 Eerste deel van het 19e hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van C&M-Zing. 19e hoofdstuk. Geschiedenis van Sint-Claire. Deel 1. Tom keerde zich om en ging treurig naar huis terug. Op het binnenplein ontmoeten hij de kleine Eva met een bloemenkrantje op het hoofd en ogen die van blijdschap straalden. Oh, Tom, zeid jij daar. Ik ben blij dat ik u vindt. Papa zegt dat geide hitches mocht laten inspallen en mij in een nieuw wagentje laten rijden, zeiden zij, hem bij de hand neemende. Maar wat schildt u, Tom? Gij ziet zo ernstig. Ik ben geschikt, jonge juffrouw Eva, antwoorden Tom droeverg. Maar zeg mij toch, Tom, wat schildt er aan? Ik heb u met die brommende oude pru zien spreken. Tom verhaalde met ernstige, eenvoudige bewoordingen de geschiedenis deze vrouw. Eva deed geen uitroeping en schrijde ook niet, gelijk andere kinderen zouden gedaan hebben. Haren wangen verbleekten en haar blik werd donker en strak. Zij legde beide handen op haar borst en slaakte een zware zucht. Tom, gij behoefte paarden niet te laten inspannen. Ik wil niet gaan rijden, zeiden zij toen. Waarom niet, jonge juffrouw Eva? Die dingen zinken mij in het hart, Tom, antwoorden zij. Zij zinken mij in het hart, herhaalde zij nog ernstiger. Ik heb geen lust meer om te gaan rijden. En daarmee dekeerden zij zich om en ging weder in huis. Enige dagen later kwam een andere vrouw in plaats van de oude pru, de beschuitjes brengen. Ophelia was juist in de keuken. Wel zei de dina, wat schildt er aan met pru? Pru komt niet meer, antwoorden de andere vrouw geheimzinnig. Waarom niet, zei de dina. Zij is niet dood, is ze? Dat weten wij niet recht. Zij is in de kelder, antwoorden de vrouw, met een blik naar Ophelia. Naar dat Ophelia beschuitjes had genomen ging dina met de vrouw mede naar de deur. Wat is er toch met pru, zeiden zij. De vrouw scheen verlangend en toch bevreesd om te spreken. En antwoorden op een zachte geheimzinnige toon. Wel, geheim moet het niemand vertellen. Pru is wedeldronken geweest en zij brachten haar in een kelder en lieten haar daar de gehele dag. Ik hoorde zeggen dat de vliegen haar hadden beet gekregen en nu is zij dood. Dina stak haar handen op en toen zij zich omkeerde zag zij vlak achter haar de kleine Eva staan. Met afgrijzen in haar wijdstaarende ogen en zonder enig spoor van kleur op haar wangen. De hemel bewaren ons, jonge jevrouw Eva zal nog vrouw vallen. Waarom hebben wij haar zulke dingen laten horen? Haar papa zal razend wezen. Ik zal niet vrouw vallen, Dina, antwoorden het kind op vaste toon. En waarom zou ik dat niet horen? Het is voor mij zoveel niet om het te horen als voor de arme Pru om het te leiden. Oh, oh, zulke tere zachte juffertjes als schij moesten zulke historisch niet horen. Het is genoeg om ze de dood te doen. Eva zucht er wederom en ging langzaam en treurig naar boven. Ophelia vroeg nu met zekere angstige nieuwsgierigheid wat de vrouw gezegd had. Dina gaf haar een zeer woordenrijk verslag van het gebeurde, waarbij Tom de bijzonderheden voegde, welke hij die ochtend had vernomen. Dat is nu toch iets verschrikkelijks, iets vervoerlijks, riep Ophelia uit. Toen zij de kamer binnen trat, waar sinds kler, zij ne courant zat te lezen. Wel, welke vervoerlijkheid weet geen nu weder, zeiden hij. Wat ik weet, wel, dat volk heeft Pru doodgegezeld, antwoorden Ophelia. En deelde toen met veel ophef het voorgevallende mede, over welks akelige bijzonderheden zij met verontwaardiging uitwijden. Ik dacht wel, dat het eens daartoe komen zou, zei de sinds kler, zijn courant weder in't kijkende. Dacht jij dat wel, en zult jij er nu niets meer aan doen, hervatte Ophelia? Heb jij hier geen hoofdlieden of iemand om zulke dingen te onderzoeken en zich aan te trekken? Men denkt gewoondelijk dat het eigen belang in zulke gevallen een voldoende waarborg is. Wanneer iemand verkist zijn eigen bezittingen te vernieelen, weet ik niet wat er aan te doen is. Het schijnt dat die arme vrouw enen die vechen en aan de drank was. En dus kan men niet hopen dat men iemand zal kunnen bewegen om zich aan haar te laten gelegen liggen. Het is ontzettend, het is afschuwelijk, Augustine. Het zal zeker eens een oordeel over u brengen. Lieve nigt, ik heb het niet gedaan en ik kan het niet verhelpen, ik zou wel willen als ik maar kon. Als gemeener uwe Kerel's naar hen na aard willen handelen, wat zal ik er dan aan doen? Zij hebben onbeperkte macht, zij zijn onverantwoordelijke despoten. Het zou niet baten zich met hen te willen bemoeien. Er is geen wet die in zulke gevallen van wezenlijke hulp is. Het beste dat wij kunnen doen is ogen en oren sluiten en het maar zo laten. Dat is het enige wat ons overschiet. Hoe kunt jij ogen en oren sluiten? Hoe kunt jij zulke dingen zomaar laten? Maar wat zou het je dan willen, lieve nigt? Hier is enige hele klasse verdierlijkd, onkundig, traag, koppig, onhandelbaar, zonder enige beperkingen of bedingen onder de macht gesteld van mensen gelijk de meeste mensen in de wereld zijn. Mensen zonder nadenken of zelfbeheersing, die zelf hun eigen wel begrepen belang niet in het oog houden, want zo is het met de grootste helft van het mens omgesteld. Wat kan nu in zulke enemaatschappij een man van menselijk gevoel anders doen, dan zoveel hij kan zijn ogen sluiten en zijn hart verharden. Ik kan alle mishandelde ellendelingen niet kopen. Ik kan geen doolend ridder worden en ondernemen om ieder onrecht in zulke ene stad als deze te herstellen. Het enige dat ik doen kan, is beproeven om er mij zelf een vrij van te houden. Saint Claires gezicht bleef voor ene poos betrokken, maar eens klaps zijn vrolijke glimlach hernemende, zeiden hij, kom, kom, nigt, blijf daar niets staan als een het dreigende ongeluksprovetes. Gij hebt nog maar even een hoekje der gordijn opgelegd, nog maar even een profje ervan gezien, hoe het op ene of andere manier door de gehele wereld toegaat. Als wij alle akeligheden van het leven willen opzoeken en beloeren, zullen wij nergens lust meer inhebben. Dat zou hetzelfde zijn als of men al te nauwlettend de details van Dina's keuken wou bekijken. En Saint Claires trekte zich weder op de sofa uit en ging tevensvoort met lezen. Ophelia zette zich neer, haalde haar breiwerk te voorschijn en bleef met een gezicht vol barse voor ontwaardiging zitten breien. Maar terwijl zij breiden en pijnsten, brandde het vuur in haar binnenste voort en eindelijk barsten zij uit. Ik zeg u, Augustine, ik kan mij niet over zulke dingen heen zetten, indien jij dat al doen kunt. Het is vervoerlijk van u, zulk een stelsel te verdedigen, zo denk ik erover. Wat nu, zei de Saint Claires opkijkende, begint gij er nog eens over. Ik zeg dat het vervoerlijk van u is. Zulk een stelsel te verdedigen, herhaalde Ophelia met toenemende warmte. Ik het verdedigen lieverjevrouw, wie heeft ooit gezegd dat ik het verdedigde, zei de Saint Claires. Wel zeker verdedigt gij het, dat doet gij allen, al gij Zuidlanders. Waarom houd gij slaven, als gij dat niet doet? Zijd gij dan zo dood onnozel, dat gij nog denkt dat iemand op de wereld ooit iets doet dan wat hij voor recht houdt. Doet gij nooit iets? Of heb gij nooit iets gedaan? Dat gij niet voor geheel recht houdt. Als ik dat doe, heb ik een berouw van, hoop ik, antwoorden Ophelia, en liet vinnig haar breinaal de ratelen. Ik ook, zei de Saint Claires, onder het schillen van Zienezappel. Ik heb er op de duur berouw van. Waarom gaat gij er dan mee de voort? Zijd gij nooit voort gegaan met kwaaddoen, nadat gij er al berouw van had, goede nigt. Wel nu, ja, maar alleen als ik in zware verzoeking was, antwoorden Ophelia. Wel nu, ik ben in zware verzoeking, hervat de Saint Claires. Dat is juist de moeilijkheid. Maar ik neem mij dan altijd voor, om het niet meer te doen, en beproef ook het te laten. Wel nu, ik heb mij al tien jaar lang voegenomen, het niet meer te doen, zei de Saint Claires. Maar ik heb mij er toch, hoe dan ook, niet van af kunnen houden. Zijd gij, van al uw zonde afgekomen, die vernicht? Neef Augustine, antwoorden Ophelia en legde haar breiwerk neer. Ik zal het zeker wel verdienen, dat gij mijn tekortkomingen bestraft. Ik weet, dat het maar al te waar is, wat gij zegt. Niemand kan dat diepe gevoelen als ik. Maar het komt mij toch voor, dat er enig verschil is tussen u en mij. Ik geloof dat ik liever mijn rechterhand zou willen afhouden, dan dag aan dag voortgaan met te doen wat ik voor kwaad hield. Maar niet te min is mijn gedrag zo weinig overeenkomstig met mijn beleidendis, dat het mij niet verwondert dat gij mij bestraft. Ochkomnicht, zei de Augustine, zich voor haar op de grond zettende en zijn hoofd in haar schoot legende. Neem het niet zo geducht ernstig op. Gij weet wel welke deug niet van een jongen ik altijd geweest ben. Ik heb er liever berei in om u te plagen en uw doorn gaande te maken. Anders is het niet. Ik weet wel dat gij wanhopig, ontzettend braafzijdt, ik word er bang van als ik randenk. Maar, dat is een ernstig onderwerp August, mijn jongen, zei de Ophelia, haar de hand op zijn voorhoofd legende. Akelijk ernstig, zei de Sint-Claire, en ik, maar ik praat niet gaande ernstig, bij Warmwedig. Met de muskieten en al die dingen gelukt het iemand toch niet, een heel hoge zedelijke vlucht te nemen. En ik geloof, daar vind ik in de theorie, zeiden hij, eens klaps opstaande. Ik begrijp nu de reden waarom gij noordelijke natiën altijd deugdzamer zeid dan wij zuidelijke. Ik begrijp nu de gehele zaak. Oh Augustin, gij zij toch een ongelukkig loshoofd? Ben ik? Nu ja, het zal wel waar zijn, maar voor ene enkele maal wil ik toch eens ernstig wezen, als gij mij eerst dat mantje met zinesappelen eens aangeeft, want ik moet mij tussen beide eens kunnen verfrissen, als ik mij zo zal inspannen. Nu begin ik, vervolgde hij, het mantje naar zich toehalende. Als het in de loop der wereldse zaken voor iemand nodig wordt, twee of drie dozijn van zijn en mede aardwormen in gevangerschap te houden, vereist een voegzaam ontzag voor de gevoelensdermaatschappij. Ik zie niet dat gij ernstig wordt, viel Ophelia hierop in. Wacht maar, ik kom er toe, gij zult horen. Omkort te gaan nigt, zeiden hij, terwijl zijn gezicht een schlapstrak en ernstig werd. Over de slavernij, in het afgetrokkenen beschout, kan daar ik mee slechts één gevoel er bestaan. Planters die haar geld mede moeten winnen, geestelijke die planters naar de mond moeten praten, staat kundigen die hun gezicht door willen voeren, mogen de taal en de zedeleer verdraaien en vervingen, zodat de wereld verbaasdaat over hun schandrijd. Zij kunnen de natuur en de bijbel, en wat weet ik al meer, in hun dienst pressen. Maar nadat alles gelovend zij in de wereld, toch ging Aarche meer eraan. Het komt van de duivel, kort afgezegd, en naar mijn begrip is het een goed proefje van het geen hij in zijn vak doen kan. Ophelia hield op met Breien en zag hem verwonderd aan. Sint Claire, die zich met haar verbazing zeersgeen te vermaken vervolgde. Gij schijnt u te verwonderen, maar als jij mij wilt laten uitspreken zal ik ronduit zeggen wat ik denk. Die vervloek de zaak, vervloek de God en mensen, wat is zij? Ondruk haar alle optooisel, zoek naar haar kerm en haar wortel, en wat is zij dan? Wel, omdat mijn broeder Quasi onkundig en zwak en ik schander en sterk ben, omdat ik weet hoe ik dat kan doen en de macht heb. Daarom mag ik alles telen wat hij heeft, het behouden en hem alleen zoveel geven als mij belieft. Al wat te zwaar, te vuil en te onaangenaam voor mij is, mag ik aan Quasi laten doen. Omdat ik niet graag werk zal Quasi werken, omdat de zon mij zengt zal Quasi in de zon staan. Quasi zal het geld verdienen en ik zal het verteren. Quasi zal zich in een molepoel leggen, opdat ik droog voedst kan overstappen. Quasi zal mijn wil doen en niet de zijnen, al de dagen van zijn leven op aarde. En eindelijk alleen zoveel kans op de hemel hebben als mij gelegen komt. Dit houd ik naast erbij voor wat de slavernij is. Ik tart iedereen uit om ons slavenwetboek te lezen, gelijk het in onze wette staat en er iets anders van te maken. Men praat van misbruiken der slavernij, draaierij. De zaak zelfe is een gruwelijk misbruik. En de enige reden waarom het land er niet onder verzinkt, gelijk Sodom en Gomora, is omdat zij oneindig beter wordt gebruikt dan zij is. Uit barmatigheid, uit schaamte, omdat wij mensen zijn uit vrouwen geboren en geen wilde dieren, willen velen van ons niet, durven velen van ons niet, achten wij ons te goed om de volle macht te gebruiken die onze gruwelijke wet in onze handen stelt. En hij die het verste gaat en het ergste doet, gebruikt nog maar met mate de macht die de wet hem geeft. Sint Claire was opgestaan en ging met haastige sreden op en neer, zijn gelaad gloeide door het vuurige van zijn gevoel, zijn de blauwe ogen flickerden en zonder het zelf te weten maakte hij heftige gebaren. Ophelia had hem nog nooit in zulke innerstemming gezien en bleef roerloos zitten, zonder een woord te spreken. Ik verklaar u, vervolgde hij, eens klaps voor zijn een nichtstaan blijvende. Het baat wel niet wat men over de zaak denkt of zegt, maar ik verklaar u toch. Er zijn ogenblikken geweest waarop ik dacht dat als het gehele land maar verzonk en al dat onrecht en die ellende voor het licht verborgen, ik ga er nemeden wilde verzinken. Als ik met onze stoombotern of door het land heen en weden reisde om slaven op te kopen en bedacht dat elke laag harte gefredierlijk te keren, die ik zag, door onze wetten, werd veroorloofd om de absolute despote woorden van zovele mannen, vrouwen en kinderen, als hij voor zijn met stelen. Bedriegen of spelen gewonnen geld kon kopen. Als ik zulke kerels werkelijk eigenaars zag van weerloze kinderen, van jonge meisjes en vrouwen, dan was ik op het punt om mijn land, om het gehele mensdom te verofloeken. Augustin, Augustin, riep Ophelia uit, nu had hij toch zeker genoeg gezegd. Nog nooit in mijn leven heb ik zo iets gehoord, zelfs niet in het noorden. In het noorden herhaalde Sint Claire, terwijl de uitdrukking van zijn gelaad één slaps veranderde en hij een zwem van zijn gewonen onverschillige toon hernam. Baa! Gij noordlanders zeid koud van bloed. Gij zeid koel in alles. Gij kunt niet zo hartelijk vervloeken als wij. Wanneer wij er eens toe komen? Nu, maar de vraag is, begon Ophelia. O ja, zeker, veel Sint Claire erop in. De vraag is, en één en lastige vraag is het. Hoe zeid gij in die staat van zonde en ellende gekomen? Wel, ik zal u antwoorden met de goede oude woorden die gij mij op stroomdagen plachteleren. Ik ben zo geworden door de gewone voortplanting desgeslachts. Mijnen bedienden waren die van mijn vader en wat nog meer is van mijn moeder en nu zijn zij de mijnen, zij en hun nakroost, dat al vrij aanzienlijk is. Mijn vader gelijk gij weet kwam uit Nieuw-Engeland en hij was juist een man als uw vader, een echte oud romijn, rechtschapen, vuurig, edeldenkend en met een ijzeren wil. Uw vader vestigde zich in Nieuw-Engeland om over rotsen en stenen te herzen en de natuur zijn onderhoud af te dringen. De mijnen vestigde zich in Louisiana om over mannen en vrouwen te herzen en hun zijn onderhoud af te dringen. Mijn moeder vervolgde Sint Claire, opstaande en naar een portret gaande, waarnaar hij met een blikvol tederheid een eerbied opzag. Zij was goddelijk. Zie mij maar zo niet aan, ik weet wel wat gij meent. Waarschijnlijk was zij van stervelijke geboorten, maar zoveel ik ooit heb kunnen opmerken, had zij geen spoor van menselijke zwakheid of dwaling, en allen die zich haar nog herinneren, had zij slaven of vriën, dinnaren, bekenden en bloed verwanten, allen zeggen hetzelfde. Wel nu niet, die moeder is alles geweest, wat jarenlang tussen mij en een volslagend ongeloof stond. Zij was een aanschoudelijk bewijs van het nieuwe testament voor mij, een levend verschijnsel dat verklaard moest worden, en dat opgene andere wijs verklaard kon worden dan door de waarheid die er leer. O, moeder, moeder, riep Sint Claire uit, als in verrukking zijn de gevouwen handen opheffende, en toen zich eensklapps bedwingende, kwam hij terug, zette zich op de soven en vervolgde, mijn broeder en ik waren tweelingen, en men zegt gelijk gij weet dat tweelingen opulkander gelijken moeten, maar wij waren in alle opzichten elkanders contrasten. Hij had zwarte, vuurige ogen, koolzwart haar, sterk sprekende romijnse trekken en in een bruinachtige kleur. Ik had blauwe ogen, lichtbruin haar, grieksprofiel en een blanke kleur. Hij was vriendelijk en edelmoedig voor zijn vrienden en gelijken, maar trots, heerzuchtig en hard voor zijn minderen, en geheel onbarmhartig voor alles wat zich tegen hem verzetten. Oprecht waren wij beiden. Hij uit trotsheid en onversaagdheid, ik uit zekere ideale waarheidsliefde. Wij hielden veel van alkander en hadden toch nu en dan om genoegen, gelijk het met jongens gewoonlijk gaat. Hij was de lieveling van mijn vader en ik die van moeder. Ik had ene ziekelijke gevoeligheid ten aanzien van vele dingen waarvan hij en mijn vader niets begrepen, zodat zij daarin onmogelijk met mijn gevoel konden overeenstemmen. Mijn moeder kon dit echter wel, en wanneer ik dus met Alfred twist had of mijn vader mij bars aan het kijk, placht ik naar mijn moederskamer te gaan en bij haar te gaan zitten. Ik herinner mij nog zeer wel hoe zij er altijd uitzag, met haar bleke wangen, haar zachte, ernstige ogen en haar witkleed, zij droeg altijd wit, en ik placht altijd aan haar te denken als ik in de openbaring las van de heiligen, die in fijn linnen helderwit gekleed waren. Zij had veel smaakend talent, in zonderheid voor de muziek, en zij was gewoon op het orgel de statige muziek de katholieke kerk te spelen, en daarbij te zingen met ene stem welke meer naar die van een engel dan van ene stervelijke vrouw gelijk. En dan legde ik dikwijls mijn hoofd in haar geschoot, en schrijde en droomde en voelde dingen, waardoor het mij aan woorden ontbrak om ze te zeggen. In die dagen had men de zaak der slavernij nog nooit zo onderzocht als nu. Niemand droomde dat er enig kwaad in stak. Mijn vader was een geboren aristocraat. Ik denk dat hij in een vroegeren staat tot de hogere kringen van geesten moet behoord hebben en al zijn adeltrot had mede gebracht, want die zat hem in het bloed, hoewel hij van in de armen en volstrek niet edele familie was. Mijn broeder was in dit opzicht zijn evenbeeld. Nu heeft een aristocraat, gelijk jij weet, de hele wereld over geen menselijke gevoel voor iets naar buiten zekere maatschappelijke grenslijn ligt. In Engeland is die grenslijn op zekere plaats getrokken, in Burma op een andere en in Amerika weder op een de andere. Maar de aristocraat van al die landen stapt nooit daar overheen. Wat in zijn eigen klasse enen hardheid een onrecht of een ongeluk zou zijn geweest, was in een of andere slechts iets onverschillers, dat van zelfs sprak. Mijn vaders grenslijn was die der kleur. Onder zijn gelijken was nooit iemand billiger en edelmoediger, maar hij beschouwde de neger door alle kleurscharkeringen heen als een schakel tussen de mens en de dieren. En Matt al zijn het denkbeelden van recht en billijkheid naar deze onderstelling af. Ik denk wel, als iemand ruiterlijk had gevraagd of zij menselijk onstervelijke zielen hadden, dat hij dan wel naar wat kuggen en keelschrapen ja, zou gezegd hebben. Maar mijn vader was geen man die veel last van nadenken had. En godsdienste gevoel had hij in het geheel niet. Behalve zekere eerbied voor God. Daar deze toch stellig aan het hoofd de hogere klasse stond. Wel nu, mijn vader had ongeveer 500 negers aan het werk. Hij was een onbuigzaam, voortvaarend, scherp oplettend man van zaken. Alles moest naar een vaste regel gaan, die met onveilbare stiptheid in acht genomen moest worden. Als jij nu een aanmerking neemt dat er naar zulke een regelige werk moest worden door een troep luie, babbelzieke, onhandige arbeiders die hun leven lang geen lust en ook geen reden hadden gehad om iets anders te leren dan dagendieve, dan zult jij begrijpen dat er op zijn plantage vele dingen moesten gebeuren die een gevoelig kind zoals ik, droevig en akelig moesten voorkomen. Buitendien had hij een opzichter, een lange grove kerel met zware forse vuisten die ene regelmatige leerschool van hartheid en ruwheid had doorgegaan en meester in dat vak was geworden. Mijn moeder kon hem nooit uitstaan en ik ook niet, maar mijn vader had hij geheel voor zich ingenomen en deze man heerste dus op het goed als absoluut despoot. Ik was toen een kleine jongen, maar ik had reeds dezelfde liefhebberij voor alle soorten van menselijke wezens die ik nu heb in een soort van hartstof om met de mensheid welke gedaante zij ook dragen mocht kennis te maken. Ik was veel in de hutten en onder de arbeiders op het veld en was dus natuurlijk een groot gunsteling. Allerlei grieven en klachten werden mij in het oor gefluisterd en ik vertelde ze, mijn moeder. En wij, met ons beide, wormde een soort van commissie tot herstel van grieven. Wij voorkwamen en verhinderten veel vreedheid en strielde ons met de gedachte dat wij veelgoeds deden, totdat ik, gelijk dikwelst gebeurde, in mijn ijver te veel deed. Stups klaagde aan mijn vader dat hij het volk niet meer regerend kon en zijn betrekking moest neerleggen. Mijn vader was een teder in schrikkelijk echtgenoot, maar hij was ook iemand die nooit terugdijnste voor iets wat hij nodig achter. En al dus zette hij zijn voet als een rots tussen ons en de veldarbeiders. Hij zei de mijne moeder in bewoordingen die zeer minzaam en verschonend, maar het eventueel beslissend waren dat zij volkomen meesteres over de huis betiende zou zijn, maar dat hij geen bemoeing met de veldarbeiders kon veroorloven. Hij achte en beminde haar boven alle levende wezens. Maar hij zou hetzelfde tegen de maag Maria hebben gezegd, als zij zijn regel in de weg gekomen was. Ik hoorde mijn moeder wel eens over sommige gevallen met hem redeneren en haar best doen om zijn mededogen op te wekken. Hij luisterde met de oodmoedigste beleefdheid en kalmte naar de aandoenlijkste toespraak en antwoorden dan, het komt alles daarop neer, moet ik stubs laten gaan of hem houden. Stubs is de nauwkeurigheid, de eerlijkheid en de bekwaamheid in eigen persoon, een man door en door met mijn verzaak bekend en zo menselijk als de mensen over het algemeen zijn. Vollmaaktheid kan men niet bekomen en als ik hem behoud, moet ik zijn administratie als één geheel goedkeuren. Al gebeurt er nu en dan iets waarop aanmerking zou kunnen gemaakt worden. Alle regering brengt enige noodzakelijke hardheid mede. Algemene regels moeten wel in sommige bijzondere gevallen hard zijn. Deze laatste stelregel scheen mijn vader bij de meeste omstandigheden waarin over vreedheid werd geklaagd voor alles afdoende te houden. Als hij dit gezegd had, trok hij meestal zijn voeten op de sofa, gelijk iemand die met zijn werk gedaan heeft en schikte zich tot een dutje of tot het lezen van de courant. Naar het te pas kwam. De waarheid is dat mijn vader juist die soort van talent bezat, die een staatsman nodig heeft. Hij had polen kunnen verdelen, even gemakkelijk, als men een zinesappel doorsnijdt of irland kunnen vertrappen, even bedaard en stelselmatig als iemand op de wereld. Eindelijk zag mijn moeder van hopig van alle tussenkomst af. Men zal het nooit weten voordat de laatste verantwoording wordt afgelegd, wat vele edelen en teleren harten gelijk het haren gevoeld hebben. Zo geheel weerloos geworpen in het geenzij een afgrond van onrecht en vreedheid achten en wat niemand anders om hen heen daarvoor houdt. Het leven is een tijd van gedurig leidend geweest voor zulke harten, in zulke duivelachtige wereld als de onze. Wat schoot haar anders over dan haar kinderen in haar eigen begrippen en gevoelens op te voelen? Nu, met al wat men van de opvoeling zegt, groeien kinderen toch zelfstandig op tot het geenzij van de ture reeds zijn en tot niets anders. Van de wieg af was Alfred een aristokraat. Toen hij opgroeide, namen al zijn neigingen en zijn de gehele denkwijs die richting. En al de vermaningen mijn moeder waren woorden in de wind. Wat mij betreft, zij maakten een diepe indruk op mij. Zij sprak nooit uitdrukkelijk iets tegen dat mijn vader zeide en scheen nooit ernstig van hem te verschillen. Maar zij printte het mij met al de kracht van haar edel en vuurige moed in. Zij brandde het mij in de ziel, dat het laagste menselijk wezen nog adel en waarde had. Dekwijls heb ik met plechtig ontzag naar haar opgezien. Als zij de stavond naar de stern wees en zij de zidaar august, de geringste, verachtste menselijke ziel op ons goed zal nog leven, wanneer al die sterren vergaan zijn, zal leven, zo lang als God leeft. Zij had enige vrije oude schilderijen in zonderheid ene van Jezus, de blinde genezende. Het waren schone stukken en zij plachten een diepe indruk op mij te maken. Zidaar august zeiden zij dan wel, de blinde was een bedelaar, arm en walgelijk, en daarom wilde hij hem niet uit de verte genezen. Hij riep hem naar zich toe en legde zijn handen op hem. Onthoud dit mijn jongen. Als ik onder haar rezorg was blijven opgroeien, zou zij mij tot ik weet niet welk enthousiasme hebben opgewonden. Ik had misschien een heilige, een hervormer, een machtelaar kunnen worden. Maar helaas, helaas, ik moest van haar af toen ik pas dertien jaar oud was en ik heb haar nooit weder gezien. Einde van het eerste deel van hoofdstuk 19. Tweede deel van het 19e hoofdstuk van de negenhut. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Negenhut door Harriet Beecherstow in de vertaling van C&Mensing. 19e hoofdstuk, geschiedenis van Sint Clair, deel twee. Sint Clair liet zijn hoofd in zijn handen zinken en zweeg ene poos. Eindelijk zag hij weder op en vervolgde. Hoe armoedig, lagenerlendig, is toch die gehele menselijke deugd. Een gevolg grotendeels van geografische lengte, breedte en liching, in verband met een natuurlijk temperament. Uw vader bijvoorbeeld, vestigt zich in vermond, in ene stad waar allen inderdaad vrij en gelijk zijn. Wordt een deftig lid van de kerk en ouderning, voegt zich in de loop van de tijd bij het genootschap der abolitionisten en houdt ons allen voor weinig beter dan heidenen. En toch is hij duidelijk in karakter- en denkwijze een duplicate van mijn vader. Ik zie dat op vijftig verschillende manieren doorstralen. Duidelijk zie ik dezelfde krachtige, herzuchtige, aanmatigende geest. Gij weet wel hoe onmogelijk het is. Sommige derliden van uw dorp te doen geloven dat Mr Sinclair zich niet boven hen verheven acht. De waarheid is dat hij, schoon hij, in een democratische tijd leeft en in een democratische theorie heeft omhelst in zijn hart een aristokraat is. Even goed als mijn vader, die over vijf of zeshonderd slaven geboot. Ophelia voelde zich wel enigszins genegen om bedenkingen hier tegen te maken en legde haar breiwerk neder om te beginnen. Maar Sinclair stuite haar. Ik weet alles wat jij zeggen wilt. Ik weet wel dat zij niet werkelijk aan Alkan de gelijk waren. De een kwam in een toestand waarin alles zijn een natuurlijke neiging hem tegenwerkte en de ander in omstandigheden waarin alles die sterker deed ontwikkelen. En zo werd de eerste een tamelijk eigenzinnige, onverbiddelijke, aanmatigende oude democrat de ander een eigenzinnige, onverbiddelijke oude despot. Als beide nu plantages in Louisiana hadden gehad zouden zij naar Alkan de geleken hebben als twee kogels in één en dezelfde vorm gegoten. Welk een onerbiedig kind zijt hij toch, zei de Ophelia. Ik meen het niet beledigend voor hen, zei de Sinclair, maar hij weet wel dat erbiedigheid mijn fort niet is. Maar om weder op mijn geschiedenis te komen, toen mijn vader stierf, liet hij zijn vermogen na aan ons, zijn de tweelingzonen, om te verdelen, gelijk wijzelf en met Alkander, zouden overeen komen. Er ademt op godsaarde geen edeler, grootmoediger mens, dan Alfred, wanneer hij met zijne gelijken te doen heeft. En wij schikten die verdeling van eigendom uitmuntend, zonder een enkel onbroederlijk woord of gewaarwoording. Wij namen ons voor de plantage te samen te laten bewerken, en Alfred wiensgesteld tweemaal zo sterk was als het mijne, en die veel meer aanleg voor landbouw en handelszaken bezat, werd met hart en ziel een planter. Wat mij betreft, een proeftijd van twee jaren overtuigde mij dat ik in die zaak geen deel genoot kon blijven. Een troep van 700 slaven, die ik niet personelijk kon kennen, en in wie ik geen personelijk belang kon stellen, al zoveel ossen te laten opkopen, voortjagen, stallen, voeden en werken, terwijl de vraag hoe weinig van de meest gewone genietingen des levens voldoende waren om hem tot werken in staat te houden. Gedurig opnieuw moest overlegd worden en de noodzakelijkheid van opzichters en drijfers met hun eeuwige zweep, de eerste en de laatste, de enige redend voor alles was dat gehele ding was mij onuitstaanbaar verdrietig en walgelijk. En als ik dacht aan de waarde die mijn goede moeder aan ene enkele menselijke ziel had toegekend, werd het zelfs schrikkelijk voor mij. Het is onzin naar mijn begrip te willen zeggen dat slaven met dat alles wel tevreden zijn. Ik heb nooit de waartaal kunnen uitstaan die sommigen van uw noordlanders, onze vrienden, hebben bijeen gelapt om onze zonden te verschonen. Wij weten het allen wel beter. Zeg mij dat er iemand op de wereld is die al de dagen van zijn leven van de dageraad tot de avond onder het scherpziende oog van een meesterverlang te werken zonder in enig opzicht zijn eigen wil te mogen doen. Altijd aan dezelfde vervelende eentonige arbeid en dat alles voor twee broeken en twee paar schoenen in het jaar met juist genoeg voedsel en huisvesting om hem tot werken in staat te houden. Iemand die denkt dat menselijke wezens op die manier na genoeg evenwel tevreden kunnen zijn als op enige andere ik wenste dat hij het eens beproefde. Ik zou de hond kopen en hem met een gerust geweten als slaaf gebruiken. Ik heb altijd gemeend, zei de Ophelia, dat hij allen met die dingen tevreden waard en ze voorrecht hield volgens de schrift praatjes, zover zijn wij nog niet heen. Alfred, die zulke onverbiddelijke despotis als er nog ooit leefde wil zich niet met zulke ene verdediging behelpen. Nee, hij beroept zich trots en stout op dat oude, eerwaardige recht het recht van de sterkste. En hij zegt en ik geloof met reden dat de Amerikaanse planter alleen maar datgene in een andere vorm doet. Wat de Engelsaristocraten en Kapitalisten met de lagere klassen doen. En dat is naar ik meen ze zich toeeigenen met lichaam en ziel om ze tot hun voordeel en genoegen te gebruiken. Hij verdedigt beiden en mij dunkt dat hij daarin tenminste consequent is. Hij zegt dat er geen trap van beschaving kan bestaan zonder dat de massa's het zij uitdrukkelijk en in naam het zij toch inderdaad slaven zijn. Er moet, zegt hij, ene lagere klassen wezen die aan de gamelijke arbeid gebonden is en slechts in de dierlijke natuur heeft een ene hogere die daardoor middelen een tijd bekomt om haar verstand te ontwikkelen en haar talenten te volmaken. Waarmee de zij tevens de ziel en beheers rest der lagere wordt. Zo redeneert hij omdat hij gelijk ik zeide een geboren aristokraat is en ik geloof het dus niet omdat ik een democrat geboren ben. Hoe in de wereld kunnen die twee dingen medelkanden vergelijken worden, zei de Ophelia. De Engels arbeider wordt immers niet verkocht en verhandeld niet van zijn familie gescheiden niet gegeesteld. Hij hangt even zeer van de wil zijn smeesters af als of deze hem gekocht had. De slavenhouder kan zijn weer spanigend slaaf de doodgesselen. De kapitalist kan hem laten doodhongeren. Wat de familie betreft is het moeilijk te zeggen wat erger is. Zijne kinderen te zien verkopen of hem te huis te zien hongerleiden. Maar, het is geen rechtvaardiging de slavernij te bewijzen dat zij niet erger is dan een underkwaad. Ik heb haar ook niet willen rechtvaardigen. Ja, ik zeg bovendien dat onze schennis van de rechtender mensheid stouter en openelijker is. Een mens werkelijk te kopen gelijkend paard, zijne tanden te bekijken, zijn gefrichten te laten knappen, hem te laten tonen hoe hij loopt en zich beweegt. En dan zijn prijs te betalen. Speculanten, opvokkers, handelaars in menselijke lichamen en zielen te hebben. Dat stelt de zaak in een meer tastbare gedaante voor de ogen ter beschafde wereld. Schoon het andere dat men doet in zijn naaard eigenlijk hetzelfde is. Namelijk het toeigenen en gebruiken van de ene klasse van mensen tot voordeel en genoegen ener andere zonder op haar eigen belangen achtergeven. Ik heb de zaak nog nooit in dat licht bezien, zei de Ophelia. Wel, ik heb in Engeland gereist en heb tamelijk veel over de toestand der lagere klassen al daar gelezen en ik denk waarlijk dat men Alfred niet kan tegenspreken als hij zegt dat zijn slaven er beter aan toe zijn dan een groot gedeelte der bevolking van Engeland. Gij moet echter uit het geen ik gezegd heb niet opmaken dat Alfred is wat men een hartmeester noemt, want dat is hij niet. Hij is despotiek en ongenadig in geval van wiegspannigheid. Hij zou een kerel die hem tegenweer bood met even weinig gewetens knaging doodschieten als een bok. Maar over stelt hij er in een soort van trots in dat zijn slaven goed gevoed en verzorgd worden. Toen ik bij hem was drong ik erop aan dat hij iets voor hun onderricht zou doen. En om mij te behagen nam hij een kapelaan aan en liet hem de zondag scaturgiseren. Hoewel ik geloof dat hij wel bij zichzelf een dacht dat het omtrend even veel goed zou doen als of hij een kapelaan bij zijn paarden en honden zette. En het is ook waar dat er met iemand die van zijn geboorte af door allerlei schadelijke omstandigheden verstompt en verdierlijk is en die zijn werkdagen geheel moet sleiten met in arbeid welke hem geen tijd tot een ogenblik nadenken slaat in enige uren op zondag veel kan gedaan worden. De onderwijzers in de zondagsscholen onder de fabrieksbevolking van Engeland en onder de plantagearbeiders in Amerika zullen misschien hier en daar hetzelfde kunnen getuigen. Maar onder ons bestaan toch enige treffende uitzonderingen. Daar het blijkt dat de negen van nature meer vatbaarheid heeft voor godsdiensten gevoel dan de blanken. Maar hoe zijt geyer eindelijk toegekomen om van de plantage af te zien, zei de Ophelia. Wel, wij topden enige tijd met Alcandrovoort tot Alfred duidelijk zag dat ik geen planter was. Hij vond het ongerijmd dat ik nog om tevreden was nadat hij, om zich naar mijn begrippen te voegen allerlei veranderingen gemaakt had. Het was dan ook eigenlijk de zaak zelfen die ik had. Het gebruiken van die mannen en vrouwen als onze werkdieren. Het onderhouden van onkenden, ruwheid en onderd alleen om geld voor mij te winnen. Bovendien was ik daar wezenlijk in de weg. Daar ik zelf in de stervelingen was had ik veel te veel sympathie voor luiaarts en als dus arme onhandige rekels steenen in hun kattoenmander legden om ze zwaarder te doen wegen of hun zakken met vuilnisvulden met wat kattoen bovenop kwam hij dit zoveel komen hetzelfde voor als wat ik in hun plaat zou gedaan hebben dat ik er hen niet voor kon wilde laten geselen daardoor was er natuurlijk geen orde of tucht op de plantage te houden en Alfred en ik kwamen omtrend even ver medelkander als jaren geleden mijn vader met mij gekomen was. Hij zei me dus dat ik een verwijfd sentimentalist was en nooit deugen zou om zaken te doen. Hij zei om de bankatien en het huis de New Orleans te nemen. Daar versen te gaan schrijven en hem de plantage over te laten. Zo schijden wij ook en ik kwam hier wonen. Maar waarom heb jij uw slaven niet vrijgelaten? Zover had ik het nog niet gebracht hen houden als gereedschap om geld te winnen dat kon ik niet maar hen te houden om mijn geld te helpen frateren kwam hij zo kwaad niet voor. Sommigen van hen waren oude huisbedienden aan wie ik gehecht was en de jongeren waren de kinderen van de ouden. Allen waren wel tevreden als zij mochten blijven. Hij zweeg en wandelde pijntzend de kamer op en neer. Er was een tijd in mijn leven vervolgde hij toen ik plan en hoop had om meer in de wereld te doen. Dan zo met de stroom af te drijven. Ik had een onbestemd nevel-achtig verlangen om een soort van emancipator te worden om mijn vader van die schantflekte bevrijden. Alle jonge lidend geloof ik hebben zulke koortsachtige vlagen, maar dan. Waarom deed jij dat niet? Zijde Ophelia. Gijn moest u we hand niet aan de ploeg slaan en dan achterwaard zien. Och, het ging niet met mij zo als ik verwacht had. En toen kreeg ik hetzelfde verdriet in het leven dat Salem ook kreeg. Ik denk dat zal voor ons beide noodzakelijk geweest zijn om wijs te worden. Maar hoe dan ook van de maatschappij te verbeteren en te hervormen, werd ik een stuk drijfhoud en heb mij sederdiend tijd, maar laat er rondslingeren. Alfred bekijkt mij telkens als wel kan er zien en heeft iets op mij vooruit. Dat moet ik bekennen. Zijn leven is een logisch gevolg van zijn denkwijze. Het mijne is ene verachtelijke in consequentie. Lieve neef, hoe kunt jij tevreden zijn met zulke ene manier om je proeftijd te besteden? Tevreden heb ik u niet zo even gezegd dat ik mijn gedrag verachte. Maar om weder ter zaken te komen, wij waren aan het vrijlaten van Slaven. Ik geloof dat mijn manier van doen niet ongemeen is. Ik vind vele mensen die heimelijk eveneens over de slavernij denken als ik. Het land zucht eronder en zo erg als zij voor de slaaf is, zij is, zo mogelijk nog ergen voor de meester. Mijn heeft geen bril nodig om te zien dat ene talrijke klasse van zorgeloze, ondeugende, zedelijk verbastelde mensen onder ons een kwaad is. Voor ons, zowel als voor hen. De kapitalisten en aristocraten van Engeland kunnen dat zo niet doen als wij. Omdat zij met de klasse die zij verdrukken niet zo in aanraking komen als wij doen. De slaven zijn in onze huizen. Zij zijn het gezelschap van onze kinderen en hebben meer invloed op hun gemoet dan wij. Omdat zij tot ene soort van mensen behoren, waar aan kinderen zich altijd hechten. Als Eva niet meer een engel was dan gewonelijk, zou zij geheel bedorven worden. Wij mochten even goed de kinderpokken onder hen laten heersen en denken dat onze kinderen niet besmet worden, als hen ondeugend laten en denken dat dit onze kinderen geen kwaad zal doen. En toch verbieden, onze wet is tellig alle krachtige regelen van opvoeding. En dat doen zij met reden. Want begin maar eens en geef één geslacht van negers ene goede opvoeding en het gehele ding vliegt in de lucht. Als wij hun vrijheid niet graven, zouden zij ze nemen. En wat denkt hij dat hiervan het einde zal zijn, zei de Ophelia. Ik weet het niet. Eén ding is zeker dat we de gehele wereld verenigen zich de massas en komen in beweging. En vroeger of later komt er een diës ire. Hetzelfde werkt in Engeland in geheel Europa en in dit land. Mijn moeder placht mij te spreken van een duizendjarig rijk dat eens komen wanneer Christen zou heersen en alle mensen vrij en gelukkig zouden zijn. En toen ik een kind was leerden zij mij bidden uw koninkrijk komen. Sontijds denk ik dat al dat zuchten en kermen en die beweging onder de doorbeenderen datgene voorspelt wat zij mij plachten zeggen dat komen zou. Maar wie zal de dag zijn na toekomst zien? Augustin, somtijds denk ik dat geen niet ver van het koninkrijk zijt, zei de Ophelia. Terwijl zij haar breiwerk neerlegden en haar neef oplettend en met zekere bezorgdheid aanzag. Ik dank u voor uw goede mening. Maar het gaat op en neer met mij. Op tot aan de poortnes hemels in theorie neer in het stof der aarde in praktijk. Daar hoor ik de schel om thee te drinken. Laten wij gaan en zeg nu niet dat ik niet voor ene enkele mal in mijn leven ernstig met u gesproken heb. Aan de thee tafel sprak Marie over het voorgevallende met Prü. Gij zult nu wel denken niet, zeiden zij, dat wij allen barbarend zijn. Ik denk dat dit iets barbarisch is, antwoorden Julia. Maar ik houd u allen nog niet voor barbaren. Oh hervatte Marie, ik weet zelf er wel dat het onmogelijk is met sommigen van die schepsels terecht te komen. Zij zijn zo slecht dat zij het leven niet waard zijn. Ik voel geen grijntje medeleide in zulke gevallen. Als zij zich maar wel gedroegen, zou het niet gebeuren. Maar mama, zeiden Eva, het arme schepsel was ongelukkig. Dat helpt haar aan de drank. Oh gekheid, als of dat ene voor onschuldiging was. Ik ben ook dikwals ongelukkig. Ik geloof, zei de Marie Pijnzend, dat ik groter ventriet heb gehad dan zij ooit gehad heeft. Het is maar dat zij zo slecht van aard zijn. Er zijn sommigen die men met de grootste gestrengheid niet dwingend kan. Ik herinner mij dat mijn vader een man had die zo luid was dat hij weg liep. Alleen maar om van het werken af te komen. En in de moerasenschool en stal en allerlei afschuwelijkheden deed. Die man werd gevangen en gegeseld. Noggens en noggens, maar nooit, helpt het hem. Eindelijk kroop hij wederweg, want hij kon haast niet lopen en stierf in het moeras. Er was geen allerlei reden voor, want mijn vaders volk werd altijd goed behandeld. Ik heb een z'n kerel getemd, zei de Sint Kler. Aan wie al de opzichters en mesers vruchteloos erachter beproefd hadden. Gij, zei de Marie, nu, ik zou wel willen weten wanneer jij iets van dien aard gedaan hebt. Wel, hij was een sterke, reusachtige kerel, een geboren afrikaan. En hij scheen in een buitengemenen trap het ruwe instinct van vrijheid inzicht te hebben. Hij was een echte afrikaanse leeuw. Men noemde hem Schipio. Niemand kon iets met hem uitrichten. Hij werd van de één aan de ander overgedaan. Tot eindelijk Alfred hem kocht. Daar hij dacht hem wel te kunnen regeren. Maar eens gaf Schipio een opzichter een slag zodat deze neerviel en liep toen naar de moerasen. Ik was juist op Alfred's plantage om te lozieren, want het was nadat wij de compagnieschap ontbonden hadden. Alfred was geweldig verbolgen, maar ik zei hem dat het zijn eigen schuld was. Ik wilde met hem wedden voor zoveel hij verkoos. Dat ik de neger kon temmen. En eindelijk werd er afgesproken dat als ik hem ving ik hem zou hebben om de proef te nemen. Zij verzamelde zich dus in een troep van 6 of 7 met honden en geweren voor de jacht. Men kan zo als hij weet evenveel die verbereid krijgen in het mensenjagen als in het hertenjagen. Als men er zich maar aan gewend, om de waarheid te zeggen, ik kwam zelfs een weinig invuur. Hoewel ik slechts was mede gegaan, om eniger maten tot onderhandelaar te dienen in geval hij gevangen werd. Nu, de honden blafden en helden en wij reden door dik en dun. Eindelijk juge wij hem op. Hij liep en sprong als een rebok en liet ons eerst verachtig. Maar eindelijk raakte hij beklemd in een onderdringbaar rietbos. Toen keerde hij zich om en hield stand. En ik kan nu zeggen dat hij als een held tegen de honden vocht hij smeet zijn recht zijn links van zich af en helpt er werkelijk drie van kant alleen met zijn bloot te vuisten. Tot de gewierschot hem weerloos maakte en hij bloedend bijna voor mijn voeten neerviel. De arme kerel zag naar mij op met mannenmoed en wanhoop in zijn ogen. Ik hield de honden en de troep van hem af toen de anderen aankwamen en eisten hem op als mijn gevangenen. Ik had moeite genoeg om te beletten dat zij hem in het eerste gevoel van triomf doodschoten. Maar ik bleef op mijn recht staan en Alfred verkocht hem aan mij. Wel nu toen nam ik hem onderhanden. En in veertien dagen had ik hem zo tam en gedweeg gemaakt als men maar verlangen kon. Wat in de wereld het gij dan met hem gedaan zei de Marie. Wel, het was een zeer eenvoudige manier van doen. Ik nam hem in mijn eigen kamer. Liet een goed bed voor hem maken verbond zijn de wonden en paste hem zelf op tot hij weder op de been kwam. En na verloop van tijd liet ik een vrijbrie voor hem opmaken en zeiden hem dat hij gaan kon waar hij wilde. En ging hij vroeg Ophelia? Nee. De mallenkerels geurden het papier in tweeën en weigen er rond uit mij te verlaten. Ik heb nooit een braver en beter knecht gehad zo handelbaar als staal. Hij omhelst de naderhand het Christendom en werd zo zachtzinnig als een kind. Hij placht het opzicht te houden over mijn plaats en hij deed dat uitmuntend. Ik verloor hem in de eerste goderaar tijd of eigenlijk of er de hij zijn leven voor mij op. Want ik werd ziek bijna doodziek. En toen de blinde angst iedereen de vlucht deed nemen werkte Schipio voor mij met reuzenkrachten en hield hij mij inderdaad in leven. Maar Arme Kerel, hij werd er stond daarop aangetast en hij was niet te redden. Ik had nooit in ons verliees zwaarder gevoeld. Eva was langzamerhand al dichter en dichter bij haar vader gekomen, terwijl hij dit verhaalde. En staarde hem met geopende lippen en strakke ernstige ogen aan. Toen hij zweeg sloeg zij eens klaps haar arm om zijn hals en barste in ene hart stochterlijk snikken en schrijden uit. Eva, kind lief, wat schildt u, zei de Sint Claire, toen hij de tederen leden van het meisje door haar heftige aandoeding volde schokken en beven. Zij moest nooit van zowits horen, vroegte hij erbij. Zij is zenuwachtig. Nee papa, ik ben niet zenuwachtig, zei de Eva, zich plotseling bedwingende met ene kracht van de wil die bij zulke een kind verwonderlijk was. Ik ben niet zenuwachtig, maar die dingen zinken mij in het hart. Wat meent jij daarmee de Eva? Dat kan ik u niet zeggen papa. Veel in mijn gedachten, misschien zal ik het u wel eens zeggen. Wel, denk maar voor het liefje, als jij maar niet schrijt en uw papa ongerust maakt, zei de Sint Claire. Kijk eens hier, zie welk een mooie persik ik voor u heb. Eva nam de persik en glimlachten, hoewel zich om haar mondje nog een zenuwachtig trekkend vertoonde. Kom, laten we ons naar de goudvissjes gaan zien, zei de Sint Claire, haar bij de hand neemende en naar het binnenplein gaande. Enige ogenblikken nog en men hoorde een vrolijk gelach door de zijde gordijnen, terwijl Eva en haar vader Elkander met rozengooiden en langs de paden van het binnenplein naliepen. Er is gevaar onder de aangelegenheden van hoge geboren verwaarloosd zal worden. Maar als de lezer ons naar zijn woningje boven de stal wil vergezellen, zal hij misschien ook wel iets van zijn zaken vernemen. Het is een knappe kamer met een bed, een stoel en een tafeltje waarop Tom's Bijbel en Gezangboek liggen en daar zit hij nu met een lijf voor zich bezig met iets dat een veel inspanning en nadenken schijnt te kosten. De zaak was dat Tom's verlangen naar zijn achtergelaten betrekkingen zo sterk was geworden dat hij Eva om een blad schrijfpapier had gevraagd en tans de gehele kleine voorraad van letterkennis bijeen samelde die hij door het onderwijs van George verworven had. Vatten hij het stoute voornemen op om een brief te gaan schrijven en was hij nu bezig met op zijn lij het eerste ontwerp daarvan te maken. Tom was in vrij grote verlegenheid want de fatsoenen van sommige letters had hij geheel vergeten en van die hij nog onthouden had wist hij niet recht welke hij gebruiken moest. En terwijl hij zo werkte en door zijn ijverswaar adem haalde wipte Eva als een vogeltje achter hem op de leuning van zijn stoel en bleef over zijn schouder zitten kijken. O, om Tom welke grappige dingetjes maakt gedaag. Ik doe mijn best om aan mijn arme goede vrouw en mijn kleine kindertjes te schrijven Jongen je vrouw Eva zei de Tom met de rug zijn de hand zijn de ogen afvegenden maar ik vrees dat het toch niet lukken zou. Ik wou dat ik u helpend kon Tom ik heb een beetje leren schrijven verleden jaar kon ik al de letters maken maar ik vrees dat ik het meeste vergetend ben. Zo duwde Eva haar krulkopje dicht na zijn hoofd en de twee begonnen ernstig te beraatslagen beide eveneivrug en omtrend even onkundig doch met veel overleggenden beraden van ieder woord begon het opstel eigenlijk toch wezenlijk naar schiften gelijken Ja, om Tom nu begint het erwaarlijk mooi uit te zien zei de Eva om het verrukking natuurnde wat zal uwe vrouw blij zijn en uw arme kleine kinderen oh het is schande dat hij ooit van hen vandaan moest ik denk papa eens te vragen om u weder terug te laten gaan mevrouw heeft gezegd dat zij het geld voor mij zal zenden zodra zij het kan bijeen krijgen, zei de Tom en ik verwacht ook wat hij het doen zal jonge her George heeft mij gezegd dat hij om mij komen zou en hij heeft mij deze dollar tot een teken daarvan gegeven en Tom vertoonde de kostbare dollar oh, dan zal hij zeker komen zei de Eva wat ben ik blij en ik wilde een briefzenden weten om haar te laten weten waar ik ben om de arme chloé te zeggen dat ik het goed heb omdat zij zo schrikkelijk angstig was armaziel zeggens Tom zeiden de stem van Sint Claire die op dit ogenblik de deur in kwam Tom en Eva zagen beide nu met zekere schrik op wat is dat hier zei de Sint Claire naderkomende en de lijbekijkende oh, dat is Tom zijn brief de Eva ik help hem daar aan schrijven is het al niet mooi ik wil u geen van beide de moed benemen zei de Sint Claire maar ik geloof toch haast Tom het zou beter zijn als ge mij een brief voor u liet schrijven ik wil het wel doen als ik van mijn rijdtoertje thuis kom het is van groot belang zet zij de Eva want zijn de meeste rest al geld senden om hem los te kopen weet ge papa hij heeft mij gezegd dat zij hem dit gezegd had Sint Claire hield dit bij zichzelfen voor een van die dingen welke goedhartige eigenaars hun slaven zeggen om hun schrik voor het verkocht worden te verminderen zonder dat zij voornemend zijn om al de opgewekte hoop te verwezen lukken hij zijde dit echter niet en bevalt Tom slechts de paarden te laten voortbrengen om een rijdtoertje te doen die avond werd er een behoorlijke brief voor Tom geschreven en op de post bezorgd Ophelia volharder nog in haar arbeid als huishoudster en in het gehele huishouden van Dina af tot de kleinste jongen toe stemden allen daarin overeen dat Juffrouw Ophelia raar was ene uitdrukking waarmee de dienstbodien in het zuiden gewoon zijn aan te duinen dat hun een meerderen hun niet recht naar de zin zijn in de hoogste huiselijke kring die uit Adolf Jane en Rosa bestond was men het eens dat zij geen ledie was want ledies werkte nooit zoals zij deed en dat zij volstrekt geen er had wens halve men zich zeer verwonderde dat zij van de familie der Sint-Klairs zou zijn zelfs Marie verklaarde dat het wezenlijk vermoeiend was niet Ophelia altijd zo druk bezig te zien en inderdaad was Ophelia's vleid zo groot dat zij wel enige reden gaf tot zulke klacht zij naaide en stikte voort van de dageraad tot aan de avondsschemering met de ijver van iemand die door in het dringende noodzakelijkheid wordt aangespoord en als dan het licht haar te flauw werd en het nijwerk opgevallen was kwam het altijd gereden breiwerk te voorschijn en ging zij weder haar gang met zoveel ijver als ooit het was werkelijk vermoeiend haar te zien Einde van hoofdstuk 19