerft heeft. Dat leidt gezeker af van de HW op de kast. Zier juist. De W doet uw eigen naam veronderstellen. De datum van het horloosje klimt op tot ontstreeks voor vijftig jaren terug en de initialen zijn even oud als het horloosje zelf. Kostbaarheden gaan gewonelijk op den oudste zonen over en hij traagt in de regel dezelfde naam als de vader. Uw vader is, inderd ik mij goed herinner, rit verschillende jaren overleden. Dientend gevolgen is het horloosje in handen gekomen van uw oudste broer. Zo verre zet hij juist. Zijd ik. Weet je nog meer? Hij was een man van zeer ongestadige en zorgeloze levenswijze. Hij had eens goede veruitzichten, maar hij verschopte zijn geluk. Leefde gedurende enige tijd in armoede met korte tussepozen van voorspoed en nadat hij eindelijk aan de drank verslaat was geraakt steervij. Dat is alles wat ik kan afleiden. Ik sprong uit mijn stoel en hing tenzeerste gekrenkt de camera op en neer. Dat is onwaardig van uw holms, zei ik. Ik zou nooit hebben kunnen geloven dat jij je tot zó iets zou verlagen. Gij hebt onderzoek gedaan naar de geschiedenis van mijn ongelukkige broeder en beweert tans door gevolgtrekkingen tot deze wetenschap gekomen te zijn. Gij kunt toch niet van mij verwachten dat ik geloven zal dat jij dit alles op dit autoloze gelezen hebt? Het is niet vriendschappelijk en om de volle waarheid te zeggen, het heeft iets van charlatanisme. Waar de dokter? Zij heeft vriendelijk. Ik bid u, neem mijn fontschuldiging aan. De zaak als een gewoon vraagstukbeschouwende had ik vergeet hoe persoonlijk en pijnlijk u de oplossing ervan moest wezen. Ik geef u echter de heilige verzekering dat ik nimmer geweten heb dat jij een broeder hebt gehad. Totge met dit horloosje hebt er handgesteld. Maar in de naam van al wat omrijpelijk is, hoe kwam het dan juist tot deze feiten? Ze zijn in elk opzicht juist en waar. Dat is gelukkig. Ik voor mij kon ze slechts waarschijnlijkheden noemen. Ik verwacht er geen sinds zo accurate zullen zijn. Maar het zijn toch niet enkel gissingen? Nee, nee. Ik giss nimmer. Een dwaze gewoonte en meestal schadelijk voor het logisch verband. Wat u zo vreemd toeschijend is dit alleen omdat jij mijn gedachte gang niet volgt of geringen omstandigheden, die velen al de grootste ophelderingen verschaffen over het hoofdziet. Bijvoorbeeld, ik begon te beweren dat uw broeder zorgeloos was. Wanneer jij het beneden gedeelte van deze horloosje kastgades laat, dan merkt jij op dat zij niet slechts op twee plaatsen gedukt is, maar zij is overal geschrampt en bekrast. Door de gewoonte die jij had, om in dezelfde vestzaak ook andere harde voorwerpen. Zoals geldstukken of sleutels te bergen. Hij behoort gewist niet zoveel vernuft toe om de gevolgtrekkingen te maken, dat hij, die zo netjes met een horloosje van vijftig guinies omspringt, een zorgeloos man is. En even min is het zo verwonderlijk te begrijpen dat een man, die een voorwerp van zulke grote waarde erft, niet van middelen onder bloot is. Ik knikte, ten bewijze dat ik zijn redenering volgde. Het is bij pandbeleners in Engeland algemeen gebruikelijk om het nummer van het bewijs met een grafiernaald op de binnenzijde der kast te schrijven. Dit is een maatregel tegen het verlorengaan van het bewijs. Er zijn niet minder dan vier zulke nummers door mijn lens op de binnenzijde der kast zichtbaar. Gevolgtrekking, dat uw broer zeer dikwijls op zwart zaad zat. Tweede gevolgtrekking, dat hij van tijd tot tijd er beter bij zat. Anders zou hij het pand niet hebben kunnen lossen. En tenslotte, verzoek ik u de binnenplaats te bezichtigen, waarin zich het sleutelgat bevindt. Let dan op de duizenden krassen rondom de opening, allen tekenen van het uitglijden van de sleutel. Welke nuchtere man kon die plaat zo hebben toegetakeld? Ik verzeker u, geizelt het hiloosje van een dronkaart nimmer zonder krassen zien. Hij wint het snachts op en laat deze sporen van zijn onvaste hand achter. Vaar blijft nu de mysterie van dit alles? Het is zo klaar als de dag, antwoorde ik. Ik betreure het onrecht dat ik u aan deed. Ik had meer vertrouwen moeten stellen in uw wonderbaardelijk vermogen. Mag ik vragen of hij tans nog op een of andere onderzoek uitmoet? Nee, daarom gebruikte ik de cocaïne. Ik kan niet leven zonder herseninspanning. Waartoe anders dient het leven. Hier voor het raam gaan staan? Was de wereld ooit zo droevervelend en ongenietbaar? Je ziet hoe de gele mist over de straat hangt en langs de zwart geblakarde huizen dwaalt. Wat zou meer hopeloos prosaïs en stoffelijk kunnen zijn? Wat baat het vermogens te bezit de dokter en geen arbeidsveld ervoor te vinden? Mistdaad is iets algemens, bestaan is dit even eens en geen andere dan algemene eigenschappen zijn ook aarde werkzaam. Ik had mijn mond reeds geopend om op deze ontboezaming te antwoorden toen er bescheiden op de deur geklopt werd en onze hospitaar binnen trat. Terwijl zij een visitekaart op het kopere blad troeg. Een jonge dame voor u, sir? Zij ze, zicht op mij met gezellendende. Miss Mary Morstan. Las hij. Hm, ik herinner mij die naam niet. Verzoek de jonge dame boven te komen, missen Zatsen. Nee, ga niet heen, dokter. Ik zou graar ne zien dat ge hier bleefd. Einde van hoofdstuk 1. Opname door Peter Zinn, de Utrecht, Augustus 2010. Hoofdstuk 2, van Sherlock Holmes, de Agra Schat. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Peter Zinn. Sherlock Holmes, de Agra Schat, door Arthur Conan Doyle. Hoofdstuk 2. De beschrijving van het geval. Miss Morstan trat met ferme stap en vrijmoedig voorkomen het vertrek binnen. Zij was een blonde jonge dame, klein van gestalte en zeer smaakvol gekleed. Evenwel was haar gewaad zo eenvoudig, dat elke gedachte aandeelde buitenslood, toch eerder van beperkte middelige puigte. Het bestond uit een kleed van donkergrijze bijge zonder de minste versiering en een klein hoedje van dezelfde kleur, die alleen verlevendigd werd door een witte veder. Haar gelaad was nog regelmatig, nog schoon te noemen. Door haar trekken waren zacht en innemend, terwijl haar grote blauwe ogen zelfzaam geestig en sympathiek waren. Met al mijn ervaring omtrengt de vrouwen, die ik in drie verschillende werelddelen had opgedaan, had ik nog nimmer een gelaad gezien dat meer van beschaafd en gevoelig karakter getuigde. Alleen merkte ik op, dat toen zij zich op de stoel plaatste, die Sherlock Holmes haar aanboot, beveefde, haar hand trilde en zij alle blijkend gaf van innelijke opgewondenheid. Ik ben tot u gekomen, Mr. Holmes, zeiden zij, omdat gij eent mijn de meeste res, Mrs. Cecil Forrester, in staat het gesteld, om in de kleine aangelegenheid met één haar dienstbode in het reinen te brengen. Zij was ten zeerste verrukt wegen uw dienstvaardigheid en bekwameheid. Mrs. Cecil Forrester, herhaalde hij, ja, ik geloof dat ik haar in zijn kleine dienst bewezen heb. Hij betrof echter, als ik mij goed herinner, slechts een hoogst invouwde geval. Zij beschouwde het zo niet, maar van het mijne zou het geditte minste niet kunnen beweren. Ik kan mij nauwelijks een meer vreemd soortige en onverklaarbare toestand voorstellen dan die waarin ik mij bevindt. Holmes vreef in zijn handen en zijn ogen schitterde. Hij lundde voorover in zijn stoel en haf ik achter getrekken. Verhaal mij uw geval, zei hij op korte toon. Ik gevoelde dat mijn toestand enigszins gedwongen werd. Gee zult mij gewist wel willen excuseren, vroeg ik van mijn stoel opstaande. Tot mijn verwondering strekte de jonge dame haar net gehandschoende hand uit, als om mij tegen te houden. Indien uw vriend zo goed zou willen zijn hier te blijven, sprak zij, verhaal hij mij, wélicht een onschatbare dienst kunnen bewijzen. Ik zette mij weer neder. In het kort zijn de feiten als vrogt, hernam zij. Mijn vader was officier in indische dienst, die mij, toen ik nog een kind was, naar het vaderland zond. Mijn moeder was overleden en ik had geen betrekkingen in Engeland. Ik werd echter in een nette opvoedingsgesticht te Edinburgh geplaatst, waar ik tot mijn 17e jaar vertoefde. Toch verkreeg mijn vader, die toen de oudste kapitein bij zijn regiment was, een jaar verlof en kwam naar Engeland. Hij telegrafeerde mij uit Londen, dat hij gezond en wel was aangekomen en nodigde mij uit om onmiddellijk over te komen, terwijl hij mij het Langham Hotel als zijn adres op gaf. Ik herinner mij dat zijn bericht van verlangen en liefde getuigde. Toen ik in Londen aankwam, red ik naar Langham en vernam daar dat kapitein Morsten er logeerde. Toch, dat hij dat vorige avond was uitgegaan en tot nog toe niet teruggekeerd was. Ik wachte de ganse dag zonder iets van hem te vernemen. Desavonds stelde ik op aanraden van de hotelhouder de politie hiermee in Kennis en de volgende morgen plaatste wij een oproep in alle bladen. Onze onderzoekingen leverde echter niet het minste resultaat op. En vanaf die dag, tot opheden, heb ik nooit weder een woord van mijn ongelukkige vader vernomen. Hij kwam naar het vaderland met een hartvol hoop en liefde om er een gerust en vaderlijk genoegen te vinden en insteden daarvan zij bracht haar hand naar haar keel en een korte snik besloot de volzin. De datum? Vroeg Holmes, zijn auditieboek openende. Hij verdween op de 3e december 1878 dus omstreeks tien jaren geleden. Zijn bagage? Bleef in het hotel. Er was echt er niets in dat tot enige opheldering kondienen wat kleren, enige boeken en een groot aantal curiositeiten van de Enderman eilanden. Hij was één der officieren geweest die met de bewaking der daar verbanden misdadigers belast zijn. Had hij één of andere vriend in de stad? Zover wij weten slechts één. Een zekere Major Soto van zijn eigen regiment op de 34e Bombay Inventory. De Major had kort tevoren de dienst waar wel gezegd en woonde te upper Norwood. Wij stelden hem natuurlijk van het geval in Kennes, maar het was hem zelfs onbekend dat zijn medeofficier in Engeland was. Een vreemd soortige geval! Merkte Holmes aan. Het vreemd soortige ervan heb ik u echt er nog niet beschreven. Omstreek zes jaar geleden op de vierde mei 1882 verscheen er een advertentie in The Times waarin gevraagd werd naar het adres van Miss Mary Morstan met de verklaring dat het in haar belang zouden zijn zich bekend te maken. Er werd nog naam, nog adres bijvermeld. Ik was op dat tijdstip juist in het gezin van Mrs. Cecil Forrester als Goevernante in betrekking gekomen. Op haar raad maakte ik per advertentie mijn adres bekend. Nog diezelfde dag werd er door de post een aan mij geadresseerd kartonne doosje bezorgd waarin zich een zeer grote, schitterende parel bevond. Er was geen letterschrift bijgevoegd. Zeker die dag kwam er elk jaar op dezelfde datum een gelijk soortige doos die eenzelfde parel bevatten zonder enige aanwijzing om trenden afzender. Zij zijn door een deskundig onderzocht en deze verklaarde dat zij hoogt zeldzaam en vanbuiten gewoon grote waarden zijn. Gij kunt zelf oordelen hoe vrij ze zijn. Zij opende een platte doos en toonde mij zes der prachtigste parelen die ik ooit gezien had. Uw verhaal is hoogst belangwekkend, zei Sherlock Holmes. Is er nog iets anders gebeurd? Ja, en dat wel juist Heden. Dat is de reden waarom ik tot u gekomen ben. Hedenochtend ontving ik deze brief die gij wellicht wel zult zullen lezen. Dank u, zei Holmes. De envelop ook als het u belieft. Poststempel. Landen S.W. Datum. Jullie zeven. De afdruk van een mansduim in de hoek. Waarschijnlijk van de besteller. Beste kwaliteitpapier, envelop van Sixpans uitpak, een zondelingman. Geen adres. Wees Hedenavond de 7 uur aan de derde pilar C.M.theater. In die geveerde vreestijd brengt dan twee vrienden mee. Gij zit een slecht behandeld meisje en u zal gerechtigheid geschieden. Breng geen politie mede. In die geed dit doet zal alles te vergeef zijn. Uw onbekende vriend. Wel, dat is een zeer aardig geheim. Wat denk jij te doen, Miss Morsten? Dat was juist de vraag die ik u wilde doen. Dan zullen wij zeer zeker gaan. Gij en ik, Dokter Watson is juist de rechte man. Uw briefschrijver spreekt van twee vrienden. Hij en ik hebben reeds vroeger samengewerkt. Maar zou hij willen komen? Vroeg zij met iets, meekend in haar stem. Ik zal mij gelukkig achten en er een eer instellen. Zij heb gejaagd, als ik u in enig opzicht van dienst zou kunnen zijn. Gij zit bij de zeer vriendelijk, antwoorden zij. Ik heb een afgezondet leven geluid en de vrienden berop ik mij zou kunnen beroepen. Als ik om zes u hier ben, zal het naar ik denk vroeg genoeg zijn? Ja, maar vooral niet later, zei Huns. Er rest echt er nog een vraag. Is dit handschrift hetzelfde als dat van de adressen op de dosjes met de parlen? Ik heb ze bij mij, antwoorden zij, terwijl zij hem een hoofddozijn stukjes papier overreikten. Gij zit bepaald in modelclient en zeer correct. Laat ons nu eens zien. Gij leid het papier op de tafel en kijk snel van het een op het andere. Zij zijn met een verdraaide hand geschreven. Behoogde de brief, zei hij onmiddellijk, maar het uit geen twijfel dat de schrijver dezelfde is. Zie eens hoe de ee afgebroken is en beschouw dan de kril van de s. Niet een stellig van dezelfde persoon. Ik zou niet gaan naar eidelen hopen opwekken mis Morsten, maar is er enige overeekkomst tussen deze hand en die van uw vader? In geen enkel opzicht. Dit antwoord verwachte ik. Wij zullen u dus om zes uur verwachten. Wees zo goed en laat mij de papieren behouden. Daar kan ik de zaak in z'n over zien. Het is nu pas half vier. Au revoir, dus. Au revoir, zei onze bezoekster. En met een vriendelijke blik op ons beide verborgt zij haar doos met parlen weder in haar boezem. En verliet haastig het vertrek. Mij voor het venster plaatsende zag ik haar snel de straat aflopen, terwijl haar grijshoedje met de witte veder op een vogel geleg en ze de dichte menigte. Wat een aantrekkelijke vrouw, riep ik uit mij tot mijn metgezel wendende. Hij had zijn pijp weder opgestoken en lag met half gesloten ogen achterover in zijn foutuil. Is zij dat? Vroeg hij op langweilige toon. Ik heb het niet opgemerkt. Gij zet werkelijk een automaat, een rekenmachine. Riep ik. Er is somweil iets bepaald onmenselijks in u. Hij glimlacht de ondeugend. Het is van het grootste belang, antwoordde hij, uw oordeel niet te laten leiden door persoonlijke eigenschappen. Een client is voor mij slechts een eenheid, een factor in een vraagstuk. Op het gemoetwerkende eigenschappen staan een zuivere redenering in de weg. Ik geef u de verzekering dat de bekoorlijkste vrouw die ik ooit gezien heb, werd opgehangen weer als het vermoorden van drie kleine kinderen om hun levensverzekering zo machtig te worden. Ik ben onder mijn bekende een filantropis die omstreeks een kwart miljoen aan de Arme van Londen besteed heeft. In dit geval, echter, ik maak nummer uitzonderingen. Een uitzondering wederlegt de regel. Zijt jij ooit in de gelegenheid geweest om de middel van een handschrift een karakterstudie te maken? Wat is dan uw oordeel omtrend het geschrijf van deze knap? Het is net een regelmatig, antwoordde ik, een man van zaken en tamelijk vast van karakter. Hans schudde het hoofd. Zie dan eens naar zijn lange letters, zei hij. Zij komen nauwelijks boven de gewone uit. Die D kom wel een A en die L wel een E zijn. Mannen van karakter maken altijd een onderscheid tussen hun gewone en lange letters. Hoe onregelmatig zij overigens ook mogen schrijven. Er is besluitenloosheid in zijn kaas en gevoel van eigen waarde in zijn hoofdletters. Ik ga nu even uit. Laten we de enige bezoeken afleggen. Laat mij u dit boek recomanderen. In der merkwaardigste die ooit geschreven werden. Het is het martelaarschap van de man van Wimblede Raid. Ik zal binnen een uur terug zijn. Ik zat in de vensternis met het aangeduide boek in mijn hand. Toch mijn gedachten waren verre van het werk des schrijvers. Mijn gedachten keerden tot onze laatste bezoekster terug. Tot haar glimlach, die diepe gevoelvolle tonen van haar stem dat haar verontruste. Indien zijn zeventien jaar was op het tijdstip van haar vaders verdwijning daar moest zij nu 27 zijn. Een schone leeftijd waarop de jeugd haar zelfvertrouwen verloren heeft en door ondervindingen weinig zoverder geworden is. Zo zat ik te mijmeren. Tot er zulke gevaarlijke gedachten bij mij opkwamen dat ik naar mijn lessen naar snelde en mij ijvrig in mijn verhandeling over patologie verdiepte. Wat was ik? Een armgeneesheer met een zwakke been en nog een zwakker voortuin dat ik aan zulke dingen zou durven denken. Zij was een eenheid, een factor en niets meer. Indien mijn toekomst duister was was het gewis beter om haar als een manderen moeten zien dan te trachten haar door onbereikbare luchtkastelen op te vrolijken. Einde van hoofdstuk 2 opname door Peter Zinn de Utrecht september 2010 hoofdstuk 3 van Sherlock Holmes de Agra Schat deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein opname door Peter Zinn Sherlock Holmes de Agra Schat door Arthur Conan Doyle hoofdstuk 3 op onderzoek Het was half zes eer Holmes terugkwam hij was opgeruimd en zeer goed gemutst iets wat bij hem van tijd tot tijd werd afgewisseld die aan ontsenuwing grensten er schuilt geen groot geheim in deze aangelegenheid zei de hij de koptee aannemende die ik voor hem had ingeschonken de feiten schijnen slechts één verklaring mogelijk te maken wat heb jij er iets opgelost nu dat zou te veel gezicht zijn ik heb een feit ontdekt dat een veronderstelling werd echt dat is alles het is slechts een zeer vagen veronderstelling de naderen bijzonderheden ontbreken er nog aan ik heb zo even in oude nummers van de times gevonden dat Major Schalto van Upper Norwood oudgediende van het 34e regie Bombay inventorie op den 28e april 1882 overleden is het mogen zeer onbegrijpelijk zijn Holmes, maar ik kan niet inzien tot welke onderstelling dit leiden kan niet jij verbaast mij beschouw het dan van deze zijde capitaine Morsten verdwijnt een vijger persoon in Londen die hij kon bezocht hebben is Major Schalto maar je Schalto verklaart niet te weten dat hij te Londen was 4 jaren later sterft Schalto binnen een week na zijn dood ontvangt de dochter van capitaine Morsten een kostbaar geschenk dat jaarlijks herhaald wordt en nu eindigt in een brief die haar als een slecht behandeld meisje beschrijft op welke slechte behandeling kan dit anders doelen dan op de verdwijning van haar vader om middelijk beginnen na Schalto's dood of het moest zijn dat Schalto's erf genaam iets van het geheim weet en een schikking wens te maken hebt geenigd tegenovergestelde theorie maar welke een vreemd soortige gevolg trekking en hoever gezocht waarom zou hij nu eerder een brief schrijven dan 10 jaren geleden bovendien in de brief staat om haar recht te doen wedervaren welke recht wordt daarmee bedoeld de veronderstelling dat haar vader nog in leven is is zeker te gewaagd en van een ander onrecht is u niets bekend er zijn moeilijkheden zeer zeker grote moeilijkheden zij Schalto's nadenkend maar onze expeditie van hedenavond zal ze allen oplossen ha daar is een vierwieler en Miss Morsten zit erin zijt geen rit? dan was het beter dat wij naar beneden gingen want het is er iets over de tijd ik nam mijn hoed en stevigste stok toch merkte op dat Holmes zijn gevolver ik nam en in zijn zakliet glijden het was dus duidelijk dat hij dacht dat ons avondwerk van ernstige aard zou kunnen worden Miss Morsten was in een donkerkleurige mantel gewikkeld en haar zacht gelaad was rustig toch bleek zij zou meer dan vrouw geweest moeten zijn om zich niet een weinig onrustig te gevoelen bij de vreemd soortige onderneming waarvoor wij ons op weg begraven maar toch was haar zelfbeheersing bewondigdenswaardig en zij beantwoorden kort en zakelijk de weinige vragen die Sherlock Holmes nog nodig oordeelde tot haar te richten Major Schotto was een bijzondere vriend van mijn papa zeiden zij zijn de brieven waren altijd vol van toesperingen op de major hij en papa voerden het bevel over de troepen op de Andermann-eilanden daardoor wonen zij geruimertijd te samen in de tijd werd in papa's lessenaar een vreemd soortig papier gevonden wat niemand begrijpen kon ik veronderstel niet dat het van enig aanbelang kan wezen ik dacht echter dat hij het wel licht gaarne zou willen zien en daarom heb ik het meegebracht hier is het Holmes ontvouwde het papier zorgvuldig en streek het glad op zijn knie daarna onderzochten hij het nauwkeurig met zijn dubbele lens het papier is in Indië gefabriceerd zeiden hij het was voor enige tijd op een bord geprekt geweest de tekeningen erop schijnt het ontwerp te zijn het bordgebouw met talrijke zalen en gangen aan de ene hoek staat een met rode ink getekend kruis en links daarboven staat geschreven 3,37 op de linker hoek staan vier kruisjes op een lijn waarvan de arme elkanden raken daarnaast staat in ruwe karakters het teken der vier Jonathan Small Mahomet Singh Abdullah Khan Dost Akbar ik bekende dat ik niet begrijp in welk verband dit met de zaak staat dit is nog niet de minst is het een belangrijk document het is zorgvuldig in een zaakboek bewaard geworden want het is aan beide zijden even helder wij vonden het in zijn zaakboek bewaren het dan zorgvuldig Miss Morsten want het zou ons later van nut kunnen zijn ik begin te veronderstellen dat deze zaak blijkend zal ingewikkelder en van meer tederen aard te zijn dan ik haar in het eerst beschouwd heb ik moet mijn gedachten op nieuwe regelen hij leundde achterover in het rijtuig en ik kon dan zijn gehele houding zien dat hij in zijn gedachten verdiept was Miss Morsten en ik wij onderhielden ons op gedempte toon over onze expeditie en de mogelijke uitslag ervan toch ons metgezel bleef pijnzend en afgetrokken tot aan het einde van de rit het was een avond in september en nog geen 7 uur maar het was een donkere dag geweest en er hing een vochtige doordringende mist over de grote stad gelijk zwarte wolken zweefde de mist over de modderige straten langs het strand drong het licht ter lantaarns slechts met moeite door de nevel heen en weerp een schaars schijnsel over de glibberige bestrating de gele lichtstralen uit de winkelraamen drongen naar buiten door de damp achter gelucht en weerp een spookachtig licht op de menigte daar buiten deze omstandigheid en het doel waarvoor wij ons tussen dat licht en donker voortbewogen maakte mij zenuwachtig en zwaarmoedig ik kon aan het voorkomen van mismorsten zien dat zij onder dezelfde indruk verkeerde Holmes alleen was boven dus danige invloeden verheven hij hield zijn geopend notitieboek op zijn knie en maakte van tijd tot tijd enige aantekeningen bij het licht van zijn zaklantaarn bij de zijdeuren van het lyceumsterder stond de menigte rit in dichte dromen opeen gepakt wij hadden nauwelijks derde pilaar waar wij bescheiden waren bereikt of een klein, donker uitziet levendig man als koetsier gekleed sprak ons aan zeid ga je de partijen die hier komen met mismorsten, vroeg hij ik ben mismorsten en deze twee heren zijn mijn vrienden antwoorden zij hij richtte een paar doordringende en vraagende ogen op ons gij zult het mij tegoeden houden mis zeiden hij op scherpe toon maar het is mij opgedragen u te verzoeken mij uw woord te willen geven dat geen uur met gezellen een antenaar der politie is daar geef ik u mijn woord op antwoorden zij daarop deed hij een schrill gefluit horen waarop onmiddellijk een huurkoetsier naderde met een vierwieler rijtuig en het partier opende de man die ons aangesproken had steeg op de bok terwijl wij ons in het rijtuig plaatsten onmiddellijk zetten de koetsier zijn de paarden aan en wij vloogen als het waren door de miste gestraten onderlingen positie wij reden naar ons onbekende plaats op de uitnodiging van een onbekende of deze uitnodiging was een grap iets wat bezwaarlijk te veronderstellen was of wij hadden alle reden om te denken dat onze tocht groter gevolgen zou hebben mis Morstens gedrag was even vast beraden als anders ik tracht te hard te amuseren met het verhalen van ene gemeener avonturen in Afghanistan maar om de waarheid te zeggen we hebben zelf zo opgewonden en nieuwsgierig dat mij een verhalen niet goed van stapel liepen in het eerst had ik nog enig idee om te trunten richting die ons rijtuig volgde toch wel draa verloor ik gedeeltelijk door onze spoed en gedeeltelijk door de mist en mijn oppervlakke gekennis van Londen de route en wist niets meer dan dat wij een zeer ver weg aflegden Sherlock Holmes daar aan tegen vaalde geen enkele keer en hij prevolde de namen der squares zowel als die der straten en steigen Rochester Road zeiden hij nu Vincent Square nu komen wij uit bij de fossil bridge road wij houden waarschijnlijk deze zijde daar sorry, ja dat dacht ik wel nu zijn wij op de brug ik kan van tijd tot tijd de rivier zien wij zagen werkelijk een strook van de Themes die door de brugland daar aan het bescheren werd maar ons rijtuig snelde voorwaarts en rolde spoedig door een doelhoofd van straten aan de overzijde Wordsworth Road en een gezel Park Hall Lane Stockwell Place Robert Street Cold Harbor Lane het schijnt dat onze taak ons niet naar zeer vastzoelijke wijken roept wij hadden nu inderdaad een onanzienelijke en dubbelzinnige wijk bereikt lange lijnen van donkere huizen werden alleen dof verlicht door de schijnder kroegen die er inmenigde te vinden waren daarop volgden Lana diepingen hoog, elk met een klein tuintje ervoor en toen weder onafzienbare rijen nieuw gebouwde roodstenenhuizen Damten laatste hield ons rijtuig stil voor het derde van een nieuw blokhuizen geen der andere was bewoon en dat waarvoor wij stil hielden was even duisterigst de andere behalve een enke lichtje voor het keukenraam toen we echter aanklopten werd de deur onmiddellijk geopend door een hindoes bediende gekleed in een gele turban witwijde klederen in een gele scherp er lag iets vreemd soortig onpassend in deze oosterse figuur die daar ineen gedoken stond in de gang van een woning van den derde rang de sahiep verwacht u zei hij en juist toen hij dit zijde klonk er uit een of andere kamer een schelle pieperige stem wij zonden wij hierheen kiet moed kar riep deze breng hij onmiddellijk tot mij einde van hoofdstuk 3 Peterzin, de Utrecht november 2010 hoofdstuk 4 van Sherlock Holmes de agraschat deze LibriVox opname behoort tot het publieke domijn opname door Peterzin Sherlock Holmes, de agraschat door Arthur Conan Doyle hoofdstuk 4 de geschiedenis van de kaal hoofdige man wij volgten de indiaan door een morse gegaan tot wij voor een deur de rechterzijde kwamen die hij open duwde een stroom geel-achtig licht viel ons tegemoet en in het midden van die schijn stond een kleine man met een zeer groot hoofd dat met een kring van rood borstelig haar omgeven was en overigens in een glimmend kalen puntkruin uitliep hij vereef zijn handen terwijl zijn gelaadstrekken in voortdurende beweging waren nu eens grijnslaggend dan weder kouend nog een blik in rust de natuur had hem met een hanglip bedeeld en daardoor was de rij zijn ergele onregelmatige tanden al te zichtbaar iets wat hij te vergeefstracht te verbergen door onophoudelijk met zijn hand over zijn onderkaak te vrijven niet tegenstaande zijn de buitengewone kaal hoofdigheid was hij niet ouder dan 30 jaar uw dinaar mis Morsten rip jij herhaaldelijk op schillen toon uw dinaar mijn heren heelig toon binnen een kleine woning mis maar na mijn heer gespaak ingericht een soort oasis in deze beklagend zwaardige wilden is van de zuidelijk londen wij waren alle verbaasd wegen ze het uiterlijk van het vertrek waarin hij ons uitnodigde het geleek in dit onaanzienelijke huis als een diamant van het zuiverste water in koper gevat de rijkste en kostbaarste gordijnen en tapijten bedekten de wanden hier en daar teruggeschoven met een blaas het vloerkleed was ambar kleurig en zo zacht en dik dat de voet erin wegsonk als in een donze bed twee grote tijgerhuiden en een op een standaardstaande hoeka Oosterse tabakspijp gaven het geheel het voorkomen van Oosterse wilden een lamp in de vorm van een zilveren duif ging aan een zeer dunne vergulde ketting in het midden der kamer terwijl zij brandde vervulden zij de lucht met een zachte aromatische geur Mr. Thaddeus Schalto zei de kleine man steeds kouwend en griemlachend zo is mijn naam gij zei dus mrs. Morsten en deze heren deze is mr. Sherlock Holmes en deze Dr. Watson een docker he riep hij opgewonden hebt gij oestetters kop bij u zou ik u mogen verzoeken zou gij zo vriendelijk willen zijn ik twijfels ten zeerste aan mijn hartklep indien gij de goedheid zou willen hebben ik ben er zeker van dat het in de hartaders geldt maar omtrepte klep zou ik u oordeel zeer graag ne vernemen ik luisterde naar zijn hart toch kon niets afwijkends opmerken behalve dat hij zich in een angstige toestand bevond want hij rieelde over zijn gantse lichaam het schijnt normaal te wezen zei de ik gij hebt geen reden u ongerust te maken gij moet mijn angstigheid vergeven mr. Morsten merkte hij op ik leid zeer veel en vreeste altijd ik ben verheugd te horen dat daar geen gevaar voor bestaat indien uw vader meer op zijn hart had gelet mr. Morsten dan waren hij misschien tans nog in leven ik zou de man wel in het galaat hebben kunnen slaan zo zeer verdrood mij deze onhandige opmerking mr. Morsten zette zich neider en haar galaat werd wit tot zelfs haar lippen toe ik gevoelde in mijn hart dat hij overleden was zei zezij ik kan nu alle mogelijke inlichtingen verschaffen vervolgde hij en dat wil ik ook wat mijn broeder Bartholomeus ook mogen zeggen ik ben zo blij dat gij vrienden bij u hebt niet alleen als een geleide voor u maar tevens als getuigen bij hetgenen ik voornemens ben te doen en te zeggen wij kunnen met ons drieën broeder Bartholomeus beter te woord staan toch laat ons er nog politie nog andere ambtenaren in mengen wij kunnen alles voldoende oddeling regelen zonder enige tussenkomst van anderen niet zou broeder Bartholomeus meer hinderen dan publiciteit hij zette zich op een lange zetel en keek ons onderzoekend aan met zijn doffe waterige blauwe ogen wat wij betreft zei Holmes ik zal al wat gij ook mocht willen spreken voor mij houden ik boog mijn hoofd te een teken van instemming dat is goed, dat is goed, zei hij mag ik u een glas kiantie aanbieden mis Morsten of Tokaier andere wijnen hou ik er niet op na wijk eens open trekken? nee, wel nu dan ik vertrouw dat gij geen hindersot hebben van tabaksrook vooral niet van de balsamieke geur van Oosterse Tobacco ik ben een weinig zinwachtig en daarvoor is mijn hoeka een onschat pargeneesmiddel hij hegte een mondstuk aan de grote bol en de rookd werelde onmiddellijke door het roze water wij zaten met ons drieën in een halve cirkel met onze kinnen in de handen geluind terwijl de vreemd zortige dwergachtige snaak met zijn groot hoofd in het midden zat te dampen toen ik het eerst het besluit nam om u deze mededeling te doen sprak hij, zou ik gaar naar mijn adres gegeven hebben, ik vreeste echter dat gij mijn verdoek niet zou vertrouwen en vreemd volk met u zou brengen deswege nam ik te vrij het de zaak zodanig te regelen dan ben we die de Williams u het eerst zouden zien ik stel het volste vertrouwen in zijn discretie en hij had in last om zal hij onvoldaan mocht zijn de zaak niet voor te zetten gij zult deze voorzorg maatregelen en we willen excuseren maar ik ben het enigszins achterdochtig man en ik durf er bijvoegen van vervijnde swaak en er bestaat niets dat meer in strijd is met de esthetica dan een politieman ik heb een natuurlijke afgeer van alle vormen van het ruwe materialisme ik kom dan ook zelf in aanraking met de ruwe menigte ik leef zoals je ziet in het enigszins elegante atmosfeer ik mag mij een beschermer der kunst noemen dat is nu helemaal mijn zwak het is een zeldzame coroll en hoewel een kenner wellicht enige twijfel mocht opperen om trent deze salvatore rosa zo kan dit bij deze bougeroll geen sinds het geval zijn ik behoor gedeeldelijk dat de moderne franse school gij zult mij excuseren mr. Schotow zijt er nu mismorsten maar ik ben hier op uw verzoek om iets te vernemen wat gij mij wens meeden te delen het is er iets zeer laat en ik wens te ons onderhoud zo min mogelijk te rekken er zal toch nog enige tijd wat we nodig zijn antwoorden hij wat we zullen gewist naar norwoed moeten gaan en broeder Bartolomeus bezoeken we zullen er gezamenlijk heen gaan en zien wat wij het broeder Bartolomeus kunnen krijgen hij is zeer boos op mij wegenst de weg die ik gekozen heb toch die mij rechtvaardig toeschijnt ik had nog gisteravond zeer hoog geworden met hem oh, gij kunt u niet voorstellen wat een verschrikkelijke jong he is als hij boos is indien we nog naar norwoed moeten onmiddelijk op weg begraven wacht ik op te merken hij lachte tot zelfs zijn oren vuurood waren wat zou bezwaarlijk gaan riep hij, ik weet niet wat hij zou zeggen als ik u zo plotseling bij hem bracht nee, ik moet u voorbereiden door u te tonen op welke voetwee metel kan er staan in de eerste plaats moet ik u zeggen dat er verschijnen punten in de geschiedenis zijn die mij zelf op bekend zijn ik kan u dus de feit te slecht medelen voor zover ik er mee vertrouwd ben mijn vader was zoals jij zeker iets gegist hebt maar je hoort John Sholto vroeger in indische dienst hij nam ongeveer 11 jaar geleden zijn ontslag en vestigde zich upon the cherry lodge de upper norwoed hij had fortuin gemaakt in indië en bracht een aanzienlijke somgeld een grote verzameling postbare zeldzaamheden en een gans gevolg van ndlandse bediendemeden onder deze omstandigheden kocht hij zich een huis en leefde in grote wilden mijn tweeding broer Bartholomeus en ik waren zijn enige kinderen ik herinner mij nog zeer goed de sensatie die de verdwijning van kapitein Morsten veroorzaakte wij laatste de bijzonderheden ervan in het bladen en weten we dat hij een vriend van onze vader was geweest bespraken wij het geval openlijk in zijn tegenwoordigheid dan was hij gewoon met ons over het gener met hem gebeurd kon zijn te redeneren nooit veronder stelden wij voor één ogenblik dat hij het gehele geheim in zijn eigen hart verborgen hield dat van alle mensen hem alleen het lot van Arthur Morsten bekend was wel wisten wij dat enige geheim enig bepaald gevaar onze vader bezwaarde hij was steeds zeer beangst om alleen uit te gaan en hij hield altijd twee prijsvechters als portiers van Pondicherry Lodge Williams die u heerdenavond gereden heeft was een hunner hij was eens een kampioen update van Engeland onze vader wilde ons nimmer zeggen wat het was dat hem zo beangstigde maar hij legte altijd een grote afkeerende dag voor mannen met houtbenen bij zekere gelegenheid vuurde hij in zijn revolver op zo'n gebrekke geaf die niets anders bleek te zijn door een rustig besteller die in boodschap kwam verrichten het koste ons een aanziemelijke som om de zaak te sussen mijn broer en ik beschouden dit enkel als een griel van mijn vader maar later voorvallen hebben ons oordeel daarom 30 en 60 wijzigt in het begin van 1882 ontving mijn vader een brief uit Indië hij was op de grot werd hij bezwijmde bijna aan de ontbijttafel toen hij hem opende en vanaf die dag bleef hij sukkelen tot aan zijn dood wat die brief behelsten werden wij niet meer gewaar maar toen hij hem in de hand hield merkte hij op dat hij kort en met een krabbelend schrift geschreven was hij had reded sederd jaren aan toenemende spring geleden maar nu werd hij snel minder en tegen het eind van april werd ons meegedeeld dat hij hopeloos was en dat hij een laatste onderhoud met ons wensen te hebben toen wij zijn kamer binnen traden werd er de kussens overeind gehouden en ademde hij zwaar hij verzocht ons de deur te sluiten en ons elk aan ene zijde van het bed te plaatsen toen greep hij onze handen en deed ons een merkwaardig bekendnis met een stem die evenweer afgebroken werd door ontroering als door zijn lijden ik zal trachten u die met zijn eigen woorden weer te geven ik heb slechts één zaak zeiden hij die mij in dit uiterste ogenblik bezwaard dat is mijn behalteling van morstens arme wezen de verwenste gelddors die mijn gemoed gedurende mijn ganze leven beheerst heeft onthield haar ten schat waarvan minstens de helft haar toe behoorde en toch heb ik er voor mij zelf geen gebruik van gemaakt zo verblind en onzinnig is de gierigheid het enkel bewustzijn van het bezit was mij zo dierbaar dat ik er niet toe kon besluiten dit met een ander te delen ziet deze krans met paarle bezet naast de kininefles zelfs daarvan kon ik niet scheiden hoe word ik hem wat achtergehouden om hem aan haar te zenden gij, mijn zoons zult haar een eerlijk deel geven van den agra's gat toch zent haar niets, zelfs niet deze kans al voor als ik zal gestorven zijn er zijn wel mensen evenziek geweest als ik dan die toch weder hersteld zijn ik zal u zeggen op welke wijze morsten overleden is vervolgde hij het gedurende vele jaren aan een hartkwaal geleden toch die zorg volde geheim gehouden ik alleen wist het toen wij te samen in indië waren kwamen wij door een merkwaardige samenloop van omstandigheden in het bezit van een onmetelijke schat ik pracht die naar engeland en op de avond van morstens aankomst kwam hij ter stond hierheen om zijn aandeel op te eisen hij kwam van het station en werd binnengelaten door mijn trouwe lal choudar die nu dood is toen en ik kreeg een verschil omtrent de verdeling van de schat en wij kregen hoge woorden morsten was in een opwellende toren uit zijn stoel overeind gesprongen toen hij plotseling zijn hand op zijn zijde drukt zich gelaten werd donker rood en hij viel achterover met zijn hoofd tegen de kist waarin de schat geborgen was toen ik mij over hem heen boog zag ik tot mijn ontzetting dat hij dood was lange tijd zat ik half voorbijsterd te bedenken wat ik zou vervangen het spreekt vanzelf dat mijn eerste gedachte was om hulp te roepen maar ik kon niets anders verwachten dan dat met mij zouden beschuldigen hem vermoord te hebben de aan zijn dood vooraf gegaan het twist en de wonden aan zijn hoofd zouden ten ergste tegen mij getuigen daarbij kwam dat een gerichtelijk onderzoek noodzakelijk enige feiten ontremt de schat moest aan het licht brengen die ik ten koste van alles geheim wilde houden hij had mij gezegd dat geen sterveling wist waarheen hij zich begreven had hij kwam mij dus onwaarschijnlijk voor dat iemand dit dan ooit gewaar zouden worden terwijl ik nog over de zaak zat te pijnzen zag ik toen ik mijn hoofd ophief mijn bediende lal choudaar op de drempel ter kamer staan hij sloopt naar binnen en gremdelde de deur vrees niet Sahib vlaagde hij geen levend wezen behoefte weten dat hij hem gedood hebt laat ons hem verbergen en wie zal hem vinden gered Sahib vervolgde hij dat hij twist met hem had en eventueel hoorde ik de slag maar mijn lippen zijn gezegeld alle slapen, laat ons hem te samen wegbrengen dat was voldoende om mij een besluit te doen nemen en die mijn eigen bediende niet aan mijn onschuld kon geloven hoe kon ik dan hopen aan de uitspraak energie te ontkomen lal choudaar en ik wij begroeven die nacht de vol vond de geheimzinnige verdwijning van kapitein Morsten naar mijn bekentenis kon jij oordelen dat met mijn nauwelijks omtrend het geval kan hard vallen mijn fout ligt in het feit dat wij niet slecht het lijk verborgen maar tevens de schat en dat ik even zeer Morstens aandeel als het mijne heb achtergehouden daarom wil ik tant beide uitkeren breng u oren dicht bij mijn mond de schat is verborgen in op dit algeblik kwam er een verschrikkelijke verandering op zijn gelaat en staar de woest voor zich uit zijn tanden klapperde en hij gilden met een stem die ik nimmer vergeten zal hou hem buiten, om een hebels wil hou hem buiten wij kikken naar het raam achter ons waarop zijn blik gevestigd was daar staarde ons een gelaat aan vanuit de duisternis wij konden de neus zich in het glas gedrukt het was een gebaard, haren gelaat vrede ogen en een misdadig uiterlijk mijn broeder en ik snelden naar het venster maar de man was verdwenen toen wij tot onze vader terugkeerden was zijn hoofd op de borst gezonken en stond zijn polst stil wij toen zochten de ganze nacht de tuin toch vonden geen ander teken van de inderinger dan één voetstap in het bloembed onder het raam spoedigrechter kregen we een ander meer treffend bewijs dat geheime machten om ons heen aan het werk waren desmorgens we hebben van onze vader open gevonden het zijn een kasten en kisten doorzocht en op zijn borst was een stuk papier bevestigd met de woorden het teken der vier nummer werden wij gewaar wat deze volzin betekende nog wie de geheime bezoeker geweest was zover wij kunnen oordelen was er niets gestolen geworden hoewel alles doorzocht was mijn broeder en ik prachten dit vreemd soortig geval natuurlijk in verbat met de angst die mijn vader gedurende zijn leven vervolgd had maar het was nog steeds een geheim voor ons hier zweeg de kleine man om zijn hoeka weder aan te steken en bleef toen een poos in diep gepijns verzonken doorroken wij hadden allen met de grootste belangstelling naar zijn zeldzaam verhaal geluisterd bij het kort verhaal van haar vaders dood was miss morsten doodsbleek geworden en vriest ik een ogenblik dat zij een zwijm zou vallen ze herstelde echter toen ik haar een glas water ze drinken gaf shellok holms leunde achterover in zijn stoel met afgetrokken voorkomen en half gesloten oogleden toen ik mijn ogen op hem vestigde dacht ik haar onwillekeur gegaan hoe hij nog diezelfde nacht geklaagd had over de eentonigheid des levens hier tenminste was een vraagstuk waardoor hij zijn bedrevenheid zou nodig hebben miste studies showto keek ons beurtelings aan met welgevallen wegenste indruk die zijn verhaal op ons gemaakt had en hulde zich voortdurend in de rookwolken uit zijn pijp mijn broeder en ik zeiden hij waren zoals jij wel denken kunt tenzeerste nieuwsgierig naar de schat waarvan mijn vader gesproken had weken en maanden groeven wij de gantse tuin om zonder echter iets te ontdekken het was om haar wel ziddig van te worden er moeten denken dat mijn vader juist gestorven was op het ogenblik dat hij de schelplaats wilde noemen wij konden de omvang van de vermiste schat beoordelen naar het snoer dat hij er van afgenomen had over dit snoer spraken mijn broeder Bartholomé en ik herhaaldelijk een zeer grote waarde en hij kon er niet van scheiden want mijn broeder was wel enigszins met de gebreken mijn vaders behupt daarbij dacht hij dat als wij afstand deden van het snoer dit ons ten laatste nog in ongelegenheid zou kunnen brengen alles waardoor ik hem bewegen kon was dat hij mij toestond mis morstens adres uit te forsen en haar op vaste datum een losgemaakte parel toe te zenden oplat zij tenminste nimmer gebrek zou hoeven te leiden dat was zeer braaf van u merkte zij op de kleine man maakte een afwereld gebarm met de hand wij waren nu schuldenaars zijde hij, zo beschouwde ik het minste hoewel broeder Bartholomé is het niet uit dit oogpunt beschouwde wij waren zelf rijk genoeg ik begeerde niet meer bovendien zou het ongevoelig zijn geweest om een jong meisje zo te behandelen le mauve goman okrim zegt de Franse spreekwijzer terecht het verschil in onze mening om trend deze aangelegenheid ging zover dat ik het raadzaamst vond om kamers voor mijzelf te huren en zo verliet ik Pondicherry Lodge terwijl ik den oude Kiet Moetgar en Williams met mij nam gisteren echter vernam ik dat er een hoogst belangrijke gebeurtenis had plaatsgehaald de schat was ontdekt geworden ik stelde mij onmiddellijk in gemeenschap met mis morsten en tans rest ons nog slechts naar Norwood te rijden en ons aandeel te vragen ik stelde broeder Bartholomees gisteravond met mijn zienswijze in kennis dus zullen wij zoal geen welkomen dan toch verwachten bezoekers zijn Mr. Thaddeus Schotter is weg terwijl ook wij nadachten over de nieuwe loop die de geheimzinnige zaak tans genomen had Holmes was de eerste die over eind sprong gij hebt van begin tot eind goed gehandeld, zei de hij en het is wel mogelijk dat wij in staat zullen zijn enig diensten bewijzen door enig licht te verspreiden wat u nog duister is maar zoals mis morsten zo even terecht opmerkte het is reeds laat en het waren het beste zaken zonder uitstel door te zetten onze nieuwe kennis rolde de slang van zijn hoeka op en haalde van achter een gordijn een zeer lange gevoerde kapmantel met astrakant kraag en beleggels te voorschijn deze knoopte hij tot bovendicht niet tegenstaan het weder zeer zacht was en voltoeide zijn toilet door een muts van konijnevel op te zetten welke afhangende kleppen zijn oren bedekten zodat er niets van hem te zien was dan zijn beweegelijke en scherp getekende gelaad mijn gezondheid is enigszins zwak zei de hij terwijl hij ons in de gang voor uit liep ik ben genootzaakt met een zeer steun achter nemen onze rijtuig wachten voor de deur en de kutsier die vanaf verwittigd scheen te zijn reed daar stond zo snel de paarden draven konden heen thadde je shot op praten onophouderlijk met een stem die boven het gerade op der wielen uitklonk Bartolomees is een vernuftige jongen zei de hij hoe dint hij wel dat hij achter kwam waar de schat zich bevond hij was tot de conclusie gekomen dat hij binnen huis moest wezen en daarom mat en berekenen hij de cubieke afmeting van het huis onder andere zaken bevond hij dat de hoogte van het gebouw 74 voetbedroeg maar toen hij de hoogte van alle vertrekken afzonderlijk bij eentelde en dedikte er zoldering door middel van een boor en die van de verkregen som afdrok leverde deze niet meer dan 70 voet op er kwam dus 4 voet tekort en deze konden zich bijgevolg slecht in de top van het gebouw bevinden hij sloeg dus 1 opening en het plafond van de bovenste kamer en daardoor kwam hij op een daarboven gelegen kleine vliering die verzeegeld en aan niemand bekend was in het midden daarvan stond de kist waarin de schat zich bevond op 2 schragen hij liet hij door de opening omlaag en daar staat zij tans hij schat de waarde der juwelen op niet meer dan een half miljoen pond sterling bij het vernemen van dit reuzachtige bedrag kijken wij elkaar met wijd geopende ogen aan Miss Morsten zou dus indien wij haar rechten konden bewijzen van een behoefte gegroevernante in de rijkste erfdochters van Engeland worden het was gewist de plicht van een wel menend vriend om zich over zulk een tijding te verheugen en toch schaam ik mij te bekennen wat ik door zelfsucht bevangen werd en mijn hart zo zwaar werd als lood ik stamelde enig ontsamahangen de woorden van gelukwensen en zat toen zwijgend met gebogen hoofd doof voor het gebabbel van onze nieuwe kennis en ik was ten zeerste verheugd toen ons rijtaag met een schok stil stond en de kutsier van de bok sprong om het portier te openen dit is Pond and Cherry Lodge Miss Morsten zij miste Thaddeus Scholto terwijl hij haar bij het uitstijgen behulpzaam was einde van hoofdvervangen einde van hoofdstuk 4 opname door Peter Zinn de Utrecht november 2010 hoofdstuk 5 van Sherlock Holmes de Agra's gat deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein opname door Peter Zinn Sherlock Holmes de Agra's gat door Arthur Cullandoyle hoofdstuk 5 het drama in Pond and Cherry Lodge het was om straks 11 uur toen wij dit einddoel van ons nachtelijk avontuur bereikten wij hadden den vochtig een mist van de grote stad achter ons gelaten en de avond was zeerschong er woeien zoelen wind uit het westen en de wolken dreven snel langs het uitspansel terwijl de halve maan van tijd tot tijd daar tussenzichtbaar was het was helder genoeg om tot op enige afstand te zien maar toch nam Thaddeus Scholto een der rijtaaglantaarns ten einde ons beter voorten lichten Pond and Cherry Lodge stond op eigen grond en was omgeven door een zeer hoge stenenmuur die van boven met glasscherven voorzien was een enkele kleine met ijzer beslagen deur vormde de enige ingang op deze deur klopte onze gids op eigenaardige wijze die is daar gierp een grove stem van binnen ik ben het McMurdo ga ik het mijn teken toch wel men vanaam een grommend geluid en het aramelen van sleutels de deur ging krakend open en een klein in-een gedrongen man stond in de opening terwijl het gele licht van de lantaarn op zijn terugstotend gelaat en gluipende wantrouwige ogen viel ga je hier Mr. Thaddeus maar wie zijn de anderen ik heb onttrend hen geen orders van mijn meester ontvangen niet McMurdo, ga je verbaasd mij ik zei er toch gister aan mijn broeder dat ik enige vrienden mee zou brengen hij is heet er nog niet uit zijn kamer geweest Mr. Thaddeus, en ik heb dus geen orders ga je weten me zeer goed dat ik mij stip daarnaar te gedragen heb ik kan u binnenlaten maar uw vrienden moeten blijven waar ze zijn dit was een onverwachte hinderpaal Thaddeus shot ook ik hulpeloos om zich heen dat is toch te erg van u McMurdo zeiden hij wanneer ik voor hen in sta is dit toch voldoende voor u hier is de jonge lady ook zij kan op dit uur toch niet buiten wachten het spijt mij zeer Mr. Thaddeus zei de portier onverbiddelijk deze lieden kunnen uw vrienden zijn maar daarom nog niet van mijn meester hij betalt mij goed om mijn plicht te betrachten en dat zal ik dus ook doen ik ken geen uur vrienden oh ja, dat doet gij wel met Murdo, en riep nu Sherlock Holmes ik kan niet denken dat je me vergeten hebt herinnerd gij u de namoteur die drie ronde met uw vocht bij de wedstrette Ellison, nu vier jaar geleden wel Mr. Sherlock Holmes riep nu de prijsvechter hoe is het mogelijk dat ik u niet herkende indien gij in plaats van daar te blijven staan voor uitgekomen waard en mij die een kaakslag van u gegeven had dan zou ik u ongetwijfeld ter stond herkend hebben gij hebt u toen kranig gehouden gij had het ver kunnen brengen indien gij u op het boksen had toegelegd gij ziet Watson dat ik als alles mij mocht tegenstaan nog een ander broep kan kiezen zij hulms lachend ik ben er zeker van dat onze vriend ons nu niet in de kausel laten staan zeker, komt gij binnen sir gij met uw vrienden antwoorden de portier het spijt mij wel Mr. Thaddeus maar mijn orders zijn strikt ik moest eerst weten wie uw vrienden zijn Erik en Binnelid van binnen voerden een met kiezelbestrooid pad door een eenzaam veld naar een hoog lompgebouw dat geheel in de schaduw lag de grote omvang van het gebouw gevoegd bij zijn duister voorkomen en de dodelijke stilte die haar heerste sloeg ons koud om het hart zelfs Thaddeus Sholto scheen niet op zijn gemak te zijn en de rantaaren beefden in zijn hand ik kan het niet begrijpen zeiden hij er moet een vergissing plaats hebben ik deel de Bartholomees duidelijk mede dat wij hier zouden komen en toch is er geen licht aan zijn venster ik weet niet wat ik ervan denken moet houdt hij altijd zo zijn belofte vroeg homes hij heeft de gewoonte meis vaders overgenomen hij was de bevoorrechte zoon en somweilen denk ik dat mijn vader hem meer geopenbaard heeft dan mij daar waar nu de maan op schijnt is Bartholomees venster ik geloof niet dat het binnen licht brandt nee, zei homes maar wel zie ik een schijnt van een licht door dat kleine venster naast de deur oh, dat is de kamer waar de oude huishoudster Mrs. Burnstone zit zij kan onze alles van vertellen toch stil, wat is dat hij hield de lantharen omhoog en zijn hand weefde zo danig dat wij als het ware te midden der flickerende lichtstralen stonden Miss Morstan greep mijn hand en wij beleefden alle met kloppend hart staan luisteren uit het grote, donkere huis klonk ons het afgebroken angstgeschrij in haar vrouw tegemoet dat is Mrs. Burnstone zij shotto zij is de enige vrouw in huis wacht hier, ik zal in een ogenblik terug zijn hij snelde op de deur toe en klopte op zijn bijzondere wijze wij zagen dat een oude vrouw hem binnenliet en van vreugde opsprong toen zij hem zag oh, Mr. Thaddeus, wat ben ik beleiden dat jij gekomen bent? riep zij herhaaldelijk wij hoorde haar gebabbel totdat de deur gesloten was en haar stem in een verwijderd gegons wegsteer onze gids had de lantharen in ons bezits gelaten Holmes onderzocht bij het lichter van het huis en de grote puinhopen die er omheen lagen Miss Morstan en ik stonden naast al kander en haar hand rustte in de mijne de liefde is toch een wonderlijk iets want hier stonden wij die Okander voor deze dag nog nooit gezien hadden tussen wie nog nimmer een woord of blik van genegenheid gewisseld was en toch zochten zich in dit uur van ongerustheid ons beide handen later heb ik mij erover verwonderd maar toen scheen het mij de natuurlijkste zaak ter wereld en zoals zij mij dik was verhaalden gevoelde ook zij zich instinkt matig hertoegedreven om de bescherming te zoeken zo stonden wij dus hand in hand als twee kinderen en ondanks al de duistere zaken die ons omringden eerst ervreden in onze harten wat vreemd soortige plaat zeiden zij om zich heenzienden het schijnt alsof al de mollen van Engeland hier losgelaten werden ik heb eens iets sorts gelijks gezien in de omtrek van Ballarat waar de ontginners aan het werk waren geweest en om dezelfde reden zij Holmes dit zijn de sporen daar schatzoekers zij moet bedenken dat zij haar gedurende zes jaren naar gezocht hebben geen wonder dus dat de bodem eruit ziet als een grind groeven op dat ogenblik vloog de huis deur open en kwam Thaddeus Sholto met uitgestrekte handen en met het voorkomen van de grootste angst en ontsteltenis op ons toelopen er is iets niet in de haak met Bartholomeus wiep hij ik ben bang, mijn zelen we kunnen dat niet doorstaan hij was inderdaad half dood van angst en zijn zwak gelaad dat even uit de grote astrakant kruig de voorschijn kwam gelijk voorkomen op dat van een bang gemaakt kind kom aan, naar binnen zij Holmes op zijn korte gebiedende toon ja, doe dat smeekt Thaddeus Sholto ik gevoel mij werkelijk niet in staat om maatregelen te nemen wij volgden hem gezamenlijk in de kamer der huishoudster die ter linkerzijde van de gang was gelegen de oude vrouw liep op en neer met een onrustige blik maar de verschijning van Miss Morsten had een calmerende uitwerking op haar God, zijgen u lief, kam gelaad riep zij zenuwachtig snikkend het doet me goed u te zien oh, wat heb ik heet in een dag vol angst doorgemaakt onze metgezel greep haar mageren door het werk vereelte hand en sprak op zachte, liefde rijke toon, bemoedigende woorden tot de oude vrouw mijn meester heeft er opgesloten en wil mij geen antwoord geven verklaarden zij de ganze dag heb ik gewacht of ik ook iets van hem zou vernemen want hij is gewoon zeer dikvels alleen te blijven maar een uur geleden maakte ik me zo de aandacht ongerust dat ik het waagde naar boven te gaan en door het sleutel gehad te kijken ga je moet naar boven gaan Mr. Thaddeus ga je moet u zelf gaan overtuigen ik heb Mr. Bartholom met je shoulder gedurende 10 jaren in vreugde en leed gezien maar ik zag hem nog nooit met een gelaten straks Sherlock Holmes nam de lamp en ging ons voor want Thaddeus shoulder standen klapperde hoorbaar hij was zo zeer geschokt dat ik mijn hand door zijn arm moest teken toen hij de trap opstrompelde want zijn knieën beefde twee malen haalde Holmes op de trap zijn lens uit zijn zak en ongezocht nauwkeurig enkele vlekken toen hij niet anders dan stof toeleken op de kokosnoten trap looper hij stapte langzaam van de ene treed op de andere terwijl hij de lamp in de laagte hield en opletend naar links en rechts keek Miss Morsten was beneden bij de angstige huishoudster gebleven de derde trap voorde naar een tamelijk lange gang waarin rechts een groot indiaans geweven schilderstuk hing en links drie deuren zichtbaar waren Holmes liep die door met dezelfde onhoorbare stap terwijl wij hem op de voet volgden de derde deur was degene die wij zochten Holmes klopte aan zonder enig antwoord te ontvangen en tracht het toen de kruk om te draaien en haar open te duwen zij was echter aan de binnenzijde met een zeer zware grendel gesloten iets dat wij konden zien toen wij de lamp er vlak voor hielden daar de sleutel achter uit het slot genomen was was het sleutel gehad niet geheel dicht Sherlock Holmes legde zijn oogher tegen en zich onmiddellijk met ingehoud adem overreint hier schuilt iets duivelachtig achter Watson zijde hij meer opgewonden dan ik hem nog ooit gezien had wat maakt Geijer uit op? ik keek door de opening en tijns de ontzet terug de maanden schijn viel in de kamer zodat deze schemerachtig verlicht was mij aanstarende en als het ware in de lucht zwevende doordien beneden alles in de schaduw lag hing daar een gelaat hetzelfde als dat van onze metgezelsteid is hetzelfde grote glimmende hoofd dezelfde kring van rood borstelig haar en hetzelfde bloedloze gelaat maar de trekker ervan waren tot een afschuwelijke grimlag verwongen die het geheel op een lach aan doodshoof deden gelijken het gezicht geleek echt er zo sprekend op dat van onze vriend dat ik naar hem omkeek om mij te overtuigen of hij inderdaad nog bij ons was toen herinnerde ik mijn plotseling dat hij ons gezegd had dat hij en zijn broeder tweelingen waren dat is verschrikkelijk zei ik tot Holmes wat staat ons te doen de deur moet geopend worden antwoorden hij en dit zeg gende wiep hij zich met al zijn kracht er tegen zij kraakte en dreunden toch weet ik niet nu duwden wij haar te samen met alle inspanning naar binnen en ten slot de vloog ze open en stonden wij in de kamer van Bartholomew's Sholto deze kamer scheen tot decoratorium te zijn ingericht er stond een dubbelerij van gesloten glazen, flessen en potten op de plank tegenover de deur en de tafel was beladen met spirituslampen, toetsstenen en retorte in een hoek stonden omgevlochten kruiken met scherpe zuren één daarvan is geen gebarste of gebroken te zijn want er was een donkerkleurig vocht uitgelekt en de lucht was vervuld met een buitengewoon scherpe, tearachtige reuk aan één zijde der kamer waren enige aangebracht voor een ladder en daarboven bevond zich een opening in de zoldering groot genoeg om een man door te laten aan de voet van deze treden lag een lang taal, blijkbaar op onverschillige wijze weggeworpen bij de tafel zat de eigenaar van het huis in één gedoken in een houten armstool met zijn hoofd op zijn rechter schouder gezonken en dien spookachtige afschuurlijke lach op zijn gelaat hij was stijf en koud en was blijkbaar eens sedat verschijden in uren gestorven naast zijn hand op de tafel lag een vreemd zwartig instrument een bruine, knoestige stok met een stenen knop in de vorm van een hammer die op riewe wijze met bamboestroken aanverbonden was daar neven lag een stuk papier waarop enige woorden gekrabbelt waren Holmes weerp er een blik op en rijkte hij toen naar mij over gij ziet zijde hij met een veel betekenende oogopslag bij het licht van de lantaren las ik met een schok van ontzetting het teken der vier ins hemelsnaam wat betekent dit? vroeg ik het betekent moord antwoordde hij den dode naderende ha! ik verwacht het! zie hier! hij wees naar een donkerkleur gedoorn die juist achter het oor uit de huidstak het schijnt wel een doorgaard het schijnt wel een doorgaard het schijnt wel een door aan te zijn zijde ik dat is het ook hij mocht hem er vrij uithalen want hij is vergiftig ik nam het voorwerp tussen vinger en duim het liet zo gemakkelijk los dat er nauwelijks een teken achterbleef een kleine droppel bloed toonde aan waar de punt was doorgedrongen dit is alles een onbegrijpelijk geheim voor mij zijde ik het wordt mij hoe langer hoe meer onverklaarbaar in tegendeel antwoordde hij het heldert elke hoge blik al meer op er ontbreken mij slechts enige aanweziging om een voorkomen samenhang het geval vast te stellen wij hadden zei dat wij de kamer waren binnengedrongen bijna de tegenwoordigheid van onze medgezel vergeten hij stond nog op de drempel als de verpersoonlijk de ontzetting zijn handen vringende en in zichzelf klagende plotseling echter schreeuwde hij met een doormerk en been dringende stem de schat is weg ze hebben hem de schat onderhoofd daar is de opening waardoor wij hem omlaag lieten ik was hem daarbij behulpzaam ik heb hem het laatst gezien ik verliet hem hier gisteravond en toen ik de trap afging hoorde ik hem de deur sluiten op welk uur was dat? om tien uur en nu is hij dood en zal de politie geroepen worden en zal mijn mijverdenker de handen gehad hebben oh ja daar ben ik zeker van maar jij denkt toch zo niet heren nee gewis jij denkt niet dat ik het geweest ben zou ik u dan wel hierheen gebracht hebben oh hoevee oh wee ik weet zeker dat ik krankzinnig word hij zwijde met zijn armen en stampt hem met zijn voeten in de grootste overspanning jij hebt niets te vrezen mr Schotel zij holms hem vriendelijk de hand om de schouder legende volg mijn raad rij snel naar het station om de zaken aan de politie mede te delen bied hen aan om hij in alles te diensten te zijn wij zullen hier uur terugkomst afwachten einde van hoofdstuk 5 opname door petersin te kalsroe november 2010 hoofdstuk 6 van Sherlock Holmes de agra schat deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein opname door petersin Sherlock Holmes de agra schat door Arthur Conan Doyle hoofdstuk 6 Sherlock Holmes maakt gevolg trekkingen en nu Watson zij holmt in zijn handenverrijvende hebben wij een half uur voor ons laat ons er een goed gebruik van maken het geval is zoals ik u er iets gezegd heb voor mij er iets bijna compleet maar wij mogen niet te veel meer op ontselver vertrouwen hoe eenvoudig de zaak tantshoek schijnt kan er toch nog het ene dan naar achter schuilen eenvoudig liep ik gewiss antwoorden hij met het voorkomen van een professor in de schijkkunde die voor zijn klas doceert zet u in Ginzenhoek neerder op dat uw voetstappen de dingen niet in de war brengen en nu aan het werk in de eerste plaats op welke wijze zijn die lieden hier binnen gekomen en weer er vertrokken de deur is zeer dat een vorige avond niet geopend geworden hoe staat het met het fenster dit zeg gende naderde hij met de lamp in zijn hand terwijl hij onderwijls en opmerkingen overluid herhaalde toch eer tot zichzelf dan tegen mij het raam is aan de binnenzijde vergrendeld houtwerk zeer stevig geen hengst als aan de zijde we willen het eens openmaken geen regenpijp in de nabijheid de zoldering buiten alle bereik toch is een man langs het raam opgeklommen het regendig is de ravende een weinig hier is de afdruk van een voet in het slijk op het kozijn en daar is een rond modderig afdruksel en hier weder en gins bij de tafel zie hier wat zijn dit is werkelijk een zeer aardige ontdekking ik zag overal duidelijke ronde plekken op de vloer dat is geen voetstap zei ik het is iets van veel groter waarde voor ons het is de afdruk van een houten been hier op het kozijn zie je de afdruk van een grote schoenlijk brede beslagen hak en daarnaast dien van een houten been dat is de man met het houten been riep ik juist maar er is ook nog een ander geweest en zeer handig en werktadig bandgenoot zou het gij die muur kunnen overklimmen dokter ik keek uit het geopend fenster de maans geen nog helder op de hoek van het gebouw wij stonden ruim 60 voet boven de beganengrond en waar ik mijn oog ook richtte kon ik niet de minste houten in de steile muur ontdekken het is volstrekt onmogelijk antwoorde ik zonder hulp zeker deens dat zich hier boven een goed vriend van u bevond die u dit stevig touw dat in Ginzenhoek ligt omlaag liet nadat hij het ene eind aan deze stevige hak in de muur zou hebben vastgemaakt dan geloof ik wel dat gij zo geen ondernemende man waard u met houten beenen dan naar boven zou het werken het spreekt vanzelf dat gij op dezelfde wijze zou het heen gaan waarna uw kameraten touw omhoog zou halen het van de hak zou losmaken het raam zou sluiten en van binnen grendelen en vertrekken langs de weg die hij oorspronkelijk gekomen was als een punt van onderschrikbelang mogen worden aangemerkt volgde hij op het touw wijzenden dat onze vriend met het hout been of schoon en bekwaamd klimmer zijn geen volleerd zeeman was zijn handen waren verre van vereeld ik besteur door mijn lens vooral aan het einde van het touw meer dan één bloedig teken bruit ik opmaak dat hij zo overhaast omlaag leed dat hem de huid was in hand werd afgescheurd dit is alles zeer goed zei de ik maar de zaak wordt mij al meer en meer onbegrijpelijk hoe dan met die geheimzinnige medeplichtige op welke wezen kwam hij in de kamer ja, de medeplichtige herhaal de hooms nadenkend dat schijnt niet van belangend bloot te zijn ik veronderstel dat deze een nieuweling is in de lijfstrafelijke geschiedenis van Engeland hoewel dus dagen gevallen zich wel in Indië hebben voorgedaan en in die mijn geheugen maar niet bedricht in het bijzonder op scenogrampie hoe kwam hij dan binnen hernam ik de deur is gesloten en het raam is ontoegankelijk wat denkt ge van de schoorsteen de opening is te klein antwoordde hij aan deze mogelijkheid dat de krits gedacht zegt dan op drong ik aan ge wil mijn voorschrift niet opvolgen zeiden hij zijn hoofdschuddende hoe dikwijls heb ik niet gezegd dat wanneer ge de onmogelijkheid van iets hebt vastgesteld blijft hoe onwaarschijnlijk ook de waarheid moet wezen wij weten dat hij nog door de deur nog door de schoorsteen nog door het raam is binnengekomen tevens weten wij dat hij niet in de kamer verborgen kan zijn geweest omdat daar toe geen gelegenheid bestaat waar kwam hij dan vandaan door de opening in het plafond riep ik wel zeker dat moet indien ge zo goed wilt wezen om de lamp voor mij vast te houden dan zullen wij nu ons onderzoek fortsetten in het geheimen vertrek daarboven waar de schat gevonden werd hij liep de treden op en met elke hand een lat grijpende haalde hij zich door de opening omhoog toen legte hij zich voorover waarop ik hem de lamp overrijkte en hem volgde de kamer waarin wij onstands bevonden was omstreeks 10 voet lang en 6 voet breed de verloer bestond uit de latte van het plafond met een dunnelaag pleister er tussenin zodat men als mijn liep van de ene balk op de andere moest overstappen de zoldering liep driehoekig omhoog en was blijkbaar de binnenzijde van het dak er stond niet het minste mobileer en het stof lag zeer dik op de vloer hier ziet hij 6 Sherlock Holmes terwijl hij zijn hand tegen de schuin oplopende muur bracht een trapdeur die naar de vliering voort ik kan haar openduwen en hier is de vliering zelf dit is dus de weg die nummer 1 genomen heeft om binnen te komen laat ons zien of wij enig spoor om trends en persoonlijkheid kunnen vinden hij hield de lamp omlaag en toen hij de vloer ermeden verlichte zag ik wederom dien van verbazing getuigende blik in zijn ogen toch toen ik dien blik volgde werd ik koud tot mijn gebeend toe de vloer vertoonde overal het spoor van een naak te voet zeer duidelijk afgedrukt van volmaakte vorm doch nauwelijks een halve afmeting hebben van dien van een gewoon man Holmes fluisterde ik een kind heeft deze afschuwelijke daad verricht in een ogenblik had hij zijn zelfbeheersing herwonnen ik was voor een ogenblik in de war zei hij maar de zaak is zeer natuurlijk mijn geheugen liep mij in de steek anders zou ik het ter stond begrepen hebben hier valt voor ons niet meer te leren laat ons omlaag gaan welke is dan nu het theorie om deze voetstappen voeg ik nieuwsgierig toen wij weder in de benedenkamer waren mijn beste Watson tracht uw eigen analyse te maken antwoorden hij ongeduldig gekent bij een methode breng ze in toepassing en het zal leerzaam voor u zijn om de uitkomsten te vergelijken ik kan geen veronderstelling maken die de feiten met elkaar in verband brengt zei de ik het zal u wel draa duidelijk genoeg zijn sprak hij ontwijkend ik denk dat hier niets belangrijks meer te vinden is toch ik zal eens rand zien hij nam de lens en de maatstok en kroop op zijn kenier de kamer rond onmetende vergelijkende en onderzoekende met zijn lange, smallen neus slechts een paar duimen van de planken verwijderd terwijl zijn ogen er met buiten gewone scherpte opgevestigd waren als die van een vogel die naar voedsel zoekt zijn bewegingen waren zo vlug en onhoorbaar en geleken zo zeer op die van een afgerichte bloedhond die een spoor moet ontdekken dat ik onwillekeurig de gedachten in mij voelde opkomen wat een verschrikkelijk misdadiger hij zou kunnen hebben worden in die hij zijn geest kracht en moed tegen de wet gekeerd had in plaats van ze ter haar verdediging aan te wenden terwijl hij zo voortwipte brievelde hij gestadig in zichzelf en slaakte ten slotte een blijde uitroep wij hebben waarlijk geluk zei de hij wij zullen nu zeer weinig moeite hebben mommer één heeft het ongeluk gehad om in de creosote trappen hij kunt hier een uiterste omtrek van zijn kleine voet zien ter zijde van dit kwalijkriekend vocht de kruik is gebarsten en de inhoud is eruitgelegd en wat dan vroeg ik dus alles zei de hij ik ken een hond die deze rook zou volgen tot aan het einde der wereld in die een hering visser de hering op een afstand kan ruiken hoe ver kan dan een bijzonder afgerichte hond een zo doordringende geur als deze volgen het lijkt wel wat op de som uit de regel van dreien het antwoord zou ons de maar hallo daar zijn de vertegenwoordigers ter wet zware voetstappen en de klank van luidestemmen werd van beneden vernomen dicht geworpen voorzij boven komen kunt jij nog even met uw hand een arm en het been van deze armakeel aanraken de spieren zijn zo hard als ijzer antwoord ik juist zij zijn in een stater zwaarste verstijving veel erger dan de gewone riegermortis wanneer jij daarbij let op de vreemd soortige verwongheid van het gelaat en deze hypocratische glimlach of Riesus Sardonicus zoals de ouderschrijvers die noemen de gevolgtrekking zou jij dan uit deze verschijnselen maken? gestorven ten gevolgen van een uiterst vergiftige plant antwoordde ik ene wandel op strignine gelijkende stof die tetanos of doodskramp veroorzaakt dit was het eerste idee dat bij mij opkwam zodra ik de verwongen gelaatspieren zag toen ik de kamer binnenkwam kijk ik onmiddellijk naar het lijk om te zien op welke wijze hem het vergift was toegediend jij zagt mij immers een doorn van achter zijn oor verwijderen onderzoek nu deze doorn ik nam hem voorzichtig op en beschouwde hem bij het lichterlandtaren hij was lang scherp en zwart en glasachtig aan de punt als of er ene gomachtige zelfstandigheid op gedroogd was het stompe einde was met een mes afgerond is dit een Engelse doorn vroeg hij in geen geval met al deze regevens zout hij in staat zijn een juist oordeel om trenten zaak te vellen daar zijn de bevoegdermachten dus moeten de ombevoegde het veldruimen terwijl hij dit zijde klonken zware voetstappen in de gang en er stond daarop stapt een zeer zwaar gebouwd man met trots uiterlijk in een grijs kostum gekleed het vertrek binnen hij had een hoog, rood, vet en vol bloed gelaat met een paar zeer kleine beweeglijke ogen hij werd op de voet gevolg door een inspecteur in uniform en door de nog bevende zedde je shotto hier is aardig wat te doen riep hij met een hese neusklank maar wie zijn dit wel, het huis geeft even vol te wezen als een konijnhok mij denkt dat jij u mij wel moet herinneren Mr. Asselnie Jones zijde Holmes kan wel, dat spreekt vanzelf schreeuwde hij het is Mr. Sherlock Holmes, de theorist herinner je eens ik zal nooit vergeten hoe hij ons allen een lesje gaafd om trent orenzaken bijkomen om standigheden en gevolgen in het geval van de juweerde van Bishopsgate het is waar jij brecht ons op het juiste spoor maar jij zal het stand zelf toestemmen zodat het meer aan goed geluk dan aan uw lijktraat te danken was het was niet te een eenvoudige rennering oh, kom, kom niet al te nedig zijn maar wat is dit alles hier kwaadwerk, ernstige feiten hier geen gelegenheid voor theorieën hoe gelukkig dat het juist ten oorwoete aanwezig was voor een ander geval ik was juist aan het seizoen toen de boodschap aankwam waar aan denkt hij dat de man gestorven is oh, het is nauwelijks in geval voor mij om het theorieën over te houden zei ons droog nee, nee, wij zullen niet logen dat geen somwele wenspijker op de kops laat wel wel, deur gesloten dat begrijp ik, voor een half miljoen aan juwelen vermist hoe stond het met het venster vergrendeld, toch er zijn wel wel als het gesloten was dan konden de voetstappen niet met de zaak te maken hebben, dat is elk met mij eens de man zou aan een beroer te gestorven kunnen zijn, maar dan de vermiste juwelen ik heb een theorie, ik heb zo van tijd tot tijd van die plotselingen ingevingen ga eens naar buiten sejant en ga je ook mister Scholto uw vriend kan hier blijven wat denkt jij hiervan Homs Scholto was volgens zijn eigen bekend gisteravond bij zijn broeder de broeder bleef een beroerte waarop Scholto zich met een schat uit de voet te maakte hoe vind je dat waarop de dodenman zonder bedenken opstond de deursloot en grendelde hum dat is mis, laat ons de zaak in algemene zin beschouwen, deze Thaddeus Scholto was bij zijn broeder er ontstond een twist voor zover wij weten de broer is dood en de juwelen zijn heen dat ook zover wij weten want zacht de broer zei dat Thaddeus hem verliebt zijn bed is niet beslaapen Thaddeus is blijkbaar zeer onrustig zijn persoon is wel nu niet aantrekkelijk geziet dat ik mijn web om Thaddeus spin het net sluit hem al meer en meer in en toch zei hij niet op de hoogte der feiten, zei Homs deze houtsplinter die naar ik alle reden heb te geloven vergiftigd is sta ik achter het oor van de man zoals jij daar nog zien kunt lach op de tafel en daarnaast lach dit vreemd zortige instrument met zeneknop hoe past dit alles in uw theorie dat ben ik voekomen met u eens zei de dikke detective het huis is vol in die securiositeiten Thaddeus bracht hij hierheen en indien de splinter vergiftigd is dan kan Thaddeus er evengoed een moorddadige bruik van gemaakt hebben als enig ander de kaart is een soort hoekenspokens de enige vraag is langs welke weg ging hij heen dat spreekt vanzelf hier is een opening en een plafond met grote vlugheid in aanmerking genomen zijn zwaarlijvigheid sprong hij de treed op vrong zich op de vliering en onmiddellijk daarop hoorden wij hem met opgewonden stem naar beneden roepen dat hij de trapdoor gevonden had hij kan wel iets vinden merkte Homs op terwijl hij zijn schouders opdrok verstand il n'y a pas de sol si en commode que ce qui on de l'esprit zie het ga je nu wel riep Attone Jones de ladder weder afdalende alles wel beschookt zijn feiten toch beter dan theorieën mijn gezichtspunt omtrend de zaak staat vast daar is een trapdoor die met de zolder in verbinding staat en deze staat gedeeltelijk open ik heb haar opgemaakt zo merkt het gedeelt ook op hij schreef door deze mededeling een weinig deleur gesteld wie het echter ook opmerkte het bewijst hoe onze gentlemen de plaat poedste inspector klonk het uit de gang vreug Mr. Sholto hierheen te komen Mr. Sholto het is mijn plicht u mede te delen dat elk woord dat hij zou te spreken tegen u zal getuigen ik arrester u in naam der koningin in de dood van uw een broeder daar heb je het al heb ik het u niet gezegd schrijd het arme mannetje zijn handen uitstrekken en elk onze beurtelings in het gelaat zien maak u er niet ongerust over Mr. Sholto zij holms ik denk dat ik in staat zou zijn uw ontschuld te bewijzen beloof niet te veel meneer terrorist herhaalde de detectief het zou u bezwaagelijker vallen dan gedenkt ik zal niet alleen bewijzen dat hij aan deze zaak part nog deel heeft Mr. Jones maar ik zal u een geschenk aanbieden bestaande in de naam en de beschrijving van 1 der 2 personen die in de afgelopen nacht in deze kamer zijn geweest ik heb aller reden te geloven dat zijn naam Jonathan Small is hij is een arm opgevoerd man klein en onbeweegelijk hij mist zijn rechter been en trechter door een houten stomp die aan de binnenzijde is afgesleten zijn linkerschoen heeft een grove vierkante zool en een hoefijzer onder de hak hij is een man van middelbare leeftijd zeer de de zon gebruind en is een ontvlucht veroordeelde deze weinige gegevens zou u van enige dienst kunnen zijn gevoegd bij het feit dat een grote lap wel van zijn hand is afgeschaafd de andere man ha! een andere man vroeg Anthony Jones met snarpende stem maar zoals ik duidelijk zien kon, niet het minst onder de indruk van de zekerheid in het voorkomen van Holmes is een meer vreemd zortig persoon antwoordde Sherlock Holmes zich op zijn heel omdraaiende ik hoop je binnenkort met beide enkennes te brengen een woord tot u Watson hij geleidde mij naar de trap deze onverwachte loopt er zaak zei de hij is oorzaak dat wij het eigenlijk doel van onze reis moeten missen dat dacht ik juist ook antwoordde ik het is niet goed dat Miss Morstan langer nee, geen moet haar naar huis brengen zij woont bij Mrs Cecil Forrester in Lower Camberwell dus niet zeer ver van hier in die ingrijpte terug wil komen zal ik u hier wachten of misschien zijtig het te vermoeid in geen geval ik geloof niet dat ik zou kunnen rusten alvorens ik meer omtrend deze onbegrijpelijke aangelegenheid vernomen zal hebben ik heb wel iets van de ruwerzijden des levens gezien, maar ik moet u eerlijk bekennen dat deze snelle opvolging van kreemd soortige verrassingen van hede avond mijn zenuwen ten zeerste geschokt heeft nu ik zover gegaan ben, zou ik de zaak wel geheel met u willen mede maken uw tegenwoordigheid zal mij van grote dienst zijn, antwoordde hij we zullen het geval onafhankelijk behandelen en laten deze Jones zijn gang gaan als gij Miss Morstan Zold hebben thuisgebracht, wensen te ik wat gij u naar nummer 3, Pension Lane zou het begreven dicht bij de waterkant Talambuth in het derde huis aan de rechter hand woont een opzetter van gevolgte met name Sherman gij zult een opgezette wezel die een jong konijntje vasthoudt voor het ruimzins staan klop dan oude Sherman op en zeg hem uit mijn naam dat ik onmiddellijk behoeft heb aan Toby, breng Toby dan met u mede terug in het rijtuig een hond naar ik veronderstel ja, een lelijke mormel met een verbazing wekkendrukvermogen ik stel meer prijs op Toby's hulp dan op die van alle detectieve van Londen ik zal hem mede brengen, zei de ik het is nu 1 uur indien ik een verspaard kan krijgen, denk ik nog voor 3 je terug te zijn en ik, zei Holmes zal inmiddels zien wat ik van Mrs Burnstone gewaar kan worden en van de indiaanse bediende die zoals Mr Thaddeus mij gezegd heeft op de vliering slaapt vervolgens zal ik de methode van de grote Jones bestuderen en naar zijne niet al te beschaafde en luisteren, we zien gewoon dat die mensen verheun wat ze niet verstehen Goethe is altijd pezzig Einde van hoofdstuk 6 opname door Peter Zinn te Utrecht, december 2010