 12. De hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door aange van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. De beroemde naam Merdel werd met de dag beroemder. Niemand wist of de zo beroemde Merdel wel ooit enig goed had gedaan aan iemand dood of levend of aan enig ding op aarde. Niemand wist of zijn bekwaamheid of zijn mensen liefde wel eens een licht geworpen had op iemand's pad. Niemand had enige reden om te onderstellen dat de klei waaruit dit voorwerp van aanbidding gemaakt was, anders was dan de meest alledaagse. Maar iedereen wist of meende te weten dat hij onmetelijke rijkdommen had weten te verwerven. En daarom alleen knielden zij vorm met meer laagheid en veel minder verschoning dan de domsten, wilden, uit zijn hol, in de grond kruipt om een blokhout of een kruipend gedierte te aanbidden als de godheid die waakt over zijn in nachtgehulde ziel. Wat meer is, de hoge priesters van die afgoldsdienst hadden de man zelf voor zich als levend protest tegen hun laagheid, de menigte aanbat in goed vertrouwen of schoon altijd heel goedwetende waarom. Maar de dinaars van dit altaar hadden hem voortdurend voor ogen. Zij zaten aan zijn dis aan en hij aan de hunnen en altijd was hij vergezeld van een schim die tot deze hoge priesters zijde. Zijn dit de tekenen waarop jij vertrouwt, waarom jij lief hebt, tot vereering toe, dat hoofd, die ogen, die manier van spreken, die toon, die houding. Gij zei de heftbomen van het circumlocutie-kantoor en de regerders der mensen. Wanneer een halfdozijn van u, het onder elkaar aan de stok krijgen, schijnt het wel of onze moeder aarde geen andere regerders meer kan voortbrengen. Ligt uw geschiktheid in uw meerdere mensenkennis, die u deze man zo doet vereren en ophebelen. Of zo hij bevoegd zei de tekenen die ik u geef, telkens wanneer die man onder u verschijnt juist te waarderen. Bestaat uw geschiktheid, dan in uw meerdere oprechtheid. Twee, vrij lastige vragen die men in de stad telkens hoort doen. Maar men is het toch stilzwijgend over eens geworden, dat mensen maar niet moet beantwoorden. Gedurende mevrouw Merdels voorblijf in het buitenland was het grote huis altijd geopend voor stromen bezoekers. Enige hunner waren wel zo beminnelijk om in voudig beslag op zijn huis te leggen. Drie, of vier voornamen, levenslustige dames, zeiden bijvoorbeeld tot elkaar, laat ons aanstaande donderdag bij onze brave Merdels gaan dineren. Wie zullen wij vragen? Onze brave Merdels ontving dan de nodige aanwijzingen en zat met een zware moeder gezicht tussen zei gasten aan tafel. Wandelde, daarna door zijn salons, alsof de hele zaak hem niet aan ging. En hij eigenlijk maar in de weg liep. De hoofdbotterlier, de engelder vraag in het leven van deze grote man, bleef even streng kijken als altijd. Hij ging zijn gang, alsof mevrouw Merdels thuis was. Niets ontsnapte er aan zijn oog, en dat oog was voor meneer Merdels als dat van de basilliskers. Geen onze zilver, geen fles minder, dan wanneer mevrouw thuis is, was desbotterliers leuze. Ik moet mijn waardigheid ophouden. Willen de gasten iets gebruiken, van het genen wordt voorgediend. Mij goed, maar het geschiet alleen om mijn rang op te houden. Wanneer hij bij het bufet stond, scheen hij in zichzelf te zeggen, ik bekleed deze post, om het geen aan u voor mij zit. Mede aan te kijken, maar ik kijk naar iets minder. Dat daar geen schoonerrijk verseerde boezem aan het hoofd van de tafel prijkte, was voor hem hetzelfde, alsof er een van de zilver en het koelvaarten naar de Lommert was gebracht. Meneer Merdels zond uitnodigingen rond, voor een barnekol-dinee. Lord Desimus zou gevraagd worden. De Heerd Titus Barnekol zou gevraagd worden. En die aardige jonge barnekol zou ook niet ontbreken. Het koor van parlementaire barnekols, dat het platteland afliep wanneer het huis vakantie had, om de lof van hun hoofd te verkondigen, zou vertegenwoordigd worden. Het was een zaak van hooggewicht. Meneer Merdels zou de barnekols ontvangen. Die vriendelijke jonge barnekol had zijn tussentkomst verleend. Quaadwilligen beweerden dat er wel knoeierij achter zou zitten. Maar Quaadwilligen heeft men overal. Mevrouw Merdels had haar edelen echt genoot, verschijnen de brieven uit Rome doen toekomen. Om hem op het hart te drukken, dat het nu of nooit het tijdstip was om iets te doen voor Edmund Sparkel. Mevrouw Merdels had haar grote echt genoot aangetoomd, dat de zaak urgent was, dat er enorme voordelen te behalen waren, in die hij nu onmiddellijk een goedbaantje kreeg. En mevrouw Merdels was wat eenzijdig in haar schrijven. Zij deed dit altijd in de gebiedende wijs. Enigszins Schuchter had de beroemde meneer Merdels aan zijn eerste botterlie te kennen gegeven dat het geen groot maar een uitgelezen diner moest zijn. En deze hoogwaardigheidbekleder had verklaard daar niets tegen te hebben. Hij zou het kostbaarste te zien geven dat gegeven kon worden. En nu was de gewichtige dag aangebroken. Meneer Merdels stond in een zijn salons met de rug naar de haart in afwachting van de komst zijn gasten. Hij stond selden zo rustig met de rug naar de haart. In tegenwoordigheid van de eerste botterlier zou hij zo iets niet gedaan hebben. Dan zou hij zijn eigen polsen op de manier van een gerechtsdinaar vastgegrepen en zo op het haartkleed heen en weer gelopen hebben of tussen de kostbare meubels doorgeslopen zijn. De griezelige schaduwen die uit hun scheldplaatsen schenen op te duiken zodra het vuur opvlamde om weer te verdwijnen wanneer het in eenviel waren voldoende getuigen van de wijze waarop hij het zich gemakkelijk maakte. Meer dan voldoende zelfs, indien tenminste de onrustige manier waarop hij er naar keek een oorzaak had. Meneer Merdels rechterhand was gevuld met het avondblat en het avondblat stond vol van Meneer Merdels van zijn verbazende ondernemingen, zijn verbazende rijkdom, zijn verbazende bank. Deze bank die hij zelf opgericht had en bestuurde was het laatste Merdelwonder. Zo bescheiden was Meneer Merdels rechter te midden van al de wonderen die hij verrichtte dat hij er meer uitziet als een bewaarder van een in beslag genomen woning dan als een commerciële kolossus. Zoals hij daar bij zijn eigen hart staat in afwachting, dat de kleinere schepen zullen binnenkomen. Ziet ze de haven binnenlopen. De innemende jonge barnacle was de eerste. Maar Bali haalde hem op de trap in. Bali als naar gewoonte gewapend met zijn dubbeldorniet en het hoofd een weinig hangende als pijnzend over een rechtszaak was verrukt de jonge innemende barnacle te ontmoeten en gaf dadelijk al zijn opinie te kennen dat men ook rang complet zou zijn en er zeker een gewichtig onderwerp in discussie zou komen. Zo waarlijk, zei de jonge levenslustige barnacle, wiens naam was Ferdinand. Hoezo? Nee, maar antwoorden Bali glimlachend. Als u het niet weet, hoe kan ik het dan weten? U zit in het allerheilige van de tempel. Ik behoor slechts tot de bewonderaars, die erbiedig in de voorhoof achterblijven. Bali kon luchthartig en zwaar op de hand zijn, al na mate van de klient die hij voor zich had. Hij was nederig, bescheiden op zijn manier, een veelzijdig man, doch in het weefstel van al zijn patronen was één draad nooit afwezig. Iedereen met wie hij te doen had, was in zijn ogen een lid van de jury en als hij kon moest hij dat lid ompraten. Gaat onze beroemde gastheer en vriend, onze ster aan de commerciëre hemel, zich in de politiek begeven, vroeg hij. Begeven hij is toch al lid van het parlement geweest, gaf die jongen in neemende barnacle terug. Zeker, hij is lid van het parlement geweest, antwoorde Bali, met een gedistingeerd lachje. Volstrek niet dezelfde, iets wat lomper lag tegenover zo'n belachelijk stelwinkeliers in de gewone jury. Enige tijd, maar tot nu toe, is onze ster onvast en wijvelend geweest. Wat, een alledaarse getuigen, zou door dit wat verleid zijn geworden, een bevestigend antwoord te geven. Maar verder dan barnacle keek Bali terwijl. Zij de trap samen opgingen, ons heel slim aan, en gaf in het geheel geen antwoord. Juist, juist, zei Bali, die zich maar niet zo liet afschepen. Juist, en daarom sprak ik van au grand complet, en van een gewichtig onderwerp. Het zal vandaag zijn zo als Macbethij. O, vreselijk schouwspel, de rechters zijn bijeen. Met deze woorden op de lippen, trad hij het salon binnen, waar meneer Merdel bij de haarts tond, en zeer verbaasd keek, over deze aanhaling, die hij nog juist had kunnen horen. Hij keek als of hij iets wilde zeggen, maar onmiddellijk daarop, weer als of hij er over dacht, niets te zeggen. Intussen was Bishop aangediend. Bishop kwam met zekere gedweeheid binnen. Maar toch, met zo'n forse vlugge pas, als of hij van plan was, zijn zeven melslaarsen aan te trekken, en de wereld rond te gaan, om te zien of iedereen tevreden was. Bishop keek volstrek niet, als of hij ook meende, dat er iets belangrijks aan de hand was. Dit was een werkwaardige trek van zijn karakter. Hij was flink, fris, vrolijk, innemend, minzaam, maar zo eiselijk onschuldig. Bali wipte naar hem toe, om in de meest beleefde termen naar de gezondheid van mevrouw Bishop te informeren. Mevrouw Bishop was zo ongelukkig geweest koud te vatten bij een bevestiging, maar overigens heel wel. Jonge Heer Bishop ook. Hij was met zijn moeder en de kleintjes naar buiten. De vertegenwoordigers van het Barnaclekoor kwamen nu binnen. Gevolgd door meneer Merdels, lijfarts en Bali, die door zijn dubbele loignet een oog in het zeil hield en iedereen op zijn beurt aanklampte was druk in de weer. Met sommigen van het koor lachte hij over het slaapruggelid dat aan de verkeerde kant gestemd had. Met anderen betreurde hij de geest van de nieuwe tijd, die zelfs niet belet kon worden zo'n onnatuurlijk belang te stellen in de openbare dienst en slans geldmiddelen. Met de dokter behandelde hij de algemene gezondheidstoestand en informeerde hij naar zekere collega, een bijzonderkundig en beschaafd man. Zoals Ermer zijn in het vak de geneeskunde, vroegde hij er met een fijn lachje bij, die hij een paar dagen geleden in het getuigend bankje had gehad, waarbij het uitgekomen was dat hij een voorstander was van die zekere nieuwe geneesmetode, die Bali toescheen, ha! Nu Bali meende het. Bali had gedacht en gehoopt dat de dokter, nu, als de herenmedici het er zelf nog omeens over waren, kwam het Bali voor, alleen natuurlijk oordelende, volgend zijn gezond verstand dat die nieuwe metode Bali mocht dit immers wel zeggen tegen een man van het vak niet veel om het lijf had. Zo! Humburg! Aha! Nu! Met zo'n aanmoediging durfde hij, ook wel, het woord Humburg gebruiken. Bali voelde zich nu erg gerustgesteld. Eindelijk verscheenloord Desimus, de heer Titus Barnacle, was er al en zo indrukwekkend was dienstpersoonlijkheid dat de eerste botterlier het niet beneden zijn waardigheid achten hem persoonlijk naar boven te geleiden en aan te dienen. Loord Desimus was blij, de hermerdel te zien, blij, bischop, Bali en de dokter te zien, blij ook het koor en zijn particuliere secretaris Ferdinand Barnacle te zien. Hoewel, één van de grootsten der aarde, munt de Loord Desimus niet uit in innemende manieren, zodat Ferdinand hem aan het verstand moest brengen dat hij allen achtereenvolgens moest aanspreken en hun zijn blijdschap betuigen. Daarna voegde hij zich bij de hermerdel en Titus Barnacle die rug aan rug op een sofa bij het vuur zaten. Bali overtuigd dat hij al de juryleden voor zich had gewonnen, meende zich nu van de president te moeten verzekeren en schoof naar hem toe met het loonjet in de hand. Bali vertelde gehoord te hebben dat de Perziken dit jaar zo slecht stonden. Maar Loord Desimus verklaarde er niets van te weten. Wel had hem de tuinman gezegd dat er dit jaar weinig appels zouden zijn. Geen appels? Bali was verbaasd en verslagen. Geen appels. Het had hem geen zikker pit kunnen schelen. Al was er geen pippeling gegroeid. Maar zijn belangstelling in de appelend kwestie was werkelijk aandoemelijk. En waraan? Wij rechtsgeleerden zijn lastige mensen. Wij willen altijd alles weten omdat men nooit zeggen kan of ons de pas zou kunnen komen. Meent Loord Desimus het te moeten toeschrijven? Loord Desimus kon er onmogelijk een reden voor vinden. Dit zou ieder andere man tot zwijgend gebracht hebben. Maar Bali begon zijn aanval opnieuw en de Peren. Loord Desimus herinderde zich een Perenboom in de tuin van zijn kosthuis te eten. Aan deze Perenboom was een geestigheid verbonden. De enige uit Loord Desimus leven neerkomende op het verschil tussen etonse Peren en Piers in het parlement. Maar volgens Loord Desimus kon men de feinheid er niet van doorgronden. Zonder volkomen met de boom bekend te zijn. Hij begon dus te vertellen dat hij eerst volstrekt niet geweten had dat er een Perenboom in de tuin stond. Waarmee de hij eerst in de winter kennis maakte. Beschreef de boom toen door alle wisselende jagentijden hing. Het ontluiken van bladeren en bloesems. Het rijpen van de vruchten. Kortom gaf hij een alkeurige beschrijving alvorens te vertellen hoe hij uit het raam van zijn slaapkamerklom om de vruchten te capen. Menige dwongen toehorder had wanneer hij zover met zijn verhaal gekomen was al betreurt dat die boom er ooit gestaan had. Maar balisch belangstelling voor de appelen was geheel naar de achtergrond gedrongen door de spanning waarin de ontwikkeling van de Peren hem bracht. Zodat hij van het ogenblik af waarop Loord Desimus begon met nu u over Peren spreekt herinner ik me tot de buitengewoon vernuftige gevolgtrekking kwam en zo komen we door de wisseling in het leven van intonse Peren tot de Piers in het parlement en met Loord Desimus naar beneden moest gaan en naast Loord Desimus aan tafel moest zitten ten einde de anekdote verder te horen op dat ogenblik voelde hij dat hij zich ook van de president verzekerd had en zich met flinke eetlust aan het diner mocht wijden al had men geen eetlust gehad het diner zou hij wel opgewekt hebben de meest zeldzame schotels prachtig reed gemaakt en voorgediend de meest uitgelezen vruchten de kostenlukste weinen wonderen van smeedkunst in goud en zilver van Japans porcelijn en kristal in één woord een opeenvolging van alles wat de smaak de reuk en het gezicht kon strelen oh wat een verbazingwekkend man toch die merdel wat een groot een benijlend zwaardig een gesegend man de man der mannen en wat een rijkman hij zelf gebruikte voor niet meer dan een schillingvoetsel meer kon zijn maag niet verdragen en had zo weinig te praten als zo'n verbazing wekkend en beroemd man maar hebben kon en ook lord Desimus sprak weinig verdiept als hij was in zijn eigen grootheid Bali en Ferdinand Barnacle eigenlijke praters Bischop had ook wel een aardige prater kunnen zijn had zij onschuld hem niet in de weg gestaan er behoefde maar een toespeling gemaakt te worden dat er iets aan de hand was om hem van de wijs te brengen wereldse zaken waren hem te machtig hij kon er niet worden dit kwam onder andere aan het licht toen Bali zij bij toeval maar tot zijn grote vreugde vernomen te hebben dat men spoedig zo gelukkig zou zijn de partij versterkte met het gezond verstand en het vernuft niet in het ooglopend of pralend voor de buitenwereld maar door en door gezond en degelijk van onze vriend Edmund Sparkl Ferdinand lachte en zij oh ja, dat geloof ik ook een stem was een stem en altijd mee te nemen het speed Bali dat onze goede vriend Sparkl vandaag niet aanwezig was hij is op reis met mevrouw Merdel viel de gast hierin ontwakende uit een langdurige verstrooidheid waarin hij met een lepel over zijn mouw had zitten vrijven het is ook niet bepaald onvermijdelijk dat hij zelf hier is ik twijfel niet antwoorde Bali of het overwoord Merdel zal wel voldoende zijn voor de kiezers nu ja dat geloof ik ook wel stem de Merdel toe de handen uit verlegenheid en zijn mouwen verbergende die mensen zullen ter wille van mij wel geen moeilijkheden maken model mensen zij Bali uw gunstig oordeel over hen doet mij veel genoegen zij Merdel zij zijn zich volkomen bewust van hun deplichten tegenover het vaderland zij zullen zeker de man kiezen die ik hun toezemt prachtig zij Bali prachtig het drie talplaatjes die het kies district vormden waren kleine half uitgestorven gehuchten met een onwetende drinkende vuile onverschillige bevolking die na Merdels pijpen dansten wanneer hij de geldbuidel maar opendeek Verdinand Barnekel lachte op zijn gemoedelijke manier en zij dat het was Bischop Winsgeest wandelde langs Paden des Fredes zat verstrooid voor zich te kijken vertel mij eens zij Loortesimus de tafel rondkijkende wat is dat voor een geschiedenis van een man die jarenlang in de Gijseling heeft gezeten die eens klaps erfgenaam is geworden van een kolossaal voor tuin ik heb er allerlei van gehoord weet jij daarvan Verdinand ik weet er niets anders van antwoorden Verdinand dan dat hij het departement waaraan ik de eer heb verbonden te zijn onbeschrijvelijk veel last veroorzaakt en in allerlei moeilijkheden gebracht heeft moeilijkheden herhaalde Loortesimus met een majestuweus gebaar en grote nadruklegende op dat woord moeilijkheden inderdaad een zeer verwaarde geschiedenis merkte de heer Tietes Barnekel aan met een gezicht als of hij er nog ernstig boos om was wat was dat dan voor een zaak wat waren dat voor moeilijkheden vroeg Loortesimus aan Verdinand oh het is wel een aardige geschiedenis om eens te vertellen antwoorden deze die meneer Dorrit de man heet zo had zich lang voor die goede vee hem uit de nood hielp een dagvaarding van ons op de hals gehaald wegens een contract dat hij getekend had voor de ten uitvoerlegging van een ander contract dat niet is ten uitvoer gelegd hij was deelgenoot in een zaak die een groothandel dreef in sterke drank knopen wijnen schoensmeer havermeel vollegoederen varkensvlees haken en ogen ijzer stroop schoenen en zulke dingen die door soldaten of zeelui of zo gebruikt worden en die zaak ging niet en aangezien wij tot de krediteuren behoorden werd er ten behoever van de kroon op de voorgeschreven manier bevel tot in hechtenisneming gevraagd en gekregen en zo al meer toen de vee verschenen was en hij ons wilde afbetalen lieve hemel toen zijn wij op zulke een voorbeeldige wijze aan het controleren en collationeren het tekenen en verifieren geraakt dat het zes maanden geduurd heeft eer wij wisten op welke wijze wij het geld moesten aannemen en hoe wij het kwetantie voor zou de geven het was een triompf een behandeling van een publieke zaak vertelde deze aardige jongenbarne hartelijk lachend nooit in uw leven hebt u zo'n bundel papieren over één zaak bij één gezien wel zei de procureur eens tegen me ik zou nog eerder kan zien 3000 pond sterling van het kantoor los te krijgen dan deze zaak tot een goed einde te brengen u hebt wel gelijk oude heer antwoorden ik maar u zult nu voortaan ook weten dat wij hier iets te doen hebben de aardige jongenbarnekel eindigde met een hartelijke lachbuy hij was werkelijk een gezellige grappige jongen met bijzonder innemende manier hem de heer Titus Barnekel kon er volstrekt niet om lachen in tegendeel hij nam het die meneer Dorrit zeer kwalijk dat hij het departement lastige vallen was door zijn schulden niet te betalen het als een grove onregelmatigheid om dit nog na zoveel jaren te doen mag ik eens vragen begon door deze misweer of die meneer Dorrit of Dorrit ook kinderen heeft aangezien niemand anders antwoorden deed de gast hier het hij heeft twee dochters oh, kent u hem mevrouw Merdel heeft hem ontmoet en meneer Sparkl ook ik geloof zelfs dat één van de jonge dames nog al indruk gemaakt heeft op meneer Sparkl hij is overgevoelig en ik vermoed de verovering verder kwam meneer Merdel niet hij bleef zoals hij gewoonlijk deed wanneer hij de attentie trok op het tafel laken staren Bali vond het buiten gewoon aardig dat de familie Merdel al in aanraking gekomen was met die familie Dorrit hij fluisterde bischop over de tafel heen toe dat hier de natuurwet weer aan het woord was soort zoekt soort hij vond deze aantrekkingskracht van het geld al heel merkwaardig een hoogst interessant verschijnsel dat hem deed denken aan de magneet en de zwaartekracht bischop die gedurende het laatste gesprek uit hogere sfeeren was afgedaald moest dit toegeven en verklaarde het van groot belang voor de maatschappij dat iemand aan wie de beproeving wordt opgelegd plotseling de beschikking over veel geld en dus macht te krijgen om veel goed te doen en veel kwaad te stichten dat zo iemand zich heel kan overgeven aan een macht van reuzachtige groter zoals die van onze vriend aanwienstafel wijheden aanzitten waarvan reeds jarenlang invloed uitging in volle harmonie met de diersten belangen van de maatschappij bischop ging op dit onderwerp nog enige tijd door en scheen nogal ingenomen met de voorstelling die hij ervan gaf terwijl Badi geen jury lid voor het hoofd wilde stoten deed als of hij aan zijn voeten zat en zich laafde aan zijn betogen het dineen en de serre duurden drie volle uren maar eindelijk stond Lord Desimus op met zijn kopje koffie in de hand langs de schilderijen te wandelen de andere gasten begonnen zich af te vragen wanneer hij de vleugels zou uitslaan en naar boven zweven en toen ook dit ten laatste geschiet was ontstond de moeilijkheid die zich altijd voordoet wanneer twee mensen met opzet bijelkanden gebracht worden om over het een of ander te beraad slagen iedereen behalve bischop die er zelfs niets van vermoeden wist dat dit gehele diner op tau gezet was op dat Lord Desimus en de gastheer een gesprek van vijf minuten met el kander zouden hebben en die zo voorbereide gelegenheid was tans aangebroken en nu scheen het dat geen menselijk vernuft in staat zou zijn het tweetal in één kamer te krijgen vruchteloos haalde ver dinand Lord Desimus over de bronzen paardengroep eens te gaan bekijken waar merdel juist bij stond de gastheer begrapt zich op hetzelfde ogenblik naar één van de andere zalen even vruchteloos bracht hij meneer merdel bij de grote man om deze de geschiedenis te vertellen van de ongeevenaard schone dreesdenervazen de grote man verdween juist uit de zaal waar ze stonden hebt u nu ooit zo iets gezien zij ver dinand tegen Bali toen hij 20 maal teleurgesteld was dickwels antwoorden Bali het zal niet lukken ten zij u de een in een hoek vasthoudt en ik de ander erheen breng heel goed zij Bali ik zal merdel vasthouden als je wilt maar mij loort niet verdienand keek lachend op zijn horloge de duivel mogen bij de halen zij hij ik moet weg hoe zullen zij nu bij elkaar komen zij weten beiden wat zij graag zouden willen beiden slenterden aan tegenovergestelde uiteinden van de salons op Parneer doende als of zij niets met alkander hadden uit te staan het geen toch zo belachelijk duidelijk was als of het met krijt op hun rug stond geschreven ik zal merdes lijfarts in de arm moeten nemen om hem vasthouden zij verdienand en dan beslag leggen op mijn beroemde bloedverwand en hem naar merdel locken desnoods slepen aangezien u mij de eer bewijst het arm zalig beetje hulp in te roepen dat ik u verlenen kan antwoorde Bali een vriestig lachje kunt u met het grootste genoegen over mij beschikken ik geloof niet dat één mens dit klaar zou spelen als u probeert mijn loord in het achterste salon vast te houden zal ik trachten merdel erheen te trekken en hen zei Bali afgesproken het was waarlijk vermakelijk te zien hoe Bali zich van merdel meester maakte de arm door die van merdel stak en hem een ingewikkeld vergaal begon te doen van een rechtsquestie waarin hij merdel wel eens wil de raad plegen te zien hoe hij in de buurt vang Lord Desimus gekomen de arm van zijn gast hier losliet en deze zijn voor onschuldiging een aanboot omdat hij hem in tegenwoordigheid van zijn hoge gast met zulke nesten rijen bezig hield hoe hij merdel naast Lord Desimus op een sofa planten en onmiddelijk een gesprek met Bishop begon voortdurend om Lord Desimus heendrijden en nu vormden de rest van het gezelschap opgewonden en nieuwsgierig behalve Bishop die volstrekt niet snapte dat er iets aan de hand was een groepje om de haart in het aangrenzen salon doende als of men over allerlei onbeduidende onderwerpend sprak terwijl alle blik op het beroemde tweetal gevestigd bleef de heren van het koor waren uitersenuwachtig vreesende dat hun misschien een of ander voordelig baantje ontnomen zou worden Bishop was de enige die altijd doorpraten hij besprak met de dokter het menenvuldig voorkomende geval dat jonge hulppredekers zo dikwijls aan verzwakking van de stembandenleden en vroeg of er geen middel bestond om dit voor de kerk zo lastige eeuvel te voorkomen waarop de dokter als zijn opinie te kennen gaf dat het beste middel was eerst te leren lezen en spreken al vorigens men er zich aan waagde dit in het openbaar te doen is dat bepaald uw mening voor Bishop ja, beslist antwoorden de dokter in tussen was de olieke verdinant de enige die buiten de kring bleef hij deed als of er dagins een gevaarlijke operatie verricht werd en hij elk ogenblik geroepen kon worden en inderdaad na een kwartier ongeveer riplordesimus verdinant waarop deze zich erheen begaf en gedurende vijf minuten aan het onderhoud deelnam en toen ging er een zucht van verlichting op onder het korg want lordesimus stond op en aan afscheid en de populaire man schudde in ieder de hand en zij zelfs tegen Bali ik hoop u niet met mijn peren verveel te hebben waarop Bali antwoorde met de etonse of met die uit het parlement my lord aan toonende dat hij de grappengrepen had en zijn leven lang niet zou vergeten en nu nam ook Titus Barnacle afscheid en ging verdinant naar de opera sommige draalden nog maakten met hunneliekeurglaagjes kleverige kringen op mooie tafeltjes en hoopte iets tot hen zeggen zou maar merdel bleef als gewonelijk houterig door zijn salon slentrum en sprak geen woord een paar dagen later werd er door de gehele stad het bericht verspreid dat Edmund Sparkl Esquire stiefzoon van de wereld beroemde eminente hermerdel benoemd was tot lord zerkumlocutie kantoor en werd er aan alle goedgelovigen bekend gemaakt dat deze bewonderenswaardige benoeming beschoud moest worden als een genadig en goedgunstig bewijs van hulken door de genadige en goedgunstige Lord Desimus gebracht van een groot land dat zijn handels betrekkingen en ze wordt alles met groot trompet geschal al dus gesteund door dit bewijs van hulken van het goeverneement namen de verbazingwekkende bank en de andere verbazingwekkende ondernemingen een nog hogere vlucht en tal van nieuwsgierigen kwamen naar Lena Harley Street Kevin the Square om het wonder van buiten te bekijken en wanneer zij de eerste bottelier zich nu en dan zagend verwaardigen in de deur van de grote hal te verschijnen en naar buiten te kijken zeilende nieuwsgierigen totelkander wat ziet hij er rijk uit en vroegen hoeveel aandelen zou hij wel hebben in de bank hadden zij die erbiedwaardige nemesis beter gekend dan zouden zij niet zulke vragen gedaan maar precies geweten hebben hoe groot het bedrag was einde van de 12e hoofdstuk van deel 3 13e hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Koenders dat het minstens even moeilijk is een geestelijke besmetting tot staand te brengen als een lichamelijke dat zulke ziekte zich kan uitbreiden met de boos aardigheid en snelheid van de pest dat is met stof eenmaal zich geopenbaard rang nog stand spaard de gezondste personen aan tast en zich uitbreid onder de meest uit eenlopende omstandigheden dit is een feit even onbetwistbaar als onze behoefte aan verse lucht het zou een onschatbare zegen voor het mensdom zijn indiende aangetasten inwien zwak lichaam of verdorvend brein deze kwaad aardige basillen worden gekweekt onmiddellijk gegrepen en in afzondering gehouden konden worden om niet te zeggen opstaande voet afgemaakt voor het gif zich had kunnen verspreiden even als een grote brand de lucht tot op verre afstand in gloed zet deed de heilige vlam door de machtige barnacles aangeblazen de naam merdel door het luchtruim knetteren die naam lag op ieders lippen druinde in ieders oren nooit had er een man zoals merdel bestaan nimmer zou er nog een geboren worden en zoals gezegd niemand wist wat hij had gedaan maar iedereen kende hem als de grootste man van zijn tijd in het bloedend hardhof waar niemand een stuiver bezat die niet gebruik moest worden stelde men al even veel belang in dit toonbeeld van volmaaktijd als op de effectenbeurs je vrouw ploornish die nu een komendeijnswinkeltje had aan de drukste uitgang van het hof bovenaan de trap waar zij geholpen door haar kleine oude vader en Maggie de klantenhulp kon nooit nalaten om de toonbank heen het gesprek op hem te brengen en zijn lof te verkondigen ploornish zelf werkzaam bij een aannemertje zijde met de troffel in de hand op een dak of een stijger staande gehoord te hebben dat meneer merdel de man was om alles terecht te brengen waarop zij nu al zo lang gehoopt hadden en alles wat nog krom was recht te maken baptist de enige commensaal van de ploornishen werd er in het geheim van verdacht zijn spaartpenningen de vrucht van zijn eenvoudige levenswijze en zijn matigheid veiligheidshalve in een van merdels ondernemingen te beleggen de vrouwelijke bloedend harters vertelden aan je vrouw ploornish wanneer zij een ontje thee en honderd pond gebubbel kwamen halen dat zij van haar nigtje merrien die in dezelfde straat diende vernomen hadden dat de toiletten van mevrouw merdel wel drie wagens zouden vullen dat zij een bonmooie, beste mevrouw was als er ooit één bestaan had met een boezem als suivermarmer en het was haar zoon van haar eerste man je vrouw die nu in de regering gekomen was eerst was hij generaal geweest en had het leger ter overwinning geleid als men geloven mocht wat men al vertelde en wat meneer merdel zelf betrof hij zou gezegd hebben dat als men het de moeite waard geacht had hij de hele regering wel op zich had willen nemen zonder ergens cent aan te verdienen maar dat hij er ook niet aan wilde verliezen en heel jammer was het dat men er niets op had kunnen vinden want juist iemand als hij die het geld maar voor het oprapen had zou weten hoe het brood en het vlees opgeslagen waren en het zeker weer goedkoper maken zo geweldig heerst te deze koorts in het bloedend hartoff dat zelfs panks bij het ophalen van de huurpendingen de leiders geen verademingschonk op die dagen nam de ziekte de zonderlinge vorm aan dat de aangetasten onuitputtelijke verontschuldigingen en troost vonden in het noemen van de tovernaan kom aan dan zij panks tot een achterstallige betaal nu vooruit ik heb het niet panks antwoorden de achterstallige het is de zuiveren waarheid meneer dat ik geen halve shilling bezit die ik mijn eigen dom mag noemen maar je verwacht toch zeker niet hernam panks dan dat ik daarmee genoegend kan nemen doe je wel de achterstallige met een ootmoedige zicht bekennen dat hij het niet deed mijn principaal zal het zeker ook niet doen dat weet je heel goed hernam panks daarvoor stuurt hij mij niet hierheen kom, betalen oh meneer panks antwoorden de van betalen dan als ik de rijke meneer was wiens naam op ieder's lippen ligt als ik meneer Merl was dan zou ik zeker dadelijk betalen en blij zijn dat ik het doen kon dergelijke discussies over de huurpeningen hadden gewoondelijk aan de voordeur of in de gangplaats in tegenwoordigheid van verschijnde belangstellen de harters en bij het noemen van die naam hoorde men een zacht gemompel als of panks nu wel overtuigd zou zijn de neerslachtigheid van de wandbetaler maakte dan ook dadelijk plaats voor een begin van opgewektheid als ik meneer Merl was meneer zou ik je geen reden tot klagend geven waarachtig niet, geloof me Hernan de Wandbetaler hoofdschunnelnd je zou dan niet eens onbehoefend te vragen het lag klaar voor je opnieuw gemompel dat het niet mogelijk was redelijker te spreken dat het even goed was als of men het geld op tafel uittelde panks kon dan niet anders doen dan een aantekening maken in zijn boek en zeggen nu je zult zien je krijgt een deurwaarder en wordt je huis uitgezet of je al praat over meneer Merl dat zal je niet baten je bent nu eenmaal meneer Merl niet even min als ik nee meneer panks ik wou het was ja, herhaalden dan de omstanders waard u meneer Merl maar u zou het ons veel gemakkelijker maken als u meneer Merl waard Hernan de Wandbetaler dan op steeds opgewekt het toon dat zou voor alle partijen beter zijn beter voor ons en beter voor u ook u zout geen enkelen van ons lastig behoeven te vallen meneer en u zout het u zelf ook niet lastig behoeven te maken u zout voor u zelf meer rust hebben en anderen meer met rust kunnen laten als u meneer Merl waard tegen zulke redenvoeringen kon panks het niet uithouden hij begon dan om zijn nagels te bijten en stoomde naar de volgende achterstallige na een van de vele nederlagen op een van de vele betaaldagen ging meneer panks op zekere avond met zijn aantekend boekje onder de arm naar het hoekje waar je vrouw Plornisch haar winkeltje had maar alleen voor de gezelligheid hij had een vermoeiende dag gehad en verlangde naar een opwekkend woord hij stond in deze dagen op vriendschappelijke voet met de familie Plornisch en liep er dikwijls aan om samen herinneringen aan je vrouw Dorrit op te halen het winkelkamertje van je vrouw Plornisch was onder haar eigen toezicht wat opgeknapt en de kant die aan de winkel grensde had zij zelfs in een dichterlijke bui zo laten schilderen dat men het gemeen zou hebben tegen een met strooggedekt hutje aan te kijken voor zover de schilder het met de afmetingen had kunnen brengen waren de gewone deur en het bestaande venster erin gelaten maar de zee, de gezonnebloem en de stokroos tielden velig voor de landelijke woning terwijl de dikke rookrolom die uit de schoorsteen opsteeg verriet dat men daar binnen gezellig om de haard zat en dat de schoorsteen langer tijd niet geveegd was een vakrond schoot uit de geopende deur naar de benen van de niets kwaadsbedoelende bezoeker en een ronde duiventeel gehuld in een reuzachtige zwermduiven stak bovende omheiding uit wanneer de deur gesloten was las men op een geschilderd koperend bordje vredelust T en M Ploornish welke vernoodschap bestond uit man en vrouw je vrouw Ploornish was trots op het geheel maar genoot toch het meest van de vereniging van de twee namen op het geschilderde bordje het hinderde haar volstrek niet dat Ploornish er tegen stond te leunen wanneer de lijp rookte na afloop van zijn dagtaak dat zijn hoed de til en al de duiven bedekte en zijn armen de gehele tuin aan het oog ontrokken nog dat hij met zijn ogen enige duimen boven de dakvenster in de puntgevel kwam voor haar bleef het een mooi hutje een aardige vopperij en wanneer zij in de winkel was en haar oude vader in het hutje hoorde zingen scheen voor haar de gouden eeuw opnieuw aangebroken en waarlijk indien dat tijdperk nog eens aanbrekt of er ooit geweest is zal het de vraag zijn of het trouwer dochters voor een oude vader gezien heeft of zien zal dan je vrouw Ploornisch voor de haren door het schelklinkende belletje aan de voordeur gewaarschuwt trad je vrouw Ploornisch uit vrede rust de winkel binnen ik dacht wel dat u het zijn zou meneer Pengs sprak zij want het is uw avond is het niet een vader ook al op het geluid van de bell af zo vlug als een jongste bediende ziet hij er niet goed uit nu hij zal het niet betreuren dat u het bent en geen klant want hij houdt ontsachelijk veel van een gezellig praatje en als je vrouw Dorrit aan de beurt komt is terecht op zijn praatstoel vader is ook nog nooit zo goed bij stem geweest als tegenwoordig je vrouw Ploornisch eigen stem trelde van aandoening bij deze laatste woorden zo trots en blij was zij hij heeft ons gisteren avond streffen voor gezongen zo mooi hij heeft hem over de tafel heen al dus heeft toegespoken John, Edward, Nendy ik heb dat lied nog nooit zo mooi horend zingen als vanavond dat moet hem goed gedaan hebben wat zegt u daar nu van Banks die op zijn vriendelijkster manier de oude man was tegemoet gesnoord vond het ook en vroeg toen zo ter loops of die vrolijke altro al thuis was je vrouw Ploornisch antwoorde dat hij werk had in Westend en beloofd had voor teetijd thuis te zullen zijn maar hij was er nog niet Banks werd toen zo gastvrij mogelijk de tweede rust binnen geduwd waar hij een ontmoeting had met de oudste jongen Heer Ploornisch die juist van school kwam toen hij dat jongemens ondervrog wat hij die dag geleerd had vernam hij dat de jongens uit de hogere klasse die aan de kapitale letter M waren te schrijven hadden gekregen Merdel miljoenen en hoe gaat het met uw zaken nu wij toch over miljoenen spreken heel goed meneer Banks heel goed antwoorden je vrouw Ploornisch beste vader zou u voor de thee nog eens in de winkel willen gaan en de uitstelling voor het raam u hebt zo'n goede smaak John Edward Nandy sloft de weg heel blij dat zijn dochter hem dit verzoek deed terwijl zij zelf nu in de gelegenheid was over zaken te spreken het geen zij in tegenwoordigheid van haar vader vermeed uit vrees dat hij zich beangst zou maken en weer naar het werkhuis de zaken aan het gaan werkelijk heel goed begon je vrouw Ploornisch haar stem wat laatende zaken klanten genoeg maar dat borgen dat borgen dit bezwaar dat iedereen die met de bewoners van het bloedende hardhof in commerciële bedrekkingsstond geducht voelden was een struikelblok voor elke uitbreiding van je vrouw Ploornisch winkel toen de oude heer Dorrit je vrouw Ploornisch in een winkeltje had gezet hadden de bloedende harters zich daarover zo verheugd en zo vastbesloten haar te steunen dat het hun menselijke natuur eer aan deed en dat deden zij ook zij kochten alles een nieuwe winkel ja, meer nog dan zij vroeger buiten het hof gekocht hadden en hadden zij nu ook zo even erg betaald dan zouden de zaken zeker heel goed zijn gegaan maar tot nu toe hadden zij alles op krediet gekocht zodat de behaalde winst nog niet in de boeken te vinden was Pengs had bij deze mededeling zijn haren zo in de hoogte gewerkt dat hij sprekend op een stekelvarkend leek en was daar nog mee bezig toen de oude Nandi de hut binnenkwam en hem met iets geheimzinners in zijn manier van doen verzocht ons naar het zonderlinger gedrag van baptist te komen kijken die iets gezien moest hebben dat hem angst had aangejaagd hey oude jongen pengs al tro, oude jongen wat is er aan de hand baptist alias senor cavaletto verstond nu bijna even goed Engels als pengs zelf en konden zich ook vrij goed in uitdrukken kom maar mee naar binnen padrona antwoorden hij zicht tot je vrouw ploornis wendende die hem altijd in bescherming nam hij deed erg geheimzinnig met zijn rechter voorvinger en toen alle binnenwaren vertelde hij ik heb iemand gezien ik hem ren contrato hem wie is hem volg je vrouw ploornis dat komt er niet op aan padrona ik heb mij niet vergist het is een slechte man de slechtste man die ik ken ik had gehoopt hem nooit terug te zullen zien hoe weet je dat hij zo slecht is dat doet er niet toe ik weet het en heeft hij jou ook gezien ik hoop het niet ik geloof het niet waarom hoop je dat vraag dat niet padrona nog eens het doet er niet toe ik ben bang voor die man ik wil hem niet zien ik wil niet door hem herkend worden nooit meer genoeg schone padrona vraag mij nu niets meer het onderwerp scheen hem zo onaangenaam te zijn zo neer te drukken dat je vrouw ploornis hem niet verder wilde uithoren te meer daar de thee al te lang had staan trekken op de haartrand maar al vroeg zijn niet verder zij was daarom niet minder nieuwsgierig en pengs die sinds de kleine man binnengekomen was had geheigd als een locomotief die met een zware vracht achter zich een hoogte oprijdt niet minder Maggie beter in de kleren dan vroeger of schoon zij geen afstand wilde doen van haar monsterachtige mutsenmodel had op de achtergrond met open mond en ogen staan luisteren en deed die lichaamsdelen niet dicht toen het gesprek over dat onderwerp zo opeens afgebroken werd er werd dus niet meer overgesproken maar door alle leden van het gezelschap wel veel overgedacht niet het minst door de twee jonge heren ploornis die hun avondboterham oppeuzelden met een gezicht als of het niet meer nodig was nu die slechtste alle mannen zeker komen om hen zelf te verorberen Baptist begon langzame hand weer in zichzelf te neurigen maar bewoog zich niet van de plaats die hij achter de deur had ingenomen dichtbij het venster of schoon dit niet zijn gewone plaats was telkens wanneer het kleine belletje zich liet horen schrikte hij op door het venster met de punt van het gordijntje in de hand en de rest voor zijn gezicht hij is geen erlang niet zeker van te zijn dat de man voor wie hij zo bang was zijn spoor niet gevolgd was als een bloedhond hoe hij ook zijn best gedaan had om hem door allerlei listen er af te brengen van het eerste deel van hoofdstuk 13 vervolg van hoofdstuk 13 van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Marcel Koenders de komst van 2 of 3 klanten en eindelijk van Plornis zelf mocht te doen om de aandacht van het gezelschap bezig te houden de maaltijd was afgelopen de kinderen waren naar bed en juffrouw Plornis zat maar op een gelegenheid te wachten om haar vader te verzoeken Chloe nog eens voor hem te zingen toen de bel weer over ging plannen binnen trat Arthur had lang over zijn boeken en brieven gebogen gezeten want de wachtkamers van het circumlocutie kantoor kosten hem veel tijd bovendien was hij zeer onder de indruk van het voorgevallenen bij zijn moeder en hield dit voortdurend zijn gedachte bezig hij zag er somber en afgemat uit en voelde zich ook zo maar toch had hij besloten even bij de familie Plornis aan te lopen om te vertellen dat hij weer een brief van juffrouw door het ontvangen had deze tijding veroorzaakte zo'n opschudding in vrede rust dat de algemene aandacht van baptist geheel werd afgeleid Maggie die onmiddelijk naar voren kwam scheen het nieuws omtrend haar moedertje met ogen mond, neus en oren te willen opslokken helaas de ogen kon zij er niet voor gebruiken want ze stonden vol tranen wat was zij blij toen Klenem haar verzekerde dat er in Rome ook ziekenhuizen en wel hele goede ziekenhuizen waren en Pengs steeg in allerachting omdat zijn naam afzonderlijk genoemd werd iedereen was blij en vol belangstelling zodat Klenem wel beloomd werd voor zijn moeite maar u ziet er moe uit, meneer laat ik een kop thee voor u zetten zei je vrouw Ploornisch als het niet te vrij postig van me is en hartelijk dank voor uw effriendelijkheid om zo aan ons te blijven denken Ploornisch en John hetwoord Nendi voegten er in omslachtige termen hunne dankbetuigingen bij waarop Arthur in meer invoudige bewoordingen er zich in te verheugen dat zij zo'n kleine beleefdheid zijn erzijds zo op rij stelden hij zou dit mal geen tegenbruiken want hij had nog niet gegeten en ging nu rechtstreeks naar huis om zich na een drukke dag wat op te frissen een volgende keer zou hij graag van je vrouw Ploornisch gastvrij aanbod gebruik maken aangezien Pengs enigszins luidruchtig stoom opmaakten voor zijn vertrek verzocht Arthur hem samen op te wandelen welke uitnodiging Pengs met blijdschap aandam waarna zij te samen vrede rust verlieten als je met mij naar huis wilt gaan Pengs zij Arthur toen zij op straat waren en genoegen wilt nemen met het geen de pot schaft zult jij mij een groot plezier doen want ik ben moe ik voel mij niet lekker vanavond geef mij een moeilijker taak te vervullen meneer hart en einde brengen tussen deze zondeling en Arthur Klenem was stilzwijgend een verbond geschloten en al innager geworden sinds de dag waarop Pengs op de plaats van de Marshall Sea over meneer Rucks hoofd gesprongen was toen op die merkwaardige dag het rijtuig met de familie door het weg reed hadden zij het samen lang nagekeken en waren toen langzaam opgewandeld niemand had bij de ontvangst van kleine doorits eerste brief meer belangstelling getoond dan Pengs en in de tweede nu in Klenemsborsak werd hij met name genoemd Pengs had het nooit openlijk verklaard en of schoon het geen hij zo even gezegd had wat het aantal woorden betrof al heel gering was Klenem begon toch hoe langer hoe meer tot de overtuiging te geraken dat Pengs op zijn enig sinds zonderlinge manier aan hem gehecht was al deze draadete samen maakte Pengs die avond tot een ankerkabel voor hem ik ben alleen thuis vertelde Arthur mijn compagnon is voor zaken afwezig je kunt dus doen als of je thuis waart dank u zeer apropos hebt u ook iets bijzonders opgemerkt aan onze vriend Altro aan de avond bedoel ik voor Pengs nee, hoezo hij is een geschikte vent ik mag hem wel, zei Pengs er schijnt echter van daar iets gebeurd te zijn dat hem van streek heeft gebracht kunt u soms iets bedenken dat hem zo over stuur kan gebracht hebben je maakt mijn nieuwsgierig Pengs ik is ter wereld van Pengs vertelde wat hij bijgewoon had en zei zout u het hem misschien eens willen vragen hij voelt zich hier nog zo vreemd wat vragen wat hem zo van streek heeft gebracht ik moet eerst zelf zien dat er iets niet in orde met hem is hij heeft zich zo in alle opzichten ijverig, dankbaar voor weinig genoeg en vertrouwbaar getoond dat het zou schijnen of ik hem wandrode en dat zou heel onrechtvaardig van mij zijn dat is waar, zei Pengs maar wat ik zeggen wil u bent eigenlijk veel te goed hartig dus ik kies om iemands patroon te zijn nu, zei Kleinem lachend mijn patronaat over Cavalletto strekt zich niet ver uit hij verdient zijn brood met hout snijden en heeft de sleutels van de fabriek in bewaring waar hij onder andere nacht en over het algemeen zo'n beetje als bewaker optreed geschikt werk kunnen wij hem niet geven tenminste, heel weinig nee ik ben meer zijn raadgever dan zijn patroon zijn bankier zou ik mij ook kunnen noemen a propos van bankiersprekende Pengs is het niet zonderling dat het speculeren waarvan zoveel mensen tegenwoordig het hoofd zo vol hebben ook die kleine Cavalletto begint aan te steken speculeren herhaalde Pengs hart snuivend welke speculaties bedoelt u die ondernemingen van Merdel geldbeleggingen zei Pengs oh zo ik wist niet dat u geldbeleggingen bedoelde de vaardigheid waarmee Pengs antwoorden noopte Klenem hemmens aan te kijken want hij vermoedde dat Pengs meer bedoelde dan uit zijn antwoord op te maken was die het echte gepaard ging met de versnelling van zijn pas en en daarmee de overeenstemmende verhoogde werking van de stoommachine ging Arthur niet verder er op in en enig oog omdikke later waren zij thuis een soepee van soep en een duiven pastij gereed gezet op een tafeltje en besproeid met een fles goede wijn was wel geschikt om Pengs machinery te smeren en toen Klenem hem daarna een Oosterse pijp aangaf en er zelf ook een opstak voelde hij zich zo lekker als hij inging weken en maanden gedaan had zwijgend werd er enige tijd gedampt Pengs als een stoomboot die wind getij kalmwater en alle andere voorwaarden voor een snelle vaart in haar voordeel heeft toch was hij de eerste die de stilte verbrak ja geldbeleggingen dat is het woord ja, zei Klenem weder met een onderzoekende blik naar zijn gast u ziet ik kom er nog eens op terug ja, dat hoor ik antwoorden Klenem niet zonder enige verwondering zij u niet dat het sovereent was dat altroos hoofd er ook al door op hol verbracht ja, dat heb ik gezegd goede hemel bedenkt toch dat het hele hoofd erdoor aangestoken is iedereen vervolgt er mij mee op de betaaldagen iedereen en overal of zij betalen of niet betalen je hoort niets dan merdel, merdel altijd weer merdom zonderling dat de mensen zo dwaas kunnen zijn, zei Arthur is het niet na nog een minuut of zo doorgerookt te hebben vroegte hij erbij dat komt omdat die mensen er niets van begrijpen geen sikke pit nee geen sikke pit repens geen cijfers hebben niet het minste verstand van geld hebben nooit een optelling gemaakt nooit iets uitgereken meneer al zij dat hadden begon klemmen maar Pengs bracht zonder dat er een spier van zijn gelaad betrok een neus of keel geluid te voorschijn dat klemmen nog nooit gehoord had hij niet voortging al zij dat hadden vroeg Pengs ik meende dat je iets wilde zeggen nee volstrek niet nog niet over een minuut misschien al zij dat hadden al zij dat hadden die eigenlijk niet goed wist hoe hij het met zijn vriend had wel ik vermoed dat zij dan wel verstandiger zouden zijn hoezo meneer Klemm repeng snel en maakte daarbij de zonderlinge indruk dat hij van het begin van het gesprek af geladen was geweest met het zware schot dat hij nu afvuurde zij hebben gelijk zeg ik u zij weten maar zij hebben gelijk gelijk wel ze kava letto sucht naar speculatie delen volkomen gelijk zij Pengs ik heb het nagerekend ik heb het onderzocht erin gewerkt en het is vermaakt in orde zeer verlicht nu hij dit alles gezegd had deed Pengs een verhaal aan zijn oosterse pijp al zijn longen maar toelieten en al dampende en blazende keek hij Klemm onderzoekend aan in deze ogenblikken begon Pengs de gevaarlijke ziekte waarmee de hij besmet was te verspreiden bedoel je best de Pengs vroeg Klemm nadruk dat je bijvoorbeeld die duizend pont van je op die manier zou willen beleggen zeker antwoorden Pengs ik heb het al gedaan meneer Pengs keek Klemm nog eens diepsinnig aan en deed een lange haal aan zijn pijp ik verzeker u meneer Klemm dat ik alles nauwkeurig heb hernam hij Merdel is iemand met onmetelijke hulpbonden een enorm kapitaal en hij wordt door de regering gesteund men kan zijn geld niet voordeliger beleggen veilig en veel rente nu antwoorden Klemm met een ernstige blik eerst naar hem en toen naar het vuur in de hart kijkende ik verbaas me oh voor je bah zij Pengs zeg dat niet meneer u moest het zelf ook doen waarom doet u niet zoals ik doe van wie Pengs de heersende ziekte had overgeerft zou hij even min hebben kunnen vertellen als wanneer hij plotseling een hevige koorts gekregen had gekweekt uit de slechtheid van de mens evenals zoveel lichamelijke ziekte en dan in hunne onwetendheid verspreid tasten deze epidemien talloze leiders aan die nog onwetend nog slecht zijn Pengs mocht uit de ziekte van een leider van deze soort hebben overgeerft hij was aangestoken en de smetstof die hij bij zich had was van de kwaad aardigste soort dus heb je werkelijk je duizend pond op die wijze belecht voor Klemm zeker meneer en ik wilde wel dat het tienduizend pond was maar twee dingen die klennen deze avond zwaar op het gemoet lagen ten eerste de vele teleurstellingen van zijn compagnon en dan het geen hij gezien en gehoord had in de woning zijn er moedig blijden een vriend bij zich te hebben die hij vollekomen kon vertrouwen over de gesprek over beide onderwerpen en beide brachten hem met toenemende kracht en snelheid op het uitgangspunt terug het ging zo natuurlijk van het onderwerp speculeren afstappende bleef hij een ogenblik door de tabaksrook heen naar het vuur kijken en begon toen Pengs te vertellen die het circumlocutie-kantoor hem in de weg legde het is hard het is heel hard voor Dois zo eindigde hij en daarbij weer klonk in zijn stem al het oprechte medegevoel dat de zaak in hem opwekte ja wel hard stemde Pengs toe maar u beheert de zaak voor hem niet waar we neerklennen hoe bedoel je dat het geld beheren bedoel ik ja zo goed als ik kan beheer het dan beter meneer tracht hem zijn het teleurstellingen te vergoeden geef hem de kansen van het ogenblik hij, de geduldige altijd in beslag genomen de werkmann zal zichzelf langs die weg niet bevoordelen hij vertrouwt op u meneer ik doe mijn best Pengs antwoorden klennen die hoe langer hoe onrustiger werd ik betwijfel of ik wel geschikt ben om die ondernemingen waarvan ik geen verstand heb te schatten ik word oud oud, Rie Pengs ha ha ha er was zoiets op rechts in de zonderlingen lag en het geblaas en gepuff waarmee de Pengs zijn verbazing uiten en zich tegen de laatste woorden verzetten dat zijn ernst onmogelijk in twijfel getrokken kon worden oud Riep hij nog eens hoor oud jong oud of op middelbare leeftijd Pengs haar naam Artur toen er een pauze kwam in Pengs uitingen van verbazing hoe het zij de omstandigheden waarin ik verkeer zijn ver van aangenaam en bovendien onzeker ik twijfel er nu en dan zelfswillens aan of het weinige dat ik bezit mij wel eerlijk toekomt zal ik je dat eens vertellen zal ik een groot vertrouwen in je stellen dat mocht u doen meneer indien u mij waardigkeurd dat doe ik dat mocht u ook dit korte antwoord en de uitgestoken kol zwarte hand waren wel sprekend en overtuigend genoeg Artur schudde die hand met grote hartelijkheid daarna begon hij Pengs deelgenoten maken van het ging zo bekommende daarbij de vermoedens die hij had zoveel mogelijk verzachtende zonder aan de duidelijkheid te kort te doen hij sprak niet over zijn moeder maar over een bloedverwante en maakte ook melding van de ontmoeting die hij bij die bloedverwante had had Pengs luisterde met zoveel belangstelling dat hij de Turkse pijp hoe lekker ook in het hartstel zette en zo met de handen door zijn haren woelde dat hij er toen het verhaal uit was uitzag als hemlet tegenover de schim van zijn vader dat brengt mij als vanzelf terug op de geldbelegging riep hij uit en sloeg daarbij Arthur op de knie ik zeg er niets van dat u zelf tot de bedelstaf wilt brengen om een onrecht goed te maken dat gij niet betreven hebt dat is uw zaak een man moet zelf weten wat hij doet maar dit zeg ik als u vreest wil te hebben om uw eigen bloed te rennen van openbare schanden tracht dan zoveel geld te maken als u kunt Arthur schudde het hoofd maar bleef hem toch pijnsend aan kijken wordt zo rijk als u kunt meneer Hernan Pengs al zijn energie te hulp hopende om hem te overtuigen wordt zo rijk als u eerlijk kunt worden het is uw plicht niet ter wille van u zelf maar van anderen grijp de gelegenheid aan die arme meneer Doys die wordt werkelijk oud hangt geheel van u af uw bloed verwandt hangt van u af u weet niet wie nog meer kom kom zijn Arthur laat het nu voor vanavond hierbij nog één woord meneer Plennum Hernan Pengs en dan niet meer vanavond waarom zout u al de voordelen aan zwelgers schelmen en bedriegers laten aan die principaal van mij en dergelijke lui toch doet u het ik bedoel dat mensen als u het doen u weet dat zelf ook wel ik zie het elke dag weer gebeuren ik zie niet anders ik verdien mijn brood met dat te zien daarom zeg ik neem ook uw deel van de winst maar wanneer er dan verliezen moet ik er ook in delen zij Arthur dat kan niet meneer ik heb er mij van overtuigd een beroemde naam onmetelijke hulpronnen enorm kapitaal hoge positie machtige connecties steun van de regering verlies is uitgesloten na deze klinkende slotreden begon Pengs langzamerhand wat tot kant te komen streek zijn haren zo glad als er bij mogelijkheid woorden konden nam de pijp uit het hartstel stopte divers en bleef zitten rooken er werd niet veel meer gesproken maar zij bleven elkaar gezelschap houden beide vervuld van gedachten aan hetzelfde onderwerp toen zij afscheid genomen en elkaar de hand geschut hadden bleef Pengs nog om klenem heendraaien voor hij de deur uitstomde van één ding was Arthur overtuigd als hij ooit hulp nodig had in de zaken waarover zij die avond gesproken hadden of in andere hij zou onvoorwaardelijk op Pengs kunnen rekenen de volgende dag moest Arthur telkens denken aan de wijze waarop Pengs zijn duizend pond belicht en aan dienst gezegd dat hij zich overtuigd had waarom had Pengs die anders niet zoveel vertrouwen stelde in de mensen in deze zaak wel vertrouwen hij dacht aan de blijdschap van Dois wanneer hij bij het grote nationale departement slaagde hij dacht aan het grote Sombra huis dat in zijn herinnering zijn de huis geweest was en aan de geheimzinnigheid die er tans overlag en het nog donkerder en somberder maakte hij merkte telkens op dat waar hij ging of kwam wat hij zag of hoorde wat aanraakte het was altijd de beroemde naam Merdel het kostte hem zelfs moeite enige uren aan zijn schrijftafel te zitten want door tussenkomst van het een of ander werd zijn aandacht telkens er weer opgebracht hij begon erover te denken hoe merkwaardig het toch was dat die naam overal gehoord werd en dat niemand erover dacht wan trouwen te koesteren hij zelf wan trouwde die naam eigenlijk ook niet hij had er zich alleen maar niet mee ingelaten voor wan trouwen was geen aandijding dagelijke symptomen zijn wanneer er zo'n epidemie eerst verboden van de ziekte einde van het dertiende hoofdstuk van deel 3