 Magandang araw muli sa mga manonood and welcome to another episode of Sini Pinoy. At ako po ang inyong lingkod, Dr. Gigi Javier Alfonso, at ngayong araw isang multi-awarded screenwriter at director ang makakasaman natin ngayon. Dilala bilang screenplay writer ng mga pilikulang kinatay, cobrador, service, at dookit na nanalo ng mga ibat-ibang mga awards sa loob at labas ng bansa. Nagsimula ang kanyang karera bilang isang screenwriter naong 1980s. At kayon ay may tutoring isang tanyag na screenwriter mentor at educator sa ating industriya. Mas kilala din ang ating panawuhin bilang founder ng found story screenwriting workshop. Kung saan isang panibagong generation na mga screenplay writers ang umusbong mula sa kanyang pagtuturo. Mga kaibigan, ikinaggagalat ko na makasama ngayong araw na ito si Mr. Armando Lau o mas kilala bilang Bing Lau. Thank you for being here. Thank you for inviting me. Pwede mo bang ikuento sa amin? Ang iyong naging kabataan sa Davao, did you already realize as a child and growing up that you really wanted to be involved in the arts particularly filmmaking? Actually I was born in Davao. So I spent my early childhood in Davao city. But when I was six or seven years old the family moved to Jensan. Jensan. We bought a piece of real estate there including the house where the owner was staying. So when we already transferred in the house, there was a room, a lock room. It was used as a stock room of sorts. But one day it was unlocked and I found that it was open. So I entered the room. So guess what I found inside the room? Movie paraphernalia. Like what? What kind of paraphernalia? Pictures of movie stars then. Reels, movie reels, nakakalap on the floor. And a projector. Tapos merong reel na nakainstall sa projector. I tried to roll. And I saw the images moving. Natuwa ka? Natuwa, hindi na natuwa. Namanha. Namanha. Kasi parang magic. Parang magic ang maliit na mundo niya. Pero sa aking lang may effect kasi natin ang mga kapatid ko. Nakita din naman nila yung room. Pero particularly, ikaw ang apek doha. Pero ako na apek doha ako. And I consider it parang assign. Bakas sign nyo ng universe na someday I would be involved in film. Siro ba kapag sasabi ang makahular? Ang datig may Ari palad ng bahay, producer ng pidikula sa Manila. Filmmaker. Filmmaker. Pero may paka-indi. Kasi it was a part of the big five. Hindi sa part ng big four then. A big four, other. Parang hindi siya. Kaya siyong nabang club. Hindi na kassur five. Hindi na kassustain. So paano naman? So parang medyo fast forward tayo na. So paano ka naging, na involved sa filmmaking at particularly writing for film? Medyo mahaban na. Ikliwan lang natin. Okay. So after graduation, after working in the office, parang I tried my hand at doing business on my own. Ang ginawa akala on, somebody parang invited mo or encouraged me to buy PX goods. So what were you before going into film? Commerce graduate. Oh, commerce graduate. Kasi my family. On the father side, Chinese kasi. Kaya all the male siblings, male sons, male children were obligated or required to take up commerce and to join the family business later on. Pero yung puso mo was? Ang puso mo walang doon. Was somewhere. Okay. Wala was somewhere. Oh, somewhere eh. Nagalagalang sa somewhere. Ang gusto ko taga fine arts. Sana. Kaya nga, hindi pwede. Kasi business taga paglulake yung anak. So I followed the first steps of my brothers. So I took up commerce also. I work in the bank for some time. And then I resigned and went into business. Ayun na bank kapakul sa business. Kasi I'm not cut out for business. So mas marami expenses sa pangapasul na inikang. So I incurred that was in the late 70s. So I incurred a debt of 8,000. So ngayon, mga 80,000. Oh, malakilakilin. At sa supplier ko baka. Kaya hindi ako makabalik sa subwangga. Kasi hindi ako makabalik sa subwangga. Kasi hindi ako makabalik sa subwangga. Kasi hindi ako makabalik sa supplier ko. So I was there with my sister, dito sa Manila. Aywala ko. Aywala ko makabalik sa opisina. Ang aywala ko. Pwede malod ng TV at ang drama. Drama, particularly drama ni Arbida Sigunrena. Ang mga kwento na pag-ibig. Oh, kwento na pag-ibig. Weekly anthology of dramas yon. Bakit ako pwede ako magsulat? Bakit kaya ko ang sulatin? Ang mga napapano'n ko. Sa pinakakalik ang format. Sa self-taught ka. Sa writing. Sa self-taught dito. Nag-desire ako na sumulap ng scripts. Basis sa natutuloy kung format at content. Nag-desire ko ang mesti, mesti si Arbida Sigunrena. So dapat ang kwento iinog sa kanya. So sumulap ako na apat na screen na teleplase. Kasi at TV. So apat na screen na teleplase. And then pintanong ko ang address ni Arbida sa Forbes Park. Tapos pinotahan mo siya? Tapos pinotahan ko sa Forbes Park. Taglakad ako mula sa gate. Ang sabahain nila. Ang tama-tama, padabas si Arbida in her car. So nakita nga ako sa Michael Saddle. So scroll down the window of her car. So say, yes. So say, I have here four beautiful scripts for you, ma'am. That's what I said to my dad. I said, okay, I'll call you. Parang ganyan, this one. Again, ay nandun naman ang telephone number ko. Ang contact number ko. So kailangan din ang lakas ng loof. Siguro. Desparate kasi. Nama kata-bawas ko mula. Ngatatagu ka muna. So let me, because you're known for this. Found story. When you say found story at found shoot, found acting, found music and all that, right? So tell us about found story, that concept. Found story is a reference determined. It has an object in real life. Only the film is based. So parang two to life story. Parang ganyan. Pero customize Filipino reality and experience. So I called it the reference. Saka yung topic eventong reference. Tapos, Iko convert, okay, into film narrative. So along the way, merong grammar involved, merong process involved. Parang siya, ang tawago do, makumute. Para makumute siya, into a film narrative. So you nag-rituro ko yung process of converting a real life story into a film narrative. So you have even manualized this. May manual ka. Parang gusto mo rin ay pamahagi sa iba. Yes, that's true. Yung mentoring skills mo have come out. It started with me questioning the paradigm of the mainstream film. So marang yung pagusapan natin. What does that mean? What is there in mainstream that you were questioning with this concept of found stories? Noon, wala pang found. So nagsimula lang sa mga tanong. So tina tanong kung mga issue, may issue ko sa film industry natin. Unaw na sa content na, sa pag-licat mo lang kuento. So may mga questions. Bakit palaging idealized ang characters? Bakit palaging larger than life ang mga conflicts? Mayro pang iba, mas technical. Kaya ano mo yung found truth ang important, kaya ano ba rin katotohanan na Filipino experience based? Nung una kasi ang manual na, wala ng manual ang writing. Ang writing na sa mainstream industry. Wala man, wala merateng conceptual framework, merateng genre, merateng philosophy. Meron naman. Pero wala ng grammar. Sa kung wala ng grammar, para kumatutunan ang pagsusulat. Pagsusulat pa naon na. Ngayon dahil sa mga questions ko sa pagsusulat. Kasi ang paradigm ng mainstream, halau sa hallowood paradigm. Kasi yun ang kinamulatan natin. At yun ang nag-introduce ng film dito sa ating bansa. So natural, being the dominant culture, siya na ang nagtatakda ng standards ba? So para yun ang ating ginagaya o ina-apply. So parang may pag-movement ito. Kasi ang nag-involved ka na group of young people. Nananin yung wala dito sa concept o what. Nakita nila, di ba? Ito ay malapit sa realidad ng mga Pilipino. Yes, yes. So I think that's the core of your ano. So when we look at the mainstream films that have adopted, would you say there were some mainstream films that adopted your theorizing, itong found stories? Yung genre na true-to-life, okay, common naman yun. Meron naman yun sa ibang bansa sa Amerika. Ata yung tabi ito may ma-true-to-life story silbanta ayo. Siguro, do we not be more specific? Like for example, in Kinatay. Si Dante ang director again. Gusto yung gumawa ng something gritty, a serious fan. Something parang underground, parang ganon. So nung una, chap-chap car, yung car napping. Okay, yun yung concept to. So na kanap ng tao na informant, tapay di kung ma-interview. So may pinulada sa Salken, dun sa office na namin sa center stage. Sino mula kong in-interview yung tao. Nung in-interview ko na, informant siya, insiders siya, dun sa center kato. Saka na itong lahat na ako. Ako na gaitay naman ko. Kailan mong mag-chap-chap ayon. Kailan siya. Pag-abata. Apulisang patay. Gaya taran. Elementary high school. Ngayon na inip. Medyo na inip ako. Kailan sa magkukweto tu sa pagdana ako na ko siya. Yun pala, hindi pala siya involved sa sindikato na car napping. Iba ang kayong sindikato. Ang sindikato niya. Chap-chap-tao. Oh my goodness. Ayong malaman ko, mas magandayata ito. Kaya dun mo na ko. So tindulin na. Chap-chap. Sinabi ko. Kailan bis ko na. Mas magandayata yung chap-chap-tao kailan isang chap-chap ko. Pero based pa rin, nag-research ka rin. At mula sa talagang involved na tao. Yung informant, yung referend ko siya yung karakter ni Pocomartin. Go in to do it. Ikaw na kasi rin nag-direct ni tawa. Ikaw din ang sulat. So I want that. Ang nag-sulat si Hany. Si Hany, kawin nag-direct. Do it. Oh, you tell me. So ang do it, it was made for a short film before. Ito yung sculptor sa pampata. So we wanted to do a short film about sculpture na. About wood carving in general. Ngayon yung akibagiging LP here when dead really layong. Para my interview ko, he can recommend also other wood carvers at baka weo mga kwento doon napagbabasehan namin ng aming phone story. Wow, wonderful. So in interview ko si Wili Laiyo, in interview ko si Wili Laiyo, ito yung bukay niya. Amang ganda ang bukay niya. Saan ko, bakit hindi na nang ikaw? Ikaw na lang ang phone story. Achari ng lalabas. At isa sa bang Mas po lapisit ko. Yung he played the middle-aged protagonist. So ang short film, bakit short film kasi sayang, sabi ko nalama ko ang latang elemento ng wood carving, ang visual atos ang culture, napakayama, bakit hindi na natin, hindi magkasya si short film. Latak ni Wili Laiyo sa aking, hindi magkasya si short film. Sa kalong film ito. Sa gawin niya nating full length. Aso gina mo namin full length? Asi lahat ang binanggit ko, medyo may pagkain din. Pero meron ang films na, pwede nating consider na, lang mo ba siya sa mainstream, meansang pa, sana pangibig na, biha ang lupa, siya ka atakautokso. Maraming na nangod. Jyan, ganun din ang proses mo? Hindi po. Ang... Did you consider? Conceptual ang mga nabanggitin yung film. Hindi si Lafaon. In keeping with the requirements of the film industry. Saka gusto, hindi naman found ang usun doon. So imagine story sa wala. Parang niba yung usun doon, ang ginawa ito. Mga ST films. After 15 minutes, mag-uwa. ST saka comics. At saka comics. Viva films na. Magkasabayon, halos magkasabayon. How did you tweak it to come out with some truths? May be, kahit noon ba, na imagine story sa baka found na. Ang orientation. Nandun na. Kaya manaka-naka, may simisingit na found elements sa pedikularan. Saka yung naging unconventional. Kasi, like Helma, doon sa yung kaibil nasantos sa anang tagwang pag-ibil. Mis-material yun. Very comic yun na panorami terga ang bracket. Saka ang bracket yung anang kwento na mula terga pag-ibata. Epic. E-epic talaga. In the play ka, for the first time, na ang structure ng time frame ng kwento, mula naman buntisibil at mga nga nagsia. Yun lang. Kasi hindi siya ginagawa as a structure. Hindi siya common among mainstream films. So, meron siya design. Pero yung, masasabi mo, balikan ko yung do-kit kasi yun talagang found. Kasi, you want best director, best screenplay sa gawadurian. So, I remember that very well. Yung pag-direct noon, kasi parang ikaw na ngayon na nag-handle. So, nung sinabi mo, di ikaw na lalabas. So, when you were doing it already, you saw the, parang epitome ng yung mga tinuturo, yung... nag-practice na ako ng short films. Gumawakan na. Marami mga sampuya na short films na ayon doon sa paradigm ng found shoot. So, multi-cam set. Atista, 3 cameras yun. May pre-draft, may practice shoot, bago yung official shoot. On-location, available light, etc. So, nag-practice ako ng practice kaya. So, yung 3 cams, wow, dusing it for film is really kaya ano rin, a new thing. Yes, yes. Isa yun sa mga question ko. Sa mainstream content. Doon naman sa logistics, bakit paulit-ulit? Paulit-ulit kasi isa camera. So, maabot ng simple text. I didn't agree with that method. I didn't even approve it. Kasi I found it exploitative, oppressive to everybody. To the camera crew. Ang focus poolan ko. Sampong text. Sa atista paulit-ulit. Hindi may kasalaman. Raman naman yung artista. Meron lang yung nakikita director na hindi perfect para sa kanya. So, it has something to do with cinematography. Yung paano mukuna. Gusto maging perfect lahat nga. Balika natin itong ano, lalo na yung found stories. How did it affect or let's say how did it fare out in Cinema Laia of the festival? How did it do? Sa Cinema Laia, yung early years niya, kasama ko sa screening committee, sa nag-issuing kami na mga kwento for possible entries. Ngayon, nagkataon may mga i-students ako na somali sa Cinema Laia. Like, yung ulong yung somali doon na found si Jim Libiran. Oh, si Jim. Nag-i-studented ng UB. Nag-i-studente ko dito. Nung, nung binasak ng script, sabi ko, medyo conventional siya. Gawin natin mas found. Magaling naman si Jim. So, maka ginawan yung found. Ang ginawan yung found, sabi ko manan alo ka. Pagsinalin. Abad na nalong. First year yung second year, sumali si Francis Pasio. Ako din ako, nag-i-studente ko din yung. Best picture. Terus pangatlong, may nalalo na naman si Halau, Ron Yata, tatlo na yun. So, medyo na hiya ako at nag-alala, baka isipin, nipotise, may nipotise, nag-decide ako ng itin. Although, at nag-digest na mga mga films. Hindi naman ka. Hindi naman kayo. Ibang groupo sila e. Pero just, parang may uasala. Intriga. Saka, kina-record na apantuturo sa ba-i-studente na sosali sa Singa Malaya. So, in the next several stories, pala di sa... That only means it's quite a success. So, let me now shift. Okay. I wish I had more time with you Bing. But this is the part that, you know, short answers. Bigyan kita na nang taro nga tapos, sagutin mo ang baglis lang. Okay. So, what is your favorite Filipino food? Sidi gang. Favorite color? Violet. Favorite book? 100 years of solitude. What is the most important person in your life? My mother. Yes. Childhood dream. To be a fine artist. Moto in life. Learning does not stop. Favorite dessert? Ice cream. If you are going to be invisible for a day, what is the first thing you will do? I will try to eavesdrop on faculty meeting. Okay. Wow. Okay. So, when you write, pen, paper, or computer? Computer. Ngayon. Ngayon eh. Typewriter naon. What kind of environment do you like? Noisy or quiet? Quiet. Drink. I have to qualify. I have to qualify. Okay. Qualify one word lang on the balance. I'll give. Exception. Go. Gusto ko quiet na positive. Ayaw kung may nag-aaway, na nalistaka pa doon. Pero kung kahit nagtatawa na sila, positive naman, magibiruan. Hindi akong nilidistaka. Ayon. Okay. Mag-ambay ang answer. Drink. Coke. Dati beer. Oh. Atire. Bula gito. Cater dog. Cat. Okay. What do you prefer? Hero or villain? Anti-hero. What will you be if you had superpowers? I'll make documentaries on the Filipino culture from various parinsas. Fantastic. So what inspires you? Life. Thank you so much, Bing. Maraming-maraming salamat. Patuloy po, nating tangkilikin ang ating mga pili ko lang Pilipino. So catch us again next time at TVUP. So maraming salamat kay Mr. Bing Lau sa pagpapundak niya sa atin. So I'm Dr. G. Javier Afon. So hanggang sa muli ito ang Sini binoi.