 də izləyicilərimiz sər vaxtınız qeyri olsun. Həzi dostlar, həm kanalın üç, həm Baku Efəyəm, həm da kanalın üç xəbər kanallarında bu günü olan sosios programının növbəti buraxılıçını size təqdir edirik. Bilirsiniz ki, 24 aprel ənə bu olaraq hər dünyada çox təhsilar olsun ki, bunu tanyanlarında sayı İlbəyl artıb, qonlarına soy qurim günü kimi qeydə olunur, əlmənlər üçün. Azərbaycanda isə, mənim bildiğim qədər Mərhun prezidentimiz, Azərbaycama illa azaldıq hərəkiyatını, lideri əbul fəziyyətçi bəyin, təklifi ilə gənzlər günü kimi, milli düşüncəli gənzlər günü kimi qeydə olunur və 24 aprel də onun məzarı ziyarat olunur. Roşada olsun diyək. Amma biz bugün əlbəttəki əlmənlərin bu soy qurim iddiyalarının qeyşəliyi ilə nə qədər uygun olma sakınla danış açıyaq. Bizim efirdə, yəni daha doğrusu kanalın üç efirində biz vaxtı ilə bu vaxtda danışmış, vaxtda çox uzakirələrimiz olub. Bugün isə açıq sözdə, əlməni qonlarma soy qurimu haqqında, yəni əlmənlərin bu soy qurimu iddiyalar ilə bağlı çox araştırmaların müəllifiyyəm, qaqanın İsmail ilə bərabən olacaq. Əslində biz dünyaya göstərmək istirik ki, dünyada əlmən soy qurimu yox, əlmənlərin tövəkti soy qurimu var. Və bu sualında keçirəcəyə cevabını məz qaqani bəydən eşliləcəyiz. Salam, qaqani bəyər vaxtı xeyr olsun. Salam, akşam seyir olsun, dəri tamışasın. Ər vaxtı xeyr olsun. Qaqani bəy, belə bir iddiyanı əlmənlər görün, illərlə özdəri sünbir ideoloji xət hesab ediblər, özdərinə dünyaya məzlım göstərməyə çalışıqlar. Və hədəflərində də başda türk yolu Azərbaycanlı və türk dünyasıdır. Türk dünyası bir adlı mirləli attılsa əlmənlərin diyası da hər an çox alır. Son günlərdə əlmənlərin o irabanda Azərbaycan bayrağına iddiyə ölmətsizlik onların bir daha gerçə xislətini ortaya qoydu. Bunlar hər zaman yalan arxası canlıdır. Və illərlə bu yalanlar üzərində bir tarih kurdular, yalanlar üzərində özdəri sünbir məzlım uğrazi yaratdılar. Və onlardan biri də bu soy-gürün məsələsidir. Nə başverilir? 1914-cildə başverilər nə deyik? Ardaş Türkiyədə bundan bağlı çoxla araşdırmalar edilir. Təhcir deyilən bir ifadə var, məzburu köç. Amma mən düşünürəm ki, əlmənlər bu gerçəliyilər müqablində də arxıblərin arsılmasına belə razı olmadılar. Amma bizim də borzumuz bunları deməktir, cəmiyyatı marifləndirməktir. Buyurun, əlmət qaqani bəhsizə işidək. Öncəliklə dediniz kimi hansı ölkərin arxıblarını araşdırsaq başta Türkiyə, Rusya, Azərbaycan, Cüzdüsləm, Britanya, Amerika Birleşmiş Tatarı və s. ölkələrin arxıb materiallarında Bir dənə də şərtə olaraq, 24 nisanla əlməli təqdim olunan, 1915-il 24 nisanla təqdim olunan bu iddiaq qətiyən özəkisini taqdır. Əksinə, o həmin dönəmdə ondan daha öncə və ondan daha sonra iki dönəmlərdə şərt olaraq disək 1915-20 20-cillər aralığında müxtəlif bölgələrdə, ilməllərin tüşlərə və meleki Anadolu-dan orta asya qədər başqa tüş boylarına, Anadolu tüşlərindən başqa, Əm tünində o bölgədə olan bəhzi Ruslara, Yunanlara, Gürcülərə, Gəhdülərə qarşı türəttiyi soyqırımlar, Almanlara qarşı türətticilərə siyasi terör arxarı və s. bağlı belgələr qarşımıza keçir. Təsatı deyil ki, mənim müəllifə olduğum ilməllərin müşəlmanlara, xristiyanlara və Yahudlara qarşı soyqırmı kitabında ki, yer Allahım, ilməllərin türəttiyi soyqırımları, əks eləktirən arxıb materialları getdikçə başqa ölkələrin elmi dərcilərini və ilməlləki elmi ictimaiyyətini yer açmaktadır. Lümunəkimi Amerika Bıraşmış Tatlara olsun, bıyaxınlardan şoxlandıya olsun, gücüstal Ukrainiya və s. kimi ölkələri də, hələ mənim bilmədiyim, bir sıra ölkələrdə bizim bu dəllirlərimiz mələki yavaş yavaş elmi dövriyə keçməkdədir. Bundan başqa 1918-ci ilin yazına ayt, İsviçdə yayınlanmış İçik əzətə burada ərzün və ərzin zam bölcəsində elməllərin türkləri qarşı türəttiyi soyqırımı ufaklarla əks eləttirik ki, bütün bunları özümün çi pürnəm orta asya qədər elməni məsələsini tədik eləttirərək, okudulara üç dildə təqlim etdiyim, elməni məsələsi və tüş müsləlman soyqırmı və elmələrin müsləlmanlara, xistiyanlara və ya əzələrin əslədirmək, sabbarımda də mələki elməsi tümayətə və geniş okudu üç dildəsində təqlim eləmişəm. Burada mən bir çox hallarda belcələrin suretiniyi, arhırdən əldə yettiyin belcələrinə suretiniyi və onların arhıra şiqələrinini də təqlim etmişəm. Yəni, islənilən bir dünya okudusu, dünya alimi, qabanıcı araşdırmaçı həmin arhıvlərə sorgu verərək həmin belcələrin təsklənmiş suretiniyi alabilərlər. Bu sırada məli 31 March suygrımının əslasında duran Antanta Hərbi Məhkəməsinin istintak sənətləri də vardır. Bu istintak sənətləri elməni Vahşevik haçimiyyəti adı altında həmi Rusya iştimayətlə, həmi dünya iştimayətlə özür istirəm tərdım olunan sırna özür istirəm bir haçimiyyətin, bir haçimiyyətinin, ödümələ, ordusunun 70 faizi ermənlərdə ibarət və komandanlarına isə əksəriyyətinin böyük çoxlu ermənlərdən ibarət olduqu həmin o fəmqala da istintak hamsiyyəsinin sənətlərin də öz əksini tapır. Bu mənim aşkar elədiyim 11 March soy qırımını beyn-aqaq migaslə təqdim eləmək üçün, mənim aşkar etdiyim və həmi kitabımda yayınlandırırım, həmi elmi mayqala şəkkində elətirərək, elmi jurnallarda dəlz elətirdiyim. Antanta hərbi məhkəməsinin istintak sənətlərin olduqsa mühim bəlcələrdir. Bu bəlcələrdə İngiliz müsləntiklər 31 March soy qırımının ilkin mərhələsini araşdıraraq, mələ istəpal vavayan şəxsində bu cinayət hadisesini 18 Şahid, zələrcəkən Şahidin ifadesi ilə və bu zələrcəkənlərin lalayanla üzləşdirməsi ilə müşahət olunan unikal sənətlər topsudur. Bu sənətlərin də üzerində onları müşahət edən yazışmalar qurupu bunların sırasında Antanta Polis Komisarlıqının Azərbaycanxal Cumhuriyyatı ədliyə nazirliyinə onların hüquq mühafzə orqanlarına qüksusi salayətli proqrorlara, müsləntiklərə və qarşılığında bizim cumhuriyyatın yetkillərini, mələ, Antanta Polis Komisarlıqına və Hərbi Məhkəməsində tomsuna müradiyyətləri, demələ, bütün bir beynalkaq sənətlər toplusu, beynalkaq istinqtaq sənətləri toplusu kimi mən, buları təqdim eləmişəm, biz bunu əlimizdə rəhbət tutaraq işlənilən bir parlamiqdə, o süpür maşsulə qırmının tanılmasınıq oya bilərik. Soruşabilərisiniz ki, nədən? Hüquqi əsası varmıdır? Hüquqi əsasının birinci mərhələsi, demələdiyim kimi Antanta Polis Komisarlıqının araşdırmasıdır Hərbi Məhkəməsində, ondan sonra proses paralel olaraq Azabıcan xox cumhuriyyatının, təqdim elə istinqtaq komisiyasının, demələ, müjadətikləri tərəsində davam ilətirilir, onların əksəriyyəti Ruslardan ibarat edir. Və bu, gəldi sonuçta Lavaya'nın konkret kansın maddələrlə dövrün qüvvədə olan kanun vericəyi nünhansın maddələri ilə yarqılanması çəsin təsbit olundu və yarqilandı və cənzə həbs kanasına, demələ, bu özə qasını səmiqə başladı. Burası da maraqılıdır ki, Lavaya'nın Azabıcan xox cumhuriyyatı deyir, Tomsunun xəfiə polisi yəpcələmişdir, şüphəli şəhz kismində. Bundan sonra da Azabıcan xox cumhuriyyatı Şamakı əhalisinin bir qrupunu və başqa zərətcə həşənləri səfərbər edərəc, paralel istinqtaq aparılmasını təklif etdir. Istinqtaqın məyin bir həttində artıq incis müslətiklər cördük ki, burada əmir verən kaman dal bütün deməliyatın nəqamlarda, cinayetin tövədildiyi bütün epizodlarda əmir verən ermənlər və bütün hallarda əmiri idrə edən ermeni hərbıçləri şahit ifadələrində əksini tapır. Və üzdən tanınma lalayan hansı paltar cərim məsəl, hansı artın üstündən olması, bunlar hamısı 18 şahitlərcəsi ingilist dilindəmdən bu sənətlər yayınlanmışan və olduqsa bunlar unikəl bir sənətlərdir ki, biz bunun əsasında və mən bundan da bağlı İsveç parlamentində seminar vermişəm. Yəni, başqa sözlərin İsveç parlamentində, mənim bu seminar verməyin üçün, orada bir nisə millət taşlərin mən, o çıta mı İngilizcə okuyaran əsaslarına əmin olduqda zara, mənə orada izazə vermişlər ki, mən seminar verim. Hə qanibə, mən burada bir sual vermək istəyirəm isə, baxın, siz 31 Mars soy grımıyla bağlı, konkret olarak araştırma partınız, sonuz aldınız, onu getdir, dünyada da dünyanın aparıcı ölkələrinə birinin parlamentində də təqdim etdir. Ələmən soruşmuran sonuzlarına oldu. İndi dünyanın, mənim qarşımda bir izləyələr siyahı var. Bu siyahıda dünyanın təxminən 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 10, 30-a yaxın ölkəsinin ehrməni dırnaxçında soy grımı, faktını tanıması var. Argentina dan Amerika Bərəş müştatlarının belz müştatlarını qədər. Burada Litva da var, burada Libya da var, müsləlman ölkəsi, burada Lebanon da var, müsləlman ölkəsi, burada Polsya da var, Rusya da var, Avstria da var, Kanada da var, Belisika da var, Almanya da var. Ələmənistan özü də tanıyıq. Yeri gəlmişən, Azerbaycın xocavul soy grımını tanıyaq, amma xocavul soy grımını tanıyan ölkələrin siyasına bakaq, Meksika, Pakistan, Qabumbia, Chexia, Bosnia, Herzegovina, Peru, Honduras, Rumania, Sudan, Amerikanın belz müştatları, Panama, Guatemala, Latvia, Jordania, Slovenia, Shoklanda, Djiboutirəsi vurduqasın. Yəni, dünyanın əksər aparıcı ölkələri bu, Əlmənlərin soy grımını tanıyıqlar. Bakın, mən sizdən bunu soruşmazdım, Əlmənlər öz belə deyək. Durumlarını dünyaya necə çatdırıblar, hər şeydə ağlamaqdan olmaq elə deyir mi? Bakın, onların neye sınad eləyiblər? Mən istəyərdim, bu axta fikirinizi eşyudə sonra sövhətiz qalan yerdən davam edək. Olur, mən bizə məqama toxulub buna keçirəm vələyiz, yəni aşıya bir rümləlik. Demək ki, Əlmənlərin soy grımı iddiyaları ilə Azərbaycanların 31 March soy grımı və xocavı soy grımı olaylarının hüquqi bazı arasında idimalı 180 dərəcə fərq var. Nə deməkdir? Yəni, o 31 March soy grımı həm beynəxal qıstın takdan keçir. Onu da yəni bir daha vurguluyum ki, bir məlif olaraq bu, həmi Azərbaycan, elmərəklərim tarqın üstün deyqətlər qaçmıştı. Həm türk tarq qurumunun deyqətlər çatırdıq, qaçmıştı. Bu məsəlin üzərində cəddi, mən də bunu tamamladım. Tamamladım, amma bu bizim, deməli, fərqədə istin takramşasının bir gəlçənətlərinən bir yerdə o 31 March soy grımı iddiyalımızın hüquqi bazasının olduğunu və istin takdan keçdiyini deməli süt edir. Eyni zamanda xocav soy grımı da xeylif derecədə istin takdan keçip, o olayların əkisəriyyəti, deməli, həmi cənaətiyyətlərdən tərəflər, qurbanlar şimdi onlar, halsı şərəhdə olub, bütün bunlar hətta Rusya, orada iştirak edən Rusya hərbicilərinin də, deməli, xatirələri, masqada çabu olaraq bütün bunlar hansı etraf olunub bir qaulıq ki, bu beynəlxalhaq məhkəmədə bulara cəzə vericil. Yəni, 24 Afriyat iddiyalar mən fəqrolara bizim o spirmal soy grımı və 26 Febral xocavlı soy grımı, həyqətən də soy grımıdır. Çünki bunların əsasında çoxlu sayda hüquqi dəllər durur, həm də istin-taktan keçipdir. Eyni bir soy grım, deməli, Kürsüstanın apkazi bölgesində olmuşdur və o da Kürsüstan fraqrolunun məlmaqları əsasında mən o bölümü də işləmişəm. Kürsülərin də 1992-93 sincirlər aralıqında, deməli, ermənlərin üstün olduğu, deməli, Bagramiyan adına batalyonun öndə olduğu və bir başa daha çox cinayet törəttiyi hüquqi dəllər ön sibut olun bir, həm deməli, cinayet hadisesi də oradadır, yəni, Kürsülərin də 1992-93 aralıqında. İndi cəli 24 Nisan iddiyalarına, deməli, ön dəli ilə 1914-ci il də Rus ordusu Rusya ordusu Doğu Anadolu'nun, Doğu Anadolu'nun, doğuq isimindən, daha doğustu Anadolu'nun doğuq isimindən, küzva şeçtiği zaman elə həmin ələfədən qərib koalinsiyası, Britanya, Fransa və müktəfqləri batı tərəftən, Osmanlı imperatorluğun batı tərəftən, Anadolu batı tərəbindən İstanbul üzərinə çaraqqalı savaş kimi bir kanıdıqımız savaşı başladılar. Deməli, bunlar kişi də təxmir eyni ən yaxıl günlərdə bu hücumu başladılar. Hücumu başlayan zaman, Doğu Anadolu Ruslar hücumət keçtiği ölcələrində, Val, Sivas, Murs və s. və s. Burada da, ermənlər tam üstünü təşkiləməsə də, ahalinin bəzi yerlərdəyiz dört də biri də olmasalarda, azıca nisbədən kampak yırzam yaşadığı bölcələydi, və bu zaman Rusya ordusuyla vuruşan Osmanlı ordusu çox çətin vəcətli qalmış. Çünki həmək batıdan bir nişət dövlətin hücumla məruz qalmışdı. Həm də Doğudan da Rusya hücumu və burada da arxıc əfədəndə ermənlər, dəya qəbaşır rizandarma bölüklərinə saldırara, Osmanın içində də təxribat dürədirlər. O yüzden də rizandarma bölüklərinə çıvarırdı, Türk ordusuna çömək eləyən yedək qüvvələr. Oları testidir, yayınırdı, arxıdaçı çöylər çək suay günüme uğradılırdı diyənə, savaşın olmadığı yerdən, batıya tərəb. Oları yayınırdı, geri çəşdirirdi və bunlarla uğraşırdı, uğraşırdı, amma burada da belə idi, yerli ahali, yerli ahali terörsulara çömək eləyirdi. Bunlar terörsular dövdü, bunlara tüşkə edəbiyatında erməni komitetçiləri deyirlər. Bunlar əməlbaşlı silahlı uğruplar idi. O yüzden də bunları əvvəlcə deməli, hələ 1865-tən bu tərbəki, bu ermənlərin hınçak partiyası və başqa partiyaları, Armenakan, Aşrafsutun. Bunlar yaranandan sonra, bunlar başlarında çinsədə silah çizdətməyə və s. və s. Bunlar o vaxtdan jandarma böləklərlə saldırırdılar. Və belə saldırmaların birində, andranəki tutunuşlar andranəktə cəkmişti, jandarma komontanın yanında qurana andrismişti, onu brəxmişlər. Şi də bir andranəki tutunqlar, ikisində də birində qurana andrisi brəxilər. Yəni, bir başqa hiilə inət, Arustar bizi aldatdı, bizi inandıq olara, biz bundan sonra əsvaxtlı Osmanlıya qulus qaldırma arama və s. Bunun kimi məsələri oldu, o yüzden həmin proses kəldi ta on dördüncülər və muharibədə də bu cətkiçədə cüzəmə başladığı. Və Qafqazdaçı ermənlər və Anadoluldaç ermənlər. Bunlar hamsı Qafqaz danışının yanında görəv almış erməni katalikosundan əmrə alırdılar. Erməni katalikosu da Qafqaz danışının əmrə alırdılar. O yüzden ermənlər fikrəşirdilər ki, burada bir erməni insan yarada bilərik. Və on üçün də var cüzdəri ilə Doğu Anadolulda həmi Rusya qosundan tərçibində rəsm-i rəqamlara görə 150.000 həm də Arkazləfədə də yenə 10 millərlə partizan kimi erməni grubları savaşırdım. O yüzden də elə bir dövr yarandı ki, türkçüya soqsətin rəzətdə qaldı. Gördük ki, yerlə ahali bulara kömə eləyir. Arkazləfədə vuruşan partizan diyətdirni arası. Bunlar məsəlçün, cəcələr dağlara çəşilirlər, dağlara çəşilirlər. Ama çöylərə erməni çöylərlə elə öz gəməhlərini, əlada silahlarını oradan alırlar. Cəcələr tamamlanmamış, yenə dağlara çəşilirlər. Sonra yenə günlüs başqa böcələrə saldırırlar. Başqa böcələrdəşi dinzaləyə saldırılar. Bütün bular sütü olduktan sonra Osmanlı İmparatorluğu 24 Nisanda, bu erməni komutələrinə 1915-cidə bağlamalama əzbur qaldı və buların fəyalarını həpsiləməyə yap. Bular o cünlə, onu suygrımın başlangızı günü kimi, amma həmən günü heç kimi öldürmək ilə. Sədəcolar həmən günü fərman verilip ki, erməni komutələri bağlanır, onların fəyalları əlləri cinayətdə olanlar bunlar tutuklanır. Çi ki, yəni, bu zikrin qabağ alınsın da, bəkəli ermənləri çöçürmək, onda həmin və çöçürmirlər. Amma ermənləri daha da şidətənlə və xarici qüvvələrdə ermənləri çöməyilirlər və bundan sonra 27 Mays-da, 24 April-da yox, 27 Mays-da təhsil qəralı çıxır. Osmanlı parlamentində artıq müfəq-təhsil də müfəqqəti çöçürmə deməkdir. Yəni döş zamanı, arha çəpənin, təhlüksəsizliyi başqa dür təmin onla bilməyəcəyində bunları çöçürürlər deməli indi ki, Suriyanın Hüseyinə, Irakın Hüseyinə, və s. orada tankvet yaşarış məntəqələri göstərilir. Bu, bunların özə hansını çöçürmirlər. Bunların bir qüsmini, hanslıların çi cinayətdə əlləri var. Hanslılar çi o bölcələrdə 100 dəfə sunut olunup ki, bunlara tüşlə dəli yataklıq yapanlar, yataklıq yapanlar. Yəni, bunlar bu cürə dəstəh verilər. Bunları çöçürlər, çöçürlər zaman bunların da əmlaçları bazar qeymətə, artıq qeymətə ödənir. Təmin olun, və s. özlərdə kanlı oyuna ötürülür. Azakçı yollarda bəzən görsüz ki, çimlərsə, o vaxtı qular aləsində sunurum türəmişdirəsə, olardan bəzər qular izlidir deyir. Davı yollarında bir də görsüz baxmə yarışı quları tüş bölükləri quruyurdu. Bölükləyəndə, yəni kanvoidə bir məhdud bir quruycu qurupu. Çünki savaşı kedi daha. Savaşı quları daha qoşundan quruyası deyil ki, devlər. Onun üçün də quları bəzən olurdu hücumlar. Ama sonradan da o hücumları təşkil eləyənlər və izrə eləyənlərə də çin açışı qaldırıldı. Onların çoxu sonradan gürlələndi. Bundan belə elmənlər, yəni 1918-ci də sonra ki, bu motoros sülhünlə sonra, bu barış müqabüləsi idi. Birisiniz ki, təslimçi barış müqabüləsi idi ki, Osmanlı İmperiatorluluğu, Almanya elə bir yerdə, Birizunya savaşında yənildiklərimi ətirəp eləyirdər və bundan sonra Osmanlı, Anatoğlu'nun yerdə qalan torpaqlar məm, ışqalı üçün hüqudu baza yarandı. İstanbul, İngilizcələr tərəfindən sonra, Çukurova bölgəsi, İlmənlər, Hristiyanlar, Çilisya deyil, bu bölgələr və s. Orada Fransızlar tərəfindən ışqalı oldu, ocaq müddəqlər tərəfindən, Çukurova Adana mərkəzlidir, də irə deyilmək, Adana İngil-Çukurova mərkəzlidir. Adana, Antalya və s. bu Maraş və s. bu bölgədir. Demalı orada da, Fransız ordusunun tərçibində də yarı aftanolm, yarı özgür elməni bölgələr var. Onlar da orda hansı soya görmək görədiklərsə, mən programın önündə numan şirəktirdim çıtaqda bu orhamsı aqib bəlcələri nə yer alır. Yəni, bunların həri birinin birinci qaynaqlardan deməli ki, ispatı vardır. O yüzden də elmənləri, deməli ki, sonraki dönemdə İstanbul Işkaloğullanına sonra deməli kez türklər hərçumətinə ittihamlar deməli artıq məhkəmə məhkəmə müstərisinə ötürüldü və başladılar, bunların bəzi aqib deməli başkanları həpsi oldu, tutuklandı. Həmvər Paşa, Jamal Paşa, Tələt Paşa bunlar da deməvi qiyabi yarıqlandılar, qiyabi. Ama onlar ölçədən çıxmışdırlar, Tələt Paşa deməli İçişlər Bakanı idi, həm də deməli ki, baş vəziri idi. Yəni, baş nazir iski bilə qəbul edəsək. Həmvər Paşa da birisiz ki, baş qamandan vəkili idi, yəni birini sultanın mavini idi. Həm də deməli hərbi nazir idi. Jamal Paşa da hərbi dəniz nazir idi. Bunların bu vəzifələr var idi. Azəb bir məsələ var ki, bu nəhkəmək prosesi İstanbul'da. Deməl ki, 1919-ci Linyan varından başladı. Ermenləyləyləylə bağlı, ermenləylərin, Yunanların şiqiətləylə bağlı, artıq çoxlu biracətlər var idi. Bunları dəhirləndirmək ki, istədələr ki, bu, demələ, hərbi cinayətlər nə yanaşı, Sevrmə qablasının 230-uncu bəndinə, bu, Ermenləylə və Yunan, Demələyləylə rüslimdə deyisək, qabramlarını azıb üzəndə deyisək, tavanlarını, yəni belədə indiç ifadələrlə nədə soy qırımlar. Demələyləyə, istəyirlər ki, Sevrmə qablasında artıq siyasi qeymət verələr, bənə qaq hüququ qeymət verələr, amma o nə qədə? İstanbul məhkəməsində bunu suqut eləyələr. Oladır, o qədər inanmışlar ki, çoxlu sayıda şiqiət var idi. Və birisiz ki, o genç düşlər, bir nirət səstikamətdə yarıqlandı, həm də Birinci Dünya Savaşında, girdikləri üçün, susulu tərəfi oldukları üçün də birisiz ki, bu cədə yarıqlandırdı. Amma bu istiqamətdə gidən yarıqlamayı da, Demələylə, Britani Qrarlıq, Qrarlıqu nəzarət elirdi. Bütün yarıqlamalara olan nəzarət elirdi. İziracılar yerli olsa da, taç haçımlər və s. yerli olsa da, amma, Qrarlıq nəzarəti beynəxalq səbiyədə idi. Bunda Britaniya Qrarlıq Qrarlıqu həyətə keçirdi. Britaniya Qrarlıq Qrarlıqu nəzarət elirdi. Demələylə, Britani qazi işlər nazirliyinin üçün fontlarında saxlanan yazışmalar var. Onun məhkəmiyə məktubu var ki, Sizin artıq maltıda bu insanları, yarıqılanan insanların malta adasına salmışsa, Yerləştəmişlə də ki, bunlar qasmasınlar və məhkəmiyə qədər bunların cəzasını meynəşdirəcəm. Məhkəminin həmən bu istiqamətdəki araşdırmaları göstərdik ki, Səndi məh, elmənləmə, yunanlarla bağlı, hər hansı bir nəinki soyqırmaktır. Nəinki bir soyqırma bağlı bəlcə. Hətta bir şahit materialı yoxdur. Elmənin özünü şahit materialı yoxdur. Ananın şikayət, ananın mirazət, yunanın, elməninin, ananın mirazətləri doğrudur. Amma diyəndə ki, ananın mirazətləri çöçün də nə durur? Həç olmasa, Biricasın desi ki, kimi öldürdülər? Öldürlən adamın adı yoxdur. Amma bizdə o suprimar soyqırımda. Siz də bilirsiniz ki, enizamda xozalı soyqırım halisələrin də. Və yaxudda ki, bəyət, dedim, cürcülərin Afghaz yadaçı soyqırımda. Burada zəri də uğra nəl tərəflər var, kurbanlar var, epizotlar var. Cennət ütülərdən tərəflər var, bütün mənzər asılır. Adıqdurlar daha. Nəyən ki, bir sənət yoxdur? Hətta, bəyədiyim kimi ki, hər hansı bir epizodu, təstik eləyən ifadə yoxdur. Öz tərəflərməməm elə yoxdur. Çünki bilinlər ki, hər hansı bir ifadə versələr, yalancı ifadə. Bir var, ananın yazır, göndərir. Aqmi yazdır. Bəri oldu, bəri oldu. Bir də var ki, kanfiyyət bu, həmə bu, ananın kananı belə deyədir. Bu, ananın şikayəti, çöçüncə duran epizodu, gəlindir dərin soruşduraq. Dərin soruşduranda, heç bir məhvis bir nətizaya vardı bu. Və kralıq kralorluğu, ən ahırda Britanya'nın Osmanlı Daşı böyəcisində yazdı ki, əc, siz onda heç olmasaq müddəfqilərə müradə edindir. Müddəfqilər-i çəşfiyyətmə, Amerika, Bərəşmiş Tatlılarım, Fransa nələsən, bunlar da heç bir dənə təpə bilmərlər. İndi, baxın. Dərhal İstanbul işgal oldu, bütün arxiblər də Britanya'nın əlləkisi. Düzlü mü? Heç olmasaq bir dənə arxib materialı yoxdur ki, bunun su müterəsin. Bu su müterəsin. Baxın indi, məsələn, elmərlərin Ruslararşı, Qars filayətində 1919-1920-ci lərə rağında tövəkti su ergünləri təslik ediyəm, bəlcələr təqdim eləmişəm. Bir tərəftən Rusya dan çıxır, bir tərəftən Türkə dan çıxır. Həmin, bəlcələr təslik ediyən evniövbəti sənətlər. O bir tərəftən bir azər balcanından çıxır. Onun üçün də, onun üçün də bizim su ögürmü iddialarımız sadədə deyil. Baxın elə, bizim su ögürmü iddialarımız sadədə iddia deyil. Mən bu sualı sizdən soruşum. Monologa çevirmiyək, əslində. Mən də istəyərdim, kizdəcilərimizdə aktiv olsunlar. Baxın, elmərlər konularma su ögürüm yaradılar özlərinə. Bizim isə gözümüzün önündə bir əsirdə iki su ögürümdən üzləşmiş, elə deyilmək. Amma necə olur elmərlər bunu dünyaya tanıqdırırlar? Biz tanıqdırabilmirib. Bak, bununla ötürə biz nə etməliyik ki? Ya, onu deyərim. Deməli ki, bizdə dənə cümlə ilə tamamlayın bayaqları üçün söz mü ki? Mən nəhtizədə elə oldu çubu, maltada tüklü bulunan, bu iddialarla deməli ki, qiqtəm olunmaq isteyən, Türk rəhbər şəxslərinə ayt məhcəmət dalağıdır əndi. Həb də malı ki, qarlıq fraqlı orulduğunda belə bir məktub var. Ondan sonra Atatürk, deməli, Doğu Anadolu da, Hərvin Misyanı, Işxalçı, Raulinssonun başçılığı inə, necə ki, Tomsom bahçıda oturmuştu bölgə nəzələ denildi, Raulinssonun başçılığı inə, Sərgi Anadolu da Işxalçı bürvələ vardı. Çazım Qəbaşçı Parışlıqdan xayr-i Şenedi, Atatürk, Çazım Qəbaşçı Parışlığı onları mahasriyaldı, onları tərişsilah elədi əsir götürdü. Və onunla da mal təsirlərini dəşdirlər, bunların demalı nicatı ucur hərli olundu. Başqa sözdən, Britani qrarlıq fraqlı nəzələt elədiyib, BNL xaq məhkəmədə, Ermenləsoygrımı, Gönalsoygrımı təsdik olmadı. İndiklələk, Ermenlərin sonra çatdımlarına. Ermenlər bunu belə gördükdə, ondan sonra saxta sənət başlarlar bücətməyə, tələt başlan adımdan, ona deyirlər Andonya'nın sənətləri. Aram Andonya mı var? Bu bir demalı araştırma sıçmıcıya, bir iki sənət özündən düzaltmışdı, mantaj eləmişti. Hər cüyaç ki, Dağılışlərin nazirinin əmriyi suygrımdan bağlı və s. hitlərin adırılan bir ifadə, hitlərin bir əmrinin içində bir söz mantaj eləmişdi və s. Sonra bu Almanya da, bunu istərlər məhcəmiya təsdiq edərlər. Məhcəmi dedik ki, bu sənətlərin əsildi yoxsa kopiyadır. Sürəti, ona dedik ki, yoxlu Sürəti, dedik ki, əsli hardalı, əsildi bir canlı göstərin. Elə deyəndə Andonya dedik ki, əsildi vermiş ekspertizya. O ekspertizya bu ekspertiz, hər cəlb çıxır. İndə belə ki, əriməlilə sonra cərdı çöğü, avrufa məhcəmələri də, hələ belə hər başlayın, mənə sözə görə, qərar çıxatmıya zablar. Onun üçün başladılar bunu siyasi müstəfiək çetirməyə. Və belə bir məhdutlara da əlaqdılan, məsələsən, məyəm bir şaya yaydılar, o şayanı ödürlər, məsələsən, Britaniya, Ptoc. Britaniya də bir kəziyyət bunu yazdı. Hələ, bu 1800 nəsəncindən bir eləyikdə. Sonra əriməni soyqır məhcət, əgər də biz Bütbədiyə baxsak İngilizcində Rusində, görələk ki, çöyə bunun istinadlar var. Ama istinadları baxsak görələk ki, bu istinadlar, həsə bir London-da filan qəziyyət və yaxud da ki, Tələt Paşa adından ya bir saxta telegramı hollaşməcən, yəni, buların hər bir dəriniyə gədəndə bulaş saxta dəlcələrdir. Birində taqci, üzüləstirəm, informasiya saxtadır. Üzüləstirəm. Informasiya saxtadır, sağ olun. Avrupa ödürülmüş, elə 1918-ci Marsoy gürmərinə biraz öncəyə, Mikayem Gəsər tərəbindən, Şamiyen tərəbindən çoxlu saxta informasiyalar burada tələt olunur və deyirlər ki, paşıda müsabvatsıları hristiyanları girmək istəyirlər. Bak, bu cürəki sonra hücumək keçəndə desnə şafılar, təhürçəsizliklərin təmin eləmək üçün, qarşılıq veribrəm. O cürdə bunlar, deməli, elməni soy gürmərinə iddiyalarına, yalansı bir gisin bəlcə, deməli, yazıqlar, bunlarla da mən yerəri inandırıqlar, inandırıqlar, amma o inanlanları da bəlara tam inanmayıb bir rəmkəyi. Çünki, bulaq özlərinə biraz da güvənmiş olsaydılar, deməli, Sayın Erdoğan da buyurdu ki, gəlin arxulları atsa, ortaq komisyon yarada. Mən özüm, İstanbulda 2008-ci ildə TV5-də Yavuz Selim kurdun konağı oluşdum, ondan məndən yanaşı orda bir postam illət verçli və bir dədə İstanbulda dosyad doktor dəvet olunmuşdur. Həmin o dosyad doktor mənə buyurdu ki, mən deyədi, elməni sarı gədən 2008-ci ildə o Sayın Gül futbola bakmaya gədən zaman bir diplomatiyaya ilə istədərlər ki, serrətlər atsılsın, qarabaq məsələləsi də bir balaca vücürə yavaş yavaş bəl kəllə oldu deyə. O mənə danışdı ki, məsələt biz kektik, elməni sanda, elməni tarıqcı brukluyundan bizə də bir dəcə nəfər edik. Görüştük, dedik ki, hə, gəl, sizin arqibləri də nələr var? Təqdim edin, biz araştaraq, biz də nələr var? Siz araştaraq, sonra başqa ölçə arqiblərinə. Ola deyə, bizə belə də, gəl biz, arqibləri hələm qoyak soruya birinci sınırlar konuşar. Mən də ona dedim ki, məsələt xozam, siz ona nə dediniz? Dədik ki, adamlarla konuşulmuyor ki, mən bunlar, öryələklər ki, tarıqcılar balaca talə belirlərdə. Mən dedim ki, olara siz belə də deyə bilərdiniz ki, sınırlar heç vaxtı sözləmdə, dəyişilmir. Sınırları qon sınancıdır etmir. İkensiz də, bu, dədişə bir də, bizə başqa bir söz dedilər, dedilər ki, bunu bizə bolşeviklər, bu sınırları, çünkü bizə bolşeviklər belə deyik ki, məzbur eləyiblər. Yoxsa, bizim özümüzün bu özgür sınırımızdır, özgür hücumətimizin dəmalı ki, bizə Ermağan elə deyir, sınırdır, dedilər ki, sınırdır, dedim, bəşsizdə dediniz, bu yenə də dildi. Bu, oradan, denək, konuşur mu də dedik, hocam? Dedim ki, olara belə də deyə bilərdiniz ki, ondan gəlin, dəmalı 1918-ci ilə, batum müqavlasıki var, sizin dəslə qön künəti, ona qol çəlmişdir. O, sınırı amcələk. Yoxsa, iki, dəmalı, iki, aralıq. Kazım Qarabəki Poşab 1-də gəldi 1920-ci ilə iki, 20-ci də kəralıqda kümrü Aleksandrop olma qavlasıq. O da gənə həmin bir qavya içməyi deyir. Sövvətlərin bunlara verdiyi sınırlardan da daha da biləm metoduydu. Dedim ki, önündə gələk, deyərdən ıslikü baxsız bir milli, hə ki, məhdiniz? Bu sınırları əldə malıhçə ilə müjstək, səri mani ilə müjstək. Məsəlxu, bundan görülür ki, ərimələl özləri hətta mən belə deyim ki, bizdən az bilmirlər ki, onların bəlcələri əxvızısaqladı. Ancaq, bunların maləliyara, mən yən siyasi lobiçlihinin bir özü də hiç aydət olmaya, məsələ, Ajentina. Ajentina da bunu əriməl soy görümünlə bağlı informasiya çox olabilək Britanya da. Britanya, baxmın nilək ki, Britanya tanımaydı. Birinci Britanya tanımalıydı. Çünki İstanbul-u Şıqal iləmişdi, Arhyuqlar onu ənlə keçmişdi, Karlıq bırakıları unutərabilməl, hadisələri nəzarət edildi. Və Qualis yanında belə deyət ki, başı soydu. Bütün gündoğandan günd vatana qədər impiratorlu. Bakın Hindistan, Avstralya, Yenizelanda bütün buralara qədər Britanya ən əlin də idi. Belə olduğu halda nədən Britanya əriməl soy gününü tanıqır. Rusya isə sağımızda tanıdığı, o da baxarsız ki, birçok ölkələrdə bəzən görürlər ki, elmənlələr buları artıq dərəcədə, məktəlif üsullara varın canlı boğazına yirir. Və yaxud da ki, bəzən bu aradan bir ifade almaq istəyir vələ də o parlanmirtlərdə çiddi parlanmirtlər olsaydı hüqubi əssəs tələbi eləyərdəyi, onlar da hüqubi əssəs tələbi eləmir. Anca bu məsələdə bizim bir görəmiz o olacaq ki, mən bunu da deyimi siz soruşmamış, gələcəkdə biz həmən baxarsız siz dediniz ki, nə əsasındakı bulaq təqdim eləyilə, onların təqdim elədiyiləri sənətləri biz sürütməliyir. Yəni, ki, bu sənətlərin çox üçünün olmadığı bəzəli, bəzəli subut olduk ki, bu belə deyir. Çək ki, Hitlerin sənən zamında yer alan ifadə ki, yəni, bunlar özəmdən onu artırıplar. Sonra dediyim ki, bir Tələt Paşa adından telegram sonra bir emir var və s. Bu, bunu kimi sənətlər artıq sürüt olduk ki, bunların orijinalı çıxardılıb arkibdə, hətta biri ələb albası ilə olduğu üçün, bunların unudublar ki, Osmanlı Piratorlu emir verəmdə baş küş tərəfdə yazarmış, bismillahi rəhmani və heyim. Bunu şeyini baş ərfləmi yazarmışlar, bunlar onu unudublar, məsələn, emirin birində. Tələt Paşa adından bağlı emirdə deyəsən, bir də şey, şey unudublar, unudublar deməli, təqvimi təqvimi məsələ çetirməyir. Məsələn, həmin vaxtı qüvvədə olan təqvimdə həmin günü düzməni eləmiyiblər. Bu gün üçün müladi inə o günə deməli ki, kətsidən də bu saxtbaş çağırıq, görürsünüz müyün? Bu özür də göstərim. Amma bəzi ki, məlumatlar bəq taqsiq Britani qəzihtəndən məlumə deməli, yananıq ki, plon halsə, bəq başqa ölkərinin saxta, informasiyalar, onun çocuğunu biz gələcəydə araştırabiləri, o biraz çox çəktin işlində mənadaçı, çox vaxt alır, onun biz fonunu araştıraraq, təksib eləyə bilərik. Amma o nə qədər də bizim, yəni, onsuz da deyə biləcərimiz bu dükku, benə o xaq məhcəmədən keçifti və təsbit olunmuyub və krallıq bəqrolurum, yalışmaları çib var, onların şifrələri də biz vermişik, məzburnunu da vermişik və bu da mən elə də teriti də, çıkslarımda da bir numarədə mən bir toxunmuşan biləcəri özü hə. Başka sözlən, biz indi yaxşolaq ki, sizdən bir dağılaca məsəhət eləyək, hansandın var, atmalıyıq deyək. Mən elə, Qagani beysi, sona yaxınlaşırıq, sonda bir daha bu sualı təkimiləşdirmək istəyirəm. Bakın, ermənlər bu saxta soy qurum faktını özlər üçün parlamentlərində təsdi gəliblər, dövlət səviyəsində. Və ermənlər də yanaşı dünyanın 30 ölkəsi bunu tanıyıb, tanıyıb, fakt olaraq tanıyıb, hə, razıyam sizdən Böyü Britanya tanımayıb, Böyü Britanya'nın Böyü Britanya-ya bağı olan ölkələr tanmıyor, amir qəbləş kütatları tanıyıb, çoxlu kütatları, Almanya kimi dövlət tanıyıb, İsveç tanıyıb, Fransa, İtalya, bunlar Avropa nafarcı ölkələrdir. Amma ortada bir məsələ var, 31 Mart soy qurumu siz dediniz ki, artıq Böyü Britanya arxiflərin də də bu suqut olmuş bir soy qurumudur. Gözümüzün önündə 1992-ci 26 fevralda xocalda soy qurum həyata keçiyordu. Amma bizim parlamentləyə xocaldı soy qurumunu tanımadı soy qurum kim, çox maraqlıdır. Ermənlər 15-ci dolaylarını soy qurum kim tanıyırlar. Bak, bu da bizim, mən düşünürəm ki, atabilecəyimiz adımlardan biridir. Bak, son da hansı adımlar önəmlidir, dövlət olaraq hansı adımlar atılmalıdır. Mən düşünürəm ki, Türkiye-də kifayət qədər bu sahədə adımlar atlı. Məsələn, mən vakti də Yusuf Alacaoğlu çox hız dirdim. O da siz deyən kimi, ermənlərdən daim müvahisə deyir. Və ermənlər hər zaman yayınırdılar arxıvlərin arxımalıdır. Biz neyə görə bu qədər pasif durumdayıq? Uyurun, xaqqani bəyi, son da 1-5-6 dəyəqəmiz qaldı siz yaşıda ki. Bizdə bircə faaliyyət yoxdur. Məsələsən, mütəxəssiz çox çiir hansın halliyyət həldə eləyibsə, onun hönçumiyyət orqanın müvahıq qolu maraq göstərmir. Təlum belə götürəyədə bizim dünyaya azabı zanlar ilə iş ürə, dövlət komutası, sədri, bu yeri sədri. Məni dəvət elədi, görüştü, mənim kitam ətədikiməsinin kitabı okumuşam. Həllə, mən onunla görüşməmişsən qaba, iyisə, olan kitabı. Ancaq ki, mənim müdəxəkçiləni, mənim məlif işmə başladı qarışmaq. Mən məlifəm, mən, siz mənim işmə qarışa bilməssiniz. Mən bunu çox ki, mənəyən elimi insansiyalarından keçirmiş həm, mən öz konseptiyanlarda, o buyurduk ki, və də ki, Fistan Yahudlərləmləm bağlı olanları saxlıyaq və Büsləmələmləm bağlı olanları çıxardak, o mənə də dimirdə, yəndir ki, on dildə də çapirət dünyaya. Mən də dinəm ki, aqıq bizim burada Fistan Yahudlərləm din yerdə öz süra qırımızda verməyimiz, həm də bu 31 maklınla bağlıq yəni, həllə, sinitəq sədətləri verməyimiz, daha belə efektib olar, ona görə ki, Fistan Yahudlərlə qaç, ticqət göstərəcəyələr, o zaman, amma bizim söyqırımızda tanıq yəni də, tanımaqları insan mənim səssinlər öncə, tanış olacaqlar və inanacaqlaşıq bu doğudan da, çox əssis, söyqırımızdə də elməni qalq yəni. Ancaq bu yoldaş, biraz birisiz biləcədi, məlifin işinə qarışı bir, işçincisi də qeyri məhiyən belə vəcətli qaldı, bizim ona sürəbət bizdə, mən sonra müracaq eləmədiyim, bu işə qalc işləri nazirliyinə, mən müracaq elədiyim, oradan da yəni, qanfret bir elə bir zəhq furtular, biraz düzakçı elədiyik, qaldı vaxt elə. Amma mən yə edə bu məsələlər qaldırmaz, amma görürəm ki, bizdə bundan bağlı adlımlar düzgün və nədəki mobil və optimal şəhkildə düzgün qurululur. Mən bizdə misal səşim ki, azıb da qalq sömüriyyət edin, mən o stürmartdan bağlı sənətlərinə başqa, o zaman azıbda qalq sömüriyyəti istəyip ki, Avropa İstintək Komisiyası yaradılsın, bundan bağlı onun sənətlərin grubun başqa eləmişəm. Bu sənətlərin bir böyük ismi bizim özümüzün arkıblarda var, amma o elə bir dədi ki, bir qətdən kanal alır, onları mən başqa eləmişəm. İndi baxın, o vaxt səmüriyyətimiz daxılışlar nazirində mürazət eləyib, qarşışlar nazirləyib, oradan çoxlu sənətləri toqluyublar faktarı, bunların hamsının və bir ismi və böyük ismi və kaşçıl komprasını da göndərəlidir və səhəl və istəyib mürəkə, Avropa İstintək Komisiyası yaradılsın və bu, hələ o səsib bir maç sömürəmləm, o vaxt və imət verilsin, vaxt bizim babalarımızın uzaq çölərinə ilə bir qət yətirək. Həmin aldımları atma olsun, mən bir müdəqas ki, mən o səhədə və bir az başqa səhələrdə bir qeyri bu məsələri örəyəməşəm və mən Gürtustanlı, o başqa ölkələrinə də bu mələzələrin həmişə çox diqəddən qarşılarım. Burda məlifə məhəm bir salihiyyət verilməldir, məlifin təşriflər dinlənməlidir və bu, dərxan hərəcəti çetirilməlidir. Ancaq ki, bizdə baxma yoxdur, bir dək ki, bizim iştirmaya etmizdə, xaricdə yaşayan bizim suyodəşdərimizdə bir nəbdiyim ki, çox pasif səhələm oları bu məsələrdə. Səhələ də bir orada konferanslar düzəniyələr, oranın mediyası çıxarda bu məsələri orada səhəlqələr çetirək, Yezgəlmişkən, və məsələri demokratik fikiri yoldaşlardan və mələ bir təşrif dağıldın bu yaxıllarda, hələk ki, o demələk ki, öz vaxtını çözdür. Başqa sözlən, elmənlər əllərində heç bir dəlil olmada, buna bir donca indirərəc, türk obrazını dünyada mənfi prana çetirilər, özlərin isə mələkimi tərdim edirlər. Bu mifi yırtmaq üçün, dağıtmaq üçün həmin bizim mən sadaladığım belgələr çox önəmlidir və effektivdir, sadəcə burada lazımdır ki, müəllifə dəstək. Olabilə, heç müəllifi tamamlılar, amma müəllifi qoyduqu problem, bu işi yürütməyə qadirdir. O yüzden də mən Azərbizan üçumət olsun, türkçə üçumət olsun, mənim həmin kitabını özlə türk tariq qurumunda da müzakrə olundu, türkçə devlətinə də önəri yapıldı, orada qəbul oldu devlət kitab komisyonunda, orada da iş uzandı, hələ da uzanır, nə var, nə var, çevirmətcə məsələsə. 2019-ci də qəbul olumuş qəram, həlimdə kemalı çevirmətcə problemdən görə qalıqdır, hələni həlləyiləyip qutar məsələk. Amma dünya sürədə dəyişir, dünyaçı prosesdər sürədən dərəyən edir və şərtlər bizim xeyrimizə, bu gün bizim xeyrimizə görünə bilən şərtlər sabah olabilər, şəhirli dərizədə bizim hələyəyəmizə çevirilə bilər. Orada deyəm ki, əriməllərin bu günçü siyasəti bilədir, Rusiya əgər zəvləsə və zəvləməyə doğru da yedirməm, demrəm ki, tam çökər, bu bir sırada devlətlərin marağında deyil. Ərmənlələr əsistü pəlcəyə batı bloqunu cətirələr. Başta Amerika Bərəş mislapları və onun müqtəqlərin cətirələr yenidən 1901-21-ci illərdə Qas mərkəlidək ki, onlara bir cümrət qurmuştu, Britaniya orksu silahlı hüzünlə sonra, Qas Parlamentini basıq və bizim orda günək batıq Qas kafqası cümrət. Devirəyib, onun başkanlarının mal tadasına demalı ki, sürcün eləyik tutlayıb, yerində Ərməni Karganyansın başkanlıqı ilə Ərməni hürcumət yaratmışlar. Bunların həmin fikir ilə yenə də, bunların diqqətində deyil, bunlar istiyirlər ki, Sevil müqabbləsində 170 mqodda çövəm yətirilik. Ermenistan, ki, bunların ictahı vardı, onu ne iləm və ətərsinlar, başqa cüzə manevriləmə həmin. Yəni, böldəcəyə Amerikabiləşmiş tahtları və onun müttəfiqlərinin hərbi cüzünü cətirmələ. Ermenlər özləri bilirlər ki, Türklərin-yağızlı bazanların ödəsinin gəlbildi viziyələr. Ona görə, onlar həmişə böyük cüzulərinə çalışılardır, böyük cüzulərin, cüzulərin də öz maraqlarına çalışdırmağa çalışılır. Eyni zamanda böyük cüzulərinə demalı, müttəfiqləlik yok. Yəni, əmək təslə yədəndə, həmişələ, onlarınlə nənaqrini önət səkirlər. Tələt başarının da bir sözü var, deyir ki, dünyada deyir, neçədənə dövrət başa bir o qədər ermenin mövqeyi var. Çox maraqlı məqamlar idi bunlar. Əslində ermeni iddiyaları bitməz. 170.000 km²-li yeni bir ərazi iddiyaları ortaya qoyabiləllər. Ondan sonra da başqa bir böyük ermenistan, ya milyonlarla km² ərazi olan böyük ermenistan iddiyas ortaya qoydlar. Əpın millətin iddiyaları bitmir ki, amma mən düşünəm ki, sivil dünya qanulara və bənə qaq yuba sari göstərən dünya artıq məyə mənədə anlayır. Bir az zaman tələb olunur. Bir az da məsələn, bizim ölkəmizdə demokratik islahatlar olsa, bizim ölkəmizdə demokratik sesçi olsa, insan haqqları qorunsa, nifah olsa, o zaman bize bahışla deyəşəcək. Bugün mən o ermenlərin soy qurumuna tanıyanların siyasım ona görə çox uzun idi ki, həm də bize bahış, bu gün ermenistanda demokratik proseslər gedir. Amma biz ondan qalmışız. Bak, ermenlər ən böyük cevab bugün demokratik proseslərə qoşulmamızı. Dəli izləyicilər, bunki vəlişimizin qonağı tarixi araşdırmaçı Qagani Ismali idi. Qagani Bəyə, dəli izləyicilərimizdə təşəkür edirəm. Daha bir görüş, diləyi ilə vəlişimizi burada sona çatdırıq. Sağ olun, sağ olun, qalın, tandır vətəmizi, tandırı, milləfimizi qoruz. Var olun. Sağ olun.