 Boek 3, hoofdstuk 12, van Tijl Uylespiegel in Vlaanderen. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Tijl Uylespiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands. Boek 3, hoofdstuk 12, hoe Lamme plechtig zwoer Uylespiegel nooit meer terug te zullen zien. Toen Lamme, Sanderen Daars, in de late, morgen ontwaakte, zat zijn een vrouw op een stoelbeetvenster naar buiten te turen. Goed zak lang op de rug in het bed, en als zij de twee ogen goed geopend waren, bemerkte hij dat hij in een kamer van een afspanning had geslapen, want de zoldering en de wanden hem dadelijk deden zien. Hoe ben ik hier nu weer geraakt, vroeg hij zich af. Ik moet gisteren in de wijngaardes hier in mijn best hebben gedaan, want mijn hoofd weegt zwaar als lood. Laat ons eens trachten de draad van mijn leven, zeer dat een dag en een nacht terug te vinden. Lamme, Lamme jonge, gezond nooit betere, het boest bij zo'n lekker niet zijn. Hij tocht zijn voorhoofd in een diepe middenplooi en dacht geruimetijd daar. Eigenlijk zou ik in een huts moeten liggen, op naalder en mos. Nee, daar ben ik niet gebleven. Wat heb ik dan aangevangen? Ha, ik ben er, thailes, kolonelder Franser uit Rijn geworden, naar het Berkenhof. De keukenmeid die als twee druppers water op mij ne vrouw gelijk, te wijn van de baron. In het bed van uilenspiegel. Maar dat is toch geen kamer in het kasteel? Ja, daar ben ik weggesukkeld, ja met de keukenmeid. En dan, dan weet ik er niets meer van. We zullen eens gaan zien waar het nodig op mij gebracht heeft. In alle geval op een zachtbed. Hij wilde de slaapsteden uit en weer op de deken van zich af. Lammel kreeg de kamer in en zijn blik viel op de vrouw die met de rug naar hem gekeerd zat. Wat is met dat, de keukenmeid? Maar toen werd het langzaam helder in zijn brein als vlamden er verschillende lichten in op. Al wat er gebeurd was, zeer dat hij in het bed van de koloneel zijn roes half had uitgeslapen, ris met stukken en brocken voor zijn geest op. Het is mij de rechtmatige straf, zo overwoog hij. Wat zal Thail denken als hij mij niet terugvindt? Dat ik op de vlucht ben? En wat zal hij zeggen als ik met mijn wijf terugkom? Want het is mijn vrouw die daar zit. Wat moet ik met dat schepsel gaan aanvangen? Goederaat is duur. Het bier is afgetrokken en ik moet het drinken. Hij sprong uit het bed. De vrouw keerde het hoofd naar hem en spak hem op soetentoon toe. Ha! Lammelke, eindelijk uitgeslapen. Ik heb u mij laten liggen omdat geheden fris en gezond zou zijn om met mij te vertrekken. Vertrekken? Waarheen? En mijn vriend Thail alleen laten? Waar zijn mijn kleren? Ha, hier. Nee, ik moet met soldatenpleujen hebben om me naar mijn kolonel te spoeden. Waar komen die burgerkleren vandaan? Het zijn ja een doel in mijn eigen klederen. Hoe komt je eraan? Wel, als je door het bos daar hier bent gekomen, heb je iets verteld van een hut en een burgerpakje. Je hebt er mezelfs willen heen voeren, maar je kon de weg niet vinden. Toen ik u gisteren hier had de slapen gelegd, heb ik daar aan terug gedacht. En ik heb besloten hoe pleujen te halen. Ik kende de weg, daar eender vervallen hut en ik gisteren wel dat er geen tweede was. Een pakje maakte ik van uw soldatengoed en trok er mee erop. Ik heb het in de hut achtergelaten en zo kwamen uw burgerkleren hier. Ondertussen had Lammel zich gewassen en bij gebrek en iets anders zijn voegelpak maar aangetrokken. Ik giel van honger, zei hij. Dan zullen we hier beneden wel eten vinden, sprak de vrouw. Maar alvorens wij het mooie gemel nuttgen, wens ik te weten of ik er van plan zijn met mij weg te gaan, zover mogelijk te reizen om nooit meer met uit de spiegel in betrekking te komen. Het land uit. Moet ik daar nu maar zo dadelijk op antwoorden? Zonder uitstel. Maar ik besteed geen rode duit. Dat is niet nodig. Mijn beurs heeft een rondbruikje waar we maanden en maanden kunnen optieren en goede zeermaken. Maar mijn vriend Thijl begint geopnieuw. Heb je zulke beduin de ogenblikken alleen laten? Hij zal mijn nummer willen zien. Testen beter? Het is lof van mijn entweger. Lammel zei de vrouw en was hem genaderd. Lammel ben ik ja of nee uw wettige vrouw. Dat zei ik er. Terwijl, dan gebied ik u bij mij te blijven en met mij mee te gaan. Daar is het wij van de roetbak, zei de Lammel. Mogelijk, maar dat komt omdat je die uit de spiegel boven mij verkist. Dat maakt mij razend, Lammel. Als je maar niet bijt, dat zou ik ook al doen. Lammel, ik laat u niet meer los. Steek niet in uw kop dat je mij weer zo'n verlaten, Lammelgoedzak. Drimaal zei het geen reeds uit gepuilt, maar dat laapt je met geen vierde maal. Goedzak begon te lachen. Als je zo rood van gramschap voor me staat, lief kind, dan zie ik u weer doodgaarden, sprak hij. Dan zei het geen zo schoon. Hij geep haar met beide handen bij de armen en gaf haar een flinke zoen op de wangen. Wat zou ik nu anders van plan zijn, vervolgde hij. Samen zullen wij de weide wereld ingaan, zoals het man en vrouw past en werken om aan de kosten te komen. Lief en leed zullen we delen en zoals God de dag maakt, zullen we er doorbollen. De woede van vrouw Goedzak veranderde plots in weemoed en tranen liepen over haar gelaten. Gezijd toch een brave vent, snikten ze, ik beloof u nooit meer tegen u op te staan, u geen booswoord meer toe te spreken, maar je moet mij ook iets beloven. Zeg op, zij Lammel, op dit algem niks zal ik u al beloven wat u mij wensen kunt. Zij het genoeg veel in gezelskap van die thuil-uiderspiegel? Altijd, hij is mijn boezingvriend, hij is mijn broeder, hij zwijgt maar, ik weet het. En toch moet geplechtig sweren dat je hem niet meer zult terugzien. Zij het gegek geworden? Ik wil het. Thuilen niet meer terugzien? Nee, vraag me al wat genoeg kunt u denken, maar dat niet. Thuilen verlaten. Thuilen. De vrouw ging naar de deur. Wat gaat gedoen? Kreeg Lammel, die weer de oude liefde in hem voelde zo krachtig als hij ze nooit had gekend. Ik verlaten u voor altijd. Goed zak, sprong op haar toe. Doe daar terug in het vertrek. Hij blijft hier, kreeg hij. Ik heb te veel voor u over. Ik beloof u dat ik Thuil-uiderspiegel nooit meer zal terugzien. Mijn oude trouwe vriend nooit meer zal terugzien. Nooit meer. Zo heeft Petrus ook de meester verlaten, dacht hij. En hij begon te wenen. Maar de feest bleef zonder mededogen en, terwijl ze haar armen om zijn haal sloeg zei ze, sfeer het mij op uw eeuwig welzijn. Ik sfeer het. En ik op mijn beurt sfeer op al wat mij heilig is dat ik u onmiddellijk verlaat op de stond te geven bij mijn weten nog het woord dat oude spiegel richt. Wat heeft hij u dan misdaan? Ik wil gelukkig met uw leven en als hij je rondtrend is, zal hij dat beletten. Ze wens het opnieuw mij naar haar pijpen te doen dansen, dacht Lammel, dat zou waarschijnlijk die dans niet kunnen ontspringen want ik heb de heks nog meer liefd dan vroeger. Ik voel het. Ze gingen naar beneden. In de zaal van de afspanning, het noem mij onmiddellijk, want het was er eens middag geworden. En daarvoor zei Lammel, gezond wel een deel van de daar middag nodig hebben om mij te vertellen wat er is voorgevallen sinds ik u de gend verlaten heb. Gezond wel begrijp dat ik er daar snak te vernemen hoe jij al die tijd hebt doorgebracht. Dat zou spoedig verteld zijn, antwoorden zij. Ik heb al de steden van Vlaanderen bezocht om u te zoeken en ik hoef het u niet te zeggen, voor een vrouw alleen was dat geen gemakkelijk spel. Zolang ik gel bezat, kon het nog al gaan. En werd ik door iedereen die ondervond dat mijn beurs goed gespekt was voor het geholpen. In de laatste tijd heb ik echter van mijn handenaarbeid moeten even als dienstmaakt in herbergen en afspanningen en dat waren geen rooskleurige dagen. En was toen het deug niet in mij al wat ik bezat ontstolen had. Een booswicht heeft u alles ontnomen. Verhaal me dat eens van naaldje tot draadje en als de schurk nog leeft, op de eer van Lamme Goedzak dan zal hij zijn straf niet ontlopen. Lamme, als je die kerel loon naar werken kunt geven dan zal ik mijn gansleven in uw slaaf in zijn. Goedzak glimlachtte, dat is niet nodig, zei hij. En ik zou de trouwens toch niet langer zijn dan 24 uur. Ik ken u. Ik zou eerder gansbeleven uw slaaf zijn. Als dat nu eenmaal hierboven zo geschreven staat kan ik mijn lot toch niet ontlopen. Pak nu maar met uw vertelsel uit. Het einde van hoofdstuk 12 Boek 3, hoofdstuk 13 van Theijle Eilenspiegel in de Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten opname door Bart De Leeuw Theijle Eilenspiegel in de Vlaanderen door Jan Bruilands Boek 3, hoofdstuk 13, de geschiedenis van Vrouw Goedzak en de booswicht Ik had vernomen, zo vind ik de vrouw van Lambeheu verhaal aan van rondrijzende kramers dat Theijle Eilenspiegel ten Brussel was gezien geweest en ik besloot het ook onmiddellijk naar de hoofdstad van ons land te vertrekken. Als die dirg niet van een vriend van mijn man in die omstreken rondloopt zo dacht ik, dan zou Goedzakker niet ver te zoeken zijn. Mijn beurs was toen ook goed gevuld en ik stapte in een grote herberg af waar lieden uit alle gewesten een tijdelijk onderkomen vonden. Ik oos altijd zo'n afspanning uit omdat er het ene en de andere nieuws van verschillende steden te verdemen was. Gesprekken luisterde ik af stelde vragen dan al wie uit het vreemde stad kwam gaf geld aan de dienstbodien deed al wat ik mij enigszins kom om het kleinste lichtje te vinden dat mij op uw spoor zou kunnen brengen hebben. Je ziet dat ik veel van u houden moet om zo mijn geld en mijn tijd te besteden. Heb jij ook naar mij gezocht? Heb jij ook dag en nacht gepoogd mij weer te vinden? Gezegd niet? Zeker! antwoordde Lamme. Zeker dag en nacht en als ik meer tijd had ook nog liefste vrouw. Overal in Vlaanderen ben ik geweest. Vertel nu mij voor. Ik had ook, vervolgde zij, aan de baas der afspanning laten horen dat ik iemand zocht en een mooie som zou geven aan hem die mij op een goed spoor brengen zou. Was de hospice een deugd niet? Ik weet het niet, maar in ieder geval was ik zo dom een mooie som als beloding in het vooruitzicht te stellen te laten weten dat ik over veel geld beschikte. Is de baas van de herberger op uitgeweest zijn part van de vergelding te bekomen? Of had hij het voornemen opgevat bij te doen beroven en de buiten delen? Ik weet het niet, maar zavonds kwam hij mij in mijn kamer opzoeken om mij vertrouwelijk te zeggen dat hij iemand kende die mij zonder twijfel de gezocht persoon zou aanbrengen. Desmorgens reed zou die man met mij in de gelach zou komen spreken. De hospice maakte mij bekend dat de heer Poitjavo, een Frans Edelman was, die in Frankrijk de vlucht had moeten nemen en in dienst van het Oosterrijkse oefenenment stond. Hij was gelast in richtingen te verschaffen over alle verdachte lieden die in België rondniepen en gevaar opleverden voor de regering. Zo kwam het dat hij in alle steden en grote dorpen vertrouwde vrienden had aangesteld die hem over al wat er gebeurde zo snel het maar kon bericht zonden. Ik had natuurlijk de baas meegedeeld dat hij geen gewolm inspaakt maar zo dik en vet als er weinige sterveningen rond liepen begaafd met een eetlust en met een dorstige keel die in alle afspallingen en herbergen de aandacht van iedereen moest te gaan de maken. Je zei dat de grond van mijn hart oprecht bedankt. Zalame. Je hebt me doen doorgaan voor een wilvraat en een drinker. Ja, ik heb met zeer veel love over je echt genoot gesproken. Ik heb je uit dezelfde grond van hetzelfde hart best bewijf omdat je uit liefde zo gesproken hebt. Hoe moest ik u anders bekend maken? Toch wel zoals je zei omdat ben u terug zou kunnen vinden. In de vroege boy getaard de zanderendaars de heer Paul Chavaux op. Toen hij voorbestond en met zijn helden kninkende stem enige woorden op zachte toont op mijn gesproken had stelde ik dadelijk in hem een volledig vertrouwen. Hij zou hetzelfde gedaan hebben. Dat moet je niet geloven. Ik zou begonnen zijn met wandrouwen te koesteren. Uiden Spiegel heeft me altijd met nadruk voorgehouden in geen levend wezen en zeker in geen even naast het geringsste vertrouwen te stellen. Zelfs niet een lange goed zak en wel omdat ik die keer al al te goed ken. Hoe Uiden Spiegel heeft ook gezegd dat je in mij even weinig vertrouwen mocht hebben? Laat ons erover geleiden zeggen de Franse en dan niet op drukken. Wat wil je daarmee de beduiden? Dat we hier morgen noem nog zullen zitten als je uw verhaal zo gedurig onderbreekt. Gij doet dat, ik niet. Als we op die toon voortgaan geraken we in de goedbak en ik zet het op een lopen. De Heer Paul Seville, er is geen enkel varken dat zo heet, stond dus voor u die morgen met zoete woordes die helden klonken en jij stelt het in die ene levend en onbegrenst vertrouwen dat natuurlijk slecht geplaatst was. Ja, laat maar mij, dat komt later. Als het kalverdronken is, vult men de put. In Seymour's naam vertel nu voort. De Heer Paul Seville was een reizig man zielig gekleed en met innemende manieren hebben ze dat in schoon gelaten waarin de donkere ogen u aantrokken. Alles in hem duidde de edelman aan. Hij kon geen enkel word vlaams uithakken en de waard moest zijn Franse zinnen overzetten. En die maakte u wees wat hij wilde. Volgens het is een kraam te pas kwam. Nu denk ik dat ook, maar toen heb ik niet eens aan gedacht. Uit hetgeen de hospice mij overbracht bleek dat de Fransmannen het als een kinderspel beschouden u te vinden. Hij vroeg me slechts 8 dagen om mij bij u te brengen. Hij was uitgeslapen 8 dagen en 100 kr. op afkorting. De vrouw keek lammer verbaasd aan. Hoe weet jij dat? Omdat ik al meer dan 1 van die slimme ratten aan het werk heb gezien. Ik had hem dadelijk het geld. Ik had er het zoveel uitgegeven om tot mijn doel te geraken. De heer de Pochevo die het zich niet meer zien, maar als de 8 dagen verstreken waren, kan hij mij opzoeken. Om opnieuw te worden ingesmeerd? Nee, want hij had u gevonden. Mij? Ja, hij had lammergoedzaak ontdekt en nog wel te Brussel. En zeggen dat ik daar hoe gedaan het niets heb van geweten. Hij maakte mij toch wijs. Dus na middags zou hij bij u brengen, maar aan de poortverduel verblijf moest ik hem 500 kr. aftellen. De dief. Op enige munt stukken na was het alles wat ik nog bezat. Ik heb geen ogenmiddek geazeld deze grote som voor u te geven. Mijn dank zal eindigen met mijn leven. Ik wist niet dat ik zoveel waard was, maar, ik luister, want nu gaat ge mij zeggen tot de verwondering waar ik toen te Brussel woonde. Ja, je mocht het wel zeggen dat je er verwonderd zult staan van kijken, want de heer de polse vrouw deelde mij mede dat ik u zou vinden in een klooster. We licht uit verdriet, zo vertaalde de waard te woorden van de Fransman waard geen paten geworden. Goedzaak proosten het uit van het lachen. Die is goed, kreet hij. Het is traf, maar alles wel beschoud als paten wijf, haast u bij de rest te vertellen, want het boezet mij belangen. De deugd niet vroeg erbij dat hij toen op het punt waard aan de wereld voor eeuwig verwelte zeg hem en nooit meer met iemand van de buitenwereld in betrekking te zullen komen. Ik heb al meer dan eens de wereld ter rug willen toekeren, maar als dan Sanderdaag de zon scheen en het bier weer lekker smaakte, dan besloot ik mij maar niet op te knopen of te verdrinken. In de naamiddag kwam de heer de polse vijter afhalen. Hij voelde ons naar een kloosterwijk aan de poort de beloofde 500 kronen moest aftellen. Ik ga niet verder met uw mede, zoals sprak de bedrieger, waar niemand weten mag dat je door mijn tussenkomst uw man zult weer zien. Als men wist dat ik er de schuld van ben dat een paten aan de broederschap gaat ontrokken worden, dan zou men wel het middel vinden om mij voor die daad streng te doen straffen. Ik geloofde hem en stelde hem de bedongensom geld ter hand. En hij liet u aan uw lot over? Toch niet. Met broeder portier ben ik het eens zo beweerde hij. Hij klopte aan, wisselde enige woorden in zijn taal met de paten die de poort kwam openen en liet mij alleen binnen gaan. Het was een zeer vriendelijk mens, deze pijdrager die mij verzocht hem te volgen. Door een lange killengang bracht hij mij in een vertrek waarin oude monnik met een kouhoofd en een lange grijze baard die hem dekte aan de lessen daar gezeten was. Een kruisbeeld tegen de wand en een paar stoelen maakte geheel de bemoebeling van deze kamer uit die al zo koud scheen als de gang. Hij wees bij een stoel en met doordringende blikken kijk hij mij aan. Zijn staalgrijze ogen gaven als volken die tot in de diepste van uw hersenen doordrongen. Na een korte sproos sprak hij. Gij verlangt uw ektgenoot weer te zien. Ik antwoorde dat zolks reeds geruime tijd mijn innigste wens was. Ja, ik weet het. Gemakkelijk zal het echt er niet gaan of, beter gezegd, het zal niet spoedig kunnen geschieten. Uw man is nog ver van hier. Geen kunt dus wel gissen dat het nog vele dagen zal duren hier geheim zal terugzien. Oefen dus geduld en blijf vooral kalm want de kamer is een grote deugd van de mens. Ik begreep niet waarop de paten blijven. Ja, sprak lammen. Ja, de man zal een mensenkennen zijn geweest en dadelijk gezien hebben dat over het algemeen de kampte niet tot uw hoeddadigheden behoort. Ik weet er iets van. Ach, ik ben ouder geworden en mijn karakter is wel veranderd. Gezonderd wel ondervinden. Ik zei tot de patenoverste de hiddepolstje vrouw heeft me toch beloofd dat ik hier in het klooster met man dadelijk zou zien. Ja, was het antwoord. Hij is hier thuis, maar het als met een zending gelast in een ander kistelijke stichting. Voor een paten viel goed zak in, kon hij nogal leugens verkopen. De goede trouw gezond het zo dadelijk horen. Ik zal u naar dat gesticht laten brengen, ging de monnik voort. Maar het is niet zeker dat geeru-man zult aantreffen dat het goed mogelijk is dat hij verder werd gezonden. Zoals ik u zei, gezond geduld moeten hebben vrouw en vooral kalm. Hij schelde en de verschillende monnik die op een wink van zijn overste mij teken deed hem te volgen. Deze paten bracht mij zonder spreken terug naar buiten waarin de ruituig en de poort stond waarin ik met de broeder plaatsdam. Het voertuig verdied de stad en reed langs een grote baan tussen velden, wijden en bossen. Mijn gezelspraak gevoerd. De tocht was lang en ik tracht een samenspraak met de paten aan te knopen toch te vergeven, want hij antwoordde een jaar of een nee, binnismonds en nauwhoorbaar geout en zij verder niets meer. Eindelijk volgde het ruituig een dreef, bezijde de grote weg en hield stil voor de poort van een klooster dat hun zeer ruim gebouw bleek te zijn in een uitgestrekt park gelegen. De broeder schelde en een non kwam open doen. Ze moed van onze komst verwittigd zijn geweest, want op enkele woorden die de bonnet tot haar spak, knikten zij instemmend om mee te gaan. De paten stapten terug in het ruituig dat ik hoorde wegwonnen, als de poort achter bedicht viel en ik de zuster voordemde naar een kamer van het klooster, zo dacht ik. Maar een werkelijkheid naar een cel waarin ik gevangen werd gezet. Ik begreep dat als de non mij erin diet de deur dadelijk sloot en vast gendelde. Vier gekalkte buren, een smol en hoge traditvenstertje. Een brits in de wand vastgemaakt, dat was alles. Een tafel, die trouwens in het enge vertrek een voorschoot groot geen plaats had kunnen vinden. Ik ging op de brits zitten en barste eens nickeloos. En verliepe verschillende dagen. Ik zag niemand dan de zuster die mij eten bracht, water en brood, want soep en een paar keren gestampte aardappelen met wat vet toeverijt. Als ik het woord tot haar richter legde zij de vinger op de bonds om mij te laten verstaan dat zij niet spreken mocht. Ik herinnerde mij de woorden van de paater en bleef kam. Ik begreep dat ik niet zou winnen met uit mijn haak te schieten daar ik op een uitval toch in antwoord zou bekomen. Misschien de zuster en mijn voedsel tot straf een paar dagen niet meer zou te zien krijgen. Eindelijk, wel ligt als beloding voor mijn gedwege vangen zitten mocht ik er naar middag in het park wandelen onder het toezicht van twee nonnen. Ik mocht spreken. Ik had het op zwijgen gedwongen geweest te zijn. En bijzonderlijk voor iemand die de gewoonte heeft de tong geen ogenblik rust te gunnen, zei Goedzak, nee, niet kwaad worden, vertel maar voort, anders geraken we niet uit dat klooster of uit de gevangenis. Eender de zusters zag er mij een brave medeleidende ziel uit. Zij ondervoeg mij en het was met klimmende verbazing dat zij het verhaal van mijn laatste lotgeval hoorde. Ze bracht mij bij de bestuursten van het klooster en het gesticht waar ik mij bevond een huis was waar krankzinnige vrouwen werden verzorgd. Na nog aan een lang verhoor onderworpen te zijn geweest kwam de zuster overste tot de overtuiging dat ik gezond van geest was. Ik moest niet meer naar mijn cel terugkeren, bekwam een kamer en er werd onmiddellijk iemand naar Brussel gezonden om te onderzoeken in hoe ver bij de verklaringen met de waarheid overeen kwamen. De Franse bedrieger had enige kronen van tevoren betaald gesticht te doen opnemen door een bemiddeling van de patenportier van het mannenklooster die de postje volk kende omdat deze aan de broederschap diensten had bewezen. De deugd niet had beweerd dat ik een bloed verwandte van hem was en door waanzin aangetast steeds inbracht dat ik mijn echtgenoot wilde weerzien en werd ik bij die vaststaande gedachte niet ingevoerd, erg boos werd en in staat was de grootste eeuvel daden te bedrijven. Daarom zijn de paten mij meermaals en met nadruk dat ik kallen moest blijven en werd ik in een cel opgesloten in dit gesticht. Het geld door de booswicht gestort was het nauwelijks verdoende geweest om de vervoerkosten en een paar dagen verblijf in het klooster te betalen. Ik mocht nu dadelijk het kankzinnige huis verlaten maar ik stond daar zonder bestaansmiddelen. In dien met mij toen had verplicht het gesticht te verlaten zou ik geen ogenblik geazeld hebben een einde aan mijn ellendig leven te stellen door in het eerste water te springen dat ik op mijn weg zou gezien hebben. Gelukkig luk had ik een goede indruk gemaakt op de overste van het klooster. Zij begreep dat ik geen uitkomst zag. Koesterde meedeleiden voor de hopeloze vrouw die ik was en vroeg mij of ik in het gesticht wilde blijven tot er betere dagen voor mij zouden aanbreken die zouden komen, als ik vernam waar hij verbleefd. Zij beloofde mij overal door de geestelijke orde waarmee de haar gemeente over als het land in betrekking was op zoekingen te laten doen. Als genoeg leefde het, zo zerden zij dan zou men nu wel weten te ontdekken. Ik moest in het klooster hard werken mijn brood zuur verdienen maar ik was toch tevreden in mijn lot omdat ik hoopte u te zullen terugzien. Zo werd ik meid in het kankzinnige gesticht en verbleven geruime tijd. Ik hielp met zorg en ijver de zuster die er met de keuken was gelast en leerde er koken met de fijnste gerechten bereiden. Niet al de kostgangers kregen er water, brood en soep, want onder haar waren er van goede huizen en die bekwamen deugdelijk voedsel weil er voor haar goed werk betaald. Het zal u dus niet meer verwonderen dat uw vrouw, die vroeger hoogstens in Kleinburgerspot kon koken op het Berkenhof als keukenmijd in dienst was. Ik weet niet of zuster overste haar beloofde heeft gehouden en u deed opzoeken maar de tijd verstreek niet zo voor u. Dat deed me besluiten, toen ik eede geld dat me zeer karig werd toegemeten had weten te sparen, het klooselijk te verlaten en weer de weide wereld in te gaan om zelf te trachten u weer te vinden. Wie een reisde ik van stad tot stad van dorp tot dorp, overal als meid in afspanningen en bij de burgers mijn bestaande zoekend tot ik eindelijk door de heer de Porsche Vaux als keukenmijd bij de heer Baron op het Berkenhof werd geplaatst. Wie heeft u daardoel aannemen? De heer de Porsche Vaux. Ik begint te geloven, zijn lammen zijn de vrouw onderzoekend in de oog gestaarend dat ik op uw plaats waard in het kankzinnige gesticht. Waarom? Of heb je een verkeerde naam genoemd? Of zijn er twee Franse schurken van diezelfde naam? Gehad uw plaats op het Berkenhof toch niet te danken aan diezelfde booswicht die al uw geld afhandig en u dan deed opsluiten? Toch wel nu begrijp ik er niets meer van. Vrouw Goedzak vertonen een man hopen gelaten en zij met bedrukte stem ik heb me voor de tweede maal door die bedrieger laten beetnemen. En dan zegt het speekwoord een ezel stoot zich maar eens aan dezelfde steen. Maar het is waar ook dat er op einde dommer dieren lopen dan een ezel en nogal op twee poten. Ik luister, hoe heeft de politie voor u opnieuw aan het lijntje gekregen? Wel zo vervolgde Lammers veden helft haar verhaal. In het afspadding te ollen waar ik als dienster woonde kwam een bende Franse soldaten voedsel en slapen ijzer. Ze werden aangevoegd door een onderofficier in wie ik, als ik het eten opdiende de afzetter van Brussel herkende. Ik schrok geweldig hij ook herkende mij dagelijk ik bemerkte duidelijk aan zijn gelaad maar gebaarde van niets. Wat moest ik doen? Mijn eerste beweging, als mijn ontsteltenis verdwenen was, maar hij kon mij inhouden was om hem toe te vliegen en mijn nago's in zijn mooi gelaten planten. Was ik geen goedbak in het zicht voeg goed zak? Als ik het geweest waren, gezout u het niet hebben ingehouden. Ik overwoog dat het tot niets zou gediend hebben, dat het het tegen deel 10 tegen 1 in mijn nadeel zou geweest zijn verminst hij als aanvoerder van zijn krijgslieden mij de duivel zou kunnen aandoen hebben. En mijn geld zou ik toch niet teruggekregen hebben. Als zij gegeten hadden en zijn mannen hun slaapzolder hadden opgezocht kwam er onder officier bij mij in de keuken. De keer was geen gis gaan te kennen, alles te durven. In een gebroken vlaams dat met haken en ogen samen hing en dat ik met de grootste moeite verstoond, sprak hij mij toe. Ze hebben u te Brussel losgelaten zo kon ik uit zijn brabbeltaal verstaan. Het bloed steeg me naar het hoofd dat was nog al te krass. De pot die ik in de hand hield wielp ik hem met alle kracht naar het hoofd, maar hij bukte zich en het voorwerp ontving tegen de muur een ferme deuk. Dus kun ik lachten dat hij schokte. Hij zei enige Fransen woorden die ik niet begreep. Hij ging dan weer voort in het gerand praakte vlaams, waaruit ik begreep dat hij toen hij mij in die kwade part bakte geld nodig had om de plaats te poetsen daar hij op het put stond aangehouden te worden. Hij had de Oosterijkers uit dezelfde tijd de Fransen gediend en dat was ontdekt geworden. Ik heb hem een grote dienst bewezen en hij zou me dankbaar zijn. Geef me dan mijn geld weer, sprak ik, maar ik klopte aan Dovermans deur. Met veel zierlijke bewegingen en weinig verstaanbare woorden praakte hij mij bekend dat zijn de zakken niets inhielden dan de Fransse maar hij beloofde in afwachting dat hij mij de 500 kronen zou komen terugbrengen iets in mijn voordeel te doen. Ik vernamde de baron van het Berkenhof waar vele Fransen officiere kwaarmen die ermeden aan tafel zaten en bekwaar mijn keukenmijd zorgt en ik er op de postivoos aanbeveling zeker zou aangenomen worden. Ik ging Sanderen daargens met hem mede. Hij bracht mij bij de baron en ik werd onmiddellijk in de keuken van het kasteel aan het berkenhof. Als ik mij loon moest ontvangen voornam ik dat de Kero het had opgestreken ik had het hem voor een maand afgestaan zo had hij aan de slot hier wijs gemaakt omdat hij mij als keukenmijd op het Berkenhof had om plaatsen. Het kwam nog bij de 500 kronen. Hoe vind je dat? Het weder stond daar nader dan het lachen toen zij lammer deze vraag stelde. Hoe ik dat vindt, zei Goedzak, als gezulke lomper trekmut met de geluid. Maar ik voeg erbij dat ik kook van verontwaardiging als ik eraan denk dat zo'n Franse springhaan mijn eigen wij voor de gek gehouden en bestolen heeft. Als ik ooit die edede schurk van de de postivo op hem weg vindt zal ik hem voor meer dan 500 kronen en nu loon als keukenmijd op het Berkenhof toen betalen. Die die knink in de munt, want zo vreemd de rat loopt met platte zakken rond maar op een wijze die hem lang zou lachen. Wijf dat beloof ik u, op mijn woord van lammergoedzak. Het einde van halfstuk 13. Boek 3, halfstuk 14 van Thijle Uilenspiegel in Vlaanderen Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Thijle Uilenspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands, boek 3, halfstuk 14 hoe de edele jongen de postivo kennis maakte met lammen en wat het hem kostte. Het noodlot zou de bedriegen in de handen van goedzak leveren. Of, als je dat verkist, het stond geschreven dat de postivo hier, op het ondermaanse, lammen zou ontmoeten om een rechtmatige straf voor zijn uivondade te vinden. De mensen willen in het algemeen hun ongelukke toeschrijven aan de niet ontvluchte werking van het noodlot. Dat is gemakkelijk, want dan kan er niet gezegd worden dat zij er bewust hebben aan meegeholpen om het onheil op hun hoofd te doen neerkomen. Waar het bestaan hun in alle opzichten meevalt, spreken ze het niet van het lot, of het voorbedachte, maar beweren trots dat het aan hun verstand en hun ijver te danken is, dat het geluk hen bedild. Het noodlot dus. Maar laten we eens de gebeurtenissen niet voor uitlopen. Lammen besloot, met zijn vrouw, zonder uitstijl herentals te verlaten. Hij vreesde er uit de spiegel te ontmoeten en wist dat, ondanks alle beloften en eden, hij zonder verder nadenken zijn gade zou overlaten om weer met zijn oude gezel lief en leed te delen. Ik geloof, zo sprak hij, dat wij in deze broer de tijden nog het veiligste brussel zullen zijn en wij ook het gemakkelijkste ons bestaan zullen kunnen verzekeren. We zullen samen moeten werken, vrouw, want de enige stil die ik ken, zal te weinig opbrengen om ons te laten leven en te veel om ons te nopen langs een eindje kort het tijdelijke met het eeuwige te verwisselen. Als mij ten knekt zullen we in de heer en meester, of we mijn vrouw en meesteres vinden, die rijk genoeg is om aan de dienstboden toe te laten goed te leven en een appletje voor de dochst weg te leggen, tot betere dagen voor ons vaderland zullen aangebroken zijn. Had ik jullie teruggevonden? Ik geloof dat de Franse kogen mij voor altijd uit de ellende zou geholpen hebben, maar nu jij zo braafzijd geworden en wij te samen een gelukkig leven kunnen sluiten, is de lust tot vechten er bij mij geheel uit. Het is recht zonderling. Hoe een lief hebben de vrouw een man grans kan omkeren. Ja, Lamme, zijn moeder goed zou kontroord. Ja, we zullen samen een gelukkig bestaan vinden. Als we nu maar zonder tegenspoed de Brussel geraken, want de wegen zijn niet veilig. Het zou wel gaan, zei de moeder en het kind had geen benen. We zullen het beproeven en slagen wij niet in, dan zullen we iets anders moeten doen. Kom, we trekken erop af. Ze verlieten de herbergen en was geen middel om een rijtuig te bekomen, daar niemand zich met kar en paard op de baan dors te wagen, want overal waren er van sezolderniers in de omtrek van herentals, die een trekdier en een voertuig konden gebruiken en op ijsten als er één op de weg ontmoeten. Zouden een paar uur flink doorgestapt als vrouw Goedstak vroeg wat te rusten en Lamme een droge keel begon te voelen. Bezijde de baan op een paar honderd meters tussen de velden, bemerkte zij een grote hoeve, waar ze maar drinken zouden kunnen bekomen. Noudelijk zeiden ze echt in het weegeltje betreden dat naar de boerderij leiden of twee Franse soldaten kwamen te voorschijn uit het keuple gewas, dat in gracht bezomende en hielde Lamme en zijn vrouw staan. Wat komt je hier doen? We gaan naar het Pachthof. Dat zien we wel, maar wat heb je daar verloren? Niet zullen we daar verloren, zijn Lamme? En we gaan er dan ook niet zoeken. Keer dan maar terug. Geen uitleg? Alleen van Marché? Mogen de mensen naar hun familie niet meer gaan bezoeken? Familie-leden? Heeft de Republiekse soms afgeschaft? Ik verbied dus ook een gekke vragen te stellen. Ze heeft zoveel van die oude Wolderdoe verdwijnen-kameraat. De Pachter is een broeder van de eigen neefminder moeder Zalig. Zalig, dat is afgeschaft. Ziet je wel? Ik zal u bij mijn officier brengen. Wij volgen u. De soldaat bracht Lamme en zijn vrouw naar de hoeven. Ze werden, nadat de soldaat hun bevolen had buiten te wachten en hij alleen binnen was gegaan, bij de officier gebracht die alleen aan de gedekte tafel zat en door de Pachter-res werd gediend. De Pachter zat aan de andere kant van het vertrek. De rucht aan de bevel hebben gekeerd en rookte rustig een pijp. Lamme trad op hem toe, klopte hem op de schouder en zei op blij de toon Kozijn, hier zijn we. De boerkeek verrast op en sta de goedzak verbaasd aan. Ja Kozijn, ik heb een vrouw. En met de spul van zijn ogen en wezenstrekken, deed hij de Pachter begrijpen dat hij maar moest meedoen. Gezijd hier welkom, zijn deze laatste die verstaan had dat de Franse in waan moesten verkeren dat Lamme en zijn gaden tot de familie behoorden. De officier onder vroeg goedzak die zegt dat hij zijn kozijn maar is kwam groeten op behoeverwens te uitrusten en een beker te drinken om dan zijn weg voor te zetten. Ze gingen zitten en de Pachterres ging naar de kelder en kruikbier halen. Vrouw Goedzak zat bij het venster en keek naar buiten. Plots ontstapte een lichte kreeg haar mot. Wat is er, vroeg Lamme? Hij sta er ook door het raam en bemerkte een onder-officier die rokend op het voorhof op en neer wandelde. Ik heb blaren op de planken van mijn voeten, was het antwoord en steken. Ja, we hebben al goed doorgestapt. Ge moet aan gewoon worden, best de wijf. Rust nog maar wat uit. We hebben al de tijd en het bier van kozijn is niet slecht. Nog een beker, vroeg de Pachterres met plezier. Ze spraken nog over het een en ander. De officier had ze wel geëindigd en zonder een woord te uiten verdied hij het vertrek. De historie van de blaren, vroeg Lamme? Je hebt die onder-officier gezien? Ja. Weet je wie hij is? Hoe zou ik dat weten? De betrieger. De edelige de Pochevaux. Hij is het. Wel, wel. Ge ziet het, bomen ontmoeten elkaar niet maar mensen wel. En tot de Pachterres is die officier met zijn bende hier ingekwarteerd. Toch niet, maar waarschijnlijk krijgt hij niet veel te eten waar hij verblijft want dagelijk komt hij hier een noemel en soms een avondmel eisen. De onder-officier woont hier sedent enige dagen. Alleen? Ja. Soms slapen er soldaten in de schuur. Hij brengt hier de nacht door. Ja, hij slaapt in ons bed en wij moeten naar de zonig. Is daar geen plaats voor ons? Alles wel ingezien zou ik liever hier blijven en mooi gevoegd bij een reis voortzetten. Als een busselstrooi bevalt oh, we hebben er nog op vrenacht mij goed, zijn de Pachterres en tot de boer wat ik geen roversus als de sezant een vrede bij heeft dan heb ik er niets tegen moet je hem de toelaten gevragen ja, dat is erger wat er kent ons, we zouden in een smal straat hier kunnen geraken zij het gebet boeren leger op goed vallen uit dacht goed zak die natuurlijk niet wist of de Pachter Frans gezind was of niet en hij antwoordde ik ben een leidig dan zijn de boer kunt je over mijn woning beschikken de Franse rat is nu naar het dorp en keert zich tegen de avond terug wil je wat eten? daarop heb ik nog nooit neergezegd spek met eieren het kan niet beter en nog een kruiskubier ook kan zijn daarna kunt je naar de zolder trekken en mooi geschlechts beneden komen als de sezand weg is zo weet hij er niets van ik zou maar liever weer terug de baan op gaan zij vrouw goed zak geen woord van spraklammen we zouden op de weg nog andere vrienden kunnen ontmoeten we gaan eten en dan kruipen we naar onze zolder hij keek eens rond in het vertrek en vroeg daar in de alkoog slaap de kerel zoals ik gezegd ja de Franse scobbiak genemen het beste en onze mensen moeten maar zien dat ze zich behelpen de eierkoek werd door de pachterrest opgediend met een verse kraakbruin lammen die het zich goed smaken het aandeel zijn er vrouwen bij die het eten niet door de keel kon krijgen ze keek gedurigd door het raam want ze vreesden dat de postivoo zou terugkeren en er niet veel goed zou gebeuren als goed zak voor de postmicht mocht staan ja, antwoorden de pachter jammer ja, de deugd niet te nemen het beste dat vertel ik, ze nemen alles en laten voor ons niets over komen ze op een hoever waar de mensen er nog redelijk goed voor zitten dan doen ze er voorneden gebouw kunnen zielmeers houden en als ze weg moeten laten ze het weten aan hun konuuten die op hun nebeurt hun maagere pens komen vullen als het zo voortgaat zullen we binnen enige weken zelf geen eten meer bezitten feesten, zegt ge ja, de officier heeft ons vaak in het oog gekregen en gezien dat het dier vet genoeg is om geslacht te worden het doodvallers van het beest was dadelijk geveld want als ze hun een maag die in Frankrijk niet veel moet gekregen hebben kunnen vullen aanzullen ze geen ogenblik vooral niet als het hun niets kost de ene kan niet vertragen dat de ander iets heeft want de officier heeft ons opgelegd niets aan de sezant te zeggen die mooi gezeer vroeg moet vertrekken om een enige dagen elderse week te doen hoe vind je dat? op per best zijn lammen het kan niet beter de keren weten niet dat het varken er aan moet niets weet hij ervan we hebben echt geen slachter die van ons dorp zit gevangen en wordt betichte vassen soldaat gekilder hebben daar het schijnt mocht hij dat niet doen we hebben er geen anderen kunnen vinden maar mooi gevoeg zal er een frans soldaat komen die het stilje kent om ons varken dood te doen vroeger zal de officier met enige zijn er vrienden die hij heeft uitgenodigd de beste brokken komen binnen spelen hij zal het wel betalen hij heeft de prijs willen kennen en mij van te voeren alles dubbel en dik voorgoed wat praven vent ja maar zijn geld deugd niet ik heb een pakassin jaten ontvangen dat moest je me niet zeggen lammen had de laatste beet gedaan en met de laatste slokje daar kraak doorgespoeld en zat een ogenblik in diep gepijnse verzonken een glimlach speelde op zijn lippen en toen hij uit zijn mijmering opschoot voel konden de goudigheid in zijn ogen mooi gevoeg wordt het vaker gekeeld zij hij er wel dat doet me plezier ja, zeer veel plezier kom wijf naar de zolder want mooi is het voor ons vroegdag ik bedank u voor uw gastvrijheid Pachter en u voor uw lekker remau Pachteres gebewijsd ons uw grote dienst kinder komt eens op zand vrouw Goedzak verloog de trap op lammen spak nog een woord van dank en de zolderval veel toe voor de onderofficier binnen trat wijf wijf luisterde Goedzak haar toe als ze op de zolder naast elkaar op een bussel strauw zaten ik geloof dat geblieft alles verteld hebt en de polservoo nog het ene het ander weet dat ik niet mag horen waarom? wel, gevlucht op zijn zicht als kwam de duivel uit toe die man heeft me niets dan ongeluk gebracht telkens ik hem op boet heb en daarom schoe ik de kero als de pest had je daarmee dat de bussel maar aan het begin gemaakt maar het is het ogenblik niet daarover te praten we moeten nu alleen denken aan de vergelding wat wil het gezegden dat ik het planrees heb opgemaakt om de polservoo lood naar werken te geven en dat ik naar het voorbeeld van uit de spiegel het vandaag toch zou uitvoeren zodra het plan is opgevat zich tijl moet het zonner uitstel worden verwezenlijkt oh, gelamme wees toch voorzichtig wie weet wat groot gevaar wil lopen daar wil ik niet eens aan denken de voorzienigheid levert de kerel in mijn handen en hij moet boeten geweldt hem toch niet doden hij zou het dubbel en dik verdienen niet alleen omdat hij u heeft beet genomen maar omdat hij een schurk is die met de wolven in het bos huilt dat met de Oostenrijkers en dan met de Fransen en misschien bestendig met alle twee nee, ik denk niet aan hem te doden want uit de spiegel heeft het mij in m'n voorgehouden geen oorlog, geen bloed open is de DGU met tere oren en ik zal u kort en bondig vertellen wat ik van plan ben met de polservoo te doen luister goed, want jij moet me helpen het moest niet sfeestelijk zijn dat hij met deze schurk voor had want onder zijn gefluister helde het geluidsvrouw goed zak op en verdwenen haar een vrees met toverslag zelfs speelde in glimlach op haar lippen en als Lammah alles had uitgedicht sprak ze Lammah Lammah gezegd in de olijke kerel ik zal hem een gansleven plezier van hebben dat heb ik wel gedacht want in het mensenplagen heb je altijd veel genot gevonden, ik weet er iets van nee, niet kwaad worden dan ben ik niet van plan ik denk er alleen aan dat 500 kronen toch een hoge prijs is voor dat plezier ja, het is te duur betaald maar hij heeft zelf de prijs vastgesteld ik geloof als het afloopt naar onze wens dat hij het nog te weinig betaald zal vinden spijt ik dat we het hele spel niet zullen kunnen bijwonen ja, dat zouden wij wel mogen voor hebben ik stel me toch voor hoe het varken het morgen vroeg zal maken Lammah gezegd in aardige goud behaalt je toch zo iets vandaan als je zo lang met uiterspiegel hebt rondgelopen en de mensen in het oken gehouden daar wordt je zelf in rijk dat je er zelf verbaasd over bent nu gaan we trachten een oog die toe te doen best de wijk want we zullen deze nacht uitgeslapen moeten zijn en vroeg wakker op de koop toe enige ogenblikken later ronkt de Lammah dat het in aard had terwijl zij de vrouw met open ogen lag na te denken over al wat ze door Lammah had meegemaakt en wat er wellicht haar nog wachten rond midden nacht wekt de goedstak zijn gade die nog lang was ingesluimerd en vluisterde haar toe we gaan er mee beginnen wijf opgepast is de boodschap als de vrouw of de trap kijkt zijn we bakvis ik zal eerst naar beneden gaan wacht hier tot de kuur op omsichtig opende hij de vrouw en ging broedzaam de trap af alleen het getiktakken in haar klok en het lichtgesnoik van de onder-officeer stoorde de stilte in het vertrek de maan stond helder aan de zuiveren hemel en wielp voldoende licht in de kamer op de tafel stond een kaarsepan en de tondeldoos ernaast Lammah die als over de vloer geleed naderde de al koof ik heb het voorzien dacht goed zak dat mij alles zou meevallen de pistolen van de polsivoon liggen met zijn kleren op de stoel naast zijn bed ja, het valt mee als de kerel niet ontwaakt voordat ik de stoel bereikt heb hij heeft de hand maar uit te steken en Lammah heeft een blauwe erg in zijn ribbekast hij liet zich op de knieën zakken en kroop naar de stoel zijn hart dat geen boontje groot was klopte hoorbaar en het angst zweet paren onder op zijn voorhoofd in dat beslissend ogenblik zo geraakte hij tot bij de stoel en kon de pistolen machtig worden een diepe zucht ontlastte zijn benepen boezem toen hij opreis weer schoof hij over de vloer tot bij de tafel deed de solverstek ontvlammen en hij stond daar aan heb jij de koorden voeg hij met ingehouden stem als hij de trap genaderd was kom naar beneden, spoet u het is niet meer nodig op het kraken te letten sluit de val in de ene hand de kaars en in de andere een der pistolen ging hij naar de oukkoof de onofficier sniep als een man met een gerust geweten of zonder geweten want naar het schijnt genieten de mensen met lichter kaars dat op zijn geluid viel deed hem niet ontwaken vrouw Goedstak stond nevens haar man gezei toch zeker dat hij het is vroeglammen ik ken hem maar al te goed geboed er geen ogenblik aan twijfelig geef er dan maar een goede opstomper tegen zijn kin wat zegt ge een kollenbox tegen de tanden een van 500 kronen aarzond ge als ik in uw plaats waren en hij u heeft gelapt zou hij er meer dan een op zijn boven gelaad krijgen ik durf niet wel hebt ge van uw leven en de stem verhevend in naam van vrouw Goedstak met volle vuist klopte hij de onderofficier op de kin half bedwamd zonder zich regenschap te geven van het genuig gebeurde scharrelde de polsje voor naar zijn pistolen Lamme had de koord uit de handen zijn een vrouw gedomen en door haar geholpen een benen van de man die door de schrik aangegrepen zich bijna niet verweren op een oogwink lag hij zo stevig gekoord dat hij geen beweging kon maken Goedstak drukte de loop der pistolen op de slaap van de polsje voor en sprak, als je een enkele kreet laat horen brand ik u door de kop begrepen? antwoord me de tanden van de toegesproken de klapperde, zo had de vrees hem over man en met moeite kon hij uitbrengen ja, ja ik zie met genoegen zijn lame dat je uw zin er weer bijeen krijgt en je verstaat wat ik u vraag als uw oren zo goed openstaan als het met uw ogen het geval is kan ik mij nu voorstellen Edelen heer de polsje voor ik ben zeer vereerd uw bekennis te mogen maken Lammegoedstak om u te dienen gekend bent toch wel vannaam ja, ik zie het aan uw blikken en ik zie u doet mij te zien eindelijk heb je uw woord gehouden geef mij ontdekt met vrouw Goedzak hier is er u ten uiterste dankbaar voor niet waar, best de wijf genade staan we er de onderofficier die nu begreep dat het ogenblik was aangebroken om voor zijn gedrag te boeten ja, dat roepen al de vogels van uw slag als ze in het net zitten ik heb een kleine rekening met u te regenen ik verzoek u mijn 600 kronen af te tellen die geeft vrouw Goedzak schuldig zijn die gehuidt de Brussel en op het berkhoofd heb ons ik zal maar zeggen, ontleend ik heb ze niet je kunt toch zeker wel afkorten wijf doorzoek de zakken van de Edelen heer vrouw Goedzak deed wat hij gezegd werd en haalde enige kopere munstukken te voorschijn is dat al voeg Lamme dus een maag een beestje de zaken moeten slecht gaan en niet op het geschikte uur gekomen tot mijn grote spijt en de leer de paule chevaux moet ik dan uw kleren maar in beslag nemen en uw persoon erbij uw uniform is niet veel waard en uw edel lichaam nog minder maar waar er niets is verliest de koning zijn recht en wie geeft wat hij heeft is waard dat hij leeft twee spreekwoorden die zoals de meeste hoe gedaan niets betekende want als er niets is gaat de schulden daar gewoolijk de gevangenis in en wie geeft wat hij heeft sterft gewoolijk van hoor ja, wijf het is waard ik verdies hier mijn tijd met de schouwelen als een ekster en met dat dralen zou er een witte of een zwarte kunnen tussenkomen en dan belidt mij nog de Edelen heer de paule chevaux naar de andere wereld te zenden oh, ge moet niet zucht de beste heer ik heb nog een tijdje te leven want ik zelf ben niet van plan unaire pire land te doen verhuizen de andere die ervoor zorgen die morgen vroeg het vondens zullen uitvoeren ik wil u het nodige uitstel verleden om u toe te laten, uw geweten te onderzoeken en door uw bureau de opperste rechter te vermermen wijf, help mij uw schulden naar eens opladen hij ziet er niets waaruit ik zal hem op mijn schouders kunnen meedragen zie zo, schrijf hem nog wat naar voren ik heb een hogere ingang opgeteeld en meegevoerd de beeld verrieren zalig wat het is neem de twee pistolen meewijflief en blaas de kaars uit wacht, een ogenblik stoppen de uniformen onder het bed nu kunnen we voort hij deed een paar stappen naar de deur vrouw van Lammergoed stak uw geheugen laat u in de steek ik heb u nog tans van nauwelijke tot draadelijke uitgelegd wat uw deel van het week is ge moet onze camera toch blind doeken geen kick, Edelen de vrouw bond in doek voor de ogen van de onderofficier die zei gelaten bij de geheel bedekte over voorhoofd en deus zodat alleen mond en kin vrijbleven Lammer verliet met zijn last het vertrek door zijn gaden gevocht en legde de onderofficier op het voorhoofdier houd u de wacht vrouw en als de Edelen heer het kleinste geurrigt maakt schiet u hem door het hoofd en hij plaatste de loop de pistool achter het oor van de bibberende man haastig begaf Goedzak zich naar de varkestal aan de rechterkant van de boerderij gelegen en liet het zwijn los dat knorren naar de mesthoop liep hij kwam terug bij zijn vrouw en zei vat hem bij de beden ik zal hem bij de schouders dragen hop ze brachten hem bij de varkestal we schuiven hem in de oven de onderofficier werd in het hock geborgen aan volgens de deur te sluiten zijn Lammer Edelen heer de polse vrouw hier kunt ge rustig blijven liggen om u met u een schepper te verzoeden hij keek naar alle kanten uit ik blijf hier de wachthouden tot de makkers komen die het doodvallers moeten voltrekken genade Lammer sloot de deur had je nog kooien erover vroeg hij ja, antwoordde de vrouw ze liggen op de tafel in de boerderij haal ze, want het is niet nodig dat de Franse ratten zich te goed doen aan dat lekkere dier de boer zal er niet kwad om zijn of voor vreemde maag je bestemt hij legde een stevige strop rond het dek van het varken en met enige stampen onder het staartje je geë dier voor zich uit dat wel knoorde, maar toch voortliep hoe verder we kunnen komen in het dagwoord, hoe beter zijn goed zak want ik denk wel dat ze naar ons zullen zoeken spijtig dat we hier niet kunnen blijven maar een mens mag alles van het leven niet willen vooruit ermeden en het riet al vertrok naar de steenweg op de spoeder uit het zicht verdwenen toen de dag in de lucht kwam werd er op de deur er hoeveel luid aangeklopt de pachter en zijn vrouw hadden op de zolder geslapen, naast die waren het echt bij goed zak had verdacht ze hadden niet gehoord van het geen beneden al het plaatsgegrepen, daar lammen door zijn gaden de val had toesluiten als de boer op het geklop uit het strookroop en naar de trap ging, bemerkte hij dat zijn gasten er niet meer waren die zijn waarschijnlijk al de baan op om de onderoefensie niet te ontmoeten want ze scheen daar niet aan te houden met hem in aanraking te komen toen hij beneden in de woonkamer kwam zag hij dat er al koof verlaten was en er geen uniform op de stoel lag de Franse rat is ook al weg hij opende de deur en stond voor de officier die ook vroeg uit de veren was gekomen daar hij het doden van het varkenwens erbij te wonen, meest om na te gaan of zijn slacht er niet met de beste brokken naar de soepketel de soldaten is de sezant al te ben hij is er eens weg des te beter, want die kerel betrouw ik nog het minst van al zie je er iets over na het feest dan kunt je het hem geven gemocht het zelf opeten ook al dank u vriendelijk daar is nu mijn man de weg hij vloot de soldatens zijn en twee soldiniers kwamen langs het met kreupel gewasbegroeide zuipad te voorschijn een hunner toeg een zak onder de arm en haalde door de drie mannen gevolgd ging de pachter naar het hok van het varken de slachter opende de deur en riep op vrolijke toon zich in het frans uitdrukend kom maar uit, gezell van Sint Antonius een zwakke bevende stabilite ging het hok horen, genade zo klonken duidelijk de vier mannen bleven als aan de grond genageld staan met een gelaten waarop verbazing en schrik zich aftekenden het varken spreekt frans slachtig en het dier voegde erbij vanuit het hok, ik ben er land genoot de soldaat stoot er in geel uit en zette het op een lopen gevolgd door zijn makkers om in een oogwink het zuipad achter de rug te hebben en langs de steenweg te verdwijnen de pachter en de officier Dijndsten deze laatste won echter dadelijk zijn een koel bloedigheid hij tocht zijn pistol uit de gooidel wat betekent dat? haal het vaker eruit ik durf niet genade liet het bezig weer horen de officier naderde het hok en vroeg wie zei het gij ik ben soezant de polchefoo wat doet gedaag ik lig hier kom maar uit ik kan niet, ik lig gebonden haal de man eruit, zijn de officier tot de pachter deze laatste bukte zich geeft de soezant bij de beden te pakken uit het kot de blinddoek werd voor het gelaad van de noogbibberende fransband weggenomen en de koorden losgemaakt ze gelaad had een grouwe kleur gekregen welke het zijn grootste leven zou behouden en zijn mooie zwarte haren waren wit geworden men moest hem naar de woonkamer schierd dragen want zijn de benen weigerden te bewegen het duurde geruimetijd hier hij weer denken en spreken kon toen vertelde hij zijn de overste wat er met hem gebeurd was onmiddelijk werden er soldaten uitgezonden om goed zak op te spuren maar nergens sparen Lamme en zijn vrouw te vinden het varken al even min en de Franse officieren kon de geen feestbaal inrichten op de pachthoven het einde van halfstuk 14 boek 3 halfstuk 15 van Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leeuw Thijl Eilerspiegel in Vlaanderen door Jan Bruilans op het 3 halfstuk 15 hoe Lamme goed zak zijn eet en zijn vrouw vergaat en weer met ouderspiegel ten strijde trok toen ze een paar uur hadden gegaan en soms samen het varken hadden moeten dragen als het best niet meer mee wilde zijn Lamme we zijn nu ver genoeg van de hoeve af het dier zal zijn weg niet meer weer vinden om terug te keren en wil ergens bij een boer terecht komen is dat niet het geval dan moet het blijven rondlopen voor ons hij sleurde het zwijn over de gracht bezijde de weg maakte de strop los en met een stamp tegen de vette hespen dreef hij het beest het veld in zie de huisbaas van de edele heer de polchefoo lopen, lachte hij ze zetten hun een weg voort uw varken van 600 konen zal nu verlost zijn en de Franse deugd niet op zoek om ons te vangen we zullen het spel duur bekopen wie zegt dat op de hoeven van Sander Püllings zullen ze ons niet ontdekken vooruit wijvlief met flinke stap ze hadden heets meer dan een uur gegaan toen vrouw Goedzak die na adem snakte staan bleef en sprak, is het nog ver Lamme we hadden er sinds lang moeten zijn ik kan niet meer we zullen enige ogenblikken rusten gaan maar wat zitten hier, op de boer tegen gracht ze liet het zich geen tweemaal zeggen Lamme bleef in het midden der baan met betuutigd aangezicht zonk hij daarna naast zijn vrouw in het gras ik geloof dat de duvel er mee speelt zeg hij, ik weet niet waar we zijn ofwel is mijn geheugen naar de bliksem ofwel zijn we verloren gelopen lieve hemel zuchte Goedzak wat moeten we dacht gaan aanvangen trachten om de goede baan te komen hoe zullen we dat doen er is net één middel toe weer voor het stappen, dat wij een woning verprijken en ons daar de rechten weg laten wijzen als je niet wist hoe wij op de hoefen van uw appellingskonden geraken had je zoiets niet moeten beginnen wat had ik niet moeten beginnen wel, heel dat spel met die polse vrouw moest hij niet boten ach ja maar we hebben er niets mee in onze zak en als we door de Franse gevat worden is ons laatste uur geslagen grijp de spijt van ja als ik niet op de kanten gracht zat heb ik er niet voor u gedaan meteen stond hij op welk voorbeeld vrouw Goedzak schoon brommend volgde bit zich antwoorden zij zeg maar dat het mijn schuld is ik zeg geen woord meer dat is het gemakkelijkste geen woord meer er haalde Goedzakker stapte voort een kleine jongen die een maagere koel aan de lijbband hield en een wilgetak in de andere handhoog kwam een lustig teuntje fluitend uit een zijwegel te voorschijn zeg eens baasje zijn lame zijn we nog ver van het dorp het vind je keken met grote ogen aan welk dorp het eerste besten is in de stad ook niet goed in de stad wel ja als je nog een klein kwartus voortwandelt zijn het de herentals gewet niet wat gezegd kreeg Goedzak en zich omkerend en de arm voor zijn uitstekend voegde hij erbij kinder twee, drie uren ver dicht herentals de kleine begon te lachen als hij het beter weet moet hij het mij niet vragen sloeg met de wilgetak op de rug der koel en verwijderde zich weer zijn deuntje fluitend herentals worden lange herentals er zijn toch geen twee herentalsen er is net één ding mogelijk we hebben het niet opgelet dat de steen weg zwingte en we zijn teruggekomen aan de plaats van ons vertrek we hebben gedat alleen gevonden snawde Goedzakker toe hoe is het nu toch mogelijk dat ik niet zou bemerkt hebben plots bleef hij steken wel wel dat is ja dat is het verbrand Spoedig terug Nederlander ik kan niet meer voort, ik heb er genoeg van ook geen dekomen mensen loppen ons af van zijn soldaten de gracht in ze verstopten zich achter deze laatste in het keuplehoud Goedzak ging op de buik liggen zodat hij door het groen de steen weg in het oog kon houden zijn vrouw dronk dieper het gewas in dat uit een bos van ijkestruiken bestond en zich ver uitstrekte het groepje dat ze gezien hadden kwam nadig het zijn boeren ze zijn gewapend ze gaan ter strijde zijn lame die het woord dacht te richten tot zijn gade achter hem opeens in een ziddering door zijn leden een man stapte voorbij door een 20e al boeren omringt uilen spiegel kreeg Goedzak hij sprong op en vloog schier over de gracht teilen lame zijn drukte om elkaar bij de handen de Franse willen herentals binnendringen we zullen dat niet dulden zeker niet de stad verdedigen tot de laatste man het stond geschreven ik ga met u vooruit het groepje boeren stapte voort met uilen spiegel en lame in het midden moedergoedzak droom nog type door tussen de ijkestruiken het einde van half stuk 15 boek 3 half stuk 16 van teil uilen spiegel in Vlaanderen deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Bart De Leel teil uilen spiegel in Vlaanderen door Jan Bruilands boek 3, half stuk 16 hoe uilen spiegel te herentals een omsprong ik geloof dat we best zouden handelen zijn een de aanvoerders herentals te verlaten want het Vajanderk leger is te sterk om ons de kleinste kans op overwinding te geven heb je dan keurige indichtingen over de troepen die uit Holland komen ja, antwoordde Eilerspiegel ik heb mij in hun midden bevonden ze hebben schik over een half brigade voetvolk een regiment jagerste paard een compagnie licht voetvolk en ook geschut en wij, over ongeveer 3000 man dan doen wij inderdaad beter af te trekken dat is onzin, ze uit de spiegel de aanvoerders keken verbaasd de man aan die hun enig nieuws had gebracht over het Vajanderk leger en die zij een beloning wilde schenken maar van wie zij niet verwachten dat hij zich met hun krijgsplannen zou bemoeien ja, her had het daar, dat is onzin wij vragen u niets zij en de aanvoerders op bakse toon een ander die reed zijn grijze stoordroeg en zo op vliegend niet meer was meer doorzicht bezat, sprak laat ons niet naar elkaar bijten we zijn alle broeders die tegen dezelfde vee al te strijden hebben en iedere raad van één de onze moet ons welkom wezen wat de ene niet ziet, wordt door de andere bemerkt wat de ene niet weet is door de andere gekend wie zij het geeft vriend wie ik ben een mens zoals geen allen en buiten dien een vlaming die het Franse juik wel afschudden zoals jij niet mijn naam was duizenden tijl klaas wat kan het u maken, wie ik ben en wat ik ben ik zal u goede raad geven, dat is al hoort mij aan bevalt mijn raad u niet, doet dan wat geverkist, bevalt hij u wel handelthans was ik het u zeg gij verliest toch niets met even naar mij te luisteren dat is waar spreek klaas, zei die grijzaard wat denk je dat we tanses doen moeten dat we hier een tals blijven de sterke vijand hier afwachten ja, met 3000 man is het versterkte stad als hier een tals lang te verdedigen wij hebben geen geschut we hebben geweren we zullen doen zoals onze voorgangers in 1790 te turnhouden al de huizen bezetten en vanuit de fensters op de vijand schieten hij kan toch in iedere straat voor elk huis geen canon stellen al de woningen 1 voor 1 moeten nemen en voor hard hij slaagt hij erin dan zullen toch honderden fransen in het stand bijten maar wij alle zullen in de huizen gedood worden die kans loopt al het worden tijl maar als ik aan jouw huid houdt vlucht aan naar de bossen en laat u in de eerste 2 jaar niet meer zien zo blijft je misschien in het leven je hebt toch zeker niet gedacht als je medenten strijden ze uit getrokken als je u aan het hoofd van een groen boeren hebt gesteld dan gaan ze met kogels van peperkoek en sabers van bordpapiervochten ik ben bereid beleven te offeren, zei de boer die eerst gesproken had toch ik vind dat wij het niet roekeloos niet nutteloos mogen blootstellen ons getal is redsklein als we nu nog zonder doel talmanschappen verliezen is de strijd van zelfs terreinen gezult uw leven nutteloos blootstellen sprak tijl als je de stad verlaat dan komt het wel licht tot een gevecht in openveld de Franse zitten ons dicht op de hielen en hun aanvoerder heeft bevel gekregen ons tot de laatste te vernietigen wat schuld geverrichter tegen de ruiterij en het geschut de Franse niets, men zal ons in de pannhakken als je de herentals blijft dus dat eerst verdedigt vanuit haar versterkingen om ze daarna in die net de Franse gelukt ze te nemen huis voor huis aan de vijand te betwisten en je komt er niet toe de Franse te verdrijven dan zult je er toch ik herhaal het honderden doden en je zult sneuvelen met deze voldoening dat je de vijand diep hebt getroffen dat uw strijdgenoten op de andere punten van het land een aantal Franse minder te bevechten hebben en gedood worden zal immers toch het lot wezen van de meeste onzig in de oogelijke strijd die wij voeren u kocht de beraadslaging volgden en er werd besloten hier een tals te verdedigen onmiddellijk werden de nodige bevelen gegeven want de Franse bevonden zich op 1 uur afstand van de stad een half uur later werden de eerste geweerschoten gewisseld lang konden de boeren het tegen de vijand niet uithouden en deze dronk weldraaar hier een tals binnen hier begon echter het spel voor goed en meer dan eens zingen de Franse soldaten op de vlucht waren hun de overste geen moedige mannen geweest die door hun voorbeeld het vuur daar krijgers heropwekten de boeren zouden hier een tals behouden hebben in geen enkel huis klein of groot werden de Franse gespaard geen enkel vensten van herentals of het braakte vuur en kogels overal zaten de boeren verscholen en schoten op de Franse die zich in de straten doorsten wagen hier in daar waren de barricade opgeworpen samengesteld uit kasten, tafels, stoelen en al wat onder de hand gelegen had om die kleine versterkingen op te richten het gelukte de Franse niet deze barricade in te nemen zelfs uit de keldegaten kwamen lopen van gewerend te voorschijn de Franse aanhoudend geschoten daar klonk plots een kanonschot General De Roof die wel daar aan bemerkt had dat er geen sprake kon zijn al die woningen één voor één in te nemen daar zijn gans leger zou verdietigd geworden zijn had bevel gegeven de stad in brand te schieten wat konden de boeren daar tegen doen de kanons waren op zekere afstand geplaatst te ver genoeg verwijderd om de boeren die geen geschut bezaten en alleen met het gewergen wapentwagen iets tegen die vuurmonden te ondernemen hier en daar sloeg de vlamreeds uit de brandende woningen het gevecht in de straten duurde voort meer en meer vuurige tongen vertonen zich boven herentals dat geheel in rook gehuild was in de kruiddamp en de smook van de brandende huizen de boeren die zich verplicht zagen de in vuurgeschoten woningen te verlaten vochten op straat, man tegen man en nog immer dreunen de kanonschoten maar van herentals niets meer recht blijven uilerspiegel en lame bevonden zich op de eerste verdieping van een beenhouwerij bezijde de grote markt gelegen in de kom van de stad en geholpen door de baas van het huis vuurden zij zonder verpozen op de Franse de deur en de fensters waren niet te bereiken daar de geweerkogels ze beschermden want de dochter van de beenhouwer laden aanhoudend te geweren zodat uit de fensters om zo te zeggen voortdurend geschoten werd de 10 meter hoge muur met een poort die toegang verlenen tot de koer de slachterij de poort was gebarricadeerd en weer stond aan het pogend der soldaten om ze in te lopen destemeer daar ze telkens door het geschut vanuit de fensters verdreven werden lame was aan de dinkere arm gewond en tijdbloeden hevig uit de wond aan de wang door het afschampen van een kogo op het kakspeen veroorzaakt ze gaven er echt geen aandacht op en schoten lustig voort door de kwikslagen van lame die in het gevecht geen ogenblik kon zwijgen wat uit de spiegeldeed zeggen pas maar op lame dat ze autoriteit schieten een paar soldaten waren er in geslaagd geholpen door hun de makkers de muur te beklimmen en zei de schrijdings op de bovenkant toen lame het bemerkte vuurlangs daar creed hij nee, zei de beenhouder haastig laat ze tot op de koer komen dan dringen ze langs achter binnen andere zullen volgen we zijn verloren een de soldaten waarde de sprong onmiddellijk volgde in kort klagend gehuil dat van achter de muur opsteeg en dan niets meer de Franse bleven stond besluitenloos het onbekende boesend steeds angst in die heeft reeds zijn er rekening sprang de beenhouder wat is er dan gebeurd bij de twee grote bloedtoggen lopen los en wie van de muur op de koer springt wordt op minder tijd wat te zeggen is, de keel over gebeten daar, die lichter de beenhouder had aangelegd op een officier die met een troepje soldaten kwam aangesneld en deed hem vallen in de borst getroffen ons einde nadigd zijn lame ging er komen weer als soldaten thijl, van welk cameraat tot hier boven raf die zit erin, dat is raak lame voelde aan zijn arm waar een kogel zich in weg had gebaan hij wilde opnieuw aanleggen zijn de krachten begraven hem ik geloof dat ik gedaan heb zijn hij met zwakke stem het geweer geleten buiten hand hij verloor het bewust zijn en viel tezelfde tijd als de beenhouder die een kogel in het hoofd ontving en morst dood op de vloer stochten thijl sprong achteruit eilde uit het vertrek en vluchtde de trap op naar de zolder hij hoorde hoe bededen de tuur werd ingebeukt de soldaten drongen in de beenhouderij het gewerende hand en een mes naast zich lag uit de spiegel naast de opening de zolderval eerst in meibrijken zullen er nog enige dienaars daar ene en onverdeelbare republiek de trap aftuimelen dacht hij, ze zullen mij de huid duur betalen hij hoorde het gehaald er twee dochen die met bayonetten werden afgemaakt dan, niets meer wat betekende dat zullen de boeren versteken ontvangen hebben en zou hier een tals ontzet zijn hij luisterde met nog meer inspanning beneden was alles plots stil geworden zelfs vanuit de straat steeg geen gerucht tot hem op was het een valstreek waar de soldaten de trap vreesden thijl wel ligt levend wilde in handen krijgen hij werd een brandgeur gewaar zonder er veel aandacht op te geven nog enige minuten die uren schenen liet hij verlopen hij waagde zich op de trap plots kwam een dikke rook naar boven een kreeg van afgrijzen ontstapte zijn mond de trap had vuur gevald en de vlammen rijkte reeds tot de eerste verdieping thijl sprong in het vertrek waar lammen en de peenhouwer op de vloer lagen hij snelde naar het doorgeschoten raam alles was buiten stil geen soldaat geen levend wezen was er in de brede straat te bemerken de aanvoerder corbeels had de aftocht toeblazen en was met het overschot van het boerenleger naar lichtaard afgezakt 70 huizen vlamden of waren tot puin geschoten 600 boeren waren gedood en nog een groter aandacht gekwetsten vielen in handen de fransen die tevens vele gevangenen maakten al de genen die werden gevrat met de wapens in de hand werden onmiddellijk door de kop geschoten de genen die uit de branden de huizen wilde vluchten werden met de bayonetten terug in de buurgedreven de fransen hadden evenveel gekwetsten misschien meer, want aan de statistieken van die tijd meestal door fransen opgemaakt mag niet al te veel geloof worden gehecht volgens een schrijven van Dr. Janssen laden ze hun gewonden op 14 grote dubbelkarn laat ons terugkeren tot ouderspiegel die want hopig aan het raam stond van de brandende beenhouwerij waar hij alleen geweest, hij zou de spong hebben gewacht en misschien behouden hij wel recht gekomen, nog hij wilde lammen die nog immer bezwemd lag, die het achterlaten wat te doen, wat te doen kreeg hij, het was de eerstemaal zijn leven dat hij geen uitweg zag in vertreifeling stond plots schoten we een denkbeeld door de geest hij stelde terug naar de zolder een jaar kreeg ontstapte zijn erbond haastig greep hij in kort die val een katrol voorzien was en wellicht in het slachthuis van de tweede, maakte lammen met zorg aan de kort vast, vestigde de haak van de katrol stevig in het hout van het raam, kreeg met grote kracht inspanning het zware lichaam van goedzaakt door het venster en liet het naar beneden glijden zodra lammen behouden op de grondlag klouten de tijl uit het raam en bij middelder kort kwam hij op de straatweg gebraden zal ik niet worden, zei uit de spiegel, maar waar nu heen met de bewusteloze lammen drinken klonken klagen de stemmen in de oren, tijl wenden zich op het was de officier door de beelhouder getroffen die tot het bewustzijn terugkeerde en krönde een slok water in de naam van gods, uit de spiegel had de verwensing op de lippen door zijn goede inborst werdvaardig over zijn haat voor de fransen ik heb geen drinken, zei hij een teugslecht smerkte de stervende plots viel de blik van tijl uit de vocht van de koerdaslachterij die door de soldaten eengelopen was en hij bemerkte de grote tuin die zich achter de woning uitstrekte hij sleurde met grote krachtheerspanning het lichaam van lammen langs de koer naar de hoofd help krönde de officier drinken achter in de tuin was een dichte haar die langs een hech uitweg af op een veld tijd bracht het lichaam achter deze haar die wel ligt een veilige schuipplaats aanbod daar kon hij wachten tot lammen het bewustzijn zou terugkrijgen en zijn wonen wassen want op een paar passen liep een kleine beek het zicht van het heldere water deed hem aan officierdenken die op de straat te sterven lag hij is toch een mens, murmelde hij waarom zou ik hem in het uur van de dood niet helpen? man tegen man hebben we nog nooit met elkaar gehad zijn wij opbekende hij keerde terug naar de straat en torste het lichaam van de officier op de schoudig hij droe de man achter de haak en in zijn pet ging hij in de beek waterschappen de stervende dronk gegeten het frisse naps dank, staam aan de hij, dank hij greep de hand van tijl en druk de z'n inig dan voelde hij met zijn kambachtig gedrokken vingers over zijn bost om zijn jas los te kroppen door de kracht ontbakken hier, hier system was heet zeer zwak uit de spiegel bemerkte dat de man de laatste adem geguid blazen hij kroopte het kredingstuk haastig los een pakje met brieven was op de bost van de officier vast gerecht voor mijn moedig dank uit de spiegel nam het pakje zijn blik viel op het adres hij las de naam van de officier die men hem had aangeduid als de oplichter van Nelen junië een ogenblik voelkonden zijn ogen en woede, ja, verraakzucht kwamen in hem op dat duurde slecht een korte stond tegenover de weerloze vijand daarbij, die man moest spreken al voor ons te sterven waar is Nelen, vroeg hij, waar is het meisje de officier deed boeite om een woord te stamelen het meisje dat ik ontvoerd heb naar het gevecht wie wilde de stervende wiens ogen reeds door de dood gebroken waren alswoorden de klanken bleven hem in de keel zitten de knieën naast hem in godsdaam spreek, kreeg hij hier, geef hem nog een ogenblik om slechts eet vol zin te zeggen waar is het meisje met bovenmenselijke krachtinspanning konden gewonden nog een paar woorden uitbrengen Luxemburg, weg hij reudelde even en was niet meer toots en geen enkele aanduiding Luxemburg, wat betekent dat het is om krankzinnig te worden hij kon mij alles zeggen en zijn mond is nu eerlijk stom en bekeek het pakje dat hij nog in de hand had de naam is hij daar moeilijk en niets anders niets hij onderzocht zeden wacht ik de klederen van de doden toch vond niets moet ik dan alle hoop opgeven haar nog ooit weer te zien kreeg hij zo dicht bij je doel op het punt alles te weten god dan is niet rechtvaardig zijn gelaad drukte de hevigste wanhop uit zijn de denkbeelden geraakt te verwacht zijn de beden scheden hem niet langer te willen tragen hij wankerde en wilde een steun zoeken met de hand naar haar uitgestrekt zijn de krachten begraven hem hij verloor het bewustzijn en viel naast lammen met bloedverlies uit de wonnen die hij bekomen had en de kort op elkaar volgende hevige gemoedzaandoeningen waren zijn krachtige bestel meester geworden als urenspiegel het bewustzijn terugerlangde en verbaasd rondkijk bevond hij zich in een hut uitgestrekt op een laag droogbos naast hem lag lammen de arm met doeken omwonden luid snorkens tijl richten zich op kon met wankelen de scheden de deur naderen en openen ze hij bemerkte dat zij zich in dennebos bevonden wie had hem daar gebracht een ogenblik beschouden hij lammen die zo rustig sniep als of hij kan en wel thuis op zijn de legersteden een middagdutje deed goed zak ontwaakte verbaasd keek hij tijl aan die vorm stond ook hij sprong op en kreeg hoera, onze tijl is levend geworden hij greep de hand van urenspiegel en drukte ze inig levend geworden vroeg daar, wat wilt je daarmee te zeggen, ik begrijp u niet zijt genieten zwak om naar te blijven staan ga zitten, hier is een bank voelt u wel te pas zeker ik weet niet wat gebeduiden wilt, ben ik ziek geweest weet je dat niet wat is er gebeurd te herentals dat wordt verfristen urenspiegel geheugen en langzaam aan het bron hij zich nu te herinneren dat hij had plaatsgegeven hij werd helder in zijn geest die in de eerste ogenblikken ontwaken nog als verdoofd was ja, zei hij, te herentals hebben we gevochten ja, in het huis van de beenhouder ik ben gevallen inderdaad, de Franse hebben het huis in brand gestoken ik heb er u uitgehaald ja, en op straat lag een officier te sterven ik herinner me alles, ik vernam dat hij junier was hij was het die Nelen had opgelicht maar kon slechts twee woorden stabelen hij was het, wat heeft hij gezegd ha, ja weg, Luxemburg dat is hij gestorven en ik, ja wat er doog gebeurt is, weet ik niet is de vijand gekomen werd ik gewond ik ben gevallen ik herinner me niets meer weet je hoe lang je hier in de hut zit nee 14 dagen dat is niet mogelijk toch wel, ga zitten frecht niet te veel van uw krachten want je zei het op twee stappen van het graf geweest eilensbiegel nam plaats op de bank ik zou nu kort en bondig zeggen wat er is voorgevallen nadat hij het bewustzijn verloren had een groepje boeren die langs de veldesloop heeft ons gevonden ze hebben bemerkt dat we beide nog leefden ons opgenomen en naar deze hut gebracht welke in het diepste van het bos verscholen ligt en wij dus geen onraad te vreesen was de dokter van een naast liggendorp die in het boeren lege gestreden heeft kwam ons de nodige zorgen toedienen ik was poedig bijgekomen en al hoewel mijn gewonde armeid ten zeerste hindereden kon ik toch ziekendie na spelen dagen en nachten hebt hij geuid in erige kortse en de dokter wanhoopt te lange tijd u te redden de boeren brachten mijn levensmiddelen eindelijk verbeterde uw toestand de Geneseer zei dat uw herstelling nog een kwestie van dagen was te maken ieder ogenblik mocht verwacht worden of uw geestvermogenis ongekrenkt zouden wezen daarover kon hij geen uitspraak doen je kunt dus wel beseffen dat het een de gelukkigste ogenblikken van mijn leven is u hiervoor met te zien en u te horen spreken als een mens die gezond van geest is uiderspiegel, druk de lammer de hand ik dank u vriend voor al wat je voor mij hebt gedaan ik zal het nooit vergeten dank, dat onbrak aan oraanspraak gij hebt mij gered gij hebt verhoed dat ik als een gans aan het spit in die vervloekte beenhouderij geroosterd werd en dan kon gij mij dank zeggen laat mij we spreken er niet meer over het is een gebeurtenis in ons veel bewogen leven die we aantekenden, toch waarop we niet meer terug komen we hebben elkaar geholpen zoals het strijdbakkers past gespraak van Nelen ja, nu staat alles wat de geschiet is bij helder voor de geest ik nam hem op en bracht hem bij u in het veld waar ik hem laafde hij smeekte mij een pakje dat hij op de bos troeg aan zijn moeder te bezorgen ja, dat pakje hebben we besteld na het eerst geopend te hebben dat had mij niet mogen doen ik had de verbindings aangegaan lammer onderbak hem het was nodig daar het bevatte een paar brieven welke voor corbeels die met zijn mannen te lichtaard het boerenleger terugverenigd van het grootste gewicht waren de andere stukken werden aan de moeder van de luitenant gezonden maar uw verhaal op het pakje las ik de naam van de moeder en zo ontdekte ik dat de officier de man was die met mij als de oplichter van Nelen had aangewezen welk een toevall het toevall speelt in zijn leven een grote rollammen ik ondervroeg de officier toch de stervende kon niet meer spreken en op mijn zweekende roepen kon hij alleen nog te worden luxemburg en weg uit de keelvingen de laatste snik te geven luxemburg daar is ook het oproep losgebast maar wat zou Nelen ik begrijp niet wat u een vrouw daar doen zou wat ben daar met haar voor zou kunnen hebben heeft officier wel de waarheid gesproken een stervende licht niet zit jij er klaar in begrijp je er iets van nee hoe gaan ook niet maar moet ik de hoop opgeven haar ooit weer te zien dat ligt volgens mij voor de hand zeg het mij zodra jij al uw krachten herwonnen hebt gaan we de boeren krijg medestrijden in luxemburg tot wat zal dat paten het is voor ons hetzelfde waar we vechten vermiet ze tegen dezelfde vijand dat we er strijden zullen er is hier nog zoveel te doen zeker maar zult hier ook iets van nemen over Nelen en kinder kan het toevall u dienen het is niet onmogelijk dat de Franse haar meden naar luxemburg genomen hebben of wilt je geen moeite doen om haar te ontdekken uit de spiegel keek zijn makker met verwijtende blikken aan hoe durf je zo iets te zeggen kreeg hij geen weet toch wel dat ik Nelen boven alles lief heb soms wel boven mijn vaderland morgen zullen we ons op weg begeven je hebt gelijk het is mijn plicht morgen zullen eerst eens horen hoe uw dokter daarover denkt ik ben genezen ik sta flink op mijn benen we moeten niet eerst naar de genezen hier wachten toch wel want het zou niet alleen een grove onvoorzichtigheid zijn maar teven zijn grove onbeleefdheid ja, ondankbaarheid als we zo heen gingen zonder de man te danken die het onmogelijke schier heeft gedaan om u te redden dat is waar daarin boven heeft niet alleen de dokter te beslissen wie dan nog onze vrienden, de boeren die ons zullen zeggen of de baan veilig is en of er middel is verder te reizen zonder in handen de Franse te vallen al te haastig en vangt niet tuin en we zouden als we te haastig waren gevangen worden gezegd zodat ik voorzichtig geworden lamme sinds ik hier bewustnoos binnengebracht werd schijnt je ten ene maal verander te zijn een kogel in de arm heeft me de les gespeeld peste tuin de genetie hier oordeelde echt heel anders over dan uit de spiegel en als deze de arts had meegedeeld dat hij van plan was met Lammen en Luxemburg te reizen zo spoedig mogelijk die na middag nog als het kon gaan had de man de wetenschap het hoofd geschut en daarna op krachtige togen gezegd geboed minstens nog 14 dagen hier blijven en smogen zijn wandelingetje doen in het bos zonder u te vermoeien volgt je bij de raad niet dan zult geweldraar een schelen hoofdpijn gewaar worden en ik sta er niet voor in dat die we hersenen gezond zullen blijven ik heb te veel schokken gevoeld in de laatste tijd alleen lucht en rust kunnen u genezen wat zou het genoeg aanvangen zonder gezonde hersenen tuin als ik dat nu nog waren sinds ik mij te burgert in de bak met routeplaten vrijven zijn mijn hersenen niet meer gezond geweest we blijven dus nog 14 dagen hier te midden onze goede vrienden als het zijn moet zucht de aardenspiegel maar ik zou toch willen beproeven morgen er is niets te beproeven onderbraak goedstak hem ik heb met de boeren aanvoerden gesproken en de twee baden zijn met fransen bezet we zouden niet ver lopen hij pingte even met het oog om de dokter te beduiden dat hij hem helpen moest hij had niet met de leider der boeren gesproken hij wist niets van de fransen maar hij loog om beters willen inderdaad beaande de geneseer die meer eer bied voor hebben dan voor de wetenschap de baan wordt door de vijand bewaakt en deze zou u spoedig bij de deuren verhebben ouderspielsplikken schitteren misschien, zei hij ik heb er iets door anderen net te gevlogen ik luister echter naar uw wijzeraad en in het belang mij naar hersenen blijf ik nog een paar weken hier ik zal de verloren tijd op de ruchte fransen wel weten in te halen het einde van hoofdstuk 16