 İslahatlar adı altında onu işlən çıxartmını bura təyənilə olun oraya bunlar başqatıcı bir şeylərdir. Gerçəklən mən görmərəm ki, bu hakimiyyət sərbəst olaraq, səmimi olaraq islahat aparmak həvəsini düşsün. Sadece elə bir qorulub ki, rejim özü, sistem özü elə qorulub ki, bu islahatlar apara da birmir. Islahatlar apara sə bəkədə özü çökər. Dəyəliz eləcilər, kanal olsun efirindən sizləri salamlıyım, efirdə mən Şamimin sizinləyəm. Qunamisi Asif Hatay Hocaan'ın yükümüsü soylu atarlıdır. Soylu, mələm, xoş gördür sizi. Sağ ol, mələtəşətələk. Mən təşəkələk. Soylu, mələm, bir az özünüzdən danışmanızı islərdim. Soylu atarlı kimdir zəhmət olmasa? Mən dimək 1966-un cirdə borçalı mahalının kəpənəşi köyündə doğulmuşam. Elə təhsilimi, orta təhsilimi də kəpənəşi kendimdə alıcam. Məktəbin bitərəmdən sonra 1983-un cirdə, Bahçiyyə gəlmişəm, Azərbaycan isəad mənisidən üstündə girmişəm. Bir loxuduqdan sonra hər bir kulluğuna gitmişəm. Sövid hər bir kulluğunda olmuşam, iki il. Qaydəmdən sonra təhsilimi davam eləmişəm. Təhsil alarkəm, 90-ci il idi bu. Hələ təhsil alırdım, nüsrüt kirməmişdim. Ünsüsün yatəxanasında böyük bir cəngizalı var idi. Bu zalda Ası Vatanın görüşü keçirlirdi. İlk də həmin görüşə qatırmışam, görüşdə Ası Vatanın düşüncələri iləm tanış olmuşam. Sonra da Ası Vatanın yarattığı mükləqə inam ocağına qoşulmuşam, onun ruani hərəkatına qoşulmuşam. O çağdan üzü bu yana ilə Ası Vatanın ruani hərəkatına, ruani yolunu davam eləyirəm. Yazım, işim, yaratçılığım, şuurlu həyatım bütün ilə bu ocağa bağlıdır. Evləyəm, ailələyəm, bir şey oğlun var. Yəni, bu qədər. Nəzi oldu ki, adınızı, soyadınızı dəyiştiniz? Eməli, hər bir dünya baxışda olduğu kimi, xalqımızın qədimliyində dədə qoruldu hətta olduğu kimi, bilirsiniz ki, insanlar hərəkatda özləri yeni adlar götürülər ya da o adları onlara verirlər. Bu hürüfilikdə də olub, dediğim kimi də də qoruldu gönəmdə də olub, Asıb adı də olub. Bələ, bəne baxışlarda da olub, bizdən qıraxta, Hindistanda, nəbəl, kaşka bölgələdə. Asıb ataanın ocağının da belə bir quralları var. Onun ocağına gələn hər bir kəs, ömrünün gönlünü dəyişir, çüncəsinin gönlünü dəyişir. Bu muarziya qoşulur, bu muarizənin bütün tələklərinin güçləmir. Burada da Asıb atağı öz hərəkatına qoşulanlara yeni ad verir. Gələcə də bəne onu, hərəkatına qoşulanda mənə bu adı verdi. İslum ayətdə, hər yerdə, lap elə, evimdə, qonşumdə, qonumdə hə, hər yerdə mən soylu hatalı kimi bütün yaraclarımda az soq, nəyəm var, yazılarım, kitaplarım, hamsı bu ad o ince altında gedir. Soylumələm, Asıb atağı ocağının üçünbüsü olaraq, bu gün Qarabakhda və onun yatağında giden proseslərə münasbətiniz necəlisicə, Qarabakh problemi nəyə bir dəfəli kəlini tapmır? Bu sağla cevap yerini şüks dəyərdim bir balaca, Qarabakh sorunun yarandığı bir dövrə günlürcə bir eksurs edək. Bilişsiz sovetlərin dağılmasına qədər, hansı proseslər başladı necəlikədə bu bəllədi topluma hələ ata türk öz sağlamda belə bir söz demişdi ki, heç bir imperiya sonacan deyil, gecətiz sovetlərdə dağılacaq bu zaman türkə cümriyyəti özünün qan qardaşlarına, türk toplumlarına, ya çıxmağa özünü hazırlanmalı. Sovetlərin da dağılması çağında o dövrədə bilirsiniz, belə bir söhbət qəzirdi ki, 21. yüzyıl türk yüzyıl olacaq, türkəsli olacaq. Nəyə görə? Çünki sovetlər türkləri basq altında imperiya nişində saxılırdı, türk toplumları demək olar ki, hər biri sovetlərlərinə şiqal olamışdı. Demələ, sovetlərin dağılmasıyla müsləqil, bağınsız türk toplumlar yaranır, türk dövlətləri daha doğrusu yaranır. Bu dövlətlərdə getdikçə bir arayı gəlir, birlik yaratırlar. Bununla da dünya düzən dəyişir. Türkün də dünya düzənində, dünya siyasi şafında öz sözü ziyeri olur. Bunların olmaması üçün bütün cəhdlərlə çalıştılar ki, ayrı ayrı sorunlar, problemlər yaratsınlar. O problemlərin biri də başlıca Azərbaşa nə bağlı yaratırlar. Bu da bəllidir ki, Azərbaşa nə türkənin arasında bufə, zona kimi, İrmastan dövlətləri, yaradan gücülər yenidən, İrmastan adaşlı bilən, Azərbaşa nə türkəyə yaxınlaşmasının qarşısına alsınlar. Eyni halda Azərbaycanın bir iləşməyə dərtınmasının qarşısı alınsın. Çünki günü Azərbaycan var, güzel Azərbaycan var. Bölümüş halqıq. Bizim belə bir aqibətimiz var, parçalamış halqıq. Bizim tarixi haqqımızdı bu, vətənimiz bir dövləşməli deyib, bir iləşməliyik falan. Bunlar hamsi bizim tarixi haqlarımızdır. Bunları dünya gücləri bilirlər. Bilirlər ki, bir vaxtlar, Azərbaşa nə də istərdisə də türkənin yerində, Osmanlı dövləti oluf, Azərbaşa nə də şök gücülü gücülətlə dövlətlər. Olup o dövlətlər dünyaya söz deyib, dünyaya öküm ediblər. Yenidən bunların yaranmaması, bunların qarşısına almaq, şükür, əlbəkti problemlər yaratmaq yəridim. Problemlərdə başlıca lorak Azərbaycanda. Çünki mən təfələrinə yazılandadır demişə, vuruklamışam. Əslində, türk birliğinin qarıldığı nöqdə Azərbaycanda. Azərbaycanın parçalamışlığı nə 50-ləri rəsinlə, nə qədər Azərbaycanda parçalamış durumdadır, türk birliyi islələnən səvidə qurulmayacak, yaranmayacak. Bu bir faktı, həqi qətdir. Buna bizim vaxtımız çoxdur, geniş vaxt ayrıq. Ona görə də bənihaq problemi yaratmaq yəridim. Bənihaq problemdə bilirsiniz ki, bütün problemlər həll eləmək olar. Ancaq bənihaq problem həllini tahmur. Çünki bənihaq problemin arxasında bənihaq güclər durur. Bənihaq problemdə Qaraba problemdə onu yaratdılar. Bunu Rusya yaratdı başlıca olaraq. Qərbuna seyrşi qaldı. Hətta belə dəki dəstəh verdi. Dəstəh verdi. Şimdi Qaraba məsələsinin yaranması dediğim kimi elə bir dövrə təsadif elədi ki, həmin dövr də Azərbaycam doğrudan da təhçə elə sovetlərdən qoxuq bağımsızlıqdan bağılı düşünməyəcəydi. Gün Azərbaycam məsələsi gündəliye gələ bilərdik. Bu vaxamdan da belə bir problem yaratıldı, Qaraba problemi indi. Qaraba problemini yaratanlar, sonra bilirsiniz, Ahtətın Minsq Group oldu, hansı proseslər gətti, 30-ci zil filan bizim ölkənin də özündə dəki şahsi yaratmazlıqlar filanlar her yi yönlən. Qaraba məsələsin dalana dirədi. Bu gündə onun həll olunmaması, akıra qədər həll olunmaması dediyim səbəkləri, dediyim nədənlərə bağlıdır. Mümkün qədər Qafqazda Rusya'nın hakim gücə sahibi olması, dünyanın da burada, yəni öz payının olması, şahsi payının olması, bu Qaraba probleminin həllinin qarşısına alır. Hazırda Qarabaqda sülhməramların olması, bu gündə məsələni davam eddirməyə imkan verir. Bu günlərdə prezident bəyan etdi ki, Ahtıq Latsın Dəhlini nə alternativ çəkilən yola dislaqasi olunacaq sülhməramlılar. Sülhməramlıların yerini dəyişməsi Rusya'nın belə də siyasəkini dəyişəcəcəyəm mi? Mən düşünmürəm, Rusya'nın siyasəti dəyişsin. Bili siz nətərdir? Şimdi çox adamlar, insanlar düşünürlər dəyək ki, konkret bu cüncü keçəklikdən baxıllar. Düşünürlər kəsi, yox bu asan deyil elə demək ilə deyil ki, Rusya gücülü dövlətdir, bizim Azarabacacan hakimətə ne inəyə bilərdir elə sülhməramını şağırabilərdir, bunu eləyərdir, on eləyərdir. Yəni, bunlar hamsı deyilir. Keçəli baxımından həqiqətlər yox deyil də. Anca, mən düşünürəm ki, birəz məsələyə fokuslanmazdır, mən düşünürəm ki, yenədə Rus sülhməramlarının Azarbaycına gəlişi bunu çağırmaq daha doğrusu, çağırmaq çox çobut səhdirdir. Yalınışıdır. Bu yalınış, bizə çox bahabaşa oturdu, buna sonra da çox bahabaşa oturacaq. Niyə oldu? Azarbaycın hakimiyeti deh ki, Rusya inə bacarmaz. Azarbaycın dövləti deyil, Rusya dövlətindən bacarmaz, hər bir meydanda çəkçime yəqiləni. Aqı, bu xalqın özünü illərdir, daxılda çərdə, əsaret altında saklıysan, işqal altında saklıysan, haqnalarında bir uşurum yaratımsan, xalqın sevgisini təmamı ilə məhviləm isən, bir tərşimasın az qala xalqınla gözündə, daxışında dövlət ilə hakimiyeti yeniləşibdir. Ona görə, baxmayaraq ki, xalqımız yenə də bu qətlət günü, sabaşta çox böyük ləyəqət göstərdi, birlik numarşilədi. Ordumuz da çox gözəl belə deyək ki, ləyəqət göstərdə orduqya qoydu, çox böyük qalibiyyət bacarı qoydu orduqya. İtasi, ordunun qalibiyyətini başa çatdırmələm kəm verilmirlər. Buna elbət də, kendin başında duran rəhbərlik var, alıbaşqamandan var, xulam var. Bunlara göstəriş verilir haqqa. Bu göstəriş verilməli də, müsləqil dövlətdir. Hara çəkirsən şey, biz bacarmada ne inirik eləmirik, bu səbəb verilmir ki, bir dövlətin başında duran qüvə, başqa bir dövlətin tələblərini icir aylasın. Asanlılınla icir aylasın. Bu səbəb verilmir. Bu da ona görə, səbəb verilir ki, yəni deyirəm. Əgər dövlətin başında duran, dövlət rəhbərli, haqqla normal, dil tapabilərsə, qalqa normal, güzaran yaratabilərsə, qalqa normal belədə, orta yaratabilərsə, əlvədə, haqq bütün canının dişinlə, dırnağıyla öz hakimətini müdafiqdir. İndi hakimətini belibətdir ki, o qalqı tərəfində müdafiqdir. Ona görə bu cür haqsıları baş verir, sülməramlı qurvələr gəlir, sülməramlı qurvələrinin gözünün qabanda bir şəhətlər veririk. Yenə də davam eləyir. Bəsi noldu? Rəsəc başa çatmışdır. Kapituryası biz alanmışdır. Bəsi bunlar har da qaldı onda. Yəni, bunların hamsi görürsün mü? Bize səbəh verir. Aydınlık yətirir ki, məsələlər heç də düşünüldü ki, diyəldikim daha doğrusu. Hiçbir məsələ tam qapanmış, bağırlanmış, pəc yaşı qaldı. Nöqdə qolmayır, heç nəyə. Bundan sonra bu prosesin uzun illə davam eləyəcəyəni, yoxsa bitəcəyəni gözləməyə oladır mı? Keşkə mən yanılam səhviləm. Acə mən bu məsələnin uzanacağını görürbəm. Bu məsələ uzanacağıdır. Hələ asandırdan bu məsələ başa çatınca nöqdə qolmayaca. Mənə ilə gəlir ki, məsələnin köşülü həlli, güne-yəzərbaycə məsələsində bağırılır. Nə eləyisən ilə hər kəsində bu sözü hər kəs işlədir. Hər kəsdir ki, dünya güclən hesaqlaşır, güclən bağırsır. Nunu vaqdir həsrədə çox mətbaqda davamlı diyərdir ki, dünya indi çalbaş, dünya gücü hesaq bağırır, güclən hesaqlaşır. Bizdə güne-yəzərbaycəndən böyük bir dövlət olaraq, böyük bir gücə sahib olabilək, nə qədir çətin olsa da, şimdi çox adam diyəri ki, biz qarabağı azad eləyə bilmirik, duruf güne-yəzərbaycəndən bağırılır, düşünək. Mən bu məsələ, mən siyasə çiq dövləm. Ona görə, mən aşıq deyiləm sözbətlərimi, sözbətlərimi. Bir aydınam, kendim bir vətəndaşıya, səhsi kriyomlar işitətmələ deyiləm ki, mənim sözünlərləm, dövlətən başında durar rəhbəliyi, hansı siyasət işlədir özgürlər. Mən də duruf siyasət işləridə bilmərim. Ona görə, aşıq məsələrinin qoymaq eləkdir. Bizim tariqə haqqımız var, o bərqolunmalı. Bu da güne-yəzərbaycəm məsələsidir. Yenə deyiləm, düşünürlər ki, qarabağı hərləliyə bilmədiyimiz təydədə, güne-yəzərbaycəm necə gündələ getirir? O zaman, mən deyiləm ki, qarabağıda bizim, qarabağıda indi müəyyən torbaqlar işkaldan azad oldu. Qarabağıda bizim heç ki, bir nəfərimizə yoxudur. Yenədə, işgal altında olan yerlədə bir nəfərimizə yoxdur. Ama güne-yəzərbaycəm böyük bir gücdir. Qaq milyon orada insan var, canlı insan var haqa. Böyük bir gücdir, ehtraslı insan şüttiləsi var orada. Buna görədə, biz bu məsələlə, gej-ciyyatiyyəz bu proses olmalıdır. Mən elə gəl ki, proses başlayıbdə artıq? Yələ, yer gəlmişkən, bu günlərdə, güne-yəzərbaycəmdə, maku şəhərində, bir tədbirlərin birini də, güne-yəzərbaycəmdir, deyə soydaşlarımız haqırırdırlar. Yəni, bu prosesin başlandığını deməyə, əssas verirmə artıq? Proses, mən yenə vurgu eləm ki, məncə proses başlayıb, sədəcə mənə rahatsız eləyənlədir. Bili siz mi? Bu gün, güze-yəzərbaycanın özündə də, türkçülük yönünlən çox çeşitli fəalətlər var ortada. Bunların hamsı, sağlam fəalət deyil, sağlam türkçülük deyil. Mən dəfələrinlə, mətboxtda da mən bunu yazmışım, nə yazıqlar ki, hər bir marağı olan bölgədə, azərbaycanında marağı olan, hər bir gücün dövlətin özünün türkçülü ideyası var. Özünün, bir təhirkmasın bu belə deyib, bu ideyanı yönətmək olanları var. Ona görə də, bəzən onlar əsl həqiqi türkçülüyün, inkişaf eləməsi, inkişar tahmasının qarşısını almaq, üçün öz türkçülülərini dövrəyə bıraqırlar. Bizim insanlarımızla çoxlu baxmından aldanırlar. Məsələn, bugün görürsüz çox böyük haqırmalar var, türan dövləti yaramaq, türan özlə impüryəkimi düşünürlər, türan impüryası. Həcidim, impürya pis şeydir. Mən impüryi yalnızı deyiləm. Mənəri, türan anlayıram, türk birliyi olmalıdır. Bu, haqqın tələbidir bilə də yaşıq. Anca bu birli iş, dünyaya qarşı yaranma malı daqa. Bu birli yeni bir impüryəkimi, yeni bir işxalçı kimi, yeni bir isticaş kimi yaranma malı daqa. Biz isticaşılığı ifşa eləyirik, ifşa eləyirik, rəd eləyirik, təzdən özləmiz, impürya yaşıqa mı canat malıya? Yəni belə bir şey, dünya özü, gən, dünya gücləri özü, belə məsələlələr gündəliyə atılırlar ki, toplum çoxlub baxımından, bəzən görürsən fərqinə var mı, təsdiq ki, mən gəli sağlam insanlarımızı bir qarara qoyurum, amma çoxlub baxımından belə görürsən belə çöyək yetmələr var. Bu da nəyə sərf elir, kimin də əriman nasıl sökür? Həmən gücləri, həmən gücləri də deyir ki, bax görürsün mü sizin şəhərizdə proses gedir, sizə imkan verir isə impürya, qurası bizim məhv eləyərsiniz, bizə qarşıdur asıl, ona görək, biz sizi baxıq altında tuturum. Yəni bunu sözlən deyilməsə də belə bir hal yarağınır, belə bir görəcəsən iş yarağınır. Eləcədə güneyəzərbaycanda, güneyəzərbaycanda da təsdüf ki, fikirlər çox haşalanır, çox çox haxalanır, xorda da fərqətli baxışlar var. Bir niçə yerə bölür, kan fedarasiya baxışlar var, baxışı var, fedarasiya baxışı var, bağımsızlıq baxışı var. Nə bilim, mən başqa-başqa, yəni belə konkret belirlənmiş, yəni vəiyən olunmuş bir baxış, bir plan, bir proqram, bir konsepsiyaya görüyüm təsürkü. Belkə də kimlərin isə arxada, dalda, bucaqda şiliv yaratam, ama meydanda görüyüm təsürkü. Ona görə biz proseslərə hazırlıxsız yaxalanabilərik, yəni bizim bucur, elə dək, ayaqa durmağımız, tarixi haqqımızı tələbiləməyimiz elə bir duruma gətirilə bilək ki, elə bir anarkıya, elə bir dağıntıya gətirilək bağlanılabilir ki, biz yenə də yücil məsələləri o tarixini atmış olaraq və belə bir qoxu var, yox deyil. Ona görə olduxça ciddi ayaq düşünmək elədi. Hainən həşinə başaq haqqıları qarşı haqqırma olmaz haqqır. Məsələn, tualım ki, mən farz qalqına qarşı deyiləm, mən farz çovinizmə, imperializmə qarşıya, mən farz qalqına qarşı çıxma olmaq, laf elə götürəyə İngiliz qalqına qarşı deyiləm, Rus qalqına qarşı deyiləm, Rus siyasiyatına, İngiliz çovinizmə siyasiyatına qarşıya. Yəni buq qalqımızın insanlarımızın düşüncəsində oturuşmalıdır və millətlərə qarşı haqqırmalar olmamalıdır. Millətlərə aşaqlama onları hədələmək bir şeylə yol verilməz olmalıdır. Dediğiniz o farz şovinizmi bizim tarixı haqqımızı bərfətməyə imkan verirəmdir. Yəni, hazırda mövcud iğran hakimiyyəti. Albət də verilməz. Bilirsiniz, mən size həqi qəti belədiyim, şündüyümi deyirəm. Kimlər isə mənə düşüncələ ermini razılaşmayabilər, hər kəsinin ölüşüdü. Bu gün, Azərbaycanın bir iləşməsinin ne batı istiyir? Dəyət ki, Amerika istəmir, Rusya istəmir, İran istəmir, belkədə heç Türkiyə istəmir. Belkədə heç daxılda istəminlər. Niyə istəminlər? Bəllidir. Yəni, mən bunları detaq detaqlaşsım, çox uzun vaqqələr. Hər bir dövlətin, dediğim isim, burada öz çıxarı var, şasi çıxarı var, bölgədə, xüsusul qafqazda, xüsusul Azərbaycanda öz çıxarı var. Ona görə, heç kim öz çıxarını əldən verilmək istəmir, qullar belkədədir. İndi ki, İran dövləti, Molla rejimi heç istəməz. Onu da məsəsə bir harşətimiz çıxın ki, bilirsiz ki, nə qədər ki, sobitlər varadığı şəhq dövlətlərin də, dək ki, Livia da, dək ki, Misir da, dək ki, Irak da, hansı ki, oğlarda ingilaflar oldu da, dəki demokratik ingilaflarada altında ingilaflar getdi. Yəni, dək İran'da bu rejimlərin, hamsının, baxtı özü yaradığı, vaxtı ilə, özü yaradığı belə dək, despotizmləm, bu cür belə dək ki, diktatur ayna özü yönləndirirdi, özü idarəyirdi ki, sobitlər bura girebilməsi. İndi artı sobitləri dağıdandan sonra, bu diktaturlar onların ehtiyacı yoxdur. İndi demokratik ingilaf qələkti, anarxı qələkti, onlara idarəyiləbilsin, anarxı yaratmaq. Vaxtı ilə kimi qətətirmişdilər, bilisə xaməyinini hərdən qətirlər, fransoddan qətirdilər, qoyduları hakim edin başına. İndi artıq diktatura yaram rollara anarxı yarayır, anarxının daha yaxşı idarələmək olur. İran rejimi də özünü hakimiyyətini qorumağa çalışır, anarxıya meydan verməyə çalışır. Yəni, belə götürək, baxtıqın demokratik anarxı yaradığı, onsuz da oradan zaten elə anarxı yaradığı. Bu baxtımdan elbət də o dişinlə dırınanla bu rejim çalışır, aranı qatır, nə eləyir, nə eləyir ki, yətər ki, Azərbaycanın inşaf eləməsinin qarşısına alsın, ərbənlədə yardım eləyir, hər vasit eləməyir, fəlan eləyir ki, Azərbaycanın tövələşməsi ideyası hərəkətə keçməsin. Hər cülüb, imkan vermeyecək. Bilisiz, qıraxtdan kimi nə istəməsi önəmlədə ölür, əsas şərdən biz özümüz nə istiyirik? Əsas odur. Biz istiyirikməyi tariq haqqımızı bərpilir, biz istiyirikməyi tövələşək, biz istiyirikməyi müsləqə bağımlısız dövlətimizi, o taybu taylı dövlətimizi yarada. İstiyirikməyi, eyrək istiyir isə, istəyən hara mənzilin dora, istəyənimizin dalıncı getməli, istəyənimizin dalıncılığı gedəndə, olabilər ki, bizim qarşımıza həlbət də qaçılmaz olaraq gələcəkdə. Mən demirəm bugün sabah, mən bugün sabah olabilər, hazır döyür ki, çox şeyləri. Anca, frasist getməli də olabilər qaçılmaz olaraq, sabaçlı olsun. Bizim isəmizdə nasıl döyür, biz humanist insanları, yəni bizim ocağımız da sabaşa qarşıdır. Məbizdə nasıl döyür ki, her şey. İranın dini təhsiri hazırda ölkəmizdə nə səvqədədir, soylu məlləm. Yəni, bizim mütövələşməyəmizin qarşına alacaq, səvqədədir mi? Məlləm, o var, təhsür ki var. İranın illərdi Azərbaycanın təhsil ocaqlarında, eləm sahələrin də ciddi etkiləri var. Hər yönləm var, təbliğatları çox tüclüdü. Onların bu təbliğatına uyanlar da var. Onların birbaşa burada, qorluğunda olan qövvələlərdə var, kütlələrdə var. Biz onu görürük, onların sosia şəbəkələrdə də görük, davranışlardan da görük. Olduq şəb böyük bir qorxu var, vətəndaş qarşı durması qorxusu var Azərbaycanda. Öz soydaşlarımızın özü, dək ki, İranın quruğunda olan radikal qövvələrlə, sonra bizim özümüzün, dək ki, vaşqa kəsimimiz, mirli qövvələrimiz, mirli tüşünərlərimiz, bunlar arasında kəskim bir toqkuşma həddi var, təhsür ki. Bu gün mən arzulamazdım, bizim insanlarımızın təblıqatı da böyük çoxluğun bakmanda mənim ürəmcə deyil. Çox aşırı şəkildə təhqirilər var, çox aşırı şəkildə hədələmələr var, qarşılıqlığı, onu sür, bunu sür, bunlarla vətəndaş olmaq olmaz. Dövlət yaratmaq olmaz, bundan da dövlətin qormaq olmaz, bundan bir dövləşmək olmaz. Bizim insanlarımızın düştüyü bələlələr var, buna aqlamaq kərihdir. Çox kərihdir, bunu sür-i təhqir eləmək nə deyil. Ona görə çox çiddi işik etməlidir ölkədə, sağlam işik etməlidir. İnsanların, mən anlayıram məsələn görürsən, qarşı tərəfdə bizim bayramız təhqir olunur dövlətimiz, təhqir olunur üzüştirəm dövlətinizdə ayrər qüvvələr var, kikənə üzüştirəm ki, nəcis deməkdən belə çəkimmirlər, aşağılırlar filan, elbət də bunların o islah olunmazları var, bir də islah olunanları da var. Bunun üçün də dövlət, jalılar, qalb, insanlarımız, şunərdərimiz işəparmalıdır, sağlam işəparmalıdır. Onlara yönəli çiddi təbləqatları kurulmalıdır. Çiddi işlər apam, televizyə, mətbaat, sosial şəbəkələr müna işləməlidir. Aparlan işləri qanə edici diyoxsa? Deyil, deyil. Söz yoxcu, təbii bir proses var, inkişaf var, qarşısı alınmaz bir proses edir. Amma bunun içərisindən bir aydınlaşma bir durulma başlamalıdır, olmalıdır. Yenə deyirəm ki, biz insanları söymək nə, aşağılamaq nə, onların inançlarını təhqiri eləmək nə filan nə, biz pütövli yarada bilmərik, biz belirli inkişaf yarada bilmərik, bövləti qorqə bilmərik. Ziyallar bu məsələrdə umum mögüyü nə dərəcələr, yəni bir də kifaret edir mi? Eləmək, eləmək. Ayləri, təhqdək adamlar var, təhqdək sağlam ziyallarımız yox deyil var, elbət də onlar şuncələri də normaldı. Yəni, amma burada aç çəkip hallandırmaq isəmləm, amma çoxlu baxımınan yox. Bilirsinizmi? Bu məsəl varə, belə atizi itizinə qarşıq deyirlər. Doğrudan da ölkədə elə bir düşüncə xaosu yaranı, atizi itizinə qarşıq, kim neci gəldi elə danışır, elə davranır, elə yazır, elə hayliri elə çağırır, elə deyil. Normalı deyil, məhsuliyyət məsələsi var burada, olduğu şey böyük məhsuliyyət məsəlisi var. Sözlüyü diyen adamın, söz meydana ginen adamın böyük məhsuliyyəti var. Nəcə gəldi davramaya haqqı yoxdun? Daha da odun üstünə yanıcaq tühmək olmaz. Bir az öncə müsabəmizin əvvəlində haqqlı hakimiyyət arasında bir usurum olduğunu qeydikdir. Bu usurumun yaranma səbəpləri nədən qaynaqlanır bu? Yaranma səbəpləri çox dərindir, biraz da uzağa dağınır. Vaşlıca olaraq, hər kəsin bildiyi gördüyü məsələlər var. Karrupsiya düşvət. Vaşlıca olaraq, ölkənin tayfaçlı, kılanışlıq metodlarından usubuna nidar olunması, milli prinsiplərin arxa pılana keşməsi, sonra insanlara qarşı ayrı seçilik koyulması, təklid davranışlar sərgilənməsi, qanunların işləməməsi. Bakırsan görürsən ki, məsələlə, qanunlar qəbul olunur, yaxşib gözəl qanunlar qəbul olunur. Hiçbir işləmir. Ona görə də daha doğrusu çoxlub baxımından işləmir. Diyəm ki, işləmir diyəndə birəz ədaləsiz danışmış olaraq, hərdəsə nədə seçdirəməsə çoxlub baxımından işləmir. Bu da, gətirib sonuçta, haxsızlığa qarşı, ədaləsizlə qarşı narazla nəsələ deyilur. Eyin halda, toplumun işsizliyi, işsizliyyinə özlə qalaması elə insanları va bitki çöreç alımama imkanı yoxdur. Qutum bunların hamsı elbət də hakimətlindən toplum arasında bir uzaxlıq bir uşurum yaradır. Onun sonuçlanır. Bunu da hakimət görünür ki, hakimət işalanda düşünən yox. Sadece təblıqat qurlar, hər şeyi yaxşıdır, yaxşıdır, yaxşıdır deməkindir. İnsanlara aşağlanır. İnsanlar düşünür ki, mən ağacından öləm, bunlar təblıqata bari ki, hər şeyi yaxşıdır. Aqa belə insanlar bari ki, doğrudan ağacılır işindədir. Sən ne cək ki, onların gözün şinə baxıdıya bilərsən, hər şeyi əaladı, iş yeri belə gəldir. Elə deyil. Ona görə də ölkənin buna imkanı böyüktir, patensiyası böyüktir. İnsanlarımız doğrudan da, məsələn, belə götürək. Üsulliq hədində yaşamama haqqı var, imkanı var, dövlətimizdə, ölkəmizdə. Bunlar təmin olunmur. Ona görə də belə bir ayrılıq, belə görüşürmək. Bu üçün devam ettikcə dövlət xalq olaraq gələcəyimiz nezi görürsünüz? Belə gəlisə, elbətdə ki, yaxşıdır, çok pis. Elbətdə. O ki, islahatlar adı altında onu işlən çıxartmını bura təyən ilə onara. Bunlar başqatıcı bir şeylərdir. Gərkəklən, mən görmərəm ki, bu hakimiyyət sərbəst olaraq, səmimi olaraq islahat aparmak həvəsində düşsün. Sadece elə bir qorulub ki, rejim özü, sistem özü elə qorulub ki, bu islahatlar apara da vermir. Saqlam islahatlar apara da istək, bəlkə də özü çökər. Çünki, sağlam islahatlar ayrı şeydə fələ belir. Ona görə də belə elbətdə yaxşı görürmək, yaxşı gedişdə ölür. Bunun da bir son nöktəsi olmalıdır. Hərdəsə, dayanmalıdır, hərdəsə bir dur demək gələkdir. Qalqiyazlıq daxırdır. Amma yərin ki, siz də medyanizliyisiniz müdafiə naziliyində bir sıra yüksə hütbəl şəxslə, Qarubsyə və Üşfətə görə həbs olundu. Eləcə də Dövlət Cömüvi komutəsində və bir sıra qorunlarda en zamanda bir 7-8 izlə başlı vəzfəsindən azad edildi. Bütün bunları bir Qarubsyə qarşın mübaizlə bir islahat kim qeyd edirlər? Yəni, bunları sizə effekt vermeyecək, yoxsa? Yəni, məncə bunlar həmsı açıq görmən məsələlələrdir. Bunlar yenə deyirəm ki, gözə kölüfürmə səbiyəsində gedir. Elə adamları tutalım ki, sanki insanları, sanki toplumu rahat salmağa çalışırlar, saçlaşmağa çalışırlar, görürsün mü Qarubsyə üstündə işlən çığarırıq filan. Bilisiniz, Qarubsyə baştan var. Qarubsyana qarşı olan qurum ilə Qarubsyan ölçüsündədir. Yəni, bunların həmsı, səbəh verir ki, biz belə şeyləri inamlıyaq. Bu proseslərə bizin ammaq. Ona görə, yəni, səmimi deyil, islahatlar, proseslər səmimi deyil. Bu nişə ilk də artıq belə eliləri ilə ortada sağlam bir fakt yoxdur. Bize tutalım ki, hardasa böyh binalar inşa olunur, yollar, çiçilir, yollar, şəkili filan eləri. Bunlar həmsi insanın güzarandan qıraqda baş verir, inkar eləmirəm. Daha numaran belə şeyləri. Məsələn, var, ölkərinin aqı böyh qəliri var. Kankret olan nif sektoruna böyh qəlirlərimiz oldu. Qazada eləri 4 milyar ehtiyatı var. Yəni, ehtiyatımızda var, üstə gəlirlərimiz çox olub dövlət belə deyik, nif qəlirlər filan. Ona görü dövlət eləni ayağın üstə qoyd oturabilməz ki, yaxşişlər də görməlidir təbii. Anca bu çintilər, bu üzdə görünəm məsələrin həmsi qoy az olsun. Yətər ki, insanlarımız güzaran təbsin, insanlarımız normal yaşasın. İnsanlarımız ağırlıqdan sefalat işinə düşməsi. Bunların qarşısına almaq gələti. Yəni, ölkənin potensiyası imkanları buna səfər bəri olunmalıdır. Dövlətin başlıca piyat etməsələsi bu olmalıdır. İnsanların maddi, rifah halını yüksəldirməsi. Bunların belə de ki, ağaçlıq çinə düşməməsi, efsiz eşcisi qalınmaması, belə şeylərə yönətmək gələti, xərji əsəsə. Yəni, bu yollarımız biraz da zəif olsun, bərba da olsun. Çintimiz az qəksin. Başka işləriniz qoy biraz az olsun. Anca yətər ki, insanlarımız sefalat işinə olmasın. Bilisiniz mi? İnsanlarımızın böyük çoxluğu, biz bunu sosial şəbəkilərdə də görür ki, keçə həyatıda, biz şımayatın çində edir, xalqın çində edir. Görürük biz bunları. Böyük toprumun böyük həsimi doğrudan, gerçikləm, bu elə bilə hakimədə. Hakimədə de söylələr, təhqir elinələr mən, söyləşin ismələn halda söyləşənə qarşıyan, təhqirə qarşıyan, söyləş təhqir çıxıçə oludur, mübarizə üsuludur. Sonra insanlarımız gədirlər, bəzi insanlar gədirlər, xariştə oturlar, olmasın, lağlağa qəliflər, lağlağa inə mübarizə gətməzə. Sağlan mübarizə olmalıdır. Həni halda, deydiyim şimi bizim ölkəni rəhbəlinin də, məmurlarının da parlamentin bu boyda deptatlar var, bunların da diqqətində olmalıdır haqqı belə şeylər. İlə, yer gəlmişkən, deptatların faaliyyatının necə dəyələndirsiniz? Bilirsiniz ki, hazırda min muməmi haqqı ölkəmizdə 300 mum attı, deptatların maşisə 7000-8000 civarındadır. Yəni, bu müqahisə çox bəzlərinin hədindən artıq insanlar, çox qızıqlanırlar ki, bu qədərdə fərq olmadı, 30 dəfə min muməmi haqqınla. Sizə bu məsləyəm nasibətiniz deyədir? Min muməmi haqqı də, elbəktə. Bizim parlamentə təmsil olunan insanların, deməyələr ki, 99 faizi. Şimdə az adamlar, taqma onlar ki, onların milli qayıqları var. 99 faizi anca özünü düşünür, öz kariyerəsini düşünür. Qalu, sese qor qəbul eləyir, qətmələ, şini bitmişsə ayrı. Hiç yerdə nəzarət, yoxdur. Hiç bir mexanizm, işləməyəm mexanizməri, bir münasbət yoxdur. Sonra, konkritörlərdə bilə parlamentin deputatları, millət məhvəkirləri deyətə. Ölgələrə səfərlər eləyə, doğrudan da, toplumun şində, yəni, bunları xüsusü qarşılaməyələr, gülşəyələr, xüsus seşilmiş adamlarla görüştürməyələr. Doğrudan da, toplumun şinə bir çıxalar, bir onların dərdini ağırsını, ağırsını, dinləyələr, eləyələr, məsələ qaldıralar, belə olmaz, deyələr. Yox, belə şeylə gözümüzün qabanda yoxdur da, nə deyək? Farmal bir şirk. Bir az öncə gəlirtti ki, Söğüş, Təhkil, Doğu, deyil, sağlam mübariz olmalı. Sağlam mübarizəni kim təşkil etməlidir? Hazır ki, müqalifət o cüzdədimi? Mən, müqalifətdə də ayrı- ayrı normal sağlam adamlar var, taqma olur. Belki də ilə hakimətən aşağı iş alanlarında da normal sağlam adamlar taqma olur var. Yox deyil, Azərbaycan ancaq elbət də pütövlükdə mübarizə yolu bizi qanı iləmir. Biz elə müqalifət də parçalanmış durumda, sözünü təhsiri yoxdur, bunun sonra işinin təhsiri yoxdur. Bu, bunu daha çox mənələ gəlir ki, xalrın içinde ziyallar işləmələ də milli güvə formalaşmalıdır. Mən milli güvə mütəşəkəl milli güvə görürəm. Milli güvə də bizi düzgün başa düşün, xayr-i şəlirəm. Milli güvə deyəndə biz demir ki, mühafizə çar bir güvə olsun, belə deyəkdə, belə şovnist bir güvə olsun. Biz millətçə yoxdur, millətçə yoxdur. Millətçə yoxdur. Başqa toplumlara, başqa xaqlara, başqa quhuplara, başqa kəsimlərə biz çox sağlam yanaşma yalnız yoxdur. Hiçbirini aşaqla cimnasibə bəsdəmək olmaz. Öz millətimi sevirəm, onu görü sevirəm. Mən öz milli dəyərlərimləyə yaşamaq istirəm, milli gələnəyələrimləyə yaşamaq istirəm, milli dəyərləri təbliq eləmək istirəm, onunla növçü yaratmaq istirəm. Mən ona görəməm millətçəyəm, mən ona görəməm millətçəyəm, başqa toplumlara aşaq alayım. Millətin qüvvədə deyəndə, mən yenə də müharsikə bir qüvvə nəzərə də tutmuram, sağlam milli dəyərlərinə yaşayan, millətin gələcəyində doğru aydın düşüncə ochya getirəm və bunu yöndə də təbləqədaq varan, iş quran insanları düşünürəm. Gençlərimiz şərisində də rahatsız çox saylı gençlərimiz var, milli düşünərlərimiz də var, yox deyil. Bunları doğru səfər bər eləmək, doğru yönətmək gələkdir, doğru çökləmək gələkdir. Millət qüvvə formalaşmalıdır. Mən indi ki, siyasi müqalifətlər, bəzən görürsən özlərinin çıxarlarını, gözə alır, nəzərə alır, birəz batı qüclərinə anlaşırlar, birəz o qüclərinə anlaşırlar, birəz belə birəz eləmək. Bu, birəz birəz iləndə aydın bərələnmiş mövqə ochda da olmur. Ondan da biz topluma mesaj verə bilmiriz, normal sağlan mesaj verə bilmiriz. Qoyundu siyasi parkyalar özləl bilər, hakimət onu öz mübarzələnə parsın eyni isə, amma millib, ayrıca bir qüvvə formalaşmalıdır, ayrıca bir həracat başlamalıdır. Bu, ilərimi kim başlayacağınıca bunu yenə deyirəm. Aydınlarımızdan, şunərlərimizdən çox şəxsəkdir. Sağ olun, Sağ olun, məllim, təşəküyüdür. Siz sağ olun, mən siz təşəkürürləm. Dilnəcilərinizə də sayılar olsun.