 Sağlam qoş gördüyük təyərdik izləyicilər, əl vaxtın səra nasıl xeyr olsun. Bugün Azar-ı Qaycani resul qəsi de Avropa Bili yarasındaki nasibətlər haqqında danışacaq. Bu məsələyə, əlaqələrə həm siyasi həm də iqsadi aspektdən dəyələndirməyə çalışacaq. Çox təyərdə qonallarımız var. Mən nəsaq tərəqdə siyasi məsələri üzrə eksperd Nazib Cəfərsoy, Nazibət qoş gördüyük. Və sol tərəqdə ilham suyumlu ilham bəyi iqsadi məsələr özləyə eksperdir ilə bu sahənin mütəqəssidir. Bəkə, siyasi məsələri nə başlayan, həşi iqsadət nə başladığı üçün. Nazib bəyi, deməni Avropa və Bili və Azərbaycan arasında əlaqələr təbii ki, bütün bunların iqsadi salatlara dəstəyi, şəhqərd dəhizini, nəgidət dəhizinin yaradılması və infrastrukturun inkişafına nezə təsir etmişdir? Əslində bu iqsadi sualdı. Amma təbii ki, məsələrin siyasi yöndəri var. Bizim təbii ki, və deşimizin əvvəndə müəyyən qadırlar da var. Onlar da iqsadi sualdan sonra təqim edəcik izləyicilərimiz. Amma çox istəyədik ki, iqsadi sualdan başlayan. Azərbaycandan Avrupa birliği arasında ki, münasibətlərin əsində həm tarixi, həm də muasib mənada girmətləndirə bilərik. Bu tarixi mənada girmətləndirəndə burada iki müstəb ortaya çıxın. Bir, Avropa birliğinə üzüv dəvlətlərin Azərbaycandan münasibətdir. Mövzumuz deyil, amma qısaca bir cümlərinin ufa deliyim. Bir, də Avropa birliğinin birlik olarək Azərbaycandan münasibətlərin. Avrupa birliği üzüvlərin Azərbaycandan münasibətlərin də Azərbaycandan münasibətlərin Azərbaycandan münasibətlərin. Azərbaycandan əvvələr İngiltərinə münasibətlərin, sonra Birevzikdən sonra ayrıldı. Almanya, Azərbaycandan Fransa münasibətlərin, Azərbaycandan İtalyan münasibətlərin. Biz bilirik ki, Azərbaycandan bu ölkələrlərin içtərəfli münasibətləri var. Son dövürlər bunlar da şakələniplər, mazaristan, Sloveniya, Qusani enerji mərkəzin deyəni ki, ona da yer gələndə də enerji iş. Bu, içilin münasibətləri. Bir də var, Azərbaycandan Avropa birliğinin birliy olarək münasibətlərin. Bu birliğinin münasibətlərin, Azərbaycandan müstəqilliyindən sonra münasibətlər sistemidir. Və 91. dəni itibarərin o zaman hələ Avropa iqsa teşkilatiydi, iqsa ekonomik topluluğuydu, o şəkildə idi. Və o dövürlərdə Azərbaycandan Avropa birliği münasibətlərin də daha çox putin edəsirəcə, Avropa birliği Azərbaycanı sizin də sualda ifadələniz, bu infrastrukturlığa, həm siyasi olaraq qarşıqlı tanıma, qarşıqlı bildirini, həm diplomatik mənada tanımadan sövpək kədir, həm də praktik mənada qarşıqlı olaraq tərqfələrin birbini tanıma prosesidir. O prosesin içərisində Avropa birliğinin bizə münasibəti, ya da o da manki adına Avropa iqsadi topluluğunun, bizə münasibəti ayet deyilirdi, bizə münasibəti o zaman bizə yeni müstələli devlət kimi dəstəh vermət fonunda bilir. Bunun üçün də müxtəlif lahiyələr cündəmə gəlir. Məsələn, ən məşğurlardan 1.992. dən etibaren MDB ölkələrində texniki dəstəyi anlamına gələn taciz programı idi. Yenə inofen programı var, ondan sonra başqa ekobrogramlar var. Bu programların dəmal mahiyəti Azərbaycan, ümum mənada MDB spesifik olaraq da Azərbaycanın texniki struktural mənada dəstəhləməsi prosesidir. Amma Azərbaycanın ən Avrupa Birli arasındaki münasibətlərinə artıq daha ünustusial səviyyə gitməsi 1996. dən etibaren başlıyor. İki ölkə arasında, iki tərəflər arasında tərəftəki qarqında əmək, tərəftəlişi qarqında sağz iş. Bundan başlayır, bu müqavilə 1999. dən etibaren yeni bir müvqeyi qazanı 1998. də Avrupa Birli kardinatür TNL-i daha sonra 2000. də burada bir xususun limayəndə, 2003. dən etibaren Azərbaycanda limayəndəliyi açılır və bütün bunlar Azərbaycandan Avrupa Birli arasındaki münasibətlərin xormulaşmasına kelimət edir. 2004. dən etibaren insan, artıq Avrupa bir qonşulluq siyasətində Cenab-u Qafqaz ölçələrinə və bu mənə Azərbaycanada münasibət yeni bir müsət qazanır. Bu 2006-dan etibaren artıq qonşulluq siyasətində müxtələk istiqamətləri var. Ona da yeri gəldik ki, müdaxil eləyərik, ifadəl eləyərik. Artıq müxtəl istiqamətlərdə münasibətlər olur. Bunun siyasi istiqamətləri var, texniki istiqamətləri var. Ondan sonra qam verici ilə bağlı istiqamətləri var. Və iqtisadi istiqamətləri var. Və iqtisadi istiqamətləri var. İqtisadi istiqamətlərinə davam ediyək ölmətləri qan bəylə. Demək ki, nazım bəlxili məqamlara aydın istətirdim. Əlmətlə, bizim Azarbaycanın Avrupa birliğindən əməktaşdırı bilməni olaraq Avrupa birliğini ən yaxın partiləş bir qəbulləməsi. Yəxil, bu cəndən bağlı deyədə. Onun əsası qoydub 1928-i girmizirlərdə ki, bizim öyündəyimiz, çövəndəyimiz daha çox Azarbaycan Demokratik Cumhuriyyatında önlə. O dönəmdə, çətin geosesi dönəmdə, o vaxt ki, Cumhuriyyatın rəhbəliyi təbii ki, başta məhələm rəsul zədə olmalı, məlum bəli topçı başı olmalı, onlar da o zaman ki, qərarları təbii ki, priyardiyyət istiqamət olaraq, həm bir iqtisadi, həm bir siyasi baxımdan ə yaxşı əməktaş partiləri onlar qərbi, təbii ki, Avrupa'na sətmişdər. Və təbii ki, o dəsləyədə ilçin olaraq, o dövürdə, Avrupa'dan o dəsləyədə təbii ki, etərəcə görmüşdər. Və təbii ki, Azarbaycan yenidən 1991-ci də yenidən müstəqildi, yenilən yenidən sonra da, elə o dönəmdə həmən o bəya namədə də, Azarbaycanın Avruatlətlik məçala integrasiya olunması və qərtmələn əməktaşdırı, o altın zara qeyd olunmuş priyardiyyət istiqamətlərdən biridir. Bu gün Nazım Bəqidləli, bu gün real qəziyyətlədiyim. Mən bir kini statistikanslədiyim, mən bura gəlmələ də göz gəldirdim. Son 4 daida, içimizki 23-ci 4 daida, Azarbaycan xarici ixras patensalının təqri bəl 70 fayda yaxının qərbəri şələrinə demək olub. Onun cəmi 3 tam onda 5 fayzi əmdi böreçilə yenədə. Həmən o... Sövhbət Azarbaycanın qarbu hidro gün? Təksə qarbu hidro gün. Ümü? Ümü? Yəni, əxras çıqlərsin, amma neft təşkiləyir? Həmən o əxrasın da böreç bir istəsin, 90 fəm onda 5 fayzi təqriban təşkiləyir. Neft və qas sektorundan bağlı istisaq və yaxud meyəm, əmtələr və yaxud digər, əməli sahələr. Təbək ki, o bir başlı mövzik çürifət bəyik ki, bizim əxrasın yalnız neftdən, təbi sərvətlərdən asıl olmal deyir. Bəm onun bir də ümümüz doktoruna bakmışam, çox təəsir ki, intilikdə olayın üçünü əmtəyəxrası demir olasın, o da yoxsələsindir. Amma nədəm olmalıdır? Bəzəm bu qədər, xüsuslə, neft, artıq neftən cələn cələrlərin başlayan dövürdən bəri çək bir böyük bir etraf çəşib. Amma nədəm bizim əxras, nə qabər qabər yətdir, əxras, neftən çanar digər istisaqımız olmalıdır. Bu çox böyük yalnızdır və öz nətizələrin hesab edəm ki, bir etraf 2015-ci də devalbasi də göstərdir. Amma yenidən, əlbətlə ki, bəm bunların qasılma səsəbə edirəm. Nədə? Çünki ölçədə milli barütağın arxasında ciddi dəyər olmalıdır, ciddi istisaq olmalıdır. Və də qabrətli istisaq olmalıdır. Nəyə ki, yalnız biz nefsak ağzının əxracına məşğol olmalı yox. Bak, mən mən məhzab edərəm ki, burada ciddi dəyədə istisaq olmalıdır. Bu gün, təksə bir başqa də misal edəyim. Bizim, də məhz ki, xarici tizaret dövrəyəsində Azərbaycanın 13 ən tüq, ən, də mələli üst vədə sırada duran 13 ölçə var ki, Azərbaycanın xarici tizaret dövrəyəsi həcmcə daha çox. Hiç 13 ölçənin ən azı məhzədiyim. Orada Rusya, Tişi, Hindistan olabilər qalan onu, də bələşin qərbə ölçədik. Yəni, bu fakt olun göstərək ki, Azərbaycanın sünnə, həm iqsadim baxımdan daha çıx əməhdə açdıq, təbiiç qərmələndik, qərbə cələlikdiyim. Gəl, diğer şəhbə də Avrop ölkələrdir. Yəni, həm ənəkəl demək. Təbiiç Avrop ölkələrdir. Əsləz Avrop ölkələrdir. Yəni, təbiiç burada məh əzirayədə bəl məh Türkələrdə orada var. Ama əsasən, təbiiç Avrop ölkələrdir, kursilədədir. Burada da İtalyanın böyük çəkisi var. Yəni, səfirəm tədəşmək istəyir, amma ənim. Son dövrələ qədər İtalyan bizim tizar, birinci tizar paktorumuz ol. Yəni, bu cündələdir. Əbətə, oradan daha çox yəni, neft iqrası, əsas deməlik o faizi təşkildir. Amma mən yəni dədiyərim ki, daha iqşolara ki, biz neft iqrası bir tüçənəm təbiiç təbii sələtlərdə. Amma bu fırsatdan istifadə edip, biz digər elektronik misalədə, digər interaktor üçünə, demək ki, əmtə və digər istisal formaların biz artıq çoğtanı məhələtəşməliyik. O sade önət ışıqma yəni. Nəcə olabilək ki, birisi təksə bir misalsun, Karyan bir şiçəti, Almanə bir şiçəti şiçətinin illiş dövrəsi, misal Azərbaycadan birə digər bir çox ölçələrdən ümü dəxil məhələt sunulam, nəcədə bilək ki? Tövbəd, aftama bir dəyirmadan gəlirəm. Yəni, təksət elektronik misalədə, digər. Bu cünd daha çox, dimək ki, elektronik misaləsində daha digət izəl biləndi sahələr var ki, məhəl yəni digər. Yə, məhəl. Yəni, dimək ki, Azərbaycadan artıq onun əsasını çox daq qoymalıydın. Doğru. Yəni, biz ne vaxtsı, biz isək, iqsadətin şakələm məhəsi o vaxtsı yəni, buza düşür ki, hansısa bir ciddi bank-məhələsi sektorunda katakrizmdə baş verir, bəsək, 2011-ci ildə, dəxal üç dört dən fərman oldu, iqsadətin şakələm məhəsi inan bağlı fərmanlar. Niye o cündə yadaşı məhələcək? Nifdən gələn cəldirən o, piç dövründə ondan öncə artıq, iqsadətin şakələm məhəsi inan bağlı. Daha rasyonal, rejonal, bizdəq, milli ənələləri əsaslanan, diməli iqsadi, diməli sahilər yaradın bağlı. Həbi ki, rəqabət məhələtdir. Yoxsaydı bədən, bir ses faxumunda bilməlikdə. Bu da, ölçənin ilmətlə, iqsadi, əmək taşlarına, bu tövbətə iqsadi inşafına çox ciddi şəkələm məhəfi. Teşekkür edin, həmbəy. Dəvdizləyicilər, qısa bir video suiyyətimiz var. Yəni, Azarbaycanda Avropa Birliği arasındaki münasibətlərə, vətəndaşlar münasibətliyicədir. Bu haqda bir suiyyətimizi izləyək, sonra suiyyətlərimizi davibləyək. Sizcə Avropa itifagıyla, Azarbaycanın iqsadi, əmək taşları vacibdirmi? Çox vacibdir. Nə qədər? En qədər. Avropya bütün dövlətlər mələyilir, yaxınlaşma. Ona görə də, Azarbaycanda əgər özünün daxılı iştərinə bir təsiri yoxca Avropayının söydələşmək, tanışmaq, bunun yola gəlmək pisldir. Yəni, pisləyəsə bələm bələm. Azarbaycanda Avropan on ölkəsində, yaxın qələşdə yaxınki, 12-13 ölkəyədə gaz nifh verməl deyib. Bələm bələm bələm bələm bələm bələm bələm. Son illərdə, Azarbaycanda bir şəxtən cikətaxlarını, qazda taxlarını ismara verilməsi, qələşdə Avropan haraca bir 15 ölkəsində gazdan təminələməliyik. Bu birinci növbədə Azarbaycanda bünyədə təntdirir. Avropada 40-40 ölkə var. 40-40 ölkənin paketləmi olaraq ki, 15 ölkəsində gazdan təminələm, məhid nəftə təminələmək, böyük bir rəvəmdir. Çünki Azarbaycanda bələ bakandır, dünə xərtətində keçib bir ölkədir. Anca onun apşəronu yarımadısını götürəndə, vaxtlə yüc elə ərzində Azarbaycanda növbədə təminəliyikdir. Yüc elə ərzində Azarbaycanda nədə birinci növbədə təminələyikdir. Yüc elə nəftə etiyatlarımız çoxdur. Təxmin əsləbumlara yürə 2 milyar ton nəftə etiyatımız, 3 milyar trilyon kubummetridə gaz etiyatımız var. Yələ bu, çəşf olunan etiyatı. Gələcə etiyatlarımız daha çoxdur. Yaxın gələkdə bu da Azarbaycanda əksidətində həm böyük gələyətirməldir. Həm də Azarbaycanda dünət səbiyəsində tandır. Bilirsiniz, dünya inkişanf eləyir. Bu də qeyqə internet əsirədi filan. Biz Avropadan anca ən yaxşı şeyləri götürməliyik. Təbii ki, Avropanın elə məsəlçən onların adət ənənələr var ki, bizim məyarlarımızın tam əksidi və çox təhsif ki, gənçlərimiz bəzən Avropiya meyillənirlər. Və bugün Avropiya nəqidə gənçlər yedir. Onlar təhcə xunmağa getmirlər. Həm də məsələ, Azarbaycanda onların fikirincədə təhəbirinci. Onlar üçün birə sıxıcıdır. Məsəl, biz yaşda insanlar onları anlayırıq ki, yəni, əksidiyyətlə bağlısı sual veririniz elbət də Avropaya vacibdir. Anca gənçlərin çoxsu bir az macara axtarırlar və o baxımdan onlar Avropaya meyillənirlər. Amma düşünürəm ki, hər halda Azərbaycan müstəqil ölkədi, 91. ildən bura, yəni 30 ildən yoxarıdı və ona görə də elbət də bu də qeyqə Azərbaycan 44 günlə müharibədən çıxıbdı, torpaqlarımızı işxaldan azad eləyibdir. Bizim şəhətlərimiz, qazilərimiz var və o baxımdan elbət də mütəq bizim Azərbaycan süverin resulqa olaraq mütəq Avropada tanınmalıdır. Yenə də deyirəm, yəni, yaxşı cəhətləri götürmək şəhətdir elə. Rusiya Ukrayna müharibəsi başlayanların Azərbaycanın enerji resurslarına Avropa ölkələndə mara qartıb. Xəzərin enerji resurslarının Avropa bazarına çıxarılmasına ölkəmizə xeyri olacağına inanırsız? Və əli, çünki Alber genişlənirdə. Ona görə bütün o Avropa dövlətlərlə və yaxud da ki ondan başqa əli olasın, Asya dövlətlərlə məyəl eliyirsə hər bizim qazımızda neftimizi alırlarsa hərbət də xeyri olur. Alış veriş sahəmiz genişlənirdə. Hər dövlət siyir, ona hər dövlətə xeyri verir. Millət olaraq bizə xeyri olabilər. Məsələn, mən onun üçün mübiq xeyri olabilər ki, məsələn, mən o məşhiddə aldığım stipendiyam qeyməti qalxabilər, dəyəri qalxabilər. Məsələn, validinlərimin təqaütlər qalxabilər, nənərimin təqaütlər qalxabilər. Məsələn, qardaşımın aldığı stipendiyə qalxabilər. Bize bu üçün mübiq xeyri olabilərdir. Bəri üçün mübiq çeyri olabilər, bu çimi tələblər olabilər, məsələn, qalxabilər bunlar, amsı. Və bunlar da bizim üçün təbiçdə xeyridır, yəni. Yəni, gəlincətli laf çox xeyri olacaq. Nicə xeyri olacaq da? Mağaslar artıza yəni ki. Nəha sonra? Daha sonra azərbaydan işraf eləyəcək. Daha da gözələs üzək. Yerim, əmərdə məh olacaq. Hə, təşəkürür. Yəni, düzgün istifada olunsa, düzgün əlaqələr qurulsaq, bəki bütün ölçə qeyri var. Düzgün qurulsaq. Madirə sustar, düzgün qurulsaq? Madirə sustarın daşınması, iğrazı, bu təki iğraz olunur ki, itxaldır. Aşkı ölçələrdən. Yəni, nörvəslən azərbaycanı götürəndə, nörvəslən azərbaycan, azərbaycan işraflar olardan çox çox. Bir tək günək nəvəslərin resursun götürsün, nörvəslən daha üstündür. Azərbaycan. Biz ammız deri ki, azərbaycan, 11 ilə gülün quruşaqından 9 azərbaycanları. Gözü biri sustun. Gözü maraqda uğrur, turizm, sonra təbiq, qazındılar. Adı götürək, dağılardan xan, bulaqlardan xan sular. Bəki, maraqda. Bu, qarşılıqlıdır. Bu, ipək yolunu yatsılır ki. Çinlən, Avropya. Məsələn, o vaxtı, o vaxtı deyəndə, yəni, bərkədə, nətəmin elə, bizim ata babalarımız tuşlar, nəvru opiyosu tutulur. Bu, qarşılıqlıqlıq maraqda. Avropiyna bizim bəlcanın maraqları həmişə qarşılıqlıq olundur. Yəni, bundan dürcən istifadə olunsa, yəgin ki, ölcəmizə, bəl qeyri. Mütlək qeyri var. Çünki, bizim hələ asrın, çıxınəblarında dağ elərimiz var, Zeyr-Azibə eləzər bəlcan cəmiyyət etməyik üçün. Hamısı, qarşıda, Yenipkəlbə, Fransiyaliqlıqlar, əlaqələr qurublar, Aqoxluq, sonra, bir çox da, dağ elərimiz çox. Yəni, qarşılıqlıq, əlaqələr həmişə, bütün ölçələrin həyirini həmin. O zümrədən bizim ölçələrin. Qidim, bəri, xalitinin efsənətini işitəmişəm, ahadırda təqaətləyən, üslət təqaət alıram iki mümranat. Orada, sən qəçəl da bağ ev almışam, o vaxt ayrı bəri idarədən, indi orda eftikmişəm, indi nəbələm, nəbələm, nəbəl dəncələrəm, şirələ, hər şəbaikədə var. Olun böyük gəlir, gəlir. Dün, hər qerdə tülişlər gedir, palklar saldır, sosial təminat üksəlir. Bunun hamcə, aqaca maqtımızı fiyyərimək. Dün sosial təminat üksələr dəkən, nəyə nəzələr? Pençlər artılır, maşlar qalqır, bəli artılır. İndi dövlətin nə imkanı var, indi qara baxı, hər hazırda alınıyıq, oraya da məyəm pullar gedir, onunla birlikliyəni cəmatı məyəm, faizlər də cəmatı gəlir. Həmin pulları. Programımız daha mı bilir, deyərdizləyicilər. Bir daha yeni izləyənlər nəzələr şartdıram ki, programımızın qonalları şəhsi, eksperd, nəzəm cəfər soyu və qisadi məsələr özlə, eksperd ilham şeyindir. Nazım bəy, keçək bəyələri əsində keçid etmişdiriz qonşulux siyasətindən bağlı. Yəni, Avropa qonşulux siyasət sazişinin əsində azərbaycan və Avropa birlik arasındaki münasibətlərin şafmına nəkin fəesələr var, elbətdir. Burada risklərdə var, burada üstünlüklərdə var. Mən istəyərdim, onun bir siyasi yönləsizdən işidir. Avropa qonşulux siyasətini əsində Avropanın öz qonşuları nə münasibətlərin birlik olaraq tənzimləməsi istiqamətində atılmış adamlardan birlidir. Və xüsusən 2006-in cirdə gündəmə gələn bu məsələli, 2004-dən müzakirləri başlayıq, 2006-dən və ürmün mənada Avropa birlikinin həm şəktə, həm qəbtə, həm də aralıq dənizi co-rafiyasında ki, təxmin əsələrim ki, 16 ölkə inə tənzimləməsi üzəmə, qurulur. Və burdara Azarbaycan da Dənibu Qafqaz ölkəsi və Avropa birlikinin qonşul ölkə, qonşul bölcədə yerləşən ölkə kimi mühüm həmiət kəspəyildi və düzdə Azarbaycan kiti ölkədir. Yəni, yerləşti co-rafiya ciddi co-siyasi baxımdan, Rusya, İran, Türkiyə, xuzağında yerləşən ölkədir. Enerji-karidorlarının yeridir və ən önemli kodrat maddələrinin yerləşdiyi bölcədir. Bu da təbii ki, Azarbaycan Rəzərvəl İlhan bəyindiriyi şaqələndirmənin enerji resurslarının şaqələndirməsi istiqamətində Avropa birliğinin maraqlı oldu məqamlardan bilir. Dolayısından Avropa qonşululq siyasəti bu mahtivlərləmin co-siyasi və co-siyasi mahtivlərləyən formalaşan bir de Avropa birliği eyni zamanda bir mədəniyyət projesidir, co-mədəni mahtiv olan bir şeydir təhəkəstin mahtiv olan bir şeydir. Bu üçü şeydə Avropa birliğini Azarbaycan'a Cənubu Qafqazı digətini artırırdı. Çünki o insanakları, demokrata dəyərlərinin Cənubu Qafqazda yerləşməsi bir arada yaşama mədəniyyəti vilar və diğer tən də bu Qaraba konflikti, xüsusən Qafqazda həm bu var, Afqazya, Asiyat, Cənubu Asiyat məsələrləri. Bütün bunların fonunda bu co-rafiya Avropa birliğinin müxtəlif aspeklərdən digət göstərdik, digət ayırdığı yerlərdən biriydi Azarbaycan enerjiya sahib olması da bu digəti xüsusun ən artırırdı. Bu mənada Avropa qonşuluq siyaseti bölgeye maraq ortaya boyurdu. Amma hər qonşuluq siyasetinin pozitif və negativ tərəfləri var. Pozitif tərəflərin olan ibarətidir ki, Avropa birliğindəki co-sadi, co-siyasi, co-mədəni və təhlikəstik mənə aslıq ki, müsbət təcrübənin ki, Avropa birliğində artı muharibədən sonra çox çiddi bir alıyaşama mədəniyyəti, çox çiddi rəfa seviyesinin ortaya çıxması, mədəni haqlar, demokrata-insan haqlar, siyasa sistemlərinə bağlıq. Bütün bunların hamısının fonunda Avropa birliğinin o təcrübəsinin bizi axtanılması üçün qonşuluq siyaseti bin əməktaşlıq plakformasi forması yaradı siyasi mədəni çəlçivəsini və təhşəstik artıq tüktasının qurulmasına xilmətəyir. Bu mənədə musibət. Ancaq diyər tərəfdən, qonşuluq siyaseti, Avropa birliğinin özünün ki, o siyasi maraqlarının burada təmlidirməsi baxımdan önəmdir. Dolayısıyla maraqların maksimizə edirməsi var. Burada maraq toq kuşması, mənfət toq kuşması meydana gəlir. Təbii ki, bu mənfət toq kuşmalar bir-bir dəki Avropa birliğinin özünbə bu qonşuluq siyasetini formalaşdıran ölkələr var. Böyük ölkələr. Qususən Almanya, Fransa, Odaverdə, İngiltərə və İtalya. Qususən bunlar ölkələr. Bunlar içerisində məc ölkələr var ki, bunların milli maraqları və ya bunların qərar verimə proseslərinə, xarici siyasetini, yün verin, bəzi o aktörlər, azərbaycanın maraqlarına uygun olmayan davranışlar içerisindir. Fransa da çox ciddi bir əlməl lobbisi var. Onun üzerindən Avropa birliği və onun qonşuluq siyasetini üzərində məyən rezervləri, məyən məqamları var. Yada Avropa birliğinin qonşuluq siyasetini məsələn, ən əhmiyyətini müzakəlim özlərdən biri ərazı bitəvliliyəm, ərazı bitəvliliyəm, azərbaycanın beləxal sənətləri səsində tanıması məsəlidir. Burda o Avropa birliğinin o qonşuluq siyasetini təsdül göstərən Avropa birliği daxilindəki müxtəlif bürokratik aparatları, müxtəlif lobbilerin və ya müxtəlif devlətlərin öz müxtəlif Avropa qonşuluq siyasetinin bir öz sürü praditi və ya istiqamətdə kimi bizi əntəqirəlmə durumu var, bu negativ təlifi də, bunda zaman-zaman bizim qarşımıza çıxdı. Çox təşəkdir. Rəməm bir başa istiadi məsələrdən bağlı size sual vermək isteyirəm. Yəni, biz yaxşata birikik 2006-cu iblidə Avropa bir diyarasında enerji sayesində strateji tərəxtdaşlı üzrə biz anlaşmaməm memarandumu imzalandır. Bak, çox marağlı. Avropa zaman-zaman enerji təliqəsliyə məsələrinən bağlı bir reyzen təbliş alıq. Bak, siz necə düşünürsünüz? 2006-cu iblid bu anlaşmaməm memarandumunun sənədin bu təliqəsizlik məsələrin güzdəndirilməsində ansur olalarlar. Dəvələşək. Təşək görürəm, deyədə. Fədbək, sual sual haqqıda aldım. Bu, təbəki ki, qarşıqlı olaraq həm-i Avropa bildiğinin maraqlarına xidmət ediyən bir bir əmək taşıda platforması həm də işinə bədə Azərbaycanım bu şeydə bizim. Burada həm iqsadi mənfəq bakımından, maraqlar bakımından çox önəmlidir, çünki bizə bu bazarlar lazım, bir qədədə baxalım təbəki ki, Azərbaycan maraqları baxımından və stabil. Bu, təbəki ki, bu baxımdan əmək taşıdığım çifakıda önəm var. İçincisi, həm də Avropa bildiğinin mənafi ilə qidmət ediyən, üçünki Avropa bildiyi uzun müddətlətdir, səhsul qas, enerji təmlətməm bir səsin Rusya vasitəsil həll ediyir. Amma bu onların hətələmdir. Bu onlar bədə götürən də, zoran o əmək taşıdığı platvurmasına üç tutublar. Amma tarixən, qəriblə Rusya'nın arasında çox ciddi siyasi fikirlər fəkin eləyibən. O baxımdan, istəyələsək ki, sonu zamanlar xüsuslə Rusya'nın quraniya olan o açıq işxalası üzümündən sonra Avropa bildiyəndə, o çabarışları olsun ki, Rusya'nın qalısından Rusya'dan enerji asılıqını sonq olsun. Bu zaman, elbət də Avropa bildiyi üçün də ən uygun həmi məsafə də böyük faktördür, yaxanlıq baxımdan, zorafı baxımdan həm də ki, Avropa özlün də çədibi qafqaz ölçələr ilan bağlı özlüksi siyasi istəyələri var. Yəni, bu ölçəli bir listə məsliyyirlər, onlar yolda bütün sabalar onun üzərində kurulab. Yəni, sabir eləm ki, bu mənada bu əməktaşlıq enerji istələrisində ki, əməktaşlıq son də rəcə önəmindir. Azərbaycan vətə anlaşların maraqlara baxımdan. Yəricəm şan 2006-ci də imzalanmış bu, imzalanmış bu bəyəmləmdən sonra, 2011-ci də artıq canıq qaz elizəyindən bağlı artıq bir dişəyə əməktaşlıq on sənədiyimiz alalım və yenidən 2002-ci də, 11 ayında dəmək yenidən enerji sahəsində Azərbaycan qərb Avrupa arasında əməktaşlıq sahəsində yenidən baxalın. Yəni, bütün bunlarla bizə nə verir? Avrupa, qabisəsindən bir də prezidentin çox ölmətli xanımla onun veriliyə, yadumla çox fikirlərə məndi qətəzi artıq məxsirəm onun qeydələmişdi ki, biz Azərbaycanla Avrupa elə gələn qazın həzmliyi də mələyə nöbbəti ilə xalazıda 8 milyar korbuldu ilə nöbbəti ilə 10 milyarda çox yaxın ilərdə artıq 20 milyarda qubmi etlə çatdırmaq niyyətini Burda potensiyal var mı? Burda potensiyal bir sardada Azərbaycan özün də həllə çəyə qaz potensiyalları var amma həm də burada Azərbaycan çox transit bir çox üç dünyaya var Nazim bəlindədi, Azərbaycanın yerləştiği coğrafi məkam ona əlavə siyasi tündilərlə veririz məsə coğrafi məkam Çünki buradan laqlı ta qədəmdən o ipəyolunu kəsməsi və əlvəşli məsəfə baxmından da əlvəşli əlvəşi əlvəsi Patensiyalları istiqamət də Patensiyal bir sünə də məsəlçün qazakistan neftinin Avrupaqya çıxarılması Tüşməlistan artı qazının Azərbaycan üzərlindən Avrupaqya nəqlə edilməsi məsələlər gündən dədi məsələ deyəm ki, bizlə transit sahasında çox ciddi əsas oyuncuların oyuncularına bir yox və əsas oyuncuyla Azərbaycan da əsa belə işe Azərbaycan elə bu şəhq qərp nəqliyyat dəlizində ki ən əsas oyunçulması Azərbaycan siyasi, həm də iksadın maraqların baxmından çifahət qədər ona məni bir sünirlərlə kətirir. Burda əslə də bir sünələləyir Həm də qərbin ələli standartları var da qərbin standartlar mət iksadın maraqlarına yanaşır, siyasi maraqlarına yanaşır, onlar da insan haqlar və demokratiyanda bərqara olması o ölkədə ula çox çiddiş şəhqdərdən birisidir. Məsələn, bizim vətəndas şəmiyyat olaraq həm də maraqımızda odur ki, Azərbaycan, Avrupa yana həm iksadı, həm siyasi yəmək taşlıq gürləndirsin və təvək ki, onun cəsində insan haqları və o üçün də dədiyimiz kimi demokratiya, azad seçkidər həsində də əlbət Azərbaycanı da önəmliyir əlləşdərmən hesab iləm olacaq təbək ki, təkəsə bu qəribdən asılı Azərbaycan semətindən asılı, amma hərada böyük təşan olacaq. Çox teşekküləylə, həm də təbii ki, bu Avrupa birli ilə iksadiyalar qələrdən danışar kən ilk növbədə ağla gələn elə taqvət anaqla hərədi cəndi qətli cəndi qətli taqvət anaqla hərədi bu avru menisdi, əlbə azı çəriqdə nazı meysin kimi zə işidək əslində, avdanın çəhtini səbəc üçüncüsü də bu da tras adratik əslində, bu, əlbəd, üçüncüsü də bu, əlbəd, bu, əlbəd, əlbəd, əlbəd, əsas prioritə istiqamətlərinən bir də enerji istiqamət idi, enerji idi və orada da məzərdət sula nəmək taşlıq prisifi azərbaycanın bir enerji qanun veridilinin yenidən tənzirmənməsi təşmirləşdirilməsi içindisi azərbaycan bəxəzər enerji imkanların tərkət şəkirdə qərbə çaxtırılması küsun Avrupa'ya çaxtırılması ondan sonra iqsadi və inşałfan bağlı, enerji tər investigateşti yin lə bağlı məgənd əlbünlarına atılması bundan bağlı cəniyyəti mogę elən existing celebration tenants təfindəş istiqamətində şəxfə Braun关 prisesləarin art Предə etürəringirdi 3 lağa actsubru 4 źə clearly bu, kafqas boruq hətndiydi laaetersi 2006- parentheses Şəhb düşü, təxminən 700 kilometrelik bir əraz kəyə sahibdi, ilik turma əvvəl təxminə 8 milyar qvadaq kub metri deyi qaz. Sonra bu genişlətlirmələr oldu, paralel qətlər çəkildə, bu Bakü Ceyhan'dan paralel çəkilən qətlər. Sonra buna genişlətlirmələr yaladələr bunun potensiyonu artırılması. Bugün gəldiğimiz nöqdədə onun artırsa 24 milyar qvadaq kub metri, potensiyonlar çıxarıldığını bilirik və hətta ətliyə coğlarsa əlada indesti sələrinə bunun 30 milyar qvadaq kub metri nə çıxarılması gelirik. O zaman, bir əz əvvəl dediniz sual çıxıl ortaya ki, yaxşı bəsq bunun potensiyal var mı? Potensiyallardan biri olacaq, şahdəniz iki yaratalı birisi. Şahdəniz bir əslim qabrisinləm bələ istimaraç olmuştu. Amma şahdəniz iki, ayrıca o birisi həm qazdı, həm nefdi. Amma ikincisi spesifik olarak qazdı və iki trilyon qub metrilik qaz potensiyalına sahibdi. Bizdə hansı reqanlərdən bəsdirilik hal hazırda. Ən sonra reqanlərdən, orda 11 milyarqdan biraq çoxduq qub metri, yəni iki trilyon, potensiyal zaten var. Rəzərdən dediyim isimi diğer başqa altıya maqsulərdə var. Bizdə azərbaycdan bu potensiyala artırabilir deyilcə son da artırabiləcək, son dövrün də belə bir mənzərə də ortaya çıxmaya başlayıb. Avropa qət, Rusya'dan alab bilmir qazı. Azərbaycda belə modullar istəyəm. Hindistan'da BP məsələn propörisə yaratıq ki, Ənlə bir faes başqa qaz, 49 Vazıqıs qazı yədə nefdi onun üzərmə şeydir. İndik, bunun başqa bir belə istəyəsi də budur. Qazak qazından tüşmə qazından azərbaycda qazından başqa belə bir şey var. Rusya qazı qəlbə satabilmirsə, o qazı bir istəsin azərbaycda qazı axtsana satmağa çalışır. Oradan gələn qazma, şallaha oradan. Biz bizim özümüzün qazımızı da bir də daha çifiyətli qazı da biz Avropa bilinə qazı çöndərəyə imkanı yardır. Bu da potensiyalın birə də artırmasına xilmət edir. Bu qafqaz, cərbı qafqaz, Buğruq hətdi azərbaycandan qazını cürtüstona və türkçüyə çaktıran bir qazdığı. 26-də ismana başlayıq, sonra cənişlik dediyim kimi. Sonra başlayıq, Tanaq bu türkçənin cürtüston sərədindən, binamistan sərədində gələr bütün türkçəni əhat edən şeydir. Bu da 1850 kilometridir. Bunun da iştəvə girməsi 2018 cirdə kesələcəm. Onun da potensiyalı 20-25 milyon milyar qubmətir olaraq ölçülür. Artı oda 2018-ci də başlayıq. Bir də var TAP. TAP da tərəzatlətdikdir. Bu da türkçədən, şuan Yunanistan'a kətən, Yunanistan, Albaniya, İtalyaya qədər uzanan bilqətdir. Bu da təxminən 9 kilometrə yaxındır. Bunun da potensiyalı var. Hamsı birbirinə yeri borular birbirinə birləşdirir. Bunlar potensiyal aşağıya, hamsına birbirinə bəyavrəndir. Birinci potensiyal olaraq harca 20-25 milyar qubmətir və daha sonra potensiyal artabilər. Bu TAPın bir başqa özəli var. Bu İtalyaya bir başa gəlir. Ondan başqa. Çeşdiyə ölkələrdən, Yunanistan, Albaniya bundan faydalanır. Bir də, məsələn, Yunanistan'dan, Bulgaristan'a kət bırakma imkanlar var. Ondan sonra, yenə Albaniya üzərindən bunu Adratikin sələddinə, və hərətdə Adratikin çiləsində 110 kilometridir, 10-80 kilometridir də Adratik derinizin içindən kəsərək, qədər taqa xarlatya qədər cədə biləzir bir potensiyal var. Enerji qənihaqları sələdində bundan biləzik. Azar oda quray yeni bir boyut daha işlədin. Diyi vaxtımız olsa deyilək, yaşıl enerji təhliyin. Çülək və günəş olaraq ki, bir sələrdən günəş bir bölcə deyil və burada bunun imkanları var. Və qusura xəzərdə və xəzər ətrafında çox ciddi çülək elektrik istansiyaların inşaq vətilməsini özələtdirur. Bunlarla bir də düşününcün mən, bunlar, məsələn, qərarın şeyləri vardı ki, bu da potensiyal varəcədər. O zaman, 25-30 çülək yaraqada qədər enerji yaraqda bilər. Bu dən ədəməkdiyi, məsəl, 26-an bir də bu üç-dört sələdindir. İki çülək yaraqda, o deməkdi, 1 milyar qazın istifadəsindən əldə edirən enerji yaraqda bilir. Bu da ciddi harqda, səhəl, potensiyal olsa 1-5-7 milyar qubmetik qazı getirə biləzək enerjini də biz gələcək. Bəl, qubyənlərin enerjini çox. Bələrdə və Avropa bəlini enerji siyasətində qoyuldu bu yaşıq siyasətini. Çox təşəkürək. Mən bizim çox təhəsib ki, vaxtımız sonan çakır. Amma bu məsələn, və əla bəniz yoxsun, növbət suala işəcim, əli əla bəniz yoxsun. Yox, mən bu məsələn, nəz bəkini şəhlədi, və bələk suala işəcim yoxsun. Mən istəyədim ki, mümərdən sənayesində şəhfaflı təşkilatın bu həmin plaktoruna dəzərbacanın qazanılmış, və etirmiş imkanlar haqqında senkinin zəcidək. Yəni, şəhfaflı və azad qızadi, rəqabət mühdi nə qədər diya alırız? Bak, bu plaktoruna şəhsəsidir. Yəni, şimdi sonu da vaxtda maraq olurlar, dəli zəcilərin üçün də. Xüsusilə, indikimi qəmbilə çox maraq olur ki, hal hazırda Senegalda, Dakarda müəbəti haslət sayəsində şəhfaflı təşəbbüsü, bələk haqqunun global kanfrasi, yəni, Ali Burutay ölçünə davam etdirir. Çox önəmizdir. Çox təhəsib ki, azərbaycandan bu böyük mühüm tədbürə eski müqoşumdir. Biz çox təşəbbüs edəcəm var. Və yen səhvirlərdən, xüsusilə, mali səhvirlərdən biz orada şihrək edə bilmədir. Bakmıyoruz ki, rəsm-i dəvəq var idi, və hətta bizim Qali Sen Şurayz bir Fuat bəri, o həm də ödədini açıqlar bələ haqq, təşətim, qıla başlasınız idi. Həbəbisməliyyə, səhvirlərin üçün də qoşda bilmədir. Həmək hesab edəmir ki, xüsusilə, indikimi qanında, əriməsdən də artıq MHA şəkinin üzvü olan bir zamanda, orada azərbaycan təmsidsilərin olması çox önəmdir idi və təsiv ki, biz bilə bir megan məqam edəm rədən. Qarabağda ki, bu, mən qanusun, səhvirlərin bağlı məsələrin bağlı məsələrin bağlı məsələrin bağlı məsələrin bağlı məsələrin bağlı məsələrin bağlı məsələrin Rüfət bəri, mən çərəşmək və vaxtımız var, bir qəruldur, soğunlar, olata mən bu, şəhqərb, dəhizinə bağlı, istərim bir megan deyəm. Demək ki, burada şöfətmə nə gedir? Şöfət gedir ki, bu gün Çinlə, Çinlə-Bürsəki artıq, dünya bazarında mühümdür artıq bir oyun içində, çox mühüm yer olan. Çinlə, demək ki, Çin, Qazakslan sələtindən, Avrupa'nın birləşdirəm bir ciddi bir dəhizdən gedir şöfət. O, dəhizdir hər səp 5.400 km uzunluğu var. Və bu, dəhiz, mərki təbəki ki, Azərbaycan burada, həlləci, deməli, transitoriçəs olmalı, bu, həmən üçləri ənəli olaraq Çinlə, təbəki ki, o sələtdən, Avrupa birli ilə, üçlərin də aşılmasını, təsəfini çək, ənəli marşutma, o dənis marşutlar ilə, ənəli üç demək istərdir. Həm, ortalama 15 gün çək edir, üçün, daşılmasını. Bu, biz üç, üç daşılma da kifayət qədər, kifayət qədər böyük, təbəki ki, maliyə, demək, qana hətini deməkdir. Onlar orada bu şəqqar, dəhizinin, ən, son dərəcə önəm var. Buraya görür üçün. Onlar həm də, təbəki ki, bu, prosesin mərkəzində müğür transitoriçəs olmalı, Azərbaycan üçün, həm bizlər üçün çox müəhətim var. Təbii ki, belə bir mövqi Azərbaycan həm də cərzə siyasi maraqlarını, təbii ki, ədalətli o siyasi maraqlarını da həllində önəmdir bir rol oynayır. İslədim bunu bəndiyəm. Qaydaq bir da şəhfaf olunan bağlı. Çox təşəktir elə, bu mövzi qayda toza görəm. Biz deyiriz ki, Azərbaycan və vaxtiydə bu belə qaq emahşətədə ilç pilotörü çəsil olub, ilç bərabər bir qulu üzv olub, ilç emahşətə hesabatı, sandəktirəm hesabatı bərem ölçü olub, bu bir müdəq təvəm eləyir. Mədən şəhaflı. Mədən şəhaflı. Oxudlarınız və kədi izləcirəmdir onu bilməyə bilər o. Mədən, o emək şəhaflı. Mədən sanayisində şəhaflı. Mədən sanayisində şəhaflı təşəbbəsi var. Hansı çimələ, əsasə, iki mürtününüzü də qoydum. Odur ki, Mədən Bövbırtanın başına aziz Tony Biliyer tərəfindən və o zaman sokarın bənizə bir seffizantı, ilham məliyev şəhət həməm tədibi dəşidə açıldik və Azərbaycan adından bu şəhaflı təşəbbəsi dəsləyələrəm dəsləyələrəm dəsləyələrəm dəsləyələrəm də bəramatı yəni. Və ondan sonra Azərbaycan təbii ki, bu prosesə qoşlu və dediyim ki, həmək ilç pilotu orçası, ilç tam nəqudu ismi orçası, ilç hesabat vələ ölçə olub. Hətta odur evdə xatiləyə vəm ki, Azərbaycan F-Fondu BMT-nin şəhfahlı oruza bələ biz çafatımda aldı. Amma çox təsiblər olsun ki, 2 milyon doldur, 2 milyon bəşindir ildə Azərbaycan ölçmətini müstəqil qeyroşmətlə şəhaflarına baskı sevərinə Azərbaycan da artıq EMA şətidəki o vəziyyəti statsunda məyən probleməyi yarabdır. İç olaraq EMA şətid çatibdəyəm, EMA şətid bələqə bir dəvəyət. Azərbaycan dan məyən tələblər qoyu ki, Azərbaycan da qeyroşmət şəhaflarına müstəqil vətəndə səmətinlə bağlı vəziyyəti normalaşcısı. 2015-ci ildə Qanun vəziri sələsində xarcid donlar Azərbaycandan çıxarılmışdır, o aradan götürürsün, məsələ, digər təbişətdən, amma çox təhəstib şəhaflarına vəzirətmək onu etmədim. Məhə bu cədə mənə aydın olmalı, nədə etməsin? Yə o boyda böyük müm əmətli plattformadan Azərbaycan çıxmalıdır. Şəhaflıq faktoru var. Çox böyük faktoru var, məhət, o Azərbaycanla mümətələ, bu plattformada təhəl oyunçalara ələ bakıya üstün yüklərtini verir, istəmirəm, bu varəda danışın. Amma faktorlar Azərbaycan çıxarılmışdır. Məhə şəhidə nə verdi Azərbaycana? Azərbaycan metandaşlarına, Azərbaycanda ki, o aslas sanayisində məşğul olan şəhətlərə. Bilinçisi, onu verir ki, məyəm tələbləri, standartay ilə sürmüştür. O standartların ən ümumilədi, Azərbaycan şəhətləri bağladığı bütün aslas sanayisində bağladığı, bütün müqabinə şəhətləri açılamak. Ərbəl, o bir təbii ki, tövsiye deyi, amma 2019-ci ildə Paris deməli global conferencein bə emmahşetini, artı o tələm olaraq standartları dağıq edədir. Ki, şimdi 20-ci ilyan varın birindən bağlanmış bütün müqabinə açılasın, şöhələn müqabinələrə eləcək əlamələr də hamsın, təbii ki, açılanma olmalı. Çox təhəsi ki, o işinə bədə həmda Azərbaycan metandaşlarının mənafə ilə yıqm olur. Biz, nə istəyirik ki, bizim təhəbi sərbətlərdən istismar onlarca əldir, ondan cədərlər müzələrin bir şəqfaqlı olsun. Biz müamahlı olalım. Əslində qəsirəm. Bu qədər bunun marifləndə, məsəli həyat-i qəsimə eləcəyim Azərbaycan. Az qəla hər bir Azərbaycan metandaşı əldə bir kalkulator götürün, hər gün saymaçı bizə nə qədər gəlir yəldik, ondan da qədər isə nə qədər isə, nə olduğu nə qədər isə həməm o, əslində qəsirəm, iqsadiyyət vaxtında şəqqələm istəyirik. Bizim transferiyələrimizə ehtiyyəz olmazdır. Əlbəttə. Ədə o ehtiyyət olsun. Məsəl, düzgün nəftəyələrləri, düzgün ədərəsinin səhəbəmindən, norveşdə, artı bucun Prensiya fondulda olan cədərlər, bir trilyon təqibən 500 milyardan çox doldur. Əlbəttə. Əlbəttə. Nə yəxəksin ki, doldur, düzgün də rəsliq, həyatı, şəxfafı də rəsliq həyata kəsiririk. Yəsi, Prensiya fonduq, əbəndi fondu olmalıdır, norveşdə, Prensiya fonduq iqlanı də sahibləyəm, bəri bir mağama yaşama təbərin bir ilə cədə olun, bürcəm doldur bunlar. Ən etraf eliyyədə insan faktori var ortada. İnsana deyər verilən faktor var. Sol təsvilər olsun ki. Olduq təbəki şey. Həm də ki, burada bir faktor var ki, Əlbəttə, artık norveşdə də, nəftən incələ, incələrlə bu, bu müqvarafə, o zaman, artık norveşdə bütün demokratik təhsatlar yerindiydi. Əlbəttə. Bir-birini çox bağlı. Yəni, ona görə də bir siyasi ekspertlən, bir iqsaat ekspert burada, Azarbaycan ve Avropa nə asbətlərini müzakirə etdik. Sol təsvəkvək irəm hərkinizə bilavasta bir bilə bağladı o, siyasi iqsaatda biz savətlər dönəmdə okuyardakı iqsaatı bağısının üzərində siyasi üst qurun. Bu, artıq bütün dönəmlər üçün kəsərdə bir tendensiyadı, kəsərdə bir principi. Sol təsvək bir irəm Nazim bəya və İlhan bəya, dəli izləyicilər daha bir görüşümüzün sonuna gəlip satdı. Bugün Azarbaycan və Avropa Birliği arasındaki iqsaatı və siyasi müzakirələ, nasibətləri müzakirəklik. Sağ olun, sağ olun, qalın.