 Deel acht van het boek van ot en zin. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domijn. Opname door Bianca. Het boek van ot en zin. Door Jan Lichthart en Haas Geepstra. Deel acht. Het waard hart. Kijk, kijk, wat dansen de blaadjes door de straat. Daar vliegt ook een stuk papier. Pak het, pak het, roept zin. Maar zo hard kan ot niet lopen. Nu is hij er toch bij. Hij trapt er met de voet op. Maar zo, daar heb je de wind en mis is het. Het papier rolt weer verder. En daar gaat meteen de pet van ot. Kijk eens, kijk eens. De pet gaat een heel eind in de hoogte. Plof, daar ligt ze weer op de grond. Ot loopt de vlug heen. Oh, nu rolt de pet in de goot. Ze is helemaal nat. Gelukkig, zegt zin. Ze vindt het niet gelukkig dat ot zijn pet zo nat is. Maar ze houdt nog net haar hoed vast. De wind had hem haast meegenomen. Ot staat met een natte pet in de hand. Zal hij ze opzetten? Hij slaat het water eraf. En dan gaat de pet maar weer op zijn hoofd. Bij zulk weer kunnen de kinderen niet buiten zijn. Ze gaan naar huis. Daar stappen ze heen. Het gaat lang niet gemakkelijk. Ze kunnen haast niet tegen de wind in lopen. Nog meer wind. Het is nu avond. De wind wordt sterker en sterker. Hoor, hij bondst tegen de ruiten. Ze schudden heen en weer. De wind doet tegen het dak. En dan ploft hij in de schoorsteen. Hoor, hij huilt. Vader en moeder, trui en ot, zitten bij de tafel. Ons huis is niet hoog, zegt vader. Dat is maar goed, zegt moeder. Anders kon het wel om ver waaien. Om ver? Nee, moeder. Dat gebeurt zo licht niet. Maar de wind kan wel pannen meenemen. En dan hebben we een gat in de dak. Bij school woeien het ook, vertel trui. We liepen met ons schort omhoog. En de jongens deden de buisjes los. Maar je vrouw het niet hebben. En toen is een meisje de hoed ook afgewaard. En haar vloog heel hoog in de lucht. Mijn pet ook, zegt ot, ook zo hoog in de lucht. En ze is nog nat. Van de wind, hoe kan dat? vraagt moe. Van de groot, zegt ot. Eerst ging ze omhoog en toen omlaag. En toen kwam ze in de groot. Moe zal de pet bij de kachel hangen. Morgen zal ze wel droog zijn. Van een omgewaarde boom. Vader en moeder en de kinderen lagen in bed. Oh, oh, wat woei het hard. Trui en ot sliepen gerust. Ze hoorde niets van de wind. Maar vader en moeder konden haast niet slapen. Wat was dat voor lawaai op zolder? En waard zeker een pand van het dak, zij vader. Tegen de morgen nam de wind af. Nu sliepen vader en moeder ook in. Toen trui naar school ging, was er geen wind meer. Het was stil geworden. Maar op straat lagen stukken van dakpannen. En op de hoek was een boom omgewaard. Een grote, sterke boom. Daarna moesten ot en zien ook eens kijken. Er kwamen mannen met bijlen en zagen. Ze kapten de kleine takken af. En de grote werden afgezaagd. Ter het middag, de mannen gingen naar huis. De kinderen kwamen uit school. De kleintjes pakten elke tak. Trui en ot en zien ook. Kijk, ze houden de tak omhoog. Dat is hun paraplu. Het regent wel niet, maar ze houden toch de paraplu boven het hoofd. Zo stappen ze naar huis. Paartje mennen. Tess middags liepen ot en zien eerst een poos met hun tak. Toen gingen ze nog eens naar de boom kijken. De stam was alkaal. Al de takken lagen op een hoop. Ot zorgt een grote uit. Zo groot dat hij een pas lepen kon. En omhoog gesteken, dat kon hij hem helemaal niet. Ligen, laat hem, zei een man. Je mag geen takken meenemen. Ot wierp de tak neer. Hij bleef nu met zien naar de mannen kijken. Daar kwam een lange wagen aan. De mannen legde er de stam op. En nu werd hij weggereden. Ot en zien stappen naar huis. Wat zouden ze nu doen? Paartje mennen, zei Ot. Zien was eerst Paart. Ze moest een tak voorttrekken. Die tak was een boom. En dan was hij meteen de wagen. Nu, die kon zien wel trekken. En Ot kon met z'n zweep mooi slaan. Trui en zien breien. Ot kijkt door het raam. Wel, daar zit het trui en zien op een bankje voor het huis. Vlug loopt ot de deur uit. Daar moet hij bij zijn. Nu je spelen trui en jij ook zien, zo vraagt Ot. Nee, zegt trui, ik moet breien. Ik ook, zegt zien. Ja, de kleine zien kan al wat breien. Ze heeft het van haar moeder geleerd. En trui leert het op school van Juff. Daar zitten de beide meisjes. Wat gaan die vingers? Hoor, de pennetikken tegen elkaar. Ik wil niet breien, zegt Ot. Je kunt het niet, zegt trui. Jongens leren geen breien. En dan breidt trui weer verder. Dat is niet prettig voor Ot. De meisjes breien maar, ze zeggen haast niets en spelen willen ze niet. Ot gaat naar binnen. Hij gaat bij de tafel zitten. Schelt er wat aan, vraagt Moe. Trui en zien breien, zegt Ot. En nu kan ik niet spelen. Wil je ook breien, een mooi toon voor je paartje? Ik kan niet breien, Moe. Niet met pennen, maar wel met spelden op een kerk. Dat is zo gemakkelijk. Kom, dat zal ik je leren. Twee knappe bollen. Zeg, zie je wel het kleine zien al breid? Maar zien, wat ben jij toch een knappe meid? Insteken omslaan, zegt ze onder het breien. Doorhalen en dan gao aflaatig leien. Ja, zien en poes, dat zijn twee knappe bollen. Want poes kan al een grote klu afrollen. Ot breidt ook. Moe neemt een kerk van een fles. Daar maakt ze met een schaar een rond gat in, van boven naar beneden. Ot staat erbij. Is dat breien, Moe? Vraagt hij. Nee jongen, dit wordt een gat. Straks zul je breien. Moe steekt vier spelden in de kerk. En dan maakt zo'n elke speld een lusje van wollegaren. Pas nu goed op. Zie je die buitenste draad? Ja, Ot ziet hem. Kijk, die draad trek je over de speld. Eerst over deze en dan over die. Zie je het goed? Ja, Moe. Nu mag Ot zelf. Moe blijft even kijken. Ze moed het hem eerst nog een paar mal goed wijzen. En dan kan Ot het zelf al. Moe geeft hem een kluwe gekleurd garen. Ot stapt naar de bank voor het huis. Ik brei een toon, zegt hij. Dat is geen breien, zegt Trui. Dat is wel breien, zegt Ot. Moe, Moe, roept hij voor het raam. Is dit geen breien? Zeker, roept Moe terug. Het is kerkje breien. Brei jij maar een mooi toon. Hoor, daar is muziek. De drie kinderen zitten poststil op de bank. Wat is dat? Hoor, daar is muziek, zegt Trui. Ze breidt stil door. Haar taak is nog niet af. Ot springt van het bankje. Ik ga haar heen, zegt hij. Eerst brengt hij zijn garen in huis en dan loopt hij de straat in. Trui en Sien kunnen ook niet blijven zitten. Ze leggen hun werk in de vensterbank en dan lopen ze Ot na. Wat aardige muziek, het is geen orgel. Dat kan Trui wel horen. Tetteretet, boom, boom. Och, nu is het uit. En ze zijn er nog niet eens bij geweest. Dat is jammer. Wat zijn daar gins veel kinderen? En ook grote mannen. Die hebben trompetten in de hand. En kijk, die man is. Wat draagt die een grote trommel? Moe, nu gaan de mannen weer staan. Ze houden de trompetten voor de mond. Pas op, nu begint het. Wat klinkt dat luid? Hé, je moet je oren haast dichtstoppen. Maar het gaat toch mooi. Dat kun je wel aan al die blijde gezichten zien. Ot en Sien staan stil te kijken. Trui moeten ze even dansen, net als vele andere kinderen. Boom, de muziek houdt op. De muzikanten trekken verder. Juf komt door de straat. De muziek is al lang weg. Trui en Sien zitten weer te breien aan haar kaos. En Ot werkt aan zijn toon. Ik doe het niet langer, zegt Ot. Het keurkjebreien verveelt hem. Wat zal hij nu doen? Een van zijn klompen valt uit. Die raapt hij op. Hij roept er eens in. Wat klinkt dat? Een trompet, zegt hij. Trui en Sien lachen. Kun je het ook, vraagt Ot. Wel ja, dat kunnen Trui en Sien best. Even later staan ze alle drie te blazen. Het klinkt niet heel mooi. De kinderen vinden het toch prettig. Maak jullie muziek, vraagt een stem. Trui schrikt ervan. Maar Ot roept, dag Juf, dag. Vlug gaan de klompjes aan de voeten. Ot stapt naar Juf. Hij stekt haar dapper zijn kleine hand toe. Nu komen Trui en Sien ook. Mag ik naar school, vraagt Ot. Ik ook, vraagt Sien. Ze is nu niet spang. Ze geeft Juf ook een handje. Die houdt van beide kinderen elk handje vast. Hoe heet jij ook nog, vraagt Juf. Sien, ik heet Sientje. En hoe oud ben je? Sien lacht. Ze geeft geen antwoord. Ot is vijf en Sien is vier, zegt Trui. Dan moet jullie nog een jaartje wachten, zegt Juf. Dag. Dag, roepen de kinderen. Ot en Sien gaan een boodschap doen. Ga je mee, Sien? Waarheen? Naar zoeten. Ik moet een boodschap doen voor moe. Sien gaat graag mee. Zoeten is een beste man, die geeft vaak wat toe. Daar zijn Ot en Sien in de winkel. Een halfpont suiker, zegt Ot. De man weegt de suiker. Hij legt het zakje in de mand. Dan rijdt hij het aan Ot over. Ot en Sien blijven staan. Wat moet je nu nog, vraagt zoeten? Ot kijkt Sien aan en Sien kijkt Ot aan. We hebben nog niets, zegt Ot. De winkelier lacht. Het is waar, zegt hij. Dat heb ik vergeten. En hij geeft elke pepermuntje. Nu stappen de kinderen de winkel uit. Kijk, zegt Ot. Zo groot is het mijnen nog. Hij houdt het tussen de tanden. Sien laat haar pepermuntje ook kijken. Het ligt op de punt van haar tom. Ik knap het, zegt Ot. Hij zet de tanden er stevig op. Hij knapt in zijn mond. Nu is het pepermuntje gauw weg. Sien wil er liever lang op zuigen. Maar knap is ook lekker. Vooruit, al maar. Weg is het al. Maar hun tong is nu zo heet. Je moet zo doen, zegt Ot. Kijk zo. En hij zuigt de lucht in. Dat is lekker koud in je mond. Sien doet het hem na. Ja, lekker koud, zegt ze. Zo stappen de kinderen naar huis. Ook niet kijken. Hij wil er maar even in kijken. En dan, als hij dan zijn vingertjes deed in de zak en die dan weer gauw bij zijn tommetjes tak. Oh, Otje, oh Otje, wat kwam daar dan van? Dan had Ot gesnoept van de suiker van Moe. Neef eentje, laat jij dus het zakje maar toe. Wat er met de suiker gebeurde. Gaan Ot en Sien gauw naar huis? Ik wou dat het waar was. Het duurt nog een hele poos voor ze thuis komen. Moe moet ze zelfs halen. Hoe dat zo komt? Kijk, daar zit Ot en Sien op een stoep. De mand staat open naast hem. En Ot heeft het zakje met suiker in de hand. Het zakje is open. Hij wil er even in kijken. En dan, oh, daar laat hij het zakje vallen. Wat jammer, al de suiker valt op de stoep. Ot weet eerst niet wat hij doen zal, maar dan probeert hij met zijn hand de suiker in het zakje te schepen. Sien helpt ook mee. He wat naar, nu gaat het zakje ook nog stuk. In je schort, zegt Ot. Sien houdt het schort op. Ot krabpt de suiker bij elkaar. Er ligt suiker op de stoep. Er ligt suiker tussen de stenen van de straat. En de straat is niet heel schoon. Er komt ook vuil bij de suiker. Daar komt Moe. Ze weet niet waar Ot met de suiker blijft, maar nu ziet ze het. Het spijt Moe wel. Een halfpons suiker. Wel voor 11 centen is weg. Moe kan die vuile suiker tot niet meer gebruiken. Einde van deel 8. Opname door Bianca in Utrecht op 23 augustus 2009. Deel 9 van het boek van Ot en Sien. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Bianca. Het boek van Ot en Sien. Door Jan Lichthardt en Haas Geepstra. Deel 9. De vloer is stuk. Truik kwam thuis van school. Dag Moe, riep ze. En meteen vuil ze op de vloer. Oh, truitje, riep Moe. Doe je je ook zeer? Nee, Moe. Vlug stond ze op. Ze keek om zich heen. De vloer is stuk Moe. Kijk, er is een gat in. Ja, ik weet het wel. De timmerman moet daarbij. Vader kwam binnen. He, dat was ik haast gevallen, zei hij. Ik hield me nog juist aan de tafel vast. Daar kwam Ot aan Holle. Pas op, riep Moe. Het was te laat. Hij lag altijd spartelen op de vloer. Maar hij lachte. En hij stak zijn beentjes omhoog. Dat was dus goed afgelopen. Dat is twee maal, zei Moe. Hij is zo pas ook al gerold. En ik ook, zei trui. Ja, zei vader. Dat kan niet langer zo. Daar moet de timmerman bij. Hoe eerder, hoe beter. Anders breken we alle onze benen nog. Ik zal straks naar de huisbaas gaan. De timmerman maakt de vloer. De timmerman kwam. Hij zette zijn bak met gereedschap neer. Toen keek hij eens goed hoe ver de vloer stuk was. En hij probeerde met zijn voet. Ot stond erbij. Hij zag naar wat de timmerman deed. En toen ging hij ook proberen met zijn voetje. Zien kwam ook kijken. Zij wel ook graag naar de timmerman zien. Die moest meten en zagen. Het duwde lang voor de vloer hersteld was. Toen lag er een nieuwe blanke plank in. Trui kwam thuis. Juist borcht de timmerman zijn gereedschap op. Hij wilde weg gaan. Oh, zei trui. Wilt u voor mij een hinkblok maken? Het kan wel van deze oude plank. De timmerman keek eens naar de klok. En toen keek hij naar Truitje. Ze vroeg het zo vriendelijk. Wat zou hij doen? Wou je zo graag een hinkblok hebben? Vroeg hij. Oh ja, heel graag. Veel meisjes hebben er een. Moe zei. Kind, ik heb geen geld voor een hinkblok. En de timmerman moet nu weg. Maar de man zette zijn bak weer neer. Ik zal eerst nog een hinkblok voor jou maken, zei hij. Maar niet van deze oude plank. Hier heb ik nog een stukje van de nieuwe. Daar kan er juist eentje van. Trui krijgt een hinkblok. De man ging aan het werk. De kinderen stonden er met blijde gezichtjes bij. Het hinkblok was gauwklaar. Alsjeblieft, zei de timmerman. Dank u wel, zei Trui. En ze lei haar kleine handje in de grote hand van de werkman. En toen stakken authentieen hem ook hun handje toe. De man lachte. En moeder lachte. En de kinderen bekeken het mooie hinkblok. De kinderen mochten op straat. Trui maakte een groot hinkperk. Met een stokje streek ze tussen de stenen door. Zo kon je het hinkperk goed zien. Hoe doe je nu? Vroeg Ot. Hinken, zo, zei Trui. En ze deden het voor. Ot en Sien probeerde het ook. Maar dat was lang niet gemakkelijk. Ze moesten hippen op één voet en dan kwam telkens de tweede erbij. Ot en Sien probeerde me al. Wel tien keer en nog vaker. Kijk, kijk, riep Ot eindelijk. Kijk, ik kan het. Ja, hij kon wel al vijf sprongentjes. En Sien kon er wel twee. Trui, die kon het beter. Ze hing te heel ver en ze werd nooit af. Hinken in een hinkperk. Nu moeten ze ook eens echt spelen. Echt hinken in een perk. Trui mag eerst. Ze gooide het hinkblok in het voorste vak. Dan hing ze er vlug achter. En nu schopt ze al hinkend het blok over de streep. Nu in de tweede vak. Trui moet goed mikken, want als het blok op de streep komt, is ze af. Maar ze kan het wel. Ze gooide het blok juist in de tweede vak. En dan doet ze net als de eerste keer. En zo gaat het verder. In het vierde vak mag ze even op beide voeten staan. Dat mag, hè. Ot en Sien staan erbij. Ze kijken goed hoe Trui doet. Nu en dan hinken ze eens even. En dan kijken ze weer toe. Trui is in alle vakken geweest. Jij bent aan de beurt, Ot, zegt ze. Ot probeert. Eerst in dit vak, vraagt hij. Hij legt er het blok in en nu hinken. Het gaat al een beetje. Kijk, hij staat al achter in het vak. Maar nu moet hij zich omkeren. Oh, hey, de tweede voet komt op de grond. Nu is Ot af. Sien is aan de beurt. Die probeert ook. Maar ze is dadelijk af. Je moet eerst leren hinken, zegt Trui. Ze pakt haar mooi hinkblok. En ze gaat naar school. Kun je het al? Je moet eerst leren hinken. Dat heeft Trui gezegd. Ot en Sien doen goed hun best. De hele dag hinken ze. In huis, in de tuin, op straat. Het is maar hinken hinken. De vloer gaat er weer stuk van, zegt Moe. Dat is een gehink. Je moet buiten blijven. Daar staan Ot en Sien in de straat. Kijk mij eens, roept Ot. Ik kan al heel ver. Daar gaat hij heen. Hink, hink, hink, groot eind. Of hij het ook al geleerd heeft. En ik kan ook op de andere voet, zegt hij. Kijk. Maar dat gaat niet zo goed. Sien kan ook al wat hinken. Ze doet het nog niet flink. De tweede voet komt er telkens weer bij. Maar Sientje doet goed haar best. Kijk, ze houdt de handen wat omhoog en de tom komt er bij uit de mond. Je zult het wel leren, zegt haar moeder. Hou maar vol. En als ze het goed kunnen, dan zullen ze met trouw spelen. De oude vrouw vindt driepootje. Juff vertelt. Er was eens een oude vrouw. Ze woonde in een klein huisje. En dat huisje stond dicht bij een bos. Haar man was gestorven. Kinderen had ze niet. Daarom wonen ze alleen. Ze moest zelf de kost verdienen. En dat kon ze niet best. Werken kon ze haast niet meer. Ze was al zo oud. Ze zorgt bessen in het bos en die verkocht ze. Zo verdienen ze wat. En avonds breiden ze kouzen. Daarmee verdienen ze ook wat. Als er een vuurtje was stoken, hadden ze takken uit het bos. Dat mocht ze doen. Daarvoor had ze verlof. Eens op een dag haalden ze weer takken. Het had pas hard gewaard. Er lagen daardoor takken genoeg. Hoorde ze daar iets? Ze luisterde. Duidelijk vernam ze een geluid. Was het de stem van een mens of van een dier? Ze ging op het geluid af. En wat zag ze? Onder een struik lag een hondje. Het kreunde zacht. Wat is uit mijn beestje? Vroeg de vrouw. Het hondje keek haar droevig aan. De vrouw herkte neer. Ze streek het diertje over de kop. En het kleine dier likt haar hand. Hoe kom je toch hier? Vroeg de vrouw weer. Het hondje keek. Het kon niet antwoorden. Oh nee, dat kun je mij niet vertellen. Dat weet ik wel. Kom maar mee. Driepootje is haast weer beter. Het diertje probeerde op te staan. Maar het viel weer neer. De vrouw zag het al, wat er aan schilden. Stumpartijzen is je pootstuk. Armdier, wat zul je veel pijn hebben? Zal ik je naar mijn huisje dragen? Oh ja, anders sterf je hier van honger. En de vrouw nam het hondje op de arm. Ze droeg het naar haar huisje. Van bladeren en droog gras sprijden ze een betje. En om de gebroken poot won ze stevig een lap. Toen liet zij dierenpootje met rust. Ze moesten takken halen. Die lagen nog in het bos. Alle dagen werd het hondje wat beter. Het kon al gauw op drie poten lopen. Soms zette het even de vierde neer. Maar dat ging niet best. Want dan hingte het. De vrouw was blij met de dier. Je bent mijn kindje, zei ze. En ze praten er de hele dag mee. Net of het een echt kindje was. Eindelijk nam ze de lap van de poot. Die was weer beter. Maar hij was wat korter gegroeid. En er was ook wat krom. En daarom hing het hondje nog. Dat is niet erg, zei de vrouw. Je kunt er toch best om lopen. En nu moet je nog een naam hebben. Weet je wat? Ik noem je driepootje. Driepootje rett de oude vrouw. Als de vrouw naar de stad ging, liep driepootje mee. Als de vrouw in het bos ging, liep driepootje ook mee. Het was altijd bij haar. Het ad van haar brood. En het ad van haar aardappelen. En als de vrouw maar weinig had, dan kreeg het hondje toch nog iets. Ze deelde samen. En dat deed de vrouw graag. Soms mocht het hondje even op schoot. En dan vleidt het zich neer. De kop tussen de pootjes en de staart eromheen. Zo zaten ze weer eens op een avond. De vrouw had een stoof. Haar voeten waren koud. Driepootje lag op haar schoot. De vrouw was zo moe. En driepootje was ook moe. Want ze hadden de hele dag gelopen. De vrouw zat lekker boven de stoof. En driepootje lag lekker op haar schoot. En toen vielen beide in slaap. Maar wat gebeurde? Een voet van de vrouw gleed van de stoof. Hierdoor werd driepootje wakker. Maar de vrouw niet. Die was ook zo heel erg moe. Wat was dat? Rok? Driepootjes prong vlug op de vloer. Het blafde zo hard het kon. Nu werd de vrouw ook wakker. En juist op tijd. Haar rok brandde al een beetje. Maar vlug doofde ze het vuur uit. En toen? Toen nam ze driepootje in de armen. Lief dier zei ze. Nu heb je mij ook het leven gered. Driepootje wist niet wat redder was. Maar het begreep best dat de vrouw heel lief was. Ingeslapen. Wat zitten ze hier rustig bij elkaar? De lieve vrouw die het hondje heeft genezen. En het lieve dier dat slapend past op haar. En straks de redder van zijn vrouw zal wezen. Afslaap de hond nu rustig op haar schoot. Straks redt het oude vrouwtje van de dood. Ot en Sien spelen met zand. Ot en Sien zijn virus in de tuin. Ot schept dapper met zijn kleine spa in het zand. Sien kijkt daarnaar. Ze heeft haar wagen en haar pop bij zich. Wil je ook schepen? Vraagt Ot? Ja, dat wil Sien graag. Dan moet de pop maar zo lang alleen blijven. Wat moet Ot nu doen? Kijken? Dat is niet prettig. Hij loopt naar Moe. Die geeft hem een kolen schop. Daar kun je best mee graven, zegt ze. Ot gaat weer naar de tuin. Kijk eens, zegt hij. Ik heb een mooie schop. Dan mag jij mee zien. Dat is zo prettig. Geef mij de spa maar. Ze graven een poosje. We zullen een berg maken voor de ton, zegt Ot. Een hele hoge berg. En hij draagt een spa vol zand naar de ton. Sien helpt flink mee. Maar op een spa en in een schop draag je niet veel. Ik doe met mijn pet, zegt Ot. Ik met mijn hoed, zegt Sien. Die ligt daar. Nu draag ze petten en hoeden met zand naar de ton. Daar ligt Gaal een grote hoop. En dan dansen ze daar eens op. Ze maken een vijver. Ik weet wat, ik weet wat, roept Ot. We maken een vijver. Ja, ja, roept Sien. Een vijver met eentjes. Flug graven ze een gat in het zand. Hoe komt er nu water in? Ot weet raad. Uit de pomp, zegt hij. Maar oh, ze kunnen niet pompen. De pomp is zo hoog. Daar kunnen ze niet bij reiken. Wacht, daar staat een emmer. Die is vol water. Zou ze die samen kunnen dragen? Helt mij eens, zegt Ot. Sien slaat met Ot de kleine hand om het hengsel. Wat is die emmer zwaar? De kinderen trekken en trekken. Het helpt niets. De emmer blijft stilstaan. Dat is naar. Met de klomp, zegt Ot. En nu draag ze klompen vol water naar het zand. Maar waar blijft het water toch? Het gat wordt niet vol. Er komt geen vijver. Daar begrijpen Ot en Sien niets van. Die vijver deugt geen zier. Daar is moe. Zo komt eens naar de kinderen kijken. Voel je, zegt ze. Je kousen wordt een vuil. Je mag geen water dragen in je klompen. Maak liever een tuintje. Nu leggen ze een tuintje aan. Ja, een tuintje. Maar waar? In die hoek, zegt moe. Of wil jij elk een maken? Elk een tuintje. Dat vinden de kinderen het aardigst. Moe westen iedere hoekje aan. Dan gaat ze aan haar werk. Ik maak er ook een bleek in, zegt Ot. Ik ook, zegt Sien. Maar ze weet toch niet recht hoe ze doen moet. Ze gaat telkens naar Ot kijken. En dan doet ze net als hij. Eerst spitten ze de grond om. Dan plukken ze wat gras en dat leggen ze midden in het tuintje. Dat is de bleek, zegt Ot. In de bleek groeit gras. En waar is het hekje dan, vraagt Sien? Het hekje, dat moet er omheen. Dat maken we van stokjes. Die zoeken ze. En dan steken ze ze netjes om het bleekje. Nu nog een boom en een ton, zegt Ot. Daarvoor nemen ze een grote stok en een steentje. Als alles klaar is, hoepen ze moeder. Dat hebben jullie netjes gedaan, zegt ze. Het is net een echte taantje. Waarom Ot heult? Wat vliegt daar door de lucht? Hoor, daar heb je het weer. Nu klinkt het luid en grof, dan klinkt het zacht en fijn. Ot en Sien luisteren. Zoong, zoong. Kijk, daar gaat de brommer op een bloempje zitten. Een vlieg, zegt Sien. Het is geen vlieg, zegt Ot. Maar hij heeft wel vleugels. Kijk maar, hij heeft vleugels en pootjes. Zal ik hem pakken? Zag je, sluipt Ot erheen. Zal hij er met zijn pet op slaan? Nee, denkt hij. Dat doe ik niet. Dan slaak hem dood. Ik pak hem met mijn vingers. Au, au, Ot springt terug. Au, au, mijn vinger, mijn vinger. En Ot begint hard te huilen. Bijd hij je, vraagt Sien. Ot schrijt maar door. Wat is er toch, roep Moe? Ze komt vlug uit huis. En ze bekijkt Ot zijn vinger. Een lelijke vlieg, zegt Sien. Geen vlieg, schrijt Ot. Een bij, denk ik, zegt Moe. Een bij heeft hij gestoken. Moe doet er een lapje met wat azijn en water op. En dan winst er nog een lapje om de vinger. Nu gaat de pijn gauw over. Hij heeft je gelukkig niet in de neus gestoken, zegt Moe. Daar moet Ot om lachen. Want ander, zegt Moe, moest ik een lapje om je neus doen. Nu moet Ot nog meer lachen. Wil je nog een beetje blijven spelen, vraagt Moe? Nee, Ot wil toch maar liever in huis. Goed, gaat dan maar mee. Moe neemt de kinderen elk bij in hand en gaat met hen in huis. En komen ze nu niet weer buiten? Oh ja, wacht maar. Dan zul je ze weer gauw genoeg zien. Einde van deel 9. Opname door Bianca in Utrecht op 13 september 2009. Deel 10 van het boek van Ot en Sin. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Bianca. Het boek van Ot en Sin door Jan Lichthardt en Haas Scheepstra. Deel 10. Naar Groot Moe. Gaan we nu, Moe? Ja, Moe. Zo riep Trui en Ot. Moe was zich nog aan het kleden. Ze moest nog een schoon schort voordoen. De kinderen stonden op straat. Ze keken door de fensters. Wat was haar toch? Waarom waren ze zo ongeduldig? Grootvader en grootmoeder waren hier komen wonen. Eerst hadden ze een huis in een andere stad. Maar nu wonen ze hier. De kinderen waren er nog niet geweest. Eerst moest het huisje wat op orde zijn. En Grootmoe had het eerst ook zo druk. Toen kon ze de kinderen niet bij zich hebben. Maar nu zouden ze er met moeder naartoe gaan. En daar verlangden ze zo naar. Mooi, daar was moeder al. Trui en Ot gaven haar elke hand. Zo stapt ze met hun drieën weg. De kinderen liepen vlug. Ze wilden er gauw zijn. Is Grootmoe wel thuis, vroeg Trui? Ik denk van wel. En Grootvader ook? Vroeg Ot. Die zal wel naar zijn werk zijn. Het is mijn grootvader, zei Ot. De mijne ook, zei Trui. Nee, zei Ot weer. Het is mijn grootvader. En het is Trui de Grootmoe, hemmoe. Wel nee, zei Moe. Het is de grootvader en de grootmoeder van jullie allebei. Wat een lieve vrouw. Moeder keek door het fenster naar binnen. Grootmoe was in de kamer. Ze kwam dadelijk voor het raam. Ze lachte. En ze knikten de kinderen toe. En de kinderen knikten ook en riepen, dag Grootmoe. Nu gingen ze gauw naar binnen. Trui en Ot gaven Grootmoe een handje. Maar die trok ze naar zich toe. En ze gaf elk een kus. Wat zijn ze al groot, Marie? Ik zie telkens weer dat ze al zo groot zijn. Grootmoe pakte ze nog even. Wel een lieve oude vrouw was die Grootmoe toch. Trui moest altijd naar haar ogen en haar mond kijken. En naar haar handen. Die beefde wat. Grootmoe en moeder gingen zitten. Ze praten met elkaar. Trui ging weg Grootmoe staan. Ze pakte Grootmoe's hand. Grootmoe drukte haar tegen zich aan. Ot keek in de kamer rond. Waar is grootvader, vroeg hij? Grootmoe gaf hem geen antwoord. Ot vroeg weer. Nog geen antwoord. Je moet wat harder spreken, zijn moe. Je weet wel, Grootmoe is wat doof. Ot vroeg nog eens. Waar is grootvader? Gisteren, antwoorde Grootmoe. Hij vraagt waar Grootvader is, zijn moed toen. Oh, die is naar zijn werk. Waar je graag bij Grootvader zijn? Grootmoe liep naar de kast. Wil jullie elk een appeltje hebben? Nu, dat behoeft de Grootmoe niet te vragen. Van drie kinderen en twee appels. Trui en Ot namen de appel mee naar huis. Maar nu ze in huis zijn, eten ze hem op. Smakt haar goed, vraagt Moe. Lekker, zegt Trui. Lekker zuur. Ot hapt er ook met smaak in. Eerst eten ze van sappige vlees. Zo helemaal in het rond. Bij elke beet kunnen ze de indruksels van de tanden zien. Ot kijkt naar Trui. Hij eet net zo langzaam als zij. Want anders heeft hij de appel eerder op. En dat zou hij niet prettig vinden. Als Trui een hapje doet, dan doet hij er ook een. Wat smullen die kinderen toch van zo'n appel? Daar is Sien. Ze wil graag spelen. Ze ziet wel wat Trui een Ot hebben, maar ze zegt niets. Wil je een stukje, vraagt Trui. En ze breekt een stukje van haar appel af. Dat krijgt Sien. Ot geeft haar ook een brokje. Nu is de appel haast op. Alleen een lang stukje is nog over. In het midden is het klokhuis. De hokjes met de zwarte pitten. Aan het ene eind zit het steltje. En aan het andere eind het neusje. Alles kunnen ze niet opeten. Maar ze werpen er toch niet veel van weg. Daarvoor is zo'n appel veel te lekker. Die grootvaar. Nu en dan gaan Trui en Ot naar grootvader en grootmoeder. En die komen af en toe ook bij hen. Kijk, daar heb je weer een hoofd voor het venster. Grootva, Grootva, roept Ot. Grootvader komt binnen. Hij tult Ot van de grond. Dat kan hij nog best doen, al is hij oud. Grootvader is een sterke man. Ot klimt op zijn knie. Rijden, vraagt Grootvader. Daar gaan ze. En als de rit uit is, pakt Ot grootvaders hoofd tussen zijn handen. En hij trekt aan zijn baard. Nu zet hij de pet van Grootvader op. Zijn hele hoofdzakte haast in. Mag ik eens roken, Grootva? Grootvader lacht. Hij kijkt naar zijn dochter. Je weet wel, de moeder van Ot. Niet doen, vader, zegt zij. U is veel te goed voor hem. Nee, zegt Grootvader. Nee, Ot, roken mag je niet. Daarvoor ben je nog te klein. Mag ik de pijp dan even in de mond? Grootvader houdt hem pijp aan het puntje van Ot's neus. Baa, bitter, zegt Ot. Grootvader blijft nog een poosje. En dan zegt hij, nu moet ik weer naar huis. Dat spijt Ot. Hij wil wel altijd met Grootvaders spelen. Oud en jong. Eerst draait hij hard op Grootva's baard. Dan trekt hij zacht aan Grootva's baard. Dan duikt hij weg in Grootva's pet. Maar nu komt nog de grootste pret. Nu mag hij roken. Roken? Heus? Ja, met het puntje van zijn neus. Een mooie kastanje. Kijk eens, Ot. Kijk eens wat een mooie kastanje. Trouw legt de bruine vrucht op haar handje. Mag ik hem? Vraagt Ot. Hij kijkt haar met begierige ogen naar. Nee, ik wil hem zelf houden. Waar heb je hem vandaan? Gefond, onder een boom. Zo pas toen ik van school kwam. Ot tast in zijn zak. Daar zit nog een stuk mooi blauw glas in. Dat haalt hij voor de dag. Wil je het hiervoor doen, vraagt hij. Ben je voor zo'n stukje glas? Ot voelt weer in de zak. Wacht, daar zit nog een mooi knikkertje. Voor het stukje glas en de knikker dan? Nee hoor, hij is veel te mooi. Ik haal hem zelf. En Trouw kijkt naar de mooie kastanje. En ze poets hem langs haar jurk. Nu glimt hij als een spiegel. He, het is toch zo mooie? Waar is die boom? Vraagt Ot. Trouw zegt het hem. Het is niet ver van hun huis. Ot zou haar best naartoe kunnen gaan. Ot en Sien gaan zoeken. Smiddag is Sien bij Ot. Ze spelen in de straat. Ot vertelt van een mooie kastanje. Sien zou haar ook wel graag eentje willen hebben. Ga je mee zoeken? Vraagt Ot. Kom maar mee. De kinderen stappen naar de boom. Ze zoeken en ze zoeken. Maar ze vinden geen kastanjes. Er liggen wel doppen. Daar hebben de kastanjes ingezeten. En er liggen ook afgevallen bladeren. Met de voet schuiven ze de bladeren op zij. En als er een dop omgekeerd ligt, rappen ze die vlug op. Daar komen een kastanje in zitten. Maar telkens is het mis. Hoe ze ook zoeken, ze vinden er geen. Wat zijn dat aardige bladstelen? Wat lang? Laten we die zoeken, zegt Ot. Er liggen er genoeg. Daar komen een paar grote jongens. Die kijken ook al naar de kastanjes. Ze gooien met stenen en stokken in de boom. He, Haast had zien een steen op haar hoofd gekregen. Ga daar staan, zeggen de jongens. De kinderen gaan op zij. Kijk, daar rollen vruchten naar beneden. De doppen vallen stuk op de grond. De bruine kastanjes rollen er uit. Als de jongens weg zijn, gaan Ot. zien weerzoeken. Nu zijn ze gelukkiger. Kijk, daar komen ze aan. Ze hebben elk een borstje bladstelen in de ene hand, en in de andere hand een mooie kastanje. Wat de kinderen van de kastanjes maken. Na schooltijd spelen Trouw en Ot en Zien. Ik maak een popje van mijn kastanje, zegt Trouw. Ik ook, zegt Zien. Een popje? Nee, dat doet Ot niet. Maar wat moet haar dan van maken? De jongens bij school hebben haar pijpjes van gemaakt, vertel Trouw. Ja, een pijpje. Dat vindt Ot best. Trouw en Zien steken eerst een stokje in de kastanje. Dan vragen ze wat lapjes aan moeder. Die winden ze er om, en die binden ze onder de kastanje vast. Nu is die het kopje van de pop. Zien kijkt naar Trouw. Die moet haar een beetje helpen. En zo zijn de beide popjes trouw klaar. Maar hoe moet Ot nu doen, om een pijp te maken? Die doffe plek moeten af, zegt Trouw, vraagt Moemaar. En als dat gebeurt is, beurt Ot met een spijker de pittar uit. Nu nog een stokje erin. Klaar is de pijp. Hij kan haar niet uitroken, maar dat is niet zo erg. Het lijkt toch op een pijpje. Kijk ze daar eens met hun drieën. Ot met de pijp in de mond, en de meisjes met de popjes op de hand. Van bladstelen, die in brillen veranderen. Wat moeten we nu met de bladstelen doen? Vraag Trouw. Dan maakten wij vroeger brillen van, zegt moeder. Oh, Moe, dat is aardig. Dat moet u onszins wijzen. Hoe deed u dat? Is het moeilijk? Het is heel gemakkelijk. Geef maar eens hier. Moeda neemt haar zakmesje. En dat boort ze op twee plaatsen door een stil. Vlak achter het dikke eind. En dan snijdt ze van twee andere stiltjes, één door dikke einde af. Die stiltjes steekt ze door de beide spleten. En de bril is klaar. Moe schuift de bril op de neus van Ot. Die lacht. En Trouw en Sien lachen ook. Er zit er geen glazen in Moe, zegt Trouw. Dat weet moeder ook wel. En toch lijkt de ding wel wat op een bril. Trouw en Sien willen haar ook ieder graag heen hebben. Die moet Trouw maken. Ze mag Moe's zakmesje even gebruiken. Dat is toch maar stomp. Kijk, daar heb je de kinderen met de bril op. Ot steekte de pijp bij in de mond. Ik ben grootvader, zegt hij. En ik grootmoeder, zegt Trouw. En ik dan, vraagt Sien, wat ben ik? Je bent ons kindje, zegt Trouw. Een kindje met een bril op. Einde van deel 10. Opname door Bianca in Utrecht op 4 oktober 2009. Deel 11 van het boek van Ot en Sien. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Bianca. Het boek van Ot en Sien. Door Jan Lichthardt en Haas Scheepstra. Deel 11. Daar is Grootmoe. Het is avond. Vader leest de krant. Moeder stopt kouzen. Trouw speelt met haar popje. Ot peutert aan zijn pijpje. Hij heeft Moe's zakmesje. Moeder kijkt op. Daar is, geloof ik, iemand aan de deur, zegt ze. Ja, Moe, ik hoor dat ook, zegt Trouwtje. Zal ik eens kijken? Meteen laat ze zich van haar stoel glijden. Ze loopt naar de voordeur. Moe, Moe, ropt ze. Grootmoe is er. Daar heb je Grootmoe al. Ze komt met Trouw binnen. Kijk, daar staat ze lachend in de kamerdeur. Trouw houdt Grootmoe's hand met de beide handjes vast. Wat komt er nu een drukte in de kamer? Ot springt op. Dag, Grootmoe, roept hij. En dan hangt hij aan haar andere arm. Vader en moeder gaan ook opstaan. Dag, moeder, zeggen ze. Ga u zitten, zegt vader. En hij zet een stoel klaar achter de tafel. Moeder pakt vlug een stoof. En een ogenblik later zitten alle om de tafel. Trouw en Ot elk aan een kant van Grootmoe. Niet te zwaar? Een paraplu in de ene hand. In de andere hand een zware mand. En nu komt daar aan elke zij een jongen of een meisje bij. Is dat voor Grootmoe niet te zwaar? Die lieve Grootmoe glimlacht maar. Grootmoe vertelt van vroeger. Waar is Grootvader? vraagt moeder. Om een boodschap. Hij komt me straks halen. Mooi, mooi, roept Trouw en Ot. Het is al zo prettig dat Grootmoe er is. En nu komt Grootvader ook nog. Dat vinden de kinderen heerlijk. Wanneer komt Grootvader? vraagt Trouw. En ze kijkt Grootmoe aan. Die lacht. Zag je wat? vraagt ze. Oh ja, nu denkt Trouw er aan dat Grootmoe een beetje doof is. Wanneer komt Grootvader? zegt ze nu luid. Strakjes. Ot heeft zijn pijpje weer genomen. Vertrouw je dat, Marie? Grootmoeder wijst naar Ot. Weet je niet meer dat jij jezelf ergensneden hebt? Moeder weet er niets meer van. Wanneer was dat dan? vraagt ze. Je was nog een klein meisje. En toen heb je stille mes gepakt. En toen, zegt Trouw, vertel er van vroeger. Dat vindt ze zo prettig. Toen heeft Moe zich in de vinger gesneden. Misschien kun je het nog wel zien. Grootmoe pakt moeder's linkerhand. In deze vinger was het. Kijk, daar heb je nog een witstreepje. Toen Grootmoe nog een meisje was. Trouw en Ot moeten ook eens kijken. Ze zien het litteken goed. Ik heb zelf ook zo'n litteken, zegt Grootmoeder. Kijk, in mijn lip. Trouw en Ot zien er niet veel van. Toen ik nog een meisje was, ben ik gevallen. We liepen hard. Een ander meisje wilde me pakken. Ze was dicht bij me. Ik keek even om. En toen viel ik over een steen. Op de kant van de stoep. En toen ik bij mijn moeder kwam, zaten er twee tanden los. En ze waren door de lip gedrongen. Kun je het nog zien? Trouw en Ot klimmen op hun stoel. Ze kijken naar Grootmoeder's mond. Grootmoe doet de mond wat open. Waar zijn de tanden? Grootmoe wijst het plekje van het litteken aan. Hier zegt ze. Hier, in de onderlip. Ja, kijk daar, zegt Trouwtje. Kijk, Moe, daar is het. En dan? Dan slaat Trouwtje bij de armen om Grootmoeshals. En ze geeft Grootmoe een kus. En dat doet Ot ook. Grootmoe lacht. Moeder lacht. Vader kijkt even van de krant op. En die lacht ook. Daar komt Grootvader. Grootmoe schrik daarvan. Van het kussen? Wel nee. Wat is er dan? Poes is op Grootmoes groot gehypt. Wil je ook een kusje van Grootmoe hebben, vraagt moeder, gauw weg. Maar poes je mee uit. En ze houdt zich met haar nagels aan Grootmoe schort vast. Laat ze maar, Marie, zegt Grootmoe. En ze strikt poes over haar zachte huid. Die legt ze rustig op haar schoot neer. Net een kluwen. De kop tussen de pootjes en de staart eromheen. Daar hoor ik Grootvader, zegt Trouwtje opeens. Bij de kinderen lopen naar de deur. Met Ot op de arm en Trouwtje aan de hand komt Grootvader binnen. Goedenavond, zegt hij, hoe gaat het Jan? En met jou, Marie? Zet u Ot toch neer, zegt vader, hij is zo zwaar. Maar Grootvader vindt Ot niet zwaar. Hij tult hem met beide handen op, boven zijn hoofd. Dan zet hij hem op de grond en hij gaat ook aan de tafel zitten. Wie brengt de kinderen naar bed? Trouwtje zit weer op haar stoel naast Grootmoe. Grootvader zit op de stoel van Ot en Ot zit op Grootvaders knie. Grootvader praat met vader en moeder. En met zijn vrouw. Ot cloutert op Grootvaders schoot rond. Nu mag hij Grootvaders baard kammen en hij kan ook even in zijn haar. Grootvader vindt alles goed. Moeder zet een kannetje koffie. Trouw en Ot krijgen hun avond boterham. Daar geeft moeder ze een glaasje melk bij. Als de boterhammen de melk op zijn, moeten de kinderen naar bed. Grootmoe wilt u mij uitkleden, vraagt Trouw. En u mij, Grootvader, vraagt Ot. Kinderen, wat scheelt jullie, zegt moeder. Doe het niet, moeder. Trouw kan zichzelf best uitkleden en ik zal Ot wel wat helpen, vader. Wilt u, Grootmoe? Vraagt Trouw weer. En u, Grootvader, zegt Ot. En de Grootvaders kleden hun klein kinderen uit. En dan brengen zij ze in bed. Vader en moeder lachen erom. Nog een poosje blijven de oudjes praten. En dan gaan ze naar hun eigen huisje. Kun je ze pakken? Kijk, Siener is warm in zitten. Ze heeft geen hoed op, maar een warme muts. En Ot zit er ook al zo warm in. Hij heeft een das om de hals. En toch zijn hun wangen erg rood. En ook een beetje blauw. En dan brengen ze ze in bed. Vader en moeder lachen erom. Nog een poosje blijven de oudjes praten. En ook een beetje blauw. Het is ook zo koud. Haast te koud voor de kinderen om op straat te zijn. Maar Ot en Sien geven niet soms de kou. Het zijn geen kleumers. Als ze koud worden, lopen ze maar hard. Dan zijn ze gauw weer warm. Ze kunnen toch ook niet de hele dag in huis zijn. In de tuin is het te nat. Daar kunnen ze niet spelen. En daarom zijn ze nu op straat. Sssssss... Rikketikketik! Wat is dat? Hagel! Hagel roept Ot. Wat hippe, die witte kogeltjes. Ze tikken tegen de ruiten. En dan ze en springen op de straatstenen. En als ze opgesprongen zijn, rollen ze nog een eindje weg. Zie, dan ze ook op de kleren van Ot en Sien. En dan springen ze verder. Op de steenen. Ot en Sien steken de handen uit. ze proberen die aardige bolletjes te vangen. Kijk, kijk, zegt Zien, ik heb er een. Ze laat Ot kijken. Och, nu smelt het aardige balletje na hand. Kom toch in huis, roept moeder, van leuke karretjes. Hier heb je elk een wortel, maak maar eens een mooi karretje. Moe geeft aan Ot en Zien iedere een peen. Ja, een karretje kan Ot wel maken, dat wou hij wel. Mag ik uw mesje dan, Moe? Pas op, snij je niet, zegt moeder. En hoe moet Zien nu, vraagt Ot weer? Die moet maar naar jou kijken, dat wil Zien wel, hè? Zet je mutsma af en jij je pet Ot en doe ook je das af. In huis moet je niet zo warm gekleed zijn. Moe gaat aan haar werk. Ot en Zien zitten bij de tafel. Ot snijdt mooie ronde plakjes van een wortel. Weet je wat dat worden, Zien? Wieltjes? Ja, wieltjes. Kijk, dit wordt de kar, maar die moet hol zijn. Ot neemt een stuk van de peen en daar snijdt hij het gele hart uit. En dan maakt hij de wieltjes met stokjes aan de bak vast. Nu is de kar klaar. Zien mag hem mee rollen, hart gaat hij niet. Ze moeten hem een beetje voordoen. Ot snijdt nog een karretje, dat wordt voor hem zelf. Wie moet er nu rijden, vraagt Zien? Ot snijdt nog een paar stukjes van de wortel af. Dat zijn mensen, zegt hij. Kijk, een man en een vrouw. Geef mij ook een paar mensen, zegt Zien, en ook een kindje. Zo spelen ze een poos, eindelijk is de pretter af. En dan, wel, dan eten Ot en Zien de karretjes op. En de mensen gaan mee naar binnen. Trui en Ot gaan op zolder. De kookkachel stond al een poos in de kamer. Die gaf wel wat warmte. Maar nu het heel koud werd, gaf ze niet genoeg. Ons kacheltje moet maar vanboven, zijn moeder. Was daar een smid voor nodig? Wel nee, dat kon vader best zelf doen. Het kacheltje stond op zolder. Een trap was er niet in huis. Je moest met een ladder op zolder klimmen. Daarom waren de kinderen er nog niet vaak geweest. Maar nu moest de kachel vanboven. En nu konden de kinderen meteen eens op zolder kijken. Dat wilden ze graag. Vader trok het zolderluik open. Hij zette de ladder klaar. Ot klom dadelijk omhoog. Jongen, pas op, val niet. Vader bleef vlak achter hem. Toen Ot boven was mocht Trui. Maar eerst klom vader weer naar beneden. Want Trui mocht ook nog niet alleen. Eerst keken de kinderen een poosje naar vader. Die nam het kacheltje en zette het bij het luik. En toen pakte hij de pijpen. Die lei hij er benier. Nu ging vader op de ladder staan. Hij hield de kachel met zijn linkerarm vast. En met de rechterhand pakte hij de ladderbeet. Zo toeg hij het kacheltje naar beneden. Pas op, kom niet bij het luik. Toen je oppasse, trou je een Ot? Wat er op zolder te zien is. Wat is het aardig op zolder? Je kunt er de pannen zien. Daar heb je ook een venstertje. Als je erdoor kijkt, zie je de blauwe lucht. Het is eigenlijk geen venster, maar glazen dakpan. Er zijn er wel vier zo. Daardoor is het ook wat licht op zolder. Wat is dit? Vraagt Ot. Ik denk de schoorsteen. Deze is van de keuken en die van de kamer. Kijk een wieg. Och ja, een echte wieg. Die moet Truis goed zien. Er ligt nog een bedje in en daar hangt een kleed over. En daar staat ook een tafelstoel. Ot klimt de vlug in. Hij is er te groot voor. Hij kan er niet meer in zitten. Moe staat boven op de ladder. Ze is niet gerust zolang de kinderen op zolder zijn. Kijk, Moe, roept Truis, een echte wieg. Wist u wel dat die hier stond? Jawel, lacht Moe. Zou ik dat niet weten? Daar heb je die allebei in geslapen. Toen we nog klein waren, he, Moe? Ja. Ik wou dat we nog een klein zusje hadden. Nee, een broertje, zegt Ot. Een zusje, Moe, dat is veelaardiger. Moeder lacht en ze neemt de kinderen mee naar beneden. Twee oude vrienden. Ze komen op zolder en kijk, daar vinden ze nog twee oude goede vrienden. Die staan er al jaren op hun gemak, te rusten onder het steenendak. Maar oh, ze staan zich maar te vervelen. Ze zien veel liever een kindje spelen. De kachel wordt gezet. De kachel staat al op het plaatje. Ze staat een eindje voor de kookkachel. Nu moet de pijper nog aan. Vader neemt de stukken en schuift ze in elkaar. Ze passen juist. Truis en Ot kijken naar vader. Die pijp is haast net een zet, haar vader, zegt Trui. Ja, daar lijkt hij wel wat op. Een zet, wat is een zet, vraagt Ot. Een letter, zegt Trui. Voor de schoorsteen hing een schilderijtje. Dat heeft vader al weg genomen. En daar zie je nu een gat. Het één eind van de pijp wordt er doorgeschoveld. En het andere eind komt in de kachel. Klaar is-ie, zegt vader. Maar waar is het schuifje van de pijp? Ligt het niet in de asla, vraagt moeder. Ze trekt de la uit. Hier is het al. En daar ligt ook nog de rooster. Die wordt in de kachel gelegd. Het schuifje komt in de pijp. Moeder vrijft de kachel af. De blanke randjes worden wat gepoetst. Wat ziet de kachel er nu mooi zwart en glimmend uit? Tessavonds wordt er een vuurtje ingestookt. En alle zitten lekker om de warme kachel. Van een aardig spel. Wat hebben we vanmiddag een aardig spel op school gedaan? Vertelt Trui. Eerst hebben we gelezen. En daar kwam in van een rijmpje. En toen vroeg juff. Kun jullie ook wel een rijmpje maken? Kom, dat willen we eens proberen. En kon jullie het, vraagt vader? Wat is een rijmpje? Zegt Ot. Als je zegt, kaatsebal ik vang je al, dan ruimt het. Bal al, dat ruimt haar vader? Ja, zegt vader. Ottje, potje, dat ruimt ook. Dat is niet mooi, meen Trui. Een jongen zei, Jan koekenpamp. Maar dat vond juff niet mooi. Weet u wat ik gezegd heb, moe? Nou, zegt moe. Een, twee, drie. Mijn moeder heet Marie. Moe lacht, dat is aardig, zegt ze. En wat zei juff ervan? Die vroeg, is het zo? Heet je moeder Marie? Ja, zei ik. En toen zei ze, dat heb je mooi bedacht. En een jongen zei, dit pietje is een deugenietje. Dat vond juff ook aardig, want hij zat net naast Piet. En is die Piet een deugniet, vraagt vader? Nee, de jongen zei het maar uit aardigheid. Einde van deel 11. Opname door Bianca in Utrecht op 11 oktober 2009. Deel 12 van het Boek van Ott en Sien. Deze LibriVox opname behoort tot het publieke domein. Opname door Bianca. Het Boek van Ott en Sien door Jan Lichthardt en Haas Scheepstra. Deel 12 op een avond. Elke avond zitten vader en moeder en de kinderen nu in de warme kamer. Vader is er niet altijd bij, want die komt eerst thuis als het al lang donker is. Kijk, daar zit een moeder en trouw bij de tafel. Moeder naait. Trouw moet haar taak afbreien. En wat doet Ott? Hij weet niet recht wat hij doen zal. Zal hij wat met poes spelen? Poes zit bij de kachel. Ze kruipt er dichtbij. Hoe warmer het is, hoe liever ze het heeft. Ze zit op haar achterpoten. De staart ligt om de voortpotjes en de kop houdt ze omhoog. Dat is zo lekker warm. Ze knaapt haar oogjes dicht en ze spinnt van pret. Och, nu pakt Ott haar beet. Hij wil met poes spelen. Een draadje trekt hij over de grond. Dat moet poes pakken. Pak het dan, zegt Ott. Poes heeft er geen trek in. Ze is te luid. Als Ott haar loslaat, sluipt ze gauw weer achter de kachel. Mag ik wat in de kachel doen, Moe? Dat is nog niet nodig. Ja, Moe, ze gaat haast uit. Zal ik maar, Moe? Eén schepje dan. Ott doet eerst de deurtje open. En dan werpt hij een schepje kolen in de kachel. Maar ook een stukje papier. Dat vlampt zo mooi. En dat vindt Ott zo aardig. Gauw de kachel dicht, zegt Moe. Dat is veel te gevaarlijk. Vader blijft thuis. Vader komt thuis. Wat heb je hier, warmmoeder? Ja, ik merk het niet. Het is buitenvast erg koud. Ja, het is wel koud. Maar het waart niet. De kou hindert niet veel. Ik wil graag nog een boodschap doen. Maar als het erg koud is, blijf ik liever thuis. Mag ik mee, Moe? Vraag trui. Ik ook, Moe? Zegt Ott. Jullie mee? En dat bijavond? Het is veel te koud voor je. Nee, Moe. Vader zegt dat de kou niet hindert. Mag ik, Moe? Ja, Moe. Wat zegt vader ervan? Moet je ver naar de winkel van Pieters? O, dat is niet ver. Als je ze er goed in stopt, dan kunnen de kinderen wel mee. Mooi, mooi, roepen de kinderen. En ze beginnen te dansen van pret. Dat is nu eens echt. Met moeder om een boodschap. En dat bijavond. Trui bak dadelijk haar mantel. En ze zet haar wollemuts op. Moe stopt Ott er ook goed in. Ze trekt hem een overjasje aan. En hij krijgt ook een wollemuts op. Die moet over de oren. Daar gaan ze. Dag, vader, dag. Oh, die stumper, zegt Trui. Vader moet alleen thuis blijven. En poes dan? Bijavond op straat. Moeder loopt in het midden. De kinderen lopen elk aan een kant van haar. Wat is het licht buiten? De lantaarns branden helder. Die staan nog al ver van elkaar. Als ze een eind van de lantaarn af zijn, dan is het weer wat donkerder. Maar ze kunnen toch goed zien. Kijk, zegt Trui. Daar gaan ook drie mensen. Waar, vraagt Moe? Daar op de straat? Kijk, ze worden al groter. Oh, je meent onze schaduw. Trui laat Moes hand los. Zo loopt dat vooruit. Kijk, Moe. Nu ben ik groter dan nu. Dat moet odd ook proberen. Oh, nu gaat de schaduw weg. Waar blijft ze? Achter ons, zegt Moe. Kijk maar. Eerst moeten ze voorbij de volgende lantaarn zijn. Dan is de schaduw weer voor hen. Moe, ik tap op je hoofd. Voelt u het wel, zegt Trui. Oh ja, het doet me erg zeer, zegt Moe. De kinderen trappen elkaar ook op het hoofd. Maar het gaat niet gemakkelijk. Als ze even bukken, bukt de schaduw ook. Nu komen ze in een drukke straat. Daar kunnen ze niet spelen. Ze lopen weer naast Moe. En dan stappen ze met haar in een winkel. In den winkel. Moe moet even wachten. Er zijn meer mensen in de winkel. Die willen ook wat kopen. En die worden eerst geholpen. Want ze waren er ook eerder. Trui en Odd houden ze in rustig. Ze kijken eens rond. Wat staan daar veel dozen? De ene doos bovenop de andere. Hele stapels. De kinderen staan met Moe en de andere mensen voor de toombank. Twee juffrouwen staan er achter. Die moeten de koopsters helpen. Nu is de beurt aan Moeder. Ik wil graag een klosje garen van u hebben, zegt ze. En ook een borstje lint. De juffrouw geeft moeder wat ze verlangt. Moeder betaalt. En nu gaat ze met de kinderen weer weg. Ik heb niets gekregen, zegt Odd, als ze weer op straat zijn. Wat meen je, vraagt Moe? De juffrouw heeft ons niets gegeven, zegt Trui. Van zoeten krijgen we altijd wat. Deze mensen geven geen lekkers, zegt Moe. In zulke winkels doen ze dat niet. Nu komen ze weer in hun rustige straat. De kinderen gaan nog eens met hun schaduw spelen. Kijk wat schijnt een maan Moe, zegt Moe. Die staat aan de hemel. En daar zitten ook van die aardige sterren, net kleine lichtjes. Als ze thuis komen, mogen de kinderen nog een poosje spelen. En dan moeten ze naar bed. Odd en Sien zijn op straat. Het heeft eerst enige dagen geregend. Toen konden de kinderen niet buiten spelen. Maar nu heeft het gevroren. Het is wel koud, maar het is droogweer. Daar heb je Odd en Sien in de straat. Wat hebben ze een pret? Al de plasjes op straat zijn weg. Dat zijn nu plekjes ijs. En dat is juist zo prettig. Odd en Sien glijden erover. En ze kloppen er met de klompen op. Kijk Sien, durf jij dat? Odd loopt door de goot. Oh, dat durft Sien best. Het ijs kan hem wel dragen. Wat is dat? Het sneeuwt, zegt Odd. Sien ziet het ook. Er vallen witte vlocken naar beneden. Kijk, er is wat veel. De straat wordt er wit van. En hun pleren worden ook wit. De vlocken worden groter. Het sneeuwen wordt erger. De hele lucht is grauw. Vangen in de mond, zegt Odd. Daar staan ze met hun beide, het gezicht naar boven gekeerd. De witte vlocken vallen op hun wangen. En op de neus en in de ogen, die kunnen ze niet openhouden. Blijf toch niet langer in de sneeuw, rop Moe. Oh, ze moeten in huis. En het was juist zo prettig buiten. Het sneeuwt. Ga maar voor het raam staan. Daar kun je de sneeuw wel zien. Dat zegt Moe. Wat valt er nu veel? De hele lucht is vol. De huizen aan de overzij kunnen ze haast niet zien. Kijk, kijk, wat gaat die zacht, ropt Odd. Hij wijst naar een vlock. Zien weet niet welke hij meent. Die vraagt ze, maar dat is alweer een andere. Er komen ook vlocken tegen het venster. Een enkele kleeft aan het glas vast. De vensterbank ligt al helemaal vol. Daar gaat een rijtuig voorbij. Je kunt het haast niet horen. In de sneeuw komt een diepspoor. Mogen we nog eens buiten, Moe? Vraagd Odd? Nee, zegt Moe. Nu buiten, in zoek weer? Wie is daar aan de deur? Dat is Trui. Ze is helemaal wit. Haar muts is wit en de mantel ook. En wat zit er een sneeuw aan haar klompjes? Trek die maar eerst uit, zegt Moe. Je kunt de haast niet opstaan. Hoe kun je wel op lopen? Moe slaat de sneeuw wat af. Odd en Sien staan erbij. Ze willen ook zien. Nu gaat Trui naar binnen. Haar gezicht is nog nat. Het haar plakt tegen haar hoofd. Was het prettig? Vraagd Odd? Ja, heel prettig, zegt Trui. Nu moet ze eerst even bij de kachel. Haar kouzen zijn niet goed droog. En haar handen zijn zo koud. Waarom Odd niet met Sien kan spelen? De winter is voorbij gegaan. Het voorjaar is gekomen. Het is niet koud meer. De kinderen zijn weer vaak in de straat. Zie, daar staat Sien voor het raam. Wil je ook spelen, Odd, roept ze? Nee, ik kan niet. Ik moet naar Grootmoe, met Trui. Zo roept Odd terug. Even kan dat nog wel, zegt Moe. Maar dan moet je niet ver van huis gaan. Het is al bijna vier uur. Odd gaat naar Sien. Grootmoe is jarig, vertelt hij. Ik ga met Trui naar haar toe. Ik mag heel laat oplijven. Vader en moeder komen er ook. En dan gaan we heel laat naar huis. Sien heeft geen Grootmoe. Ze wou ook graag eentje hebben. Zal ik Moe vragen of het jouw Grootmoe ook mag zijn? Of zal ik het Grootmoe vragen? Daar komt Trui. Nu moet Odd gauw in huis. Hij kan niet langer bij Sien blijven. Waar zijn de kouzen? Vraagt Truitje aan haar moeder. Hier liggen ze al, zegt Moe. Maar je moet je nog wassen en je haar kammen. En dan moet je nog eerst een schoon schort voor hebben. Moe knapt Odd wat op. Dan helpt ze Trui. Haar kindertjes moeten netjes bij Grootmoe komen. En nu de kouzen nog, zegt Trui. Ik zal ze dragen, zegt Odd. Nee, dat moet ik doen, hè, Moe? Ja, Trui is de oudste. Die moet ze dragen. En wat zeg je nu als je bij Grootmoe komt? Hoe is het ook weer, Moe? Ik feliciteer u. Oh ja, alweer bij Grootmoe. Daar zijn Trui en Odd bij Grootmoe's huisje. Grootmoe zit voor het venster. Ze ziet de kinderen al. En ze komt bij de deur. Dag Grootmoe, roept Trui en Odd. Grootmoe haalt ze gauw in huis. Dag Grootmoe, herhalen de kinderen. Dag Truitje, dag Odd. De oude vrouw trekt ze naar zich toe. Grootmoe, hier zijn de kouzen. En ik, oh nu is Truitje het woord vergeten. Ze krijgt er een kleur van. Oh ja, nu weet ze het. En ik feliciteer u. Ik ook, zegt Odd. En ze geven Grootmoe nog elk een kus. Die kouzen zijn voor u, zegt Trui. Die krijgt u van Odd en mij op uw verjaardag. Ik heb ze zelf gebreid. Ja, Trui heeft ze zelf gebreid, zegt Odd. En nu krijgt ze ook van mij. Grootmoe lacht. Dank je wel, zegt ze. Ze neemt de kouzen en rolt ze uit om ze te bekijken. Dat heb je prachtig gedaan, Truitje. Dank je wel, hoor. En dan moet ze de kinderen nog even pakken. Kom, ga nu maar hier zitten. De kinderen schuiven bij de tafel. Grootmoe geeft ze elk een kopje thee. Een echt kopje thee, met veel suiker en veel melk. Wat smaakt dat heerlijk? Niets vergeten. Daar moet de bril bij opgezet, want Grootmoe moet toch weten dat Trui zo best heeft opgelet. Geen steekje heeft vergeten. Odd steekt zijn neus diep in het kopje. Hij ook vergeet geen enkel dropje. Een prettig feestje. De kinderen zitten een poosje rustig bij de tafel. Ze praten met Grootmoe. U is al 60 jaar, hè Grootmoe, zegt Truitje. Ja, mijn kind. Jij bent zeven, hè? Wanneer wordt je acht? O, Grootmoe, dat duurt nog zo lang. Pas in mij. En wanneer wordt jij zes, Odd? In april. Ja, in april, zegt Truitje. Hij moet gauw naar school. En dan wordt ik verhoogd. Kom eens hier, zegt Grootmoe. Ze gaat naar het kastje. Ze trekt de bovenste la open. Kijk eens wat ik hier heb. Grootmoe neemt twee appels uit de la. Ja, die Grootmoe kan sparen. De appels zijn niet mooi glad meer, maar ze smaken nog best. Truit en Odd eten er lekker van. En Truit kijkt meteen even in de la. Wat is dat voor een mutsje, Grootmoe? Dat heeft je moeder gedragen toen ze klein was. Truit vraagt nog veel meer. Ze wil graag alles weten. Odd loopt wat rond in de kamer. Eindelijk komt grootvader van zijn werk thuis. En dan komen vader en moeder ook. Nu is het eerst recht prettig. De kinderen smullen van een kopje chocola. En de grote mensen drinken ook mee. Zo wordt Grootmoe's verjaardag prettig gevierd. Odd gaat naar school. Kom nu, moeder. Het is al zo laat. Nee, Odd, het is nog te vroeg. De jevrouw is nog niet in school. Ja, het Truit. Nog niet, het is nog geen half negen. Een poosje later gaat moeder met Truit en Odd naar school. Ja, Odd gaat naar school. Voor de eerste keer echt naar school. Hij is al vroeger alles geweest met zin. Maar toen was het niet echt, maar nu wel. Daar zijn ze bij het grote hek. Er staan meer moeders met kinderen. En de kleine schoolkinderen dringen er omheen. Die zijn nieuwsgierig, wie al op school komen. Nu nog over de speelplaats en dan in de school. Dag meneer, zegt moeder. Dag meneer, zegt Odd. En hij neemt zijn pet in de hand. Hoe heet je, vraagt meneer. Odd te vries. Of Odd zijn naam nu ook al goed kent. Meneer kijkt even op een papier. Wil u hem maar bij de jevrouw brengen? Deze deur. Kom, zegt de jevrouw, ben jij daar? Waar is je buurmeisje? Hoe heet ze ook? Meneer, zie je, zegt moeder. Die is nog niet oud genoeg. Dat is jammer. Ze zijn hier alle samengeweest. Odd kijkt rond. Hij kent de school nog wel. Kom, Odd, zegt jev. Hang jij je pet hier is op. En dan mag je op die bank zitten. Zegt je moeder nu maar gedag. Moet kijk nog even. Trouw kijkt ook in soms het hoekje van de deur. Dan gaan ze weg. Odd blijft met de andere kinderen bij de jevrouw. Sien gaat ook naar school. Odd is op pas met Trouw thuis gekomen. Was het mooi op school, vraagt moeder. Nou, zegt Odd, prettig. Wat moest je doen, vraagt moeder weer. Door de gang lopen en buiten spelen. Maar dat is geen leren, zegt vader. Ja, het is toch zo, zegt Trouw. De nieuwe kinderen moeten eerst weten waar een kapstok is. Die moeten ze altijd zelf terug kunnen vinden. En daarom gaan ze eerst door de gang en dan naar buiten. En dan weer door de gang. En dan mogen ze ook eens in de andere schoolkamers zien. Dat is aardig, zegt moeder. En we moesten ook zingen, zegt Odd. En de jevrouw heeft ook verteld. Daar is Sien. Ze heeft niet met Odd kunnen spelen. En nu heeft ze zich verveeld. Ik ga ook naar school, zegt ze, morgen. Naar de bewaarschool, denk ik, zegt moeder. Ja, naar de bewaarschool. Ik ga op de grote school, zegt Odd. Nu, nu, zegt vader. Het is maar goed dat Sientje op de bewaarschool komt. Dan kunnen jullie na school tijd spelen. En zo is het gebeurd. De kinderen hebben fleiten geleerd. En ze hebben ook vaak pretten gespeeld. Maar nu bleef er toch nog iemand alleen achter. En die verveelde zich heel erg. Ze was zo gewoon aan de kinderen. Was dat moeder? Nee, moeder was het niet. Die had genoeg te doen. Maar wie was het dan? Oh, die arme poes. Die moest nu op maar naar school. Naar de poesenschool. Einde van deel 12. Einde van het boek van Odd en Sien. Door Jan Lichthardt en Haas Geepstra. Opname door Bianca in Utrecht op 18 oktober 2009.