 Hoogstuk 10, tweede deel, van de Delfse Wonde Roktig. Deze liep je voks opname bood het publieke domein, opname door Anna Simon, de Delfse Wonde Roktig, door ALG-Posbom Toussaint. Hoogstuk 10, tweede deel. In mijn voegeljeugd er iets verpletterd, door de vadervloek, heb ik nooit voorspoed nog geluk gekend. Alles diep mij tegen. Zelfs datgene, wat ieder ander zou ten goede zijn gekomen, hield ten kwaarde uit voor mij. Zelfs het goede dat ik mij voornam te doen, keerde zich tegen mij, en werd nieuwe verlocking tot kwaad, werd mij als schuld aangerekend, overvolgde onheil uit voor mijzelf en andere. Mijn beste bedoelingen lopen averechts uit, en de edelste bewegingen mijn harten eindigen in zonde en misdrijf. En toch, de zoonmijn ermoedig, was niet geboren, om een booswicht te zijn, zoals ik geworden ben. Geloof mij, viel hij zichzelf in de reden, terwijl hij zonder te weten dat hij zo ik steed, op de bank naast daar ik op Jan zet ging, en zijn hoofd op dienstschouder liet rusten. Deze drukte hem de hand, terwijl hij hem met tereheid en zachte weemoed in de ogen zag, eer hij antwoorden. Ik geloof u. Maar zitgen, die vadervloek, verdiend of niet, die vadervloek doet zijn kracht, en druk mij, en vervolgt mij, werwaart zich mij ook wende, als een onzichtbare hand die mij van de goede weg afhoudt, als de engel met het vuur gezwaard, die mij van dat paradijs terugdrijft, zo vaak ik dat zou willen naderen. Met oorlof, mijn vriend, ik duchte dat hier een sombere inbeelding u parten speelt. Mijn moet onzichtig zijn met niet buiten zichzelf te zoeken, wat ons tot afdolen brengt van het goede pad. Wilde hartstochten, ontembare driften, en het verzuim om de zin en lust onder tucht te houden, zijn de kwaarde machten liet hem verder vervoeren. En het is zeer gevaarlijk zichzelf er buiten te stellen, en alles mij te laten aankomen op een bezwering, op een geheim zinnig overmacht, daar men zich niet tegenmint te kunnen verweren. Daaruit volgt een leidelijk overgeven aan het kwaad, dat men dat moeten weerstaan. Denk daar wel over na. Ik ontken niet, hernam jullie aan, na een pauze, dat ik mij aan deze dingen heb schuldig gemaakt, die jij daar opnoemt. Ik zie dat jij een juiste blik hebt geslagen in het menselijk hart, en raad hoe het in het mijne is gesteld. Maar toch, anderen die geen betere weg zijn gegaan dan ik, wisten ten laatste over een ongeregelde hartstochten te zegenvieren, en hun ging het goed. Anderen die zich wel niet openlijk overgaven aan de wilde uitspattingen die mijn jeugd hebben beflekt, maar toch, list en misdrijf gebruikten als instrumenten om zich te verheffen, zijn tot hun doel gekomen en leven in hun ere en wilde. Waarom moest ik dan juist op deze diep te zinken, zowat niet die bezwering, die veroordeling waren, door een vader over mijn hoofd gebracht, die mij ter verwerping heeft aangewezen? Nee, zo vaak ik tot nadenken gekomen ben over mijzelf, is het mij duidelijk geworden dat ik niet meer anders kan dan tot een ramsalig einde komen, na een leven vol ellende en jammeren. Daar is voor mij geen ontkomen aan. Nee, nee, daarom zou ik mij ook niet beten, al wilde ik naar verbetering van leven staan, het zou maar erger met mij worden. Als dat u ernst is, naar betering van leven te drachten, zou dat niet erger met u worden, dat verzeker ik u, want dan zal God u bijstaan met zijn genade, en zijn liefde is alleen te meten aan zijn almacht. De zegen God is machtigig dan de vloeg eens mensen, zij het ook eens vaders. Maar dat saapt juist bij mij vast, dat God mij niet zegen wil, omdat mijn vader mij heeft gevloekt. Dat is de kwelende gedachte die mij al jaren lang in het hoofd rondwoelt, de worm die mijn leven knaagt en die niet iets weg te nemen. Als ik maar kan zoek ik die weg te wendelen in de bedwelming van drank en zinggenot, in het dolzinnig spel en in het gewoel van het kruisrimoer, dat alles geeft me soeda's voor. Een pose, toch, helaas, altijd komt het weer op, altijd klinkt het bijopnieuw in de oren, als of duizend echos het nabouwen. Gevloekte, gevloekte, gij, Julian, zei de gevloekte. Wat vecht men dan ook het goede van een gevloekte? Het was op schillen kruisende toon dat Julian dit laatste uiten, en hij bracht de beide handen naar het hoofd, als voelde hij daar werkelijk de pijn waarvan hij klaagde. De wonderokter begreep dat het idee fix eerst moet worden geschokt eeg hierop herstel was te denken. Waarom heeft uw vader uw gevloekt? Vroeg hij met zachte meewaarigheid. Waarom? Dat hangt samen met mijn gantse familiegeschiedenis. Wie gij mij niet kunt of niet mocht vertrouwen? Zo aan iemand dan voorzeker aan u. Zult gij dat alles willen aanhoren? Op uw leeftijd geen nachtrust? Wat dat betreft rustige uren dan juist deze nachtelijke komt er voor ons licht niet meer. Maar ik vrees de afverwatting voor mijn patiënt. Dat ben ik niet meer. Mij schilden niets dan vermoeienis en overspanning. Maar ik zou omgekomen zijn van desperatie en zelfvervoeiing, zo uw hand mij niet had gevat. Hierbij u vindt u voor het eerst wat naar rust gelijkt, en dat doet mij zo goed eens alles uit te spreken. Wel nu, denk dan op niets anders. Zoals gij mij nu ziet, schaam ik me bij kans te zeggen wat toch de waarheid is. Ik ben Edelman, en gesprooten uit in de aanzienlijkste geslachten in de zuidelijke Nederlanden. Mijn moeder was uit Holland herkomstig. Wezen en rijke erfdochter trouwde de baronde Giselle Haag uit het huis van haar vocht La Moraal, Graaf van Egmond. De betrekking, waarin mijn moeder heeft gestaan tot deze vorstselijk heer, heeft te grote invloed geoefend op mijn lot gevallen, dan dat ik er niet van zou spreken. Het kasteel waarop ik geboren ben ligt tussen wavren en duffel in de ontdruk van Brussel. Ik herinner mij nog flauwelijk dat het die tijd druk bezocht werd door Edelen en aanzienlijke heren die er af en aantrokken en waarmee mijn vader zaken scheen te hebben. Tot al op zekere dag de Edelen Egmond zelf, na een korte woordenwisseling met mijn ouders, mij met zich nam naar Brussel, waar ik in zijn huis opgevoed zou worden met zijn kinderen. Later heb ik de reden van deze maatregel begrepen. Mijn moeder behoorde in het heimelijk tot de nieuwe religie en kon niet meer besluiten voor het uiterlijke katholiek te leven. Om haar het denk en leefwijze te verbergen, zou zij verder eenzaam en terugtrokken blijven wonen op haar kasteel, met enige vertrouwde bedienden. Mijn vader daarantegen beklede een ereamt aan het Hofterland voortes en was meest de Brussel waar hij een huis had. Doch zijn huishouding daar had ook haar een mysterie en was niet ingericht op zulke voet dat een jong Edelman er een opvoeding kon ontvangen naar zijn stand. Dat had de Edelen Graaf ingezien, en dat bewog hem zich mij naar aan te trekken. In zijn huis vond ik alles wat het verdeelde gezin van mijn ouders niet had kunnen schenken, tot de omgang met kinderen van mijn leeftijd toe. Vrolijkheid, gezelligheid, een stoet van pages en jonge Edelieden, die, evenals ik, in die vorstgelijke Hofhouding zich in de wapenhandel en allerlei ritelijke oefeningen moesten bekwamen, en er zich de hoofdse toon, de zeden en manieren van hun stand konden eigen maken. Ik was gelukkig in deze kring. Ik miste er nauwelijks mijn vader, die ik zeer zeldend zag, en dat alleen zeker heimwee naar mijn zachte, bleke moedig, die ik meest had gezien in haar eenzaamheid over haar bijbel heengepogen, en mij met die zielvolle ogen zowel je moedig teder aanstaande. Toch kon zij toen niet raden welk jammerlijk lot haar enige te beurt zouden vallen. Enkele maanden slechts werd het mij veroorloofd, korte uren op het ouderlijk kasteel door te brengen. Maar ik voelde er mij dan eenzaam, gedrukt, vervreemd, en het leven in de woelige Hofhouding van Echtmond wist de spoedig, de sombere indrukken weer uit. Mijn Edelenmeester was voor mij het model van de volmaakte riddig, van de bemiddelijke mens wie ik tot aanbeding toe vereerde, en wie ik lief had, ondanks datgene wat men later zijn gebreken heeft genoemd. Ik kon ze niet in hem zien, en het meeste giefde uit mij dat ik nog te jong was om werkelijkdienst bij hem te doen en hem op zijn krijgstochten of reizen te vergezellen. Intussen deed ik mijn eerste communie met zijn zonen en deelde de lessen der jonge gravinnen in talen, muziek en danskunst. Dat waren gelukkige dagen. Opeens werden ze voor ons allen tegelijk beneveld. De beul van Philips, de hertog van Alba, was in het land gekomen. Mijn meester die hem gerust en vertrouwelijk was tegemoet gegaan, de waarschuwingen niet achtende van zijn beste vrienden. Listig door hem in de strik gelokt, was gevangen genomen, moest terechtstaan voor de bloedraad, en werd openlijk op een schaafvot onthoofd, als waren hij een verrader en misdadiger geweest. Wat wisseling van hoop en vrees, wat angsten en smarten wij overigen, die hem lief hadden, moest u uitstaan, eer die laatste slag ons tot wanhoop bracht, zal ik u niet schetsen, al voel ik nog de pijn, die mij het harder door vleimde, toen we dat nobelen hoofd zag vallen, dat edele bloed zag flieten. Doong men zo jeugdige knap, als hij toen zijn moest, zulke afgereiselijke schauspel aan te zien, voeg graswinkel met een mengeling van verwondering en deernis. Geen menselijke macht had mij kunnen terughouden, het smartelijkst, maar dierbaarst voorrecht, met hen die hem trouw gebleven waren te deden, en hem nog eens voor het laatst te zien, waren het dan ook op een schafot, waren het dan ook om zijn bloed op te vangen op onze neusdoeken, en zelfs dierbare reliek op onze borst te verbergen. Waren ik toen van troefheid bezweken, het zou grunt des hemels zijn geweest, want van toen aan nam mijn lot een keer, zoals ik wel niet had kunnen wachten. Mijn vader had in de troebelen, die de komst van de hertocht van Albaar vooraf gingen, en, zo mijn zijde, nodig maakten, partij gekozen met het meer een deel daar edelen, in weerkringen hij verkeerde, onder privilégien, te handhaven en religiedwang tegen te staan. Maar, naar ik vermoed, had het zich meer door het voorbeeld van Anderen laten meeslepen dan dat hij het eigen overtuiging was toegetreden. Zo niet, dan miste hij zeker die vastheid en volharding door de prins van Oranje en de overige heren betoond, die liever als ballingen uitweken, dan ten ontijde de partij te verlaten, die op hen rekende. Want hij had zich vogig van de bondgenoten afgewend, toen hij zag dat de gang die de zaken namen, de landvoogd hij smishaagde. Maar al hield hij zich voortaan ter zijde, hij had het verbond meegetekend, en hij wist zich gecompromiteerd in de ogen van de nieuwe landvoogd, niet minder dan Echmond zelf, die hem het treurig voorbeeld had geleverd, hoe weinig, te laat berouw, in de ogen des konings, en in die van dienst handlangig, te betekenen had. Bij het ging Anderen van Vraaklustijd Zieden, zuchte Baron de schrik om het harten, en hij wierp zich in het stof ter diepste vernedering, om de man te verbidden, wiens ijzeren arm hij reeds dreigend over zijn hoofdzag opgeheven. Door welke beloften en betuigingen het hem geluk moet zijn, de zoen te treffen met de hertocht, kon ik wel niet raden, toen ik het bevel kreeg, mijn afscheid te nemen, van de gravin door Jeren, en mijn onverweld naar het kasteel de Gissel te begeven. Dat op ontbod viel mij rauw op het harten. Wel had er vorstelijke weduwen, sinds de gevarenschap van haar gemauw, haar stoet van dinaren en edelknapen moeten onslaan, om met haar kinderen de wijk te nemen, in een klooster, maar toch, ik. Ik was in dat gezin altijd als een kind des huizes behammeld, en ik meende dat het mijn plicht was, bij de treurende te blijven, en met hen te leiden, in die eerste dagen van die perrouw, waar ze er nog heen trokken. Maar de waardige gravin spoerde mij zelf tot gehoor ze mij aan, en zo begaf ik mij naar het oudelijk slot met een bloedend harte, vastbesloten, éénmaal, als ik de vrije beschikking zou hebben over mijzelf, de dood van mijn meester te vreken op de Spaanse tiram. Terwijl ik, schrijende aan de borstmijn ermoedig, haar verslag deed van het huivering wekkend schouwspel dat ik had bijgewond, kwam de baron zelf, die wij nog te Brussel waanden, ontovervallen. Hij ergerde zich aan mijn droevheid, hij ergerde zich aan mijn rauwgewaad, hij eiste dat ik het ter stond zou verwisselen, met een ander, meer passend aan de eisen van het ogenblik. Mij kwam het vorig dat niets voor mij meer gepast kon zijn dan de rauw die mijn hart vervulde over de geliefde meester, ook in mijn kleding te tonen. Dan, mijn vader, was van een ander gevoel een. Ik moest bereken met dat verleden, omdat hij er zelf mee gebroken had. Mijn getrouwheid stuidte hem, als verwijt van zijn ontrouw, en hij gaf mij te kennen dat ik van nu aan bestemd was, een heer te dealen, die mij niet kon believen, met kinderacht getraanen en zulk rouw misbaar. Versufd van verbazing, vroeg ik, voor wienstdienst, hij mij dan toch bestemde, daar geen Nederlands heer deze rauw zou kunnen afkeuren. Omdat kan zijn, maar hij zult het voorrecht hebben aan het eigen hof van de land volgt, uw opvoeding verder te voldoien. Als wezenloos, bleef ik de baron aanstaren. Ik begreep hem niet. Ik meen dat ik hem misverstond, dat, wat ik geloofde te horen, hem geen ernst kon zijn. Maar het was droeven, onverbiddelijke ernst. Ik was bestemd om bij de hertoch van Alba, bij de beel van mijn meester, als page in dienst te treden. Terwijl de ganze Nederlandse adel van verontwaardiging gloeide over het geen tegen echtmond en horne was geschiet, trof mijn vader een vergelijk met de verafschuwde hertoch, en bood zijn zoon aan tot geizelaar van zijn trouw. Maar de baron had zich in mij vergist, toen hij meende dat hij over de veertien jaar geknaap kon beschikken naar welgevallen, als waren hij een stroop op, zonder hoofd, nog hard, die mij verzet, zoals mijn wil. Het afgrijselijk schouwspel dat ik de overspannen moed had gehad tot de einde toe aan te staren, had een onuitwisbare indruk bij mij nagelaten, en had mij, als met één schok, gerijpt tot een vastheid van wil, die alles durven trotseren. En in mijn jeugd geovermoed was ik blind voor het gevaar, kende ik geen vrees, en schien buigend mij een laagheid. De vergeefs dreigde mijn vader met de toren van de geduchte landvocht, met de zijnen. Ik hoorde het aan, en had altijd maar één antwoord. Ik haalde de zaktoek tevoorschijn, met het dierbaar bloed van de martelaar doorweekt, en zwoer bij die redelijk, dat ik de hertocht niet dienen kon, zolang dat bloed ongevrokken bleef. Mijn koel geweld tegen mij plegen, mij opsluiten, mij laten verhongeren, maar mijn dwingen, tegen mijn wil, bij de hertochtdiensten doen, dat kon mij niet. Al dreigde de baron mij aan handen en voeten gebonden, naar het paleis van Alba te doen brengen. Ik ontsenoede die dreiging, door de verzekering, dat ik die tiran met mijn ponjaar doorsteken zou, of vergift mengen in zijn beker, zo met het waagde mij in zijn huis te voeren, en mij gelegenheid gaf, zijn persoon te naderen. En mijn vader was zo zeer overtuigd van de vastheid mijn ervoornemens, van mijn roekeloze stoutheid, dat hij het er niet op wagen durfde, mij deze dwing aan te doen. Het spak ook wel vanzelf, daar ik het onderpant moest zijn, van de sparrons getrouwheid, was gewillige volgsamheid van mijn zijden, de noodzakelijke voorwaarden, en die was niet meer te wachten, bij zulke een besviste afkeer als ik toonde. Te vergeefs was mijn moeder verzachtend, en bemiddelend tussen beide getreden. Zelf kon zij het gedrag van de boron niet goedkeuren, en waar zij mij tot gehoorzaamheid vermaandde, was het op zulke toon, die mij wel liet doorzien, dat zij veel meer mijn moed en strand vastigheid bewonderde, dan mijn ongehoorzaamheid afkeurde. Daarbij, al had zij het kunnen verbergen, ik wist immers, dat zij in deze, niet aan de zijde mijn vaders kon staan. Zij was een vrouw van een zachte, stille geest, waarvan een kluk gemoet, en bereid zelf te leiden voor haar religie, die de Nieuwe Landvoogt zich voorstelde tot het uiterste te vervolgen. Zij ook was een echmond, en voelde diep de smaad en de smarte door de vreemdening haar edelgeslacht aangedaan in haar nobelen bloedverwand. Een echmond, uw moeder is toch niet, magt dat van echmond, heer Hendrik van Kenenburgs ervdochter. Zij heet de machtel van echmond, en naar mijn beide grootvaders werd ik Juliaan Hendrik genoemd. Zou het haar mijn moeder gekend hebben? Zeker heb ik de jongvrouw van echmond gekend, hij nam de grijzaard met levendigheid, maar beiden waren wij toen nog heel jong, en sinds hij naar Brabant trok, om met een vreemde edelman te huurlijken, zag ik haar niet weer. Er was iets in de toon waarop Jacob Jans dit zijde, als wekte deze herinnering zijn er jeugd, ernstige of toevige waarwoordingen bij hem op. Op aarde zult hij haar niet weer zien, spark Juliaan, hen de hand drukkende. Zij is naar Holland uitgeweken, om het te sterven. Het gerucht van haar dood is niet op mij gekomen, haar nam gaswinkel rustig. Maar wil voortgaan met uw mededelingen, en geloof dat de zoon van machtelt, mijn vaderlijke belangstelling inboezend. De enige die mijn hartnekkige wil had kunnen buigen, was juist mijn moeder geweest, zoals hij mij vorgesteld had, wat ik zelf het eerst had moeten bedenken, dat zij, mede, de last zouden dragen van mijn weerbarstigheid. Toch voerden zij dit zwangermiddel niet aan. Zij vergat zichzelfige heel, en hield mij alleen voor, dat ik door mijn vader dus te vertoornen, en te weerstaan, mij voor het leven zijn ongunst op de hals haalde, en dat zij het ergste voor mij vreesde van zijn verbittering. Maar als sprak zij dus in volle ernst, toch koesterde zij in het geheim de hoop dat de beron zijn enige kind, de erf genaan van zijn rang en voortuin, zou dus paren, en zich liever, op een of andere wijze, bij de hertog zou zoeken te verontschuldigen, dan mij tot het uiterste te drijven, terwijl ik bleef volhouden, dat ik mij liever het hoofd voor de voeten liet leggen, zoals men mijn meester had gedaan, dan de hand te kussen van zijn beul. Helaas, mijn vader had zich verbonden bij de man die, eventjes rander als vreed, geen voorwenzel zou laten gelden, en allermist zou geloven dat het verzet van een knap de ware reden was van zijn aanlaatigheid. De hertog, die zich gehaat wist, hechte er juist aan, in deze tijd de zoon uit één der aanzienlijkste Nederlandse geslachten aan zijn persoon te verbinden. Aan uitstel viel niet te denken, dag en uur, waarop albar rekenen dat zijn gijselaar zou worden voorgesteld, waren bepaald. Ik begrijp mij nu wel, dat de beron overtuigd dat mijn weerstand niet zou zijn te overwinnen, naar een wanhopig redmiddel greep. Hij had zijn zoon beloofd, wel nu, hij zou toch boord houden, al bleef zijn wettige erf genaam en volgszaamheid wijgeren. Machtels van Egmond had hare berekening gemaakt op zijn vadelijk hart, op zijn vadelijke trots, om eenmaal vergiffenis voor mij te verwerven. Ze had zich misrekenend, omdat zij de geheimenissen van het huis te Brussel niet kende, die haar nu ontsluiderd zouden worden. De beronde gijsel had nog een zoon, zes één jaar mijn ouderen, maar die, buiten huwelijk geboren, in de diepste verborgenheid was opgegroeid onder de ogen van zijn grootvader, een doodarme hidalgo, die de val van zijn dochter met niet-altestrenger blik scheen te be zien. Sinds hij het echt verwinded is met de jongvrouw van Egmond, had de beron zich niet verder met deze familie bemoed, dan om hen van tijd tot tijd een handvol goud toe te werpen. Maar het eenzelfige leven dat mijn moeder wel haast begirden te leiden en zijn verplichting om de Brussel een pirater te houden, schijnt hem verlog te hebben om de betrekking met zijn schone spaantse minnares weer aan te knopen. Zij ging door voor zijn huisbestierster en was slim genoeg om niets meer te willen schijnen en alle opspraak te vermijden. Zij had aan landgenoten van zekere leeftijd bij zich als haar duenne en verder geen bediende dan de oude kamerdinaag van de baron, die in het vertrouwen was. De piqueurs en lakkeien die hem naar het hof van de landvoogdes moesten vergezellen werden elders geherbergt, om het zij niet door over en weerpraten het geheim van de Spaanse huishouding zouden verklappen op het castel de Giselle. Toch werd haar zoon van Donna Marianne nog een afzondering gehouden, tot hij door mijn schuld aan het volle licht werd gebracht en zie daar wat ik mij allermeest heb te verwijten tegen mijn moedig. Ik, haar zoon, was de vreugd en de trots van haar gemaal en het had maar aan mij gestaan om het altijd te blijven en haar al de grieven te sparen die zij later moest ondergaan. Waarom kon ik ook niet buigen? Ik ben immers later wel andere diepte door gegaan. Had ik het niet moeten doen voor haar. Een kniebuiging voor de tiran was dat dan zo moeilijk. Licht waar ik haast in zijn ogen doodschuldig geworden, maar dan waren ik alleen het slachtoffer geweest. De eer mijn vaders bewaard gebleven en het geluk mijn hermoedig niet verwoest. Lilian liet na die weeklacht het hoofd in de hand vallen en bleven ogenblik in smartlijk nadenken verzonken. Er is in de jongheid soms een tereit van conscientie, een kiesheid van gevoel die alleen maar zekere leiding nodig heeft om het iets goedst en grootst te worden. Dat werd ongelukkelijk bij u verzuimt, trooste gaswinkel. Maar toch, waar u een moeder leed door de schuld van de baron, zal zij dat wel niet aan haar zoon geweten hebben. Mij heeft die bijgedachte altijd vervolgd, ziende dat nog bedreigingen nog beloften iets vermochten tegen mijn halstarigheid keren de baron in alle haast naar Brussel terug nadat hij mij in de gevangentoren had opgesloten, met de waarschuwing dat mij nog 24 uren van berat waren toegestaan. Aan de avond van de tweede dag kwam de vertrouwde kamer die naag van de baron mij aanzeggen dat ik geroepen werd om voor mijn vader te verschijnen. Naar zijn vertrek geleid zag ik daar een jong man van mijn leeftijd met zorg gekleed en die een gestalte, inhouding, ingelaad, zo sprekend op mijn geleek dat wij Elkander in verbazing aanstaarden. De baron beval ons Elkander als broeders de hand te rijken en te omarmen. Toen wij gehoorzaamden sloeg hij ons met de meeste aandacht gaden. De vreemde broedig, van wie ik nooit had gehoord, nog gezien, was iets groter en forserer dan ik en de opslag en kleur van ogen verschilden. Maar overigens was de gelijkenis zoveel komen dat mijn vader geen bezwaar behoeft te maken om zijn ontwerp uit te voeren. Er lag een prachtige pageskledij gereed alles fluweel en zijde, schitterend van goudpordursel en een ponjaard in rood fluwele scheden wat iforen greep en goudsmeewerk versierd een verlockend speeltuig van knap van mijn leeftijd. De baron wees op dit alles en voeg mij, of ik nog willes was, hem te gehoorzamen. Ik kan niet, riep ik, onder tranen en stort er mij aan zijn voeten om hem te verbidden. Hij stoot er mij ruw van zich. De derding was geworpen. Hij had de ongehoorzame zoon met zijn vloek gedreigd en hij zou die bedreiging op het vreeslukt vervullen. Hij schelde zijn kamer die naag. Op zijn wenk trat deze naar mij toe, ontkleden mij en weerp mij een schamel-pelgrimsmantel als boetekleed om de leden. Terwijl ik, leidelijk, maar gloeiend van schaamte en zitterend van smart deze vernederende handeling onderging, viel mijn oog op armand. Ik zag een glimlach om zijn lippen zweven. Zo mijn blikken zwaard waren geweest, had hem in diezelfde oogomblik het harde doorboord. Met zoek een gevoel van haat zag ik hem aan. Mijn vader was opgestaan, had het hoofd afgewend, legte beide handen op mijn schouders en verplichte mij neer te knielen. Zelf sneed hij mij nu de welige haarlocken af en weerp ze mij voor de voeten, stroi de mij as op het hoofd, strekt de opgeheven armen daarover uit en sprak op vaste, door dringende toon, de vervloeking over mij uit in de afgrijselijkse termen. Hemel en aarde, lucht en water, alles werd tegelijk voor mij onbruikbaar gemaakt. Waar ik heen ging, zou mijn vaders vloek en als hemel stoorn mij volgen. De plek die ik betrad zou vervloekt zijn om mij, zo zijn mijn ruste boot. Mijn hart werd als koud in mijn binnenste. Ik had geen traan, geen snik, ik was als versteent. Nu zeid hij niets meer van mij, nog ik voor u, sprak de baron, met die doordringende stem, die mij nog in de oren krijst. Nu is deze, uw broeder Armon, die mij gewoorzaam en zal, voortaan mijn enige zoon, Julian de Giselle. Reeds had deze de ponjaart in de hand genomen en dit prachtige vest blinken bij de wastoorts op de luchtig. Ik kon niet zeggen, niet eens meeken om mijn barbing. Ik had een gewaarwoording of alles ondig en rondom mij wegsonk. Toen mijn vader had uitgesproken, bleef ik bewusteloos liggen, en toen ik weer tot mijzelf kwam, zat ik in mijn eenzame kerkig. Nooit, al zou ik ook een eeuw lang op deze voor mij vervloekte aarde moeten voortleven, zal bij mij de indruk worden uitgewist van die schrikkelijke uren, waarin ik als ter dood, als ter helle werd gewijd door mijn eigen vader, een naamloos gevoel van haat tegen die broeder die met zo vrede welust in mijn plaatstrad maakte zich van mij meestig. Als met eigen hand had mijn vader mij aangewezen om een kaan te zijn. En toch, toch gevoelde ik het juist in die uren dat ik die vader die mij zo onmenselijk strafte, lief had gehad, met een tearheid die mij nu de zilver scheurde. Want ik kon hem niet meer om vergiffenis vragen, al waren daarmee alles nog te herwinnen geweest. Een ijzige koude deed mij rillen, en toch was het mij over iets op mijn hoofd branden, het merk teken van de vadervloek. Seuf, en als verstond, zat ik voor mij heen te staren. Eerst, te midden nacht, toen mijn moeder bij mij kwam, werp ik mij met een kreet van wilde wanhoop in haar armen en vond er verlichting der traanen aan haar borst. Wat het haar ook had gekost, mijn moeder had moeten toestemmen in alles wat de baron over mij had besloten. Zelfs in die verwisseling, waardoor Arman in mijn plaatstrad, om mijn leven te redden, om mij te veiligen althans voor het lot dat mij aanvankelijk was toegedacht, levenslange opsluiting in een kloosterkerker. Nu ik voor de baron niets meer was dan een hindernis, moest die tot elke prijs uit de weg worden geruimd. In de angst haar harten voor hetgeen mij van hem te wachten stond, had mijn moeder haar woord gegeven dat zij mij verre weg zou zenden in het diepste geheim, en dat nog zij, nog ik, zouden optreden om het gevaarlijk bedroogte ontmaskeren. Zij kon in alle gerustheid die beloofde doen. Het waren vadermoord geweest, zo ik niet zwijgend het harde vondels had gedragen, en al grueelde de vrakles tegen Arman ook in mijn borst. Hij was veilig, achter het schild van de baron, dat hem dekte. Mijn moeder zelfe was zo getroffen geweest door de gelijkenis van Arman op mij, toen hij in het zielijk pazersgewaad bij haar binnentrad, aan de hand van haar gemaal, dat zij een kreet had geslaakt van smartelijke verrassing, waanende dat ik bezweken was voor de verlocking, en nu de lieverij van de tiran had aanvaard. Toen zij de vergissing ontdekte, had de Bastard de vermetelheid zich aan haar voeten te werpen, om haar te smeken, zijn een moeder te willen zijn. Ik zal de zoon van de baron nooit als een bedrieger aan de openelijke verachting prijsgeven. Ik zal zwijgend toezien, bij het onrecht dat het tegen mijn kind wordt gepleegd. Maar, meer dan dit moet er nooit van mij geveerd worden, was haar antwoord geweest. Dat was dan ook wel genoeg, en alles wat hij voortaan nodig had van haar om zijn rol te spelen. De mijne, mijn zwerstocht als gevlukte banneling, ving aan reeds in die eigen nacht. Door een getrouwen dinaver en geloofsverwand mij naar moeder begeleid, in boerenkledij vermoed, verlieed ik in het diepste geheim met ouderlijk slot. De barones had al wat zij in geld en klein noder je in konden missen aan de goede Johan toevertrout voor de reis. Zij help mij brieven van aanbeveling meegegeven aan sommige haar vrienden en verwanten in Holland met welke zij nog in goede verstandhouding was gebleven. Vooral rikken ze in deze op de graaf van Cullenborg. Zij hoopte dat ik op tientkasteel voorlopig een veilige schuilplaats zou kunnen vinden en dat hij mij later de weg zou banen om als vaandrug bij het Vrijheidsleger van de Prins te worden aangesteld. En had ik deze aanwijzing kunnen volgen en met de trouwe Johan Cullenborg kunnen bereiken. Zeker zou mijn lot en leven een gans andere loop hebben genomen. Maar dat spreekt vanzelf. Dat mocht niet zijn. Al de voorzorgen in haar trouwe en tere moedig was niet machtig de uitwerking van de vadervloek te weeren die mijn hoofd moest treffen. Eer bij de Gelderse grenzen waren genaderd werden we overvallen door een bende Spaanse soldaten die stropend te pattenland afliep. De trouwe Johan weer stond te woestelingen zo lang mogelijk op dat ik zou kunnen ontkomen en mijn leven redden. Nu, dat bracht ik er dan ook af. Maar niets dan dat. Het paard van Johan waarop het valis was vastgebonden dat mijn gantse voortuin inhield werd buitgemaakt door de roofbende ondanks zijn wanhopige weerstand. Ik juoch voort met het mijne toch reeds had een landstekerd in de zijde getroffen en ik bacht dat er geen half uur verder mee of het viel dood onder mij neer. Mijn boerenpak en enige kleinode in mijn ermoedig tussen mijn kleren verborgen was nu al wat mijn resten. Zelfs de kostbare brieven die mijn geloof moesten geven bij hen aan wie ik mij zou wenden als Juliaan van Egmond een neef van de baronden Giselle waren zo vuldig als één pakket in het valis neergelegd. En al had ik ze ook gehad waartoe konden ze mij nog udienen. Het stond niet meer in mijn macht de weg naar Cullumborg te nemen. Ik moest op goed geluk afvoortgaan al heel blij zo een herdersknaap mij de weg wees over de Noord-Brabantse hei om het Spaanse krijgsvolk te vermijden. Er was een boer mij voor enige uren rust te gunnen op zijn hoeven. Toch bereikte ik eindelijk de Duitse bodem na veel kommig en ellende te hebben doorgestaan. Maar niet wetende werwaarts mij te wenden om het hoofdkwartier van de Prins van Oranje te bereiken wien ik mij voorstelde als reeds aan het hoofd van een leegig om het vaderland tegen Alba te helpen te komen en verplicht mijn kleinoodie te verkopen trok ik de eerste stad de beste binnen in de hoop dat ik hier wel voortgeholpen zou worden en alles te weten zou komen wat mij nodig was. In mijn onbekendheid met de wereld en de mensen reken ik erop dat mijn jongheid mededogen zou wecken en dat de Nederlandse vluchteling vrienden en beschermers zou vinden zodat hij maar over de grenzen was. De kastelijn bij wie ik Herberg wilde nemen ontnam mijn reester stond die waan op de vreedste wijze. Hij moest eerst door het vertonen van een juwede ring tot inschikkelijkheid worden bewogen en daar ik hem in mijn naïef vertrouwen raad vroeg hoe ik op de beste wijze dat Syra tot geld kom maken. Drong hij mij die af voor een spotprijs onder bedreiging van mij aan de justitie in handen te leveren. Een boerenknaap die er zo armelijk en havenloos uitzag en het bezit was van zulke kostbaarheden kon daar niet aangekomen zijn op eerlijke wijze meende hij. En daar ik nog vrij geleide nog paspoort bij mij had en zelfs niet gerechtigd was de waarheid te zeggen omtremp hem persoon en verwandschap moest ik niet zo zeer duchten dan aangeklaagd te worden en een onderzoek door te staan van een schout of antman. Ik trof dus een vergelijk met de inhalige Herberg hier die mijn enige dag een huisvesting toestond daar het gerucht ging van zekere krijgstoerrusting en mijn wachten dat ik krijgsvolk door zou trekken bestemd voor het leger van de prins. Werkelijk nam een werf officier met enige manschap voor een paar dagen intrek in deze taveren. Ik wist niet speters met mijzelf te doen dat mij bij dit volk te laten aannemen. Hoewel groot voor mijn leeftijd was ik nog fors, nog sterk en zag haar bleek en vermagert uit naar de doorgestane vermoeienissen. Ik werd dus als bij gratie aangenomen zonder handgeld. Maar ik was toch tevreden overtuigd dat ik wel spoedig onder de hoede zouden geraken van de prins of eenzijner krijgsoversten en dat ik voor mijn vaderland en tegen Alba en de Spaniarden zou mogen strijden. Er duwde heel lang in het zoverkwam. Ik was onder het ergste soort van volk geraakt. Overlopers uit alle landen van alle partijen die geen hard hadden voor de zaak welke zij verbonden waren te dienen, die alleen maar vlanden op buit en op de voldoening hun er lage lusten, ellendige huurlingen die met mijn geestdrift de spot dreven en die de aankomende knap maar al te spoedig tot getuigen tot deelgenoot maakten van hun afschuwelijke leefwijze. De zoon van machtel van Echmond die met zijn vorstelijke nichten op gelijke voet had verkeerd was nu de gelijke geworden van woestesoldeniers en zwerf met hen om in Duitsland tot ze de plaats hadden bereikt waar de algemene monstering zou gehouden worden. Al had ik mij van hen kunnen losmaken ik zou het toch niet meer hebben gewuld. Maar waar toe? Wat had ik beters kunnen aanvangen? In het begin dat is waar walgte ik van hun uitspaddingen schoon ik er in deel de uitfalse schaamte om niet als een lafbeik uitgejouw te worden bovenal om mij zelf te bedwelmen en te vergeten wat achter mij lag. Later was ik vergeten wat ik plagde zijn en deed mijn best om mij dat niet meer te herinneren. Toen ik eindelijk in een gelegenheid werd gesteld om een beter en meer geregeld leven aan te vangen was de plooi gezet en was het op behoefte geworden wat mij vroeger van afgeerde het reelen. In het dus genoemde maasleger van de prins aangekomen zou ik onder een troep die met de algemene naam Duitse voetknechten werd gestempeld zijn verscholen gebleven daar ik reeds tevrij moedigheid miste om mij als edeman aan te melden bij wie ook zo niet één daar hop lieden door ik weet niet wat in mijn voorkomen getroffen mij had toegesproken en mij later in een gemeenschermonderhoud dat deel mijn geschiedenis had ontlokt wat ik mocht prijsgeven. Hij is het andere. Mijn moedig, ongerust dat er maanden bij maanden verliepen zonder dat zij iets van mij of Johan hoorde had aan haar neef van Kenenburg geschreven die zich met een compagnie van honderd arke beseers bij de prins had gevoegd. Dit schrijven was tot hem gekomen en hij was een nobel man die zich het lot van zijn jeugdge neef aantrak. Ik werd als vaandrige plaat bij zijn vendel en een oog sluitend voor mijn gebreken wist hij mijn eersucht en mijn geestrift weer op te wekken gaf mij de gelegenheid met de onderscheiden en wist mij te vervorderen tot zijn luitenand. Maar het was voorbeschikt dat ik geen geluk zou hebben. Deze vriend en beschermer wiens leidingreed aanving mij ten goede te brengen, sneeuwelde op een mislukte krijgstocht en ik, die mijn leven had willen stellen voor het zijnen, bleef als verweestachtig en weer aan mijzelf overgelaten voelde ik opnieuw de vloek mijn vaders op het hoofd branden en voor die snaerpende pijn ken ik geen remedie dan de roest der zinnen waarin ik mij bedwelde. Eerst als ik de helft van de nacht met haar stochterlijk spelen en drinken doorbracht, kon ik de andere helft slapen. Zo niet, dan spookt een allerlei schrikbeelden om mij rond en het leiden van de nacht verekte zich in zulke matheid dat ik alle energie miste om mijn volk onder orde en tug te houden, tenzij ik mij verhitte door de drank. Nu was ik onder de macht geraakt van een hopman die van lage geboorte zich reeds geergerd had aan mijn snelle bevordering en zonder verschoning was voor mijn fouten, ja, die mij tot fout maakte wat mij mogelijk door een overhoofd van minderkwaarde gezintheid als ijver zou zijn toegerekend. Was ik achterloos bij de gewone gang van zaken zo vaak een gevaar te trotseren moed de tonen viel wist ik van geen aarzelen was ik onder de eersten en vuurigsten maar de hopman noemde mij moed over moed en verweed mij die als vergrijp tegen de krijgstucht. Eén die er vergrijpen werd met vernedering en terugzetting gestraft. Ik was niet in de stemming om leidelijk te dragen het ging mij vreed onrecht toescheen. Ik kwam in verzet ik daagte mijn overste uit ik versloeg hem. Na de krijgswet had ik de dood verdiend. Door tussenkomst mijn ermoedig werd mijn gratie verleend maar met het kaansmerk op het voorhoofd uit het vaandel gejaagd voelde ik mij opnieuw met gewissheid meer dan ooit de gevloekte de ellendige en was op mijn zekerheid dat ik niet meer anders kon dan tot verderf geraken. Ook leefde ik van toen aan niet meer anders dan voor het genot van het ogenblik voor de voldoening mij naar lusten en tochten hoe die voldoening dan ook mocht zijn verkregen. Wat zal ik u meer zeggen? Mijn verdere lot gevallen hoe afwisselend ook zijn niet geweest dan de voortzetting van het schrikkelijk begin. Ik zal al u niet verder mee vermoeien. Gij weet nu waarom mijn vader mij heeft gevloekt wat mijn moeder heeft toen leiden en waarom ik niet gerecht het ben deel te hebben aan de zegen gods. En Julian verborgen het gebogen hoofd in de handen met een doffe zucht. Einde van hoofdstuk 10 Tweede deel Hoogstuk 10 derde deel van De Delse Wonde Rachtig Deze liep in vochtopname boord de publieke domijn opname door Anna Simon De Delse Wonde Rachtig door ALG Bosbom Tusa Hoogstuk 10 derde deel Niemand is daartoe gerechtigd antwoorden graswinkel ook niet de beste onder ons want er is geen sterveling geen enkele die niet tegen God heeft gezondigd en zijn liefde heeft verbeurd. Maar God is genadig over allen die zich zonder eens bekennen en zijn genade is voor ons allen genoeg. Zo u hart u veroordeelt wees getroost wees gerust God is meer dan uw hart en hij wil u aanzien in zijn zoon die volkomen gehoorzaam is geweest aan zijn vader tot het dood ja tot het dood des cruises en die alles heeft volbracht voor u voor mij voor allen Hij heeft er vloek der zonde voor ons gedragen voor ons weggedaan ook de vader vloek wees er zeker van wedstrijd u niet in vertwijfeling van uw verlosser wegwend maar geloofig u door zijn en redden de hand laat vatten. Kunt? Wilde gedat? Ik kan niet hernam jullie aan met een doven gehoofd schudden. Ik weet dat alles waarheid zijn moet wat jij mij zegt maar die waarheid is niet voor mij al voel ik een ogenblik mijn hart kloppen van pleide onthooring onder uw spreken al dacht ik mij een wijlen hoe het mij zijn zou als die nameloze last die mijn leven drukt van mij was weggenomen de twijfel in mij spreekt luider dan de hoop hij ropt het mij toe dat jij ondanks alles mijn tastelijk bewijs zijt schuldig gebleven waarop ik gerekened had dat jij beloofd uit te leveren het bewijs dat ik ik niet uitgesloten zou zijn van die grote genade gods het bewijs dat die redden de hand waarvan gesprekt zich werkelijk heeft uitgestrekt naar mij de heer heeft zijn tomas wel de tekenen zijner kruiswonden laten zien zou ik geen geduld nemen met deze zwakheid sprak jaak op Jans half luid en als in zichzelf heb jij dan zelf geen geheugen meer van het geen deze nacht met u is geschiet welke rampen en smarte nu ook in uw leven mogen getroffen hebben dit toch zult jij mij toestemmen dat er niets ergers aan de mens kan te beurt vallen dan gans onvoorbereid in zijn zonden te sterven door plotselingen dood na zich perfect te hebben met zijn naast een bloed en met die doodschuld op het geweten voor zijn rechter te treden waar u dat had getroffen zou voor waar de vader vloek zijn vreselijkste macht tegen u hebben gericht hij zou de zonden gepleegd hebben daaraf een mens zich niet meer kan barouwen voor de eeuwigheid waar het jij verloren geweest kunt jij dit indenken zonder sidderen ik weet dat ik een zelf mordenaar waren geworden zonder u hij nam jullie aan verbleekend en zien u in met ontzetting wat ik daarmee tegen mijzelf zou gepleegd hebben zou niet uw reddende hand wel nu wiens bestier voerden mij daarheen om u in zijn naam die reddende hand toe te steken wie ook God in de voorvallendes levens voorbijziende van toevall mogen spreken ik weet wie mijn schreden leid wie elke beweging mijn harten bestiert ik ben zelf uit het diepe doodsweg tot het leven gebracht door zijn machtige hand in het licht dat mij het bestraalt toen hij mij de ogen heeft geopend over mijzelfen zie ik zijn bestier in alles wat aan mij en anderen geschiet en zo vrage ik u er kent hij godsparm hartigheid daarin dat hij niet wilde dat hij dus jammerlijk omkomen zou dat hij ons samen bracht om het gein niet meer zou vertwijfelen aan u zelfen nog aan hem maar geloven zout in zijn ontverming in zijn omeindige liefde die om alleen maar van deze ene nacht te spreken en zonder nog in herinnering te brengen hoe menigmaal zijn reddende hand zichspaarend over u heeft uitgestrekt gedurende u woest en verwilder krijgsmans leven alleen van deze nacht waarin zijn bestier tweemaal als een miracle zijn er liefde aan u heeft gewerkt tweemaal er haalde u die aan met enige bevremding ja die lichte kwetsuren aan uw hand die nu zo onbeduindend is dat ik er teochtend gerust een verband van zal kunnen afnemen had uw dood kunnen zijn zodat scherpe staal één haar breed hoger had getroffen waren de polsader doorgesneden en bastiaan behouden gebleven voorzichte jullie aan had dat kunnen zijn dat behoefde daaruit niet te volgen mogelijk waardgij te samengevallen tegelijk opgeroepen voor de rechterstoel gods maar al waren de daad niet gepleegd zout hij u zelf en daarom reind geacht hebben van schuld en bereid voor het jongsten gericht oh gij weet beter gij weet hoe de zelfvervoeing mij tot desperatie bracht geloof dit toch van mij dat ik mijn leven zou willen geven voor het behoud van bastiaan gij hebt uw leven niet weg te schenken naar willekeur gij had de dankbaar te gebruiken zoals god wil allereerst om je met hem te laten verzoenen sprak jacob Jans met gezag waar toch de onuitsprekelijke barm hartigheid die u in een spannend tijdst twee maal dus wonderbaarlijk behouden voor het ergste wat een zondig mens overkomen kan uw zichtbaar en tastelijk heeft bewezen dat hij geen lust heeft in de dood des zondars maar daarin dat hij zich bekeren en leven zijt gij nu overtuigd dat deze zorgende liefde deze uitredingen uw persoonlijk hebben gegolden voorzeker ik ben het sprak jullie aan met schitterende ogen ik moet wel geloven dat het over mij werd gewaakt toen het mij verlaten dacht ik voel iets opleven in het harte dat ik nooit heb gekend ik voel liefde voor god sprak hij met trillende stem ik voel in mij de begeerte om een ander mens te worden zou dat nog mogelijk zijn voor mij eindigde hij graswinkel angstig uitvorsend aanzienen twijfel daar aan niet mijn zoon geloof alleenlijk sprak hij op jans met levendigheid terwijl hij hem bij de handen toestrak gij mocht u de rijkste beloften gods toeigenen alsof ze u door de heer zelf werden verzekerd uw zoon gij noemt mij uw zoon geef mij dan uw vader zegen die zal voor mij het teken zijn van de zegen gods die machtiger zijn moet dan de vader vloek rippen jullie aan voor hem neerklinend en de handen smeekend naar hem opgeheven mijn welie verzoon ook de terster vader kan niets voor zijn kind dan het piddend opdragen aan de hemelse vader maar toch dit vermag ik dit zal ik en nu zoals uw aardse vader in de bitterheid van zijn toren uw zijn vloek op het hoofd heeft gelegd zo leg ik uw geestelijke vader de handen zegenend op u in de naam van christus mijn heer jullie aan van echtmond zoon mij naar machtelt mijn zoon wees gezegend sta op uit de dode en dat christus over u mogen lichten en terwijl hij als in geestverrukking de handen over jullie aan's hoofd uitbreiden en zich over hem heen boog droppelden grote tranen uit de schrijzaarts oog op de jongmans hoofd nu is het brandmerk gebalsmd riep deze zich in blij de vervoering in zijn armen werpend maar nu te zamen tot god spakt de kluisenaag en weerp zichzelf op de knieën het moet dag zijn spakjaakpians naar de zandloper ziende en de lamp uitblazende die sinds lang al knetterend en walmend zegt zijn kwijn het licht had geschonken en hij opende een der fenster luiken hij zie mijn zoon over deze eerste dag van uw vernieuwd leven heeft de heer zijn lievelijke zon heerlijk doen opgaan werkelijk zag men de helderen lentezoon die al de maartse buien van de vorige dag scheenweg gevaagd te hebben reed hoog aan de hemel staan en haar een licht tinten uitgieten over een grote tuin waarin heesters en vaste planten al reed met hun groene knoppen prongten die gisteren nog onder ijzel en sneeuw waren verborgen welke vrije tuin welke ruim uitzicht op de vrolijke vrije lucht sprak jullie aan getroffen door het scherpe contrast met de sombere killen zelf van de kluizenaar dat is mijn kruithof treed er vrije binnen de frisse lucht zal u goed doen antwoorden de bondedokter hem bij de hand naar buiten leidende natuur viert haar paasfeest in afwachting van dat paasfeest dat wij zelf tegemoet gaan wel verschonen vrouw zuster dat ik u al zo vroeg de morgen overlast kom doen maar ik heb een patiënt een gast die wat degelijks nodig heeft en ik heb hem niet te bieden dan mijn gewoon voegstuk erg genoeg jacob broer een broktke brood in wat melk gekruimelt is veel te sobere kost voor uw leeftijd werd hem geantwoord op een zacht verwijtende toon door de defteraar huisvrouw die juist bezig was haar ontbijt klaar te zetten op een stevige ijkenhouten tafel toen haar excentrieke zwaagig bij haar binnen trat dat de bloedverwandten ondanks verschil van dienstwijzen in goede verstand houden met al kanne leeften en dat dergelijke bezoeken niet zeldzaam waren al vonden ze niet altijd de zeven uren in de morgenplaats bewijst ons haar veel hartig antwoord en de weinige bevreemding die vrouw Baarte Graswinkel toont bij het binnentreden van haar schoonbroeder ze woonden dan ook dicht genoeg bij alkandig om het buuren zoals men het testtijds noemde gemakkelijk te maken ze woonden eigenlijk in hetzelfde huis het eigendom van Jacob Jans die het grootste gedeelte daarvan het hoofdgebouw dat op het oud delft uitkwam aan zijn jongerbroeder had afgestaan om daarvan niets voor zichzelf te behouden dan het achterhuis met de tuin en het bijgebouw door hem tot een laboratorium ingericht testverkiezende kon hij uit zijn kluis in zijn broeders woning komen en daarom was het dan ook dat hij vrouw Baarte zijn schoonzuster soms weinig zekere diensten kwam vragen die zij in alle gewilligheid verleende dat was het niet altijd soms protest tegen zijn eigen sinculiere manier van leven geloof me vrouw zester het kan voor mij volstaan gaf daar kapians ten antwoord terwijl hij het tenen korfje voor zijn proviezie op tafel zetten ik achte van neen hield zij vol met een zacht hoofdschudden toch daar hebben wij het al zo vaak over gehad en dan zullen wij het wel niet meer over eens worden en het is te vroeg om te kibbelen niet waar goede Baarte hernaal mij daarom laat me aan mijn kwaarden gewoonten en wees mild als altijd voor mijn noodruftigen ik geloof dat er geen zegen op mijn dag zou rusten zo ik die aanving met tegen nu te strijden en daarbij uw hongerigen lidsmachten hernam Baarte en de vriendelijke glimlach die al sprekende haar gelaad verhelderde maakt als het ware de rimpels van haar voorhoofd effen en verjongde haar uitzicht ondanks de grijze haren onder het zwartfluevelen kapertje zag zijn delen verborgen nu getreft het goed want mijn dresware is juist heden bijzonder ruim voorzien al sprekende sloeg zij dit meubelstuk open en legt achterin volgens een koude hoen enig sneden ham een stuk van een gebrade runderhaas en een fijn tarwebrood in zijn korfje nadat ze het een voor een zorgvuldiglijk in papier had gewikkelt hier heb ik ook nog wat soetemelkse kaas en een paar verse eikens voor u en de rest van deze taart moet jij ook maar meenemen daar kunt jij de kinderkens mee verblijden bij uw armenbezoek maar zustig zustig spak jij kapians schoon ik het dankelijk aaneem wat jij mij in uw guilheid voor mijn schaapkunst schenkt moet ik u toch zeggen dat hier een overvloed is die mij wel overdad zou mogen noemen ben je ook niet dat wij altijd dus overdadelijk leven gaf zij ten antwoord zonder gekringtheid te tonen over de aanmerking ganselijk niet jakel broer al heeft de heer ons ruim met tijdelijke middelen gezegend en al leven we niet op zijn herenmiets we weten ook wel dat we het niet ontvangen om het met brassen door te brengen maar zie je wij hebben gisteravond hier versteind geveerd mijn broer Hoogenhoek kwam met zijn vrouwen en zo'n bij ons kortavonden er moest voorbruiloft gehouden worden waarbij de liefde daar het allerminst mocht ontbrikken hij zo wie gaat er trouwen in de familie Nigt Blee heeft het jaarwoord gegeven aan neef Anthony wel wel zo maar ineens ik dacht niet dat daar zoveel haat bij was mijn man en ik dachten dat ook niet waar aan meisjes hart is een wonder ding wij meenden dat uit al haar uitstel zoeken afstel zou volgen en dat Anthony voor haar niet de rechter Jozef was maar het tegendeel is gebleken ze schijnen het samen eens geworden te zijn staan er de vermakkelijkheden van gisteren dat verrast me spakjaak op Jans wat getroffen en nam zijn korfje in de hand wacht eens broer mag ik er nog op dit halfje Spaanse wijn bij doen door een hartversterking voor wie het nodig heeft gemocht er zelf ook wel eens mee van proeven dan dat dring ik niet op zal ik Margie roepen om het even bij u aan te reiken laat u dienst meisje maar blijven ik kan die kleine last wel torsten nu gegoed zuster wees gedankt voor uw mededeelzaamheid en geloof vrij dat jij het te heren doet wat jij zo blij moedig voor zijn armen over hebt groet u man en bedia de drukte van gisteren heeft haar vast uit slaap gehouden dat ze nog niet op is ja moeilief zit wel op spakt maar bedia zelf en trapt binnen door een zijdeur terwijl graswinkel zich iets omgekeerd had om langs de binnengang heen te gaan haar stem hoerende wende hij zich tot haar uw besluit van gisteren is wel rast tot rijpheid gekomen kindlief spak hij haar met zachte ernst in de ogen zienen mogen er zegen op rusten verschoon me jak op om die zegenwens kan ik zo niet aannemen ik zou je graag nog eens over die zaak willen spreken zijn maar bedia die er werkelijk zo bleek en ontdaan uitzag of zijn slaapeloze nacht had doorgebracht vooraf waren al zo wijs geweest naar het mij dacht pelie gaf hij dan antwoord met zekere nadruk mijn kan niet altijd zoals mijn wil maar ik heb toch nodig uw raad in te nemen nu goed in het eerste avond uur dat ik vrij heb kom ik tot u wees er zeker van nu mag ik mijn gast niet langer op zijn volgstuk laten wachten niet vrij moedig toetasten waar hem grot hartig een goed maal werd aangeboden streed tegen juliaans gewoonte en toch roerde hij nauwelijks aan het geen graswinkel hem voorzetten en deze moest als arts nog meer dan als gasteer dringen om hem te bewegen een en ander te gebruiken zijn ogen werden vochtig toen hij deze zelf zijn sober maalzacht nuttigen en nu wil jacob jans uit tere kiesheid van zijn gewone leefregel afweek en van een lekkernijn proefde om hem aan te moedigen het baten niet hij bleef onder de druk van kwennende gedachten die hem alle eetlust benamen pijnig u zelf een uniek meer met omzien naar het verleden zie op en streef vooruit laat varen alle eidelen vrezen en bekommeringen trooste jacob jans zacht vermanend ik weet het zit de suffen baat me niet ik moet handelen uitgaan maar kan ik mij nu weer op straat begeven in deze kledij zeker neen maar verlaten u in deze gerust op mij ik zal daarin haastelijk voor zien ik weet waar mijn deftige herwanten hunne kostelijke gewaden vandaan hanen en de zoon valt macht tot van echtmond het moet wel eerlijk voor de dag komen maar dat uitgaan heeft voor u immers toch geen haast in tegendeel daar is dringende haast bij laat mij eerst onderzoeken hoe het daar buiten met uw zaken staat gaan zij het hier nu in een veilige schuilplaats die verlatende zonder voorzorg kunt geallicht in last en leiden komen het gebeurde met pastiaan moet uitgelect zijn en zo het vermoeden deswegen op u waren gevallen ik ben voornemens mijzelf aan te verklagen gij gij zult me toch wel niet raden mij aan de arm de gerechtigheid te onttrekken zeker neen maar ik weet helaas te goed wat in onze tijd de menselijke gerechtigheid te betekenen heeft om toe te staan dat gij u onbedacht en onvoorbereid in haar handen stelt laat mij eerst uw zaak onderzoeken over uw spreken met schout en schepenen en tot zolang blijft gij gerust hier zonder dat zou gij verkeerd beoordeeld en met de uiterste hardheid bejegend worden uiteren vrienden zorgen roert mij maar hier is geen tijd meer tot schikken en middelen gij vergeet wat ik u hebt mede gedeeld ontreden het gevaar dat stadhouder dreigt Maurits van Nassau moet gewaarschoed moet geret worden ten koste van alles overkomen mij dan wat wil ik zal het leidzaam dragen mogelijk zal de prins wilker voor mij zijn dan zijn neef Willem Lodewijk en er in toestemmen mij te horen eer hij mij veroordeeld ik waardeer de gemoetsbeweging die u drijft om zo te handelen maar gij zout u zelf het bloot stellen zonder veel kans te hebben om tot Maurits door te dringen bovenal om door hem geloofd te worden hij kunt slechts wijzen op een onbestemd gevaar hij kunt geen bewijzen aanvoeren geen personen noemen en deze papieren hernam jullie aan zitten voorschijn halende die van een geheimen toelegg spreken waarvoor zekere lieden schatteveil hebben die ik ontving uit de handen zelfen van de man die mij de moord voorstelde bewijzen die dan niet reeds genoeg mogelijk maar in dat geval wordt gij zelf de beschuldiger van uw vaardig van uw broerig mijn vaardig wat zou dit hem kunnen deren die is veilig in zijn kasteel of aan het Hof van Brussel waar men hem groterlijks dankend zal voor zijn intentie en zijn eer gij ziet voorbij dat de vriendes konings juist zijn eer stelt in datgene wat wij hier een schandaat noemen jullie aan jullie aan zie toe voor u zelfen gij haat uw vaardig dat ze de weg niet om zijn vloek krachteloos te maken ik wil hem een mistrijf besparen dat is hem dienst doen gaf jullie aan ten antwoord maar hij kleurde sterk en sloeg de ogen neer hij voelde dat er blik des wonderdoctors de zijnen zocht en hij kon dat niet dragen in deze ogenblik en u broedig voeg gaswin komend nadruk die ja dat is wat anders die kon er door in zwaarigheid komen maar dat is dan toch niet meer dan recht niet meer dan verdiend waar het ook maar alleen aan mij zo is de zucht naar vraken hiermee ondergemenkt naar vraken gij die de vergiffenis van een rechtvaardig god weet te behoeven het ingeroepen het verkregen zo wij hoopten op ons vuurgebed zoveel is u kwijtgeschulden en gij wilt in mindere schuld tot het uiterste toe op uw broeder verhalen juliaan van echtmond zo het u ernst is met uw voornemen om een ander mens te worden zie dan af van deze wijze om de prins dienst te doen geef die papieren naar mij het waren de eerste strengerwoorden die juliaan uit deze vriendelijke mond troffen en zij drongen hem tot in de ziel maar de ijs was zwaarig en hij verhief zich in zijn binnenste een heft gestrijd deze bewijze van zijn schuld uit mijn handen geven bracht hij uit met gesmoorde stem weet gij wel wat gij mij vergt weet gij wat ze voor mij zijn oh nee nee dat kunt genieten want ik heb u niet mede gedeeld hoe de indringer de bastard mij altijd hoonde en dreigde zo vaak het lot ons in later tijd weer samen bracht want we hebben elkaar weer gezien niet slechts gisteren bij dat steekspel maar herhaaldelijk naar mijn verbinding nu in schins dan weer elders en hij was altijd zonder verschoning voor mij de beroefde en altijd volgde er onheil uit als hij mij genaakte ditmaal zal het eens andersom zijn ditmaal heb ik een wapen in handen tegen hem ik verbied u daarvan gebruik te maken viel Jacob Jans in met gezag hoe meer dat wapen voor u van mijn tekenis is hoe steker ik op aanmoedringen dat gij het afstaat die ijs is mij al te zwaarig riep jullie aan nog in de gloed der drift door het herdenkend van zijn grieven opgewekt maar toch eindigde hij in zekere matheid en met een diepe zucht u heb ik niets te weigeren als het of er mij gold zou ik het u schenken nu ik zie hoe zwak gij zijt maar het is de heer die het u gebied en uw eigen conscientie moet hier uitspraak doen of gij hem hoe we vraak moet afstaan al of niet gij zijt nu in de okazie om meterdat te tonen dat gij afgedaan hebt met dat verleden van wangunst en haat met dat verleden van zondige drift en woest de hartstocht wel nu ik heb er mee afgedaan ik wil er mee afgedaan hebben ripuliaan doodsbleek maar met een forsheid die nog van zware zelfstrijd getuigde neem ze neem ze en forskeur ze voor mijn ogen op wat ze mij nooit weer op zulke twee strijden staan komen voorwaar neem het is altijd voeg genoeg om ze te vernietigen als er geen goedsmetestichting is bij mij zijn ze veilig gij hebt een zware verzoeking ze gevierend doorgestaan dat is een goed begin danker de heer voor die mij wel een middel zal ingeven om de prins te waarschuwen ik heb kennis aan zekere heren die hier een luid gesnik en gejammer en een vruchteloze poging om de deur van het vertrek open te doen verhindereden jaak op Jans voor te gaan en raasten zich te openen om te zien wat dit alarm mocht beduiden twee kinderen stortte schrijend naar binnen een jongetje en een meisje waarin wij datzelfde dochtertje van guurt dirks herkennen dat jaak op Jans bij zijn apotheker had ommoed wel elske wel gerbrand wat scheelt er nu weer aan spakt deze deelnemend gij bijden behoeft niet zo hard te huilen en te kermen om mijn deernis op te wekken ik zou toch vanochtend bij je moeder komen ik heb een hoontje een eieren voor haar opgedaan en lekkere hapjes voor de kinderen ook maar wilt nabedaren en mij zeggen wat het is oh oh jaak op oom snikt het meisje nog harder schrijnend ondanks zijn vermaand na zijn we al een armen hulpeloze wezen zegt buurvrouw vader en moeder zijn allebei dood allebei maar kindlief hoe is dat toegegaan buurvrouw maakt het zeker wat erger spak gaswinkel haar zachtelijk tot zich trekken totdat ze vertrouwelijk aan zijn schoot bleef staan zowel het zesjarig broertje zich met de rug tegen de muur geposteerd had en de vuisjes tegen de ogen gedrukt onverbiddelijk bleef door schrijn kom vertel me nu in simpelijk wat er gebeurd is als een kind ik had gemeent dat de nacht verder goed geweest zouden zijn heeft moedig het drankje trouw gebruikt je wél jaak op oom dat heeft ze en buurvrouw zei dat de rust kwam en ze heeft tot in de ochtend geslapen maar vader bleef uit en vanmorgen was er een hele oploop in onze steeg en de schoudstienaren kwamen bij ons binnen en ze doorgevaardig op een berrie het huis in hij was verdonken het blijkt dat hij zich zelfers van nacht verdaan heeft want ze hebben hem uit de stadsgracht opgevist en ze zakken waren vol stenen daar is moeder zo van geschikt want ze was door het gejul wakker geworden en ze gilden zo toen ze het hoorde in zijn en zonde gestorven kreeg ze met zo'n aakelige harde stem en toen kreeg ze weer een toevall daar ze ingebleven is jullie aan wie net intermezzo door de kinderen daar gesteld zeer ongelegen kwam liep met zeker ongeduld de kamer op en neer maar zijns ondanks had hij toch moeten luisteren naar de invoudige voorstelling van het huisselijk drama en bij de ontkrooping kon hij niet nalaten een blik te wisselen met graswinkel die hem veel betekend aanzag jullie aan verbleekte en verzonk in ernstig nadenken wat onderscheide hem dat hij niet in die eigen nacht op gelijke wijze was onder gegaan oh dat hij naar mijn waarschuw had willen luisteren verzuchte jakob jans met tranen in de ogen het spijt mij ook wel heel erg dat vader zo aan zijn eind is gekomen bekende elstje terwijl zij haar hoofdje tegen de schrijzaarts bocht leunde maar hij kon ons toch zo dierlijk slaan als hij uit de taveren kwam en als moeder niet voor ons gezorgd had oh oh dat wij onze lieve moeder nu missen moeten viel zij ook nieuw uit onder een vloed van tranen wees getroost mijn kind sprak gaswinkel haar even het voorhoofd kussend daar zal wel voor u gezorgd worden en is het dan zo zeker dat uw moedig in het toevall gebleven is wanneer is het haar overkomen mijn oudste boer wil aan zijn werk antwoord het kind en die gaat althoos te zevenen zo is het nog geen vol uur geleden nou ga ik daar stond met je meekinderen om te zien of het geval zo hopeloos staat puur vrouw zij ook dat we u halen moesten want ze zegt dat geiden wonderdokter zeid die de dode mensen weer leven kan maken is dat zo jakob om oh toe wilde onze lieve moeder weer leven maken en het kind voude smeken de handjes dat kan ik niet elsken zet u de dwazen verzins zoals niet in het hoofd die ze rondklappijen over de dood heeft geen menselijke wetenschap macht de heer jezus alleen heeft de dood overwonnen en wie in hem geloofd zal leven al waar hij ook gestorven onthoud dit kind lief en geef dit ten antwoord aan hen die zulke dingen van mij zeggen maar er worden soms lieden doodverklaard en uit onkunde opgegeven die slechts in diepe onmacht liggen die er gelijken hebben kunnen bijbrengen en daarom ga ik ook naar uw moeder zien kom elske draag dit korfje voor mij het kan mij te baden komen en zich tot jullie aanwendenden vervolgde hij ik moet u een weilen aan u zelfen overlaten ga kentbereidste weg naar mijn laboratorium wil u de tijd kort en daar een kijkje te nemen en wat die mij naar bokken rond te snuffelen alleen wat ik u bidden mag wees wat voorzichter aan mijn kolven en retorten want ik ben met een proefneeming bezig die mij zondeling zeer ter harte gaat en al spreken de sloeg de goede graswinkel zijn mantel om en verliet zijn huis vooraf gegaan door de kinderen wier smart nu genoeg afleiding had gehad om wat calmer te worden in haar uiting einde van hoogstuk 10 eerste deel van hoogstuk 11 van de Delfse Wonderoktig deze liepenvochtsopname behoort het publieke domein opname door Anna Simon de Delfse Wonderoktig door ALG boswom toesten hoogstuk 11 eerste deel eenzaam achtergebleven begon het juli aan als poedig wat eng en somber te worden in die ledige kluis en hij haasten zich om gebruik te maken van de vrijheid om het laboratorium te gaan zien de uitgestrekte kruidtuin die tussen het woonvertrek en de werkplaats lag was met de meeste zorg onderhouden en van alle planten en gewassenen voorzien die de toenmalige botanie tot geneeskundig gebruik had aangewezen in dit seizoen en na de laatste gure dagen was er echter nog niet veel groen te zien tenzij aan zekere heesters die de winterkouder hadden getrotseerd maar alles duidde aan dat het de zomers ook voor de oningewijde een milde bloei in de tijd moest zijn ook het laboratorium was op brede schaal aangelegd en van kopen voor nuzen en gemetzelde stookplaatsen voorzien terwijl niets ontbak wat op de toenmalige hoogte of laagte der wetenschap tot de eisen van een schijkundig stookhuis behoorde dit alles overtuigde jullie aan opnieuw dat zijn gast hier een vermogend man was die alleen uit vrijwillige zelfverlogening gouden en armoen leed in zijn kluis maar voor de wetenschappelijke onderzoeking die in zicht een doel had gesteld zowel zijn geld als zijn arbeid misschien over te hebben men vond hier zelfs een niet onbelangrijke bibliotheek en al was er in de kluis maar een enkele stoel hier konden zich op zijn gemak zetten er was een zitte aan de wand vastgehecht met leerbekleed en hier aan daar een houten leunstoel met een losstrijpe kussenbelecht een wilde maar van na Juliaans gevoelen ook de wonkamer wil haar deel had mogen hebben maar hij wist niet dat graswinkel die zich zo zedig en invoudig voordeed in betrekking stond met verschillende geleerden en notabelen van de landen niet slechts maar zelfs van het buitenland dat hij met sommige hunnig in briefversling was het ging tot persoonlijke kennismaking had uitgelokt zodat zij hem kwamen bezoeken om zijn proefnemingen gaat het slaan of zijn resultaten te constateren en dat hij een getrouwenopvatting van het voorschrift zelf uw hoofd als hij vast wel verre van deze bezoekers tot getuigen te maken van zijn ontbeeringen er juist verzorgde hen zo te ontvangen dat zij niet werden ingewijd in het geheim van zijn sober kluisenaars leven het gezicht van smeltkoezen kolven retorten en flessen van allerlei wonderlijk fatsoen door glazen buizen of metalen slangen aan elkaar verbonden en op hun voorneuze rustend werkte meer juliaans bevreemding dan zijn belangstelling hij zal toch geen algemist zijn die net een steen der wijzen zoekt spakken in zichzelf waren dat hij zo iemand had kansie te vinden waar aan de goudmakerij is zoveel hepsig en zoveel bijgeloof verbonden dat ik er hem niet van verdenken mag wat zou deze man nog naar goud zoeken hij heeft ook beters gevonden dan alle aardse schat aan hem schenken kunnen toch naar wat afleiding hunkerende ging hij ronsnuffelen in de liberairie zoals zijn gast tegen hem veroorloofd had de boeken waren meest in het latijn of riksgeschreven en behandelden vermoedelijk heel genees en schijkunde en wat daarmee in verband stond juliaan moest zich in deze met gissingen behelpen daarvan de meesten zelfs de titel voor hem onleesbaar was toch vond er enkele die over theologie handelden in het hollands en frans geschreven maar ook deze trokken hem niet aan de wijze waarop diegelijke kwestie en destijds behandeld werden door de ernsthafte geleerden was niet uitlockend voor een geest als die van onze luitenand was van langwijlige controvers en te levendig te oppervlakkig om zo diepzinnige betogen te volgen reeds de wichtige folianten schrikten hem af die slechts verstrooiing zorgt in zijn eenzaamheid daar viel zijn oog op zeker boekske in zwaar chagraan leer gebonden en tot titelfoerende psalmes de bêze in zijn tegenwoordige stemming kon die titel hem niet afschrikken van doorbladeren kwam het tot lezen met gezette aandacht hij vond juist wat hij nodig had al had hij het uit zichzelf niet gezocht hij onderging die machtige indruk die davids geestelijke liederen uit de diepste van het mens een hart gevloeid op het hart van elke mens maken moeten dat aanvangt zichzelf te leren kennen dat aanvangt naar god te vragen julian voelde zich zo door aangetrokken dat hij er zich geheel in verdiepte totdat hij werd gestoord door een herhaald tikken op de deur dat hem dwong te openen mag ik vragen of meneer de edelman is die de papier nodig heeft zwarte persoon die nu binnen het had belast niet slechts met de gewone attributen van zijn beroep maar ook met een vrij groot pak kleren die hij zovuldig op een stoel uitlegde in trouwen ik mag erop geen nee zeggen gaf julian ten antwoord want ik heb mijzelf op dat punt in de laatste tijd nogal verwaarloosd maar ik twijfel of ik er door u bedoelde persoon ben wie zijn u hier dokter gaswinkel in de wandeling meest jacobians genoemd of ook wel beste waarboot zoals zijn klankjes hem liefst aanspreken dan zekerzijd gij hier terecht maar het kon wel zijn dat de waardige man voor zichzelf behoefte had aan uw dienst maar hij heeft een grote behoefte aan dat is wel waar maar hij zelf let op die behoefte niet in tegendeel het blijkt zelfs dat hij eraan hecht om er zowat op zijn oud testen mens uit te zien want zolang ik hem bedienen heb ik er mes nog schaar in mogen zetten nee ik zou haast vragen waarin bedient hij hem dan ik geniet zijn vertrouwen hernam de figaro met vierheid op zulke wezen dat ik het ben die in hij belast met zodanige diensten die zijn de patiënten nodig hebben en waarmee hij zichzelf niet inlaat als daar zijn scheren koppen laten enzovoort enzovoort ook help ik hem wel eens een verband leggen in dat geval zult hij mij goed te pas komen spak je je aan op zijn handwijzenden want mijn waardige vriend is in zulke haast naar een patiënt getrokken dat hij verzuimt heeft mij deze winzels af te nemen die vast niet meer nodig zijn hij heeft mij belast er zeker pleister kunnen op te leggen van zijn voorschrift hij zet zo goed ingelicht dat ik geen ogenblik aarzel mij aan uw zorg over te geven spak je jullie aan nu hem zijn hand toesteken in vrije gaat gesproken jonker jij zou het nog wel nog wijs doen met u tegen de schikkingen van uw dokter te verzetten bij alles wat hij vanochtend te doen had heeft hij toch nog zo trouw voor u gezorgd hij heeft mij belast u deze kleding stukken te brengen en te helpen passen die hij uitgezocht heeft bij wijbrands of het marktveld de eerste meestersnijder van Delft die altijd gemaakt goed in voorraad heeft en ziet toch hoe goed die olijke dokter die in alles wat wonderlijk te werk gaat op uw postuur en groote heeft gelet dat van buis en die hozen is het niet of ze naar uw lijf gesneden zijn het van buis van zwart gebloemd zaltijn het beleggsel van flueel en de hozen van zijde laken alles even fijn en kostelijk het moest een deft geheurenkleding zijn was zijn ijs en zien nu eens hoe er in de puntjes aan voldaan is de bratten kousen met de kniebanden en zijde rosetten zijn niet vergeten en wat dunkt u van die zwarte veldhoed aller hen riede vierden met smalle, licht omgeboogen rand geen pluim, dat is waar maar een zijde koord met roos en gesp tot ziraad is dit alles naar de smaak van de jonker? voeg meester Baudewijn hem stuk voor stuk ter bezichtiging aanbiedende het is meer dan een konwachten of wensen sprak jullie aan in verbazing over het smaakvolle gewaad dat hem toegereikt werd terwijl hij zich niet zonder heimelijke beschaming van zijn havenloze plenje ontdeed maar ik vermoedde niet dat mijn vriend die zo uiterst invoudig is voor zichzelf een zulke wilden nodig acht zou hebben voor mij een gesp met briljanten zoals deze dat is tenminste overdaad wijbrands was onderricht dat de kledij voor een edelman was bestemd en wat de briljanten belangt die zullen de rekening hier bezwaren het is maar boheemsglas bij okazie overgenomen en dat gaat op de koop mee door dat is wat anders nu dan meester hoe moet ik u noemen Baudewijn wel aan meester Baudewijn wil u best doen om mijn haag en baard een aanzien te geven dat die fraaie kledij niet te schannen maakt ik geef mij geheelik aan uw zorg over terwijl Baudewijn zich beijverde om aan die eis te voldoen en het aan zijn welgevallig glimnagje te zien was dat hij boven verwachting menig geslaagd te zijn en hem verder aan zijn toilet hielp begon haar een praatje zoals zijn recht was maar tot inlijke voldoening van Juliaan onthielte hij zich van nu schere gevragen die hem zeker in grote getalen op de tong branden bij het ongewoon geval dat zich hiervoor deed een edelman die de nacht doorgebracht had in de kluis van het Del Serremit en die er zo arm en berooid uitzag dat hij door de mildheid van zijn gast hier van top tot teen in de kleren moest worden gestoken vermoedelijk was de barbier chirurgijn de honden confianz bij uitnemendheid van de wonderdokter haalde deze hem de uiterste bescheidenheid aanbevolen tegenover de prikkelbare jongkman en wist hij bij ondervinding dat zijn patroon goed betaalde voor de diensten die men hem bewees maar tegelijk stippte volgens hem uit ijsten van hem wie naar iets optroeg hoe dit ook zij de praatjes van Boudewijn bepaalden zich bij het grote feit van de dag de bruilotsfeesten ja, ja, mijn waardeheer die geven wat een vertier hier in de stad en wat een opschutting tevens sprak hij terwijl hij schaar en schermes in een leren tas wegborgen ik bijvoorbeeld ben vanochtend al van zes uren af op de been om al mijn klanten te helpen die er weer bij moesten zijn nee, ik heb er ook nog enige op het oude delft die te negen uren klaar moesten wezen dus mag ik mij wel reppen want het is al over de tijd maar dit met u is een particulier geval waar alles voor wijken moest nu mag ik mij wel spoeden want op een drafje lopen gaat vandaag ook niet men weet nou hoe men haar doorkomen zal zo vol staat gracht nu al van luiden die de gemaskerde optocht willen zien die van de huizen van soms moet uitgaan maar dat is hier in de buurt naar ik menen voeg jullie aan vlak naast aan antwoordde Baudewijn even een grim lachend over de ongewissheid van de Edelman op dit punt als uw edelheid de steeg van het achterhuis doorgaat en in de poort blijft staan kan meneer er alles van zien wat hij wil met z'n volk maar niet onbeschijnlijk binnendringt en de prins? kan ik prins Malwitz dan ook zien? dat zou ik niet durven verzekeren denkelijk zal de stadhouder zich niet bij het mom en volk aansluiten maar op eigen gelegenheid met zijn hofstoet naar het marktveld gaan ja zo zal het wel zijn spakt jullie aan teleurgesteld maar weet ge mij ook te zeggen meester Baudewijn of dokter graswinkel vanochtend al naar het prinsenhof is geweest dokter graswinkel zeker neen die komt daar nooit zover ik weet geloof je uw edelheid dat hij daar heden een boodschap had ik dacht het maar als hij zeker weet dat hij er nog niet geweest is zeker wat die wonderen man al niet doen kan zie daar kan geen gewoond mensenkind bij mij heeft hij laten roepen door de kinderen van geur derks ik moest hem assisteren bij de vrouw die ze voor dood hielden en die met vrijvingen en een latin weerbij kwam daarop is hij met mij die aankopen gaan doen voor u heeft mij herworts gezonden en is zijn zweegs gegaan het oud delft op? nee de arme buurten verder in dan moet ik zelf naar het hof of alles is verloren spakt juliaan in heftige onderroering en nam zijn hoed de barbier zag hij met enige verwondering aan en na pro forma gevraagd te hebben of er nog iets van zijn dienst was spoeden hij zich weg een weile bleef juliaan nog aarzelen zou graswinkel ook op eigenaardige wijze in de veiligheid van de prins hebben weten te voorzien maar in die niet het al zijn voorgekomen dat zijn gast hier het gevaar waarin de prins verkeerde nog zo zeker nog zo nabij achter als hij zelf het vreesde indien hij rings niet opgedacht had dat hij een snelle tussenkomst nodig was indien hij onder al zijn bemoeieningen eens vergeten had in die zaak te handelen wat dan er was niets bepaald tussen ons afgesproken spakt juliaan half luid terwijl hij onrustig op en neer ging moet Maurits blindelings in het dood lopen omdat ik ellendige mijzelf mogelijk in gevaar zou bewegen met hem te waarschuwen is mijn leven dan zo kostbaar dat het niet duur genoeg betaald zou zijn met de redding van het zijnen mag ik mij stooren aan de al te grote schoen valligheid van die goed hard gegrijzaard die boven alles het eerst mijn belang in het oog houdt en die mogelijk allerlei omwegen zoekt uit voorzichtigheid in plaats van recht op het doel af te gaan nee nee zo moet het niet zijn als sprekende en overlegende mond hij zichzelf het telkens meer op en de vrees dat hij reeds te lang geaarzeld had en reeds te laat zou komen voor zijn doel deed hem opeens zijn besluit nemen en volvoeren hij snelde naar de deur in zijn vaart ziet hij even met een ellepoog tegeneen daar kolven die zorgvuldiglijk samengevoegd met een andere op de stookplaatsslag te rusten maar dit even was genoeg om de lichte bol rond de fles in beweging te brengen het evenwicht te doen verliezen en verpreiselt op de stenenvloer niet te doen komen het verlies van het glaswerk zou zeker het ergste niet zijn maar uit inhoud op de grond uitgestart steeg een zekere blauwachtige vlammetjes op die bewezen dat hier enig kostbaar eterische vocht te loor ging en dat daarmee de gantse proefneeming moest zijn mislukt jullie aan bemerkte het nog eergheide werkplaatsuitstof maar er was niets aan te verhelpen hoek dit nog hem schade toe brengen hem leed doen hem het ondank loonen voorzucht hij smartelijk maar het behoud van de prins gaat toch boven alles en hij haasten zich voort langs de kruidhof heen de steeg door de port uit en zelf voortgesleurd door de stroom der menigte die zich eerst voor de huizen soms had verzameld maar door de helpaardiers verjaagd zich nu heenwennen naar het hof geraakte juliaans spoedig voor dat gedeelte van het Sint Achtenklooster dat voor het gebruik van de stadhouder en de zijnen bestemd het prinsenhof werd genoemd ook hier onbakket niet aan nieuwsierigen die op de uitocht van de prins stonden te wachten maar schoon de scharen zich verdrong voor de geopende hofpoort niemand uit haar verstouten zich daar binnen te dringen de helpaardiers van de gaarde die haar wacht hielden poes hem dan haar het nodig ontzag in toch merkte juliaan op dat enkele welgekleide personen in en uit liepen zonder de scheeltwacht daarin verhinderd te worden en in de bewustheid dat hij zelf zich nu met de zulken mocht rekenen stapte hij stoutelijk door de poort als waren hij een der hofbeamten die zich zulke vrijheid mochten veroorloven tot zijn grote blijdschap werd hij er nog niet geweerd maar op het binnenplein gekomen zag hij niets van de hofstoet die, naar zijn mening de stadhouder naar het tournoi had moeten begeleiden wel liepen haar paasjes en hijduk er rond en zag men haar pal Frenius die sierlijk getuigde en gezadelde paarden bij de toomleiden maar geen van die allen toog de lieverij van Graaf Maurits van Nassau en hij is geen te behoren tot het gevolg daar hoge gasten wie menlogies had geboden in verschillende gedeelten van het uitgestrekte gebouw dat vroegig als een rijk geheel met kapel en priors woning ingesloten het adelijk klooster van Sint Agatha had uitgemaakt de vorstelijke heren als de palsgraaf de hertog van Lüneburg en anderen hadden hier de ruimte met hun edelieden en officieren die af en aan liepen om hun bevelen te vragen of te verbrengen niet vreemd dus dat ze schildwachten die het consigne hadden om het gepuipel te weeren wel gekleden personen toelieten al waren ze hun onbekend maar al dankten jullie aan het aan deze omstandigheid dat hij ook toegang had verkregen hij zag wel dat het hem volstrekt niet te wegbaanen naar de prins daar hij niemand van dienst hofbeamten zag aan wie zich te wenden om een oogomlik gehoord te verkrijgen het begon hem te verdrietten tussen al het hoog en laag-duitse hoofdgespuis heen en weer te lopen zonder iets verder te komen tot zijn doel een paar vragen die hij had gewaagd waren met gelach en schouder ophalen beantwoord en hij zelf in zijn deftig zwart maar zonder degen begon hun opmerksamheid te trekken en niet eens een welwillende als die Delftse burger hier geen boodschap heeft moest hij zijn zweeks gaan en niet gestaag om ons ronddraaien spakt de onderscenciaal van de hertog van Lüneburg tot een daar hij dukken van zijn meester die er geen bezwaar van maakte om het willekeurig bevel onverweld aan zijn adres over te brengen maar Julian was een juiste mannik naag om voor de grofheid van een lakkei en de dreigende blikken van onbeschikte hoofdbeamten terug te gaan alleen verkreeg hij daardoor de zekerheid dat niemand van die allen hem zouden willen of kunnen dienen en zo posteerde hij zich dan maar voor het stillen en men zou haast gezicht hebben verlaten een kwartier van de stadhouder met het vaste voornemen om niet vandaar te wijken tot deze zelf zich zou vertonen dan wilde hij flux de gelegenheid aangrijpen om deze toe te spreken al zou hij zich daardoor ook aan het ergste bloot staan maar die voldoening was hem niet toegedacht een officier van de helper Dier straat naar buiten en voeg hij een vrijbars wat hij daar stond te wachten de mogelijke kans om zijn excelentie te zien en enige minuten gehoord te erlangen spakt Julian zacht en bescheiden in de hoop de krijgsman voor zijn zaak te winnen deze echter antwoorden kort af die kans is er niet hij kunt gerust aftrekken en hij zelf ging zijn zweers zonder verder naar Julian te luisteren die nog minder te moeten aanhouden daar kwam een man van zekere leeftijd in deftige burgerkleding te voorschijn uit de stadhouderlijke logies een bakpapieren en een portefeuille onder de arm houdernd het was meester Diedrich de boekhouder van Maurits belast met het optekenen en regelen ter financiële zaken van diensthuishouding deze ook vestigde een verwondere blik op Julian minst ongeduld en gemoetsbeweging zich maar altijd duidelijk op zijn gelaad aftekenden en voeg hem niet zonder enig wantrouwen wat er van zijn dienst was Julian gaf zijn verlangen te kennen met bijvoeging dat het genheid te zeggen had voor de prins zelf van het hoogste belang was te vernemen zou het geit mij dan niet kunnen mededelen vroeg de boekhouder met enige welwillendheid ik spreek zijn excelentie denkelijk vanavond vanavond is het al laat rip Julian luid en heftig en stampvoetend van onrust en ergernis wat ik heb aan te dienen moet de prins weten voordat hij zich naar het steekcel begeeft of er kan groot onhel uitvolgen maar de prins gaat niet naar het steekspel mijn goede vriend zijn excelentie is al in de vochten uit een haag vertrokken weest hij dat dan niet gaf de boekhouder ten antwoord en hij sloeg hem met verdubbelt wantrouwen gaden daar hij hem plotseling zag kleuren en verbleken en bijna wankeren op zijn voeten als waren hem een gevoelige sok toegebracht kon de zekerheid die hij verkreeg dat het gevaar over het hoofd van Maurits was heen getrokken zonder hem te treffen hem dus onthoeren of was er enig leedwezen onder gemengd dat hij zich nutteloos zoveel moeite en vernedering had getroost welicht lacht dat alles daaronder maar de hoofdoorzaak was deze dat hij als sprekende met de boekhouder enige edelieten uit het logisch van de keurvorst had zien komen en met deze ook de man die hij op aarde het meest vreesten het meest haten al had hij ook beloofd tegen die haat te strijden einde van het eerste deel van hoogstuk elf tweede deel van hoogstuk elf van de delse wonderdokter deze liep in volksopname behoortelde publieke domein opname door Anna Simon de delse wonderdokter door alg posbom Toussaint tweede deel van hoogstuk elf voor de baron de Giselle was hij zelf ook niet onopgemerkt gebleven dit beweeste haast waarmee deze zijn gezelschap verliet met de hand wenkende dat men zijn zweeg zouden gaan terwijl hij zich heen wende naar de zijde waar Julian nog met meester Dietrich stond te praten deze met zeker opzij het gadeslaande als om zich te overtuigen dat hier geen vergissing plaatsvond nu in zijn naarbijheid gekomen trat hij stout op Julian toe nam hem op van het hoofd tot de voeten met een honende blik en sprak toen luid en met gezag moet ik u hier aantreffen dat is wel onbeschaamd wat komt hij hier doen Julian had zich reeds enigszins hersteld van de eerste schok en hij dacht zich te bedwingen om wat er van toren en verontwaardiging in zijn binnenste gloeide niet te laten uitbarsten maar hij sprak toch fors en vier wat ik doen kom daarvan ben ik u geen rekeningschapsschuldig maar een dienicatuur wilde zeggen wat mij herwaarts voert zout hij het stof voor mij kninnen om mijn stilswijgen te kopen ellenige zwetsig hij spreekt zo overmoedig omdat hij meent dat ik onbekend ben met uw voornemens maar ongelukkig voor u weet ik wat hij in uw schild voert de print is reeds door mij van alles verwittigd wat is dat riep nu Julian met een kreed van verontwaardiging vermetelen avonturier durft hij de overmoed dus verdrijven dat hij uw kwaarde intentie toeticht aan mij ik die voornemens was u te sparen al moest ik maalrits waarschuwen gij gij zout nu de driestijd hebben de beschuldiging te keren tegen mij ik weet dat gij sinds lang geen andere hulpmiddelen hebt dan leugen en bedoog en dat onbeschaamdheid uw enig schild is antwoorden de baron met een laat dunke een schouder ophaan jammer voor u dat men u hier kent voor het geen gij zijt dat meer dan gij van uwzelf kunst zeggen keraai zich in de pauwe veren heeft gestoken weet Julian hem toe terwijl hij zich slechts dood uiterst zelf bedwang weer hield om op zijn snoede tegenpartij aan te vallen en het vuisterrecht toe te passen daar waar de stem van eeg en billijkheid niet meer werd verstaan dus je cel zelf had vermoedelijk zo'n aanval willen uitlocken toen hij de prikkelbare Julian hoonde en tergde maar nu hij tot zijn verbazing zag dat deze besloten scheen zich van gewelddadigheid te onthouden nam hij de heftige uitval in woorden tebaat om tot het doel te komen dat hij zich voorstelde al spreken de had hij een blik en een wenk gewisseld met diezelfde officier van de lijfwacht de Julian kortervoeren zo bars had afgewezen deze, reeds ongunstig gestemd aarzelde niet onverweld die wenk te volgen en was achter de baron aangetreden gereed om deze in geval van nood bij te staan maar ziende dat de aanval niet volgde want hield hij zelf zich wijselijk van gewelddadige tussenkomst dit maakte echter de rekening niet van de Giselle die op hoge, gebielende toon zeiden luidt een aand van straden gij kent mij in mijn rang en kwaliteit neem dit personaatje in hechtenis ik bevel het u in naam van de stadhouder ik zou u volgarne verplicht een baron maar verschoon mij, het gaat niet zonder dat hij mij een schriftelijke last toont die heb ik niet maar zijn excelentie gaf mij mondeling de oordag om deze gevaarlijke suppliant gevangen te doen nemen waar ik hem ook mocht aantreffen die mondelingenlast heb ik niet gekregen van zijn excelentie, meneer de baron en het consigne verbiedt mij die te veel vooron op het gezag van een vreemdeling zonder schriftelijk bevel waren deze man een van ons volk ik zou mij geen ogenblik bedenken want ik heb al lang een kwaad oog op hem en ik zou mij weten te verantwoorden bij mijn superjuren maar nu een welgekleed burger die je niet eigenlijk wan oordesticht al heeft hij uw eetelijkheid zowat gebrutaliseerd tegen deze heb ik geen recht en ik heb geen lust om mij wederrechtelijk iets van dienaard te onderstaan maar ik zeg u dat het de mysterieus en gevaarlijk persoonaatje is hij nam dus je cel nu met gedemde stem en de luitenant terzijdevoerende ik geef u mijn woord dat ik de gehele verantwoordelijkheid van die inhechtenisneeming op mij neem ik ben zeker dat zijn excelentie het mij dankelijk zal afnemen want hij moet papieren bij zich hebben die een schanderlijk komplot aan het licht zullen brengen hij is daar om boven geen deltsburgig hij is niets dan een uit het Vendel gejaagde luitenant die hieron zwerft met een troepje voorlopend soldiniers en de okazie zoekt om een boerstuk te volvoren waarom dan geen betere messures tegen hem genomen spakt de officieer schouder ophadend zoals de zaak nu staat valt er niets aan te doen dan nu te wenden tot de burgerlijker macht die ziet niet zo nou op de vormen als men haar een deliquent aanwijst en maar je ziet toch de field heeft de uitkomst van onze onderhandeling niet afgewacht daar loopt hij heen daar is hij de poort al door waarom moet ik dan die burgerlijker macht gaan zoeken voet de gissel gejaagd daar hij zag dat zijn prooi hem ging ontsnappen wel dat zal je nu licht vallen het wildt op vanzelf in de strik spakt de luitenant lachend en daarbuiten is zoveel gepeubel bijeen dat men er zonder fout de politie met haar dienaren moet aantreffen die geen bezwaarmaken op te pakken wat hem verdacht voorkomt de gissel wachten niet eens tot de luitenant uitgesproken had maar liep met gezwinde pas de binnenplaats over de poort door overtuigd dat het Julian niet gelukt zou zijn zich zo spoedig door de menigde heen te werken of men zou hem nog in het oog kunnen houden dat zou hem te eer gelukken dat Julian het niet eigenlijk op een lopen had gezet zoals de officieer meende hoewel hij te goed had gepen die de leidende partijten zullen zijn om zich niet af te wenden nu hij de zekerheid had dat blijven tot niets meer dienen kon dan om hemzelf in moeilijkheden te wikkelen de prins was aan het gevaar ontkomen waarschuwen is geen overbodig geworden en beschuldiging tegen zijn boerder inbrengen al waar hij niet vast besloten geweest zich daarvan te onthouden waardoor zou het leiden hij had geen bewijzen en aan zijn betichtingen zou niemand iets hechten de avonturier was geacrediteerd als baronder gissel hij, Julian van Echtmond, was niets dan een vagerbond een vogelvrije tegen wie men zich alles mocht veroorloven zo Julian als gewoonlijk aan zijn harttochterlijke drift aan zijn heftige verontwaardiging had toegegeven zou hij deze verstandige overwegingen niet hebben gemaakt maar zich blindelings in allerlei gevaaren hebben gestart om zijn toren en vraaklust te boeten nu hij in tegendeel zichzelf had beheerst beheelt hij zijn tegenwoordigheid van geest en kon rustig aftrekken terwijl zijn overwinning in deze zelfstrijd haar eigenaardige beloning met zich bracht de beambte van de stadhouders huis die een waardig en goeilijk man scheen was verschrikt teruggetreden bij de heftige wijze waarop de ontmoeting van de gissel en Julian zich aankondigde maar toch door zeker op belangstelling gedreven was hij op enige afstand blijven staan nieuwsgierig hoe een samenspreking zouden aflopen die zo onheus werd ingesteld voor hem ook was de gissel een bekend aanzienlijk persoon maar hij was te langer eens in het huisterlijk leven der sprints een ingewijd om niet te weten dat er soms vreemdelingen ten hoge werden ontvangen met een goed gelaad die men wand houden en die ten laatste bleken die verdenking ten volle verdient te hebben en hoewel hij niet dichtbij genoeg stond om de scherpe gezichten die zij al kan er met stijgende bitterheid toewirpen geregeld te kunnen volgen had hij er toch genoeg van gehoord om te begrijpen dat zo die deftige kleden burger schuld mocht hebben en niet betrouwbaar was die vreemde grote heer toch ook niet zwaanwit moest zijn daar die twee elkaar zo goed schenen te kennen en de eerste zich veroorloofde zo stout tegen de andere uit te vallen dienst strijd om zich te bedwingen was hem daarbij niet ontgaan hij deed hem reizen in zijn goed gevoelen en versteckte hem in het voornemen om het eind van dit alles achter wachten al achter de vreedzame man het voorzicht nodig de neutraliteit te bewaren eerst toen hij jullie aan rustig zag hingaan zonder dat er geweldade geden waren gepleegd voegte hij zich bij hem en sprak onder het voortgaan hij had iets aan de prins te zeggen vertrouw het mij toe ik beloof u dat ik het trouwelijk zal overbrengen dat schijnt nu al onnodig geworden sprak jullie aan mismoedig men is mij voorgekomen en het zal daarmee eindigen dat ik zwart worden gemaakt met de schuld van anderen als het er zo meegelegen is als hij u weet zuiveren biede ik mij aan om een goed woord voor u te doen bij de prins denkelijk zal zijn excelentie wel te bewegend zijn uw gehoor te schenken verrast en getroffen door dit bewijs van voorkomendheid en belangstelling dat hem daar zo ongewacht een deel viel te midden van een verraad en de miskenning waarin hij eens geen prijs gegeven vatten jullie aan met levendigheid zijn hand en die hartelijk drukkende sprak hij oh zog hij dat voor mij kost doen zou ik u innig dankbaar zijn maar eer hij uitgesproken had werd hij weer door twijfel en moedeloosheid bewangen en hij eindigde met een droeverzuchting nee beproef het liever niet het zou toch niet paten de prins moet preventies tegen mij hebben die zou de prins u kennen voeg mij Saadidrich wat verwonderd noem mij dan uw naam mijn naam staam al die jullie aan wat naam zal ik opgeven maar mij denkt dat er op dit punt geen twijfel mag bestaan viel Tridrich in hem gade slaande met een misnoegd hoofdschudden hij moet mij u echten waar een naam zeggen ik kan bij zijn excelentie niet met een vals rapport aankomen spreek dan voor jullie aan van echtmond pacht deze uit aarzelend met gesmoorde stem en gebogen hoofd ja maar hij moet mij niet laten liegen wilde meester Tridrich hem toevoegen door deze wijfeling opnieuw verdenking vattende toch hij kon zich niet meer doen verstaan jullie aan was Eilings weggelopen als vreesde hij nadere uitlegging te moeten geven nee het is toch niet richtig met hem spakt al goede Tridrich bij zichzelfen terwijl hij langzaam volgde en nog zag met welke ijver de Giselle hem tacht te in te halen zoals de laatste we had bereken viel het jullie aan niet licht om door de menig te heen te komen en hoe meer moeite hij zich daartoe gaf destel slechter werd hij beloond want zijn dringen en duwen werd niet in het goede opgenomen maar met duchtige repreziëns beantwoord stompen en stoten die begeleid werden door grove scheldwoorden de kale luidtenand met zijn degen omringt van zijn woestesoldeniers al gisteren de lieden schrik ingeboesend maar nu alleen en als deftig burger uitgedost zond hij met ieder ander gelijk en men was niet meer bang voor hem hey daar mooie en jonker was het nu moet je zijde laken aan vlade dat je de gouluit al dus tracteert moet alles voor jou uit de weg ofwel ruimbaan ruimbaan daar komt meestal driftkop aan werd er spottend gezongen terwijl men hem juist de weg versperden hoe is het seneur heet gebakerd men je dat we ook geen armen aan ons lijf hebben riepen weer anderen en zetten hem hun ellenboog in de zijde toch kom hij verder maar langzaam te langzaam helaas want opeens met haar verlak naast hem meer ruimte gemaakt dan met het mogelijk zou geacht hebben het volk weak snel en schuw ter zijde de onderschout van twee forse dinaren zijn een gerichtigheid vergezeld trat op jullie aan toe en gaf zijn volgeren een wenk deze te vatten terwijl hij sprak gij zij heb mij gevouwen op wind last voeg jullie aan hoewel het niet twijfel achter kon zijn wie hem deze slag toe bracht daar hij de baronder gissel achter de onderschout zag aankomen waarop gij niets meer te maken ik appreenderen u krachtens mijn aand waarvan wordt ik beticht van meer dan genoeg om het voor u raadzaam te maken niet tegen te spatteren tenzij er verlangt dat we geweldzillig gebruiken door zoek op staande voet zijn zakken vervolgde de ijverige dinar van temis tegen zijn handlangers terwijl de gissel een wenk gaf hij kan mortuig of andere bewijzen zijn er koolpabiliteit bij zich hebben aan dat bevel werd onmiddellijk en met meer ijver dan discreetie voldaan terwijl jullie aan zich zonder tegenstreven onderweerp wel bewust dat men niets verdacht zou verwinnen en in zijn hart segende hij nu die voorzorg van graswinkel waardoor die wicht gepapieren nu niet bij hem gevonden werden de gissel had het er zeker op aangelegd om ze te bewachtigen want even hard vochtig als vermetel schaamd hij zich niet naast de onderschouter blijven staan terwijl het onderzoek plaatsvond en stied een verwensing uit van de leurstelling toen men niets vond Asa, je comprend spak hij tot onderschout die hij terzijde nam Le Bozira Fepeau Neuve gisteren bij de spelen zag hij eruit als een verlopen officier nu heeft hij een burgerpak gestolen of geborgd en zo zijn de wichtige papieren die zijn schuldbewijzen nog met de oude plunje in zijn logisch gebleven de onderschout knipt met de ogen als iemand die wist wat hem te doen stond waar is je logisch vroeg hij zich tot jullie aankeerend die reedster weerzijde bij een arm gevat trillend van toren en ergonies bij het onrecht dat tegen hem werd gepleegd maar toch besloten leidt zijn mij te oefenen en zich niet met geweld te verzetten op die vraag bloedrood werd van schaamte en het hoofdboog of hij de genadeslag kreeg die enkele vraag herinnerde hem alles wat hij nodig had te vergeten om moet te behouden en wat hij moest verbergen om niet opeens door de menigte als misdaliger te worden uitgekreten ik heb geen vast logisch wacht hij uit met doffe wijfelende stem mooi zo sprak de onderschout dan zullen wij hierheen geven waar je voor vast kunt blijven hoe is je naam jullie aan en verder er is geen verder uw beroep ik heb er geen kostelijk geen naam geen beroep geen logisch waarom dus je zelf ik geloof dat jij de justitie een notabele dienst hebt bewezen met haar dit personage in handen te leveren dat was ook mijn bedoeling heran dus jezelf en wilde zich verwijderen maar hij vond geen uitweg of hij moest dicht langs jullie aan voorbij gaan hij kon zich af nog omwenden hij moest langzaam voorbij schuiven zodat deze in de gelegenheid was hem aan te zien oog in oog enige seconden slechts maar als een wereld van gedachten schoot hun beide door de ziel jullie aan huiverden terwijl zijn blik van diepe verontwaardiging gloeide door een uitdrukking van nameloes leiden verzacht de baron zucht de ogen neer en wende het hoofd om Arman dat wat jij doet tegen mij zou ik niet gedaan hebben tegen u sprak jullie aan met diep verwijt maar er was weemoed in de bitterheid gemengd de Giselle gaf geen antwoord hij haaste zich voor te komen en de schoutestinaren die de gevangenen in hun midden hielden wilden met hem voortgaan toen men een luide stem van onder de omstanders hoorde vragen heer onderschout is dat wel recht dat jij deze man gevankelijk wegleid op aanwijzing van een persoon die hier vreemdeling is en nog wel zijn weerpartij bovendien het is mijn recht ieder te apprehenderen die mij schuldig of verdacht voorkomt meester Dietrich antwoorden de onderschout en deze hier is mijn suspect uit meer dan één oorzaak toch zou ik u in dit particulier geval voorzichtigheid raden hervat een meester Dietrich vooruitredende en de onderschout terzijdenemende hebt hij hem wel eens gevraagd of hij ook porgen kan stellen die voor hem instaan nu ja die zou hij hebben weet meester Dietrich dat de baron maar zijn woord van eer erop gegeven heeft dat hij mondelingen order heeft van de prins om hem in een hechtenis te nemen waar hij hem ook aantreft wil jij nu bovenvraam zijn gij ik die hem niet kennen dat zou dolheid wezen hij nam de goeilijke maar schoonvallige man toch kunnen immers anderen wezen hij wel nu op uw verlangen zullen we het rond vragen dan kunt gegetuigen dat hij moderatie gebruiken en de stemverhefende vroeg hij in het ronde of de persoon van juliaan bij iemand van onstanders bekend was en of die voor hem wilde instaan ik werd een luid en bijkant juigend geroepen en een jongkman trat vooruit ik anthony van hoogenoek wil er voor instaan dat deze een straatief en een soldatenboef is gisteren bij de spelen heeft hij mij die gespe met vindedijse stentjes ontfremd die hij nu stoutelijk op zijn hoed draagt juliaan die een ogenblik door een straal van hoop verblijdt het hoofd had opgestoken liet het nu weer zinken onder een gloeiende bloos van schaamte hij nam zijn hoed af en weerp die zijn betichter voor de voeten maar als sprak zijn geweten hem vrij van zulke misdrijf het sprak sinds de laatste nacht van zwaarders schuld en hij had die stem te goed leren verstaan om niet in het genem nu overkwam iets anders te zien dan de hard vochtige mensenhand die onrecht tegen hem pleegte zo dan hebben wij geen andere getuigen is nodig sprak de onderschoud meester antonie hoogenoek is een wel eerlijk wel geboren portersoon bij ons alle bekend meester diderich zet jij daar nog wat tegen de boekhouder van mauritz schudde zwijgend en ontdaan het hoofd en zag juliaan aan met een blik waaruit zo diepe deernis sprak dat deze er moet uitnaam om tot hem te zeggen waardige heer gij ziet mij overkomt en dat ik mij in niets tegen de wettelijke macht verzetten oefen gij deze barmhardigheid aan mij dat gij alles wat gij gezien en gehoord hebt overbrengt daar waar het behoort al dat mij recht worden gedaan meester diderich knik de toestemmend en de onderschoud wenkte zijn dinaren dat zij hun gevangenen haastelijk zouden wegleiden het ging geschieden dus haren die reed het harenhoud van het standje zag een gaan zonder mededogen en spoede zich voort om de gemaskerde optocht te zien aftrekken einde van het tweede deel van hoogstuk 11