 En nou hoe je toch aan het klappen bent, hoeet u dat dan ook voor onze derde spreken, Gerrie Dietforst? Ik hoop ook dat wij elkaar mogen tutoyeren en iedereen mag straks goed, Gerrie Serie. Ja, allereerst ook maar even dan, want we hebben net een oud student van je gehoord. Twee. Twee zelfs, ja. Zo jong en al zoveel van pensioen weten, hè? Ja. En dat terwijl ze nog veertig jaar moeten werken. Nee precies, we hebben nog even voor de boek. Dus ik had het wel even vooruit. Dat is ook een hoop te doen. En tegelijk kan ik me dus ook maar weer voorstellen dat jij vanuit jouw kennis ook weer denkt, maar dat klopt er niet helemaal. Of heeft het jouw volledige academische zegen, wat we zojuist hebben gehoord? Nou, er zijn natuurlijk een aantal onderwerpen aan de orde geweest. Je hoort natuurlijk pensioenisemotie natuurlijk, dat hoor je nu ook weer. Maar bijvoorbeeld ook die laatste suggestie, om de uitkeringen samen te brengen, om zo... Michael heeft dus een waardevol idee om mee te nemen, om het verder uit te werken. Ik sta aan de lamp te kijken, om het verder uit te werken. Dat zijn hele belangrijke dingen om mee te nemen in de discussie. En je kunt natuurlijk niet zeggen, we doen het of we doen het niet. Het is vervoer en z'n aardelen. En dat soort dingen uit deze beënkomsten komen, nieuwe ideeën. Bijvoorbeeld ook Michael, die noemde het pensioenregister. Mijn pensioenoverzicht, puntaal. Toen we hiermee begonnen en hij heeft zijn feiten, ik wil niet zeggen de uitvinden, maar hij heeft het op de kaart gezet. We hebben dat uitgewerkt en heel Nederland zei, en de pensioenvond ze zei je, je bent gek, het is veel te duur, het gaat nooit gebeuren. Maar het gebeurde wel, en wat gebeurt er nu in Europa? Europese commissie zegt, we moeten dus iets in de hele Europa doen. Dus die nieuwe ideeën, dat innovatie om het beter, om het gemakkelijker te maken voor de mensen, heeft me verleden gezegd. Dus laat hij ook blijken vanavond. En tot slot, wat ga jij in jouw verhaal, hoe sluit je aan op wat we net al hebben goren? Ja, Wastia, die zei net al van, ik voor je me maar in. De jackpot generation. Nou, daar ga ik ze dadelijk mee beginnen. En dan vooral ook kijken, welke keuzemogelijkheden hebben we allemaal. Diegene, het grootst gedeelte aan bezig hier, die zetten tussen de 50 en de 60 bleek er straks, welke keuzes kunnen we maken. Maar vooral die jackpot generation, toen we in de voorbereiding voor vanavond zaten, een paar weken geleden na, toen kwam dat woordig, eigenlijk de babyboom-generatie, is eigenlijk overal de jackpot generation. En toen zei ze, ja, dan moet jij dat maar uit gaan leggen daar ook. En het heeft in de Opiniën Braversdagblatt en in heel Nederland heel veel reacties teweeg gebracht. Nou, daar wil ik even uitgelegd hoe ik erover denk en hoe tot die gedachte er gekomen ben. En dan vervolgens gaan we kijken van, ja, en nu staan we met het passion in zicht. En wat moet ik doen? Want ze zei, jij bent ervaringsduskundige. Ik ben nu zo'n beetje ervaringsduskundige en haalte voor jullie, die zijn dat dan langer, dat weet ik. Maar nou ja, dat is mijn verhaal. We zijn heel benieuwd. Wat kun je dus allemaal kiezen? Dat is eigenlijk het verhaal. Dan begin ik de geest even met die jackpot generation. Ja, de jackpot generation. Hoe kom ik daar eigenlijk bij? Daar heb ik heel veel emotioneerde reacties op gekregen. Nu moet ik zeggen, als ik dat daarlijk uit ga leggen, dat geldt natuurlijk niet alle punten voor iedereen. Ja, er zijn er een aantal. Voor nu zullen ze zeggen, ja, dat is op mij van toepassing. Dit is een algemene, tendentie van heel de generatie. Voor de babyboomgeneratie, laten we zeggen, geboren 1945, 1956, 1970, 1950, zo'n beetje die, of 1960, voor mijpard. En als je dan goed gaat kijken, dan hebben wij in een tijd gewerkt die naar mijn idee nooit meer terugkomt en die er nog nooit is geweest, wat honderd, honderd, vijftig jaar geleden toen de eerste pensioenregelingen er kwamen in Duitsland, werden de bismarikken gevoerd, de kreeg iedereen op 65 jaar geleefd en zei, het is goed om die een ouderdomspensioen te geven. Dat was gemakkelijk gezegd, want bijna niemand haalde de 65. Ja, en vervolg, als je dan de 65 haalde, nou, dan was er vlag gebeurd. Ja, en wat Basja net zei, één van de punten is, we leven langer dan dat we ooit hebben gedacht. Het is een historische prestatie van formaat dat wij zoals we hier zitten. Onze generatie leeft langer dan ooit. En we doen dat dus of het een probleem is. Nee, we moeten de dingen daarop aanpassen. De zorg moeten we erop aanpassen en de pensioenen moeten we erop aanpassen. Dus het is geen ramp. Alleen hoorde ik van de week bij McDonald's is het een probleem. Want daar hebben ze meer ouderen en ze hebben last van hangouderen daar. Maar ja, dat is altijd een probleem. En die tijd, want al deze punten die hier staan, onze kinderen, die zullen dit nooit meer allemaal krijgen. Die zullen het veel met veel minder moeten doen, veel zoverder, anders, moet ik zeggen. Wij hebben in een periode gewerkt een vaste dienstbetrekking. Meer ZZP, dat hoorde we net van Michael. Hybridenwerkneemers, tijdje ZZP, tijdje werkneemers, ja, gemengd. We hebben een vaste dienstbetrekking gehad met een pensioenregeling in het gunstige geval met 40 jaar een goede pensioenregeling. Ik zal zo dadelijk een paar pensioenregelingen laten zien. Zijn niet allemaal even goed, maar goed. Met FUT, met pre-pensioen. We hebben nog meegemaakt dat we op 58-jarige leeftijd met FUT of pre-FUT gingen. Terwijl het nu 67 is. Frankrijk gaat het eindelijk ook omhoog. Goed. Met goede sociale wetgeving, met ontslagbescherming. We hebben economische grui meegemaakt. Met hoge beurskursen. Ja, het was net al aan de orde. Lubbers, wie zei het net? Lubbers in de jaren 90, die zag die vette pensioempotten. Met hoge rendementen. Hoge beurskursen. En wat is er eigenlijk toen gebeurd? Even een zijstapje maken. Want dat is naar mijn idee een klein beetje... De oorzaak legt een link met de huidige problematiek. De rendementen bij de pensioenfondsel waren 10, 15, 20 procent af en toe nog wat hoger. En Lubbers, die zag een 600 miljard gulden, die zag die vette pensioenfondsel. En die dacht, weet je wat? Als die nou te vet worden, als die een dekkingsgraad hebben van boven de 115 procent, zijn ze veel te vet. Dan gaan we die afromen. En toen is er begin jaren 90 een wetvoorstel ingediend, een wetvoorstel van mogens overschot op pensioenfondsel. Zodra ze boven de 115 procent dekkingsgraad zouden komen zouden met 25 procent bijzondere heffing afgeroomd worden. En wat zeiden toen de pensioenfondsel, die zeiden nou in plaats van belastingbetalen gaan we in een paar jaar premievakantie instellen. De werkgever hoeft dan een paar jaar geen premie te bedanken. Dat kwam in de loonruimten enzovoorts. En er waren zelfs pensioenfondsel die waren zo vet dat er geld is terugbetaald aan de werkgevers. Dat kwam terug in de winst, voor de aangehouders, voor de loonruimten. En dat zijn we dan eigenlijk wel vergeten. Want in die tijd is er te weinig premie betaald. Maar goed, dat is eigenlijk... En als dat vetvoorstelling niet had gelegen en dat is pas drie jaar geleden ingetrokken dat ging altijd een beetje boven die pensioenfondsel als een donkere wolk. Als dat niet was geweest, dan denk ik dat de pensioenfondsel veel vetter waren geweest en veel beter bestand waren geweest tegen. Ik weet het niet, maar zo'n vermoeden heb ik. Even kijken. Wat onze generatie ook even kunnen doen 30 jaar lang hypotheekrem te aftrek. En de hypotheek op het einde van de rit aflossen met een hypotheekpolis, met een verzekering. 30 jaar hypotheekrem te aftrek en 30 jaar lang belastingvrij sparen in een polis. Schitterend natuurlijk. Ik heb er ook gewerkt van gemaakt. Nou, ik kan niet meer, want die jeugd van tegenwoordig nieuw huis kopen, annuliteer aflossen. Kom ik ze radig even op terug. Fisca-afriendelijk aflossen en dan galt natuurlijk ook niet voor iedereen na de Tweede Wereld door relatief kleine gezinnen met veel groter, relatief groter en later schappen. Dat is het Jack von Jenner. Dat was eigenlijk de aanleiding om te zeggen, nogmaals geldt natuurlijk niet voor iedereen, maar wat wel voor iedereen geldt. En oud collega's van mij van interpolis die zullen dit herkennen. Want als ik het over pensioenplanning heb dan gaat het in feite al jarenlang het gaat over bij hele simpele vragen. Wat wil ik? Wat heb ik? En wat kom ik eventueel te kort? Dat is alles. Maar als je dat ingaat vallen, dan wordt natuurlijk heel moeilijk. Dit zijn de drie basenvraag. En dan, als ik te kort kom, wat kan ik daar aan doen? Dat geldt voor iedereen. Hier krijgen we weer de schijf van vijf terug en ik wilde geven één dingetje eruit pakken. Het doorwerken. Het doorwerken na 65. Ik heb altijd gezegd op de eerste plaats dat we langzaam met pensioen gaan. En Michael heeft dat eigenlijk al genoemd. Langzaam met pensioen gaan, dat heeft de toekomst. Niet tot 65 of 67, 6 dagen in de week weg en alleen stoppen. Kom je thuis en zeg je vooral ook, we komen nou in iets doen. Nou, dat is ook problematisch. Er kent iemand dat dan ineens 7 dagen in de week bij elkaar. Herkenbaar? Juist. En dan beginnen de mannen zich met van alles en nog wat te bemoeien. Ga je nou je moeder al weer bellen? Geweldig? Ja, ja, goed. Daarom is het ook goed om langzaam met pensioen te gaan. Op 64 jaar geleden, op een 3-6 jaar geleden, gaat 4 dagen werken. Ga 3 dagen werken, langzaam afbouwen. Ik heb een paar maanden geleden mijn eerste pensioenuitkering gehad. Na 39 jaar Interpolis, Achmea. En nu werken nog anderhalve dag 2 dagen voor de universiteit. Af en toe wil ik wel eens wat meerzijden. Maar in ieder geval langzaam ga je dan afbouwen. En volgend jaar, 5 of 6, ja, dan is de einde oefening hier, dan ga je er ook uit. Maar ik heb ook altijd gezegd, doorwerken, of als je naar je 62 nog werkt, dan kijken de mensen je wel eens aan van, wat weet ik? Elke loser. Moet jij nog werken, zeggen ze dan? Weer langs de andere kant, werken is leuk. En vooral ook doorwerken naar 5 of 6, dat is stoer. Doorwerken naar 5 of 6, gewoon meebleven doen met de maatschappij. En er zijn natuurlijk al dan niet in dezelfde baan natuurlijk. Een paar maanden geleden had ik wat schade met de auto. Nu moest ik ophalen bij het autoschadeherstelbedrijf. Er stond een balie en een leeftijdsgenote. Er stond ook een tasje en raakte aan de praat. En wat deed hij? Hij was met pensioen. Maar een paar dagen in de week werkte hij niet voor dat bedrijf. En ging de auto's ophalen en wegbrengen. En ik heb toch al een tijd, ik kreeg graag auto overgestaan, en ik kreeg graag auto en ik heb al een tijd. Nou, dat kan natuurlijk ook. Doorwerken naar 5, en dat hoop ik volgend jaar met deze jonge mannen natuurlijk. En zo hou je elkaar scherpen om dat nog een paar jaar te blijven doen. En toen een paar jaar geleden over de pensioenpijlers hadden, want degenen die mij langer kennen, ik ben in 94 gepromoveerd op het proefschrift de drie pijlers van toekomstverzieningen en fiscaliteit. En toen hadden we nog over AOW, aanvallend pensioen en lijfrent. En inmiddels is daar eigen woning en het doorwerken is daarbij gekomen. Toen zei hij maar, 5 pensioenpijler, dat begint niet lekker. En toen heeft hij de schijf van 5 ontwikkeld, dus net iets anders. Nu gaan we even naar wat gaat er allemaal gebeuren bij ons. Want met de AOW, we zijn er een beetje mee opgegroeid, dat vanaf 65 jaar geleefdheid, krijgt een AOW het kering. Man en vrouw, allebei apart en van zelfstandige uitkeringen, nu allebei 9000 euro. En als je een jongere partner hebt die geen inkomen heeft of weinig inkomen, dan krijg je een AOW-toeslag van 9000. En nu horen we elke week op de radio of op de televisie, weet u wel, de AOW-toeslag gaat vervallen in 2015. Dat is niet nieuw, dat is in 1990 of 1995, is dat al in de wet vastgelegd, dat die vervalt. Ik zal u zo dadelijk laten zien wat dat betekent. Vooral als je een jongere partner hebt, dan kost het geld. Sowieso is die al duur natuurlijk, maar dan toch. Die vervalt 2015, ja, toch? Dan zijn ze een keer hier maar tegen mij, want die partner-toeslag gaat vervallen, dan leg ik het uit. En ja, ik heb een 10-jarige jongere partner. Ik zat een kostje dan 10 jaar, dus 9000 euro per jaar, dat kost je veel geld. We zijn hier met anderen die erbij stonden. Ja, maar nu moet je niet mopperen, je hebt je leven lang plezier gehad van. Goed, vertel het me. De ingangsleeftijd van de AOW is voor iedereen eigenlijk verschillend en die gaat stapsgewijzen omhoog. Wat zeker is, je gaat eerst in 1967 en dan wordt die later nog afhankelijk van de levenverwachting. Gaat die nog omhoog? En dat blijkt ook wel, iedereen die weet dat wel een beetje, maar uit onderzoek, deze week was dat gepubliceerd, onderzoek blijkt dat als je een mensen gaat vragen, weet je wanneer het in gaat, iedereen die schat het wel in, maar iedereen schat het voor zichzelf, is toch voedeliger in. Ga zelf eens een keer, of laat gewoon je kinderen eens, ga naar de sociale verzekeringsbank, naar de website en dan veel je geboorte dat min en dan krijg je dus te zien wanneer jou AOW ingaat. Voor mij gaat hij in 65 jaar in drie maanden. Mijn vrouw, die moet die zwangen wachten. Iets jonger, goed. En wat zien we dan ook, en dat heeft Bas ja ook al laten zien, de AOW ingangsleeftijd en de pensioenleeftijd van een aanvillende pensioen is niet altijd gelijk of bijna nooit gelijk eigenlijk, per definitie is het niet gelijk. En als daar één maand verschil tussen zit, ach, maar als daar een jaar tussen zit, dan is dat natuurlijk wel vervelend. Daar is de vraag, wat kun je daarom doen? Nou, daar gaan we ze dadelijk kijken. Ik heb even een paar voorbeelden. Ik heb hier Jan en Gerda. Ik heb ze allebei op 31 van de maand laat ik ze verjaren. En waarom? Ik kreeg er zeer niet dat ik net één puntje vergeten ben. Want waarom laat ik ze op 31 van de maand... Oh, ik heb het hier niet bij staan. Ja, 31 van de maand verjaren. Omdat het tot nu toe zo was, tot vorig jaar, dat de AOW, al vanaf 1956, gaat hij in de begin van de maand, wanneer je 65 wordt. Dat was gemakkelijk, toen er nog geen computers in de tijden, dat was gemakkelijk als ministerie het eerste van de maand. Dus als we dat straks wel kunnen doen, beter kunnen handelen, dan moeten we dat aanpassen. Wat gebeurt er nu? Hij gaat niet in op de eerste van de maand, maar op de verjaardag zelf. Nou, als je een nette pech hebt, dat is de laatste dag van de maand verjaard, dan mis je dus eigenlijk vergelijk in de paar jaar geleden een maand AOW-kering. Hier heb ik een voorbeeld. Jan heeft een inkomen van 40.000 euro. Gerda niet heel. Waarom heb ik dat gedaan? Om dat aan te laten zien, dat die AOW-toeslag die krijgt, ja, niet. AOW van Jan gaat in op 66 jaar en 9 maanden. 9.000 euro afgerond. En van zijn pensioenfonds gaat zijn pensioen in op 65 jaar en is het 20.300. Als je gaat rekenen, dat is een behoorlijk pensioen. Dat is zeker een behoorlijk aanvallend pensioen. Hier ben ik vanuit gaan dat hij 40 jaar lang in een goede pensioenregeling zat. Dit is optimaal, zou je kunnen zeggen. En dat betekent dat hij vanaf, dat hij een uitkering krijgt, allebei elkaar van 29.300, het loopt nog niet helemaal parallel, 29.300 is meer dan 70% van zijn laatste genoemde salaris. En dat is eigenlijk een beetje de norm die we hebben in een goed modern pensioen, 70%. Nou, hier zit hij de boven. En als Gerda een paar jaar later ook haar eigen AOW krijgt, dan hebben ze samen 38.300. Meer dan 95% van de laatste genoemde salaris. En als je dan naar AOW-eengang netto gaat kijken, omdat daar geen premie volksverzekering, premie van de AOW meer betaald wordt, dan gaan ze erop vooruit, netto vergelijken met... En dan hoor je wel eens een keer, we hebben het beter dan voor ons pensioen. Maar dit zijn echt uitzonderingen. Nu gaan we het eens veranderen. Nu krijgt Jan een aanvallend pensioen van 10.000 euro. Kijk, dan zit de plaatsje er al anders uit. Dan zien we dat hij op 19.000 uitkomt. Dat is minder dan 50%. Gelukkig, als de AOW van Gerda straks erbij komt, komt het uit op 28.000, rond de 70%. Maar kun je natuurlijk afvragen, is dit hier nou zo erg? Want hier hebben we die hypotheekeren niet bijgenomen. En het is al een paar keer genoemd, de jongeren. In dit voorbeeld misschien. Als de hypotheekers afgelost, en de jongeren moeten die hypotheek aflossen, straks minder lasten, communicerende vaten. En ik durf er echt waar. De wetgever heeft het vorige jaar ingevoerd, dus verplicht annulitair aflossen en die pensioenversobering. En de wetgever heeft daar niet over nagedacht dat er een feite communicerende vaten zijn. Mijn kinderen bouwen minder pensioen op, maar ze moeten ook die hypotheek aflossen. Minder lasten. En dat geldt alleen voor de huizegenaar en natuurlijk niet voor de huurders. Maar ik durf er echt heel mijn wijn kelder over onder te verwedden dat de wetgever daar verder niet over heeft nagedacht. Dat er de toevallstreffer is. Maar het zijn wel communicerende vaten. Ik krijg het sjaaldag naar 10 minuten. Wat kan ik allemaal kiezen? Want dat is leuk natuurlijk. En ik moet eerlijk zeggen, in de voorbereiding naar vandaag, ik weet natuurlijk welke keuze mogelijkheid er allemaal zijn. Dan geef je een college over enzovoorts. Allemaal op een rijgezet. Nee, bijna allemaal op een rijgezet. Nou ja, het is oneindig welke keuze je kunt maken als aspirant gepensioneerder. Heb ik er even over mensen die die pensioen aan kunnen raken en pensioen in zicht hebben. Al bij het bedrijf al op een piss-cursus geweest zijn. Piss-cursus. Welke dingen kun je nog kiezen? Je kunt pensioen vond vragen om je pensioen eerder in te laten gaan. Laat je pensioen eerder in gaan. Ja, dan wordt het minder natuurlijk. En in feite alles wat er hier staat alles wat ik zo dadelijk laat zien gaat erom dat je jouw pensioenpot die er is gewoon op de andere manier opeet. In een andere tempo. In een andere variatie. Dat is het enige. Maar ik wil laten zien welke stuuringsmogelijkheid dat je er zelf allemaal hebt. Ja, dan wordt het minder. Zoals ze al een voorbeeld geven. Maar je kunt ook zeggen ja, maar als ik nu eerder in laat gaan dan heb ik nog een AOW. Want als pensioen op 63 in laat gaan en AOW gaat op 66 ja, minstens 3 jaar kun je vragen om uit die pensioenpot die AOW te overbruggen. Tijdelijk een beetje hoger. Kan. U hebt gewoon dat wettelijk recht om dat te doen. U kunt ook zeggen een AOW overbrugging. En als je zegt nou ja, laat maar gewoon op 65 of 67 jaar geleefd het in gaan laten we zeggen de reglementaire data nu 67. Ja, met die eerste jaren welke tonen wat meer rijzen of heb ik er ook meer uit gaven kun je zeggen, ik wil een zogenaamde hooglaagconstructie die eerste jaren wat hoger en de later jaren wat minder. Kan. Zou het dadelijk ook een voorbeeld geven. En u kunt zeggen en dat daar wil ik dadelijk even wat verder op heen gaan ouderdoms pensioen ruilen tegen een partner pensioen. Het blijkt dat, nee, er zijn pensioenregelingen die alleen een partner pensioen uitkeren als u tijdens de actieve dienst komt te overlijden. Als u na pensionering komt te overlijden geen partner pensioen. Waar kunt u dat zien? Op uw UPO staat als u overlijdt voor pensioendatum, na pensioendatum bij overlijden na pensioendatum streepen streepen staat, dan is niet goed. En als u dan een partner hebt en als u er veel omgeeft als u niet voor verrassingen wat laat staan zegt u, weet je wat, een stukje van een ouderdoms pensioen ruilt dat om tegen een partner pensioen. Of als u zegt, laat ik ze verrassen als ik dood ben. Zou ik niet doen. Zou u uitleggen, dat kan ook niet. Of partner pensioen, als u geen partner hebt maar er is wel gespaard voor uw partner pensioen, kunt u dat ruilen tegen een ouderdoms pensioen. AOW Overbrugging. Simpel voorbeeldje. Mijn pensioen gaat in op 65. En ik laat mijn pensioen op 63 jaar geleefd dit ingaan. En ik wil die AOW Overbrugging 2 keer 18.000 euro maximaal uit je pot halen. Dan daalt u levenslang ouderdoms pensioen wat, laten we zeggen, 25.000 euro daalt naar 22.700. Dus levenslang krijgt u 22.700, krijgt u minder. Dus ik krijg, maar in plaats daarvan krijgt u 2 keer 18.000 AOW Overbrugging. Nou, dat is de uitreil die je moet maken dan. En dit zijn allemaal ongeveer cijfers of wat afgerond en elk pensioenfonds zal het iets anders uitrekenen. Nu we 7, als ik 65 jaar geleefd tijd pensioendatum heb en ik laat het 2 jaar eerder ingaan. Ja, ik kan 2 jaar kwarte premie betalen 2 jaar lange uitkering dan wordt dat ongeveer levenslang in plaats van 25.000 22.000 en nu partnerpensioen wordt dus ook lager. Ja, een kwestie van uitreil. Zouden ze echt een afvalt mee maar je moet je goed kerealiseren dat u nog in AOW uitkering krijgt. Als u dat ook nog uit je pot wilt halen dan verandert u de uitreil. Maar u moet je goed kerealiseren dat u nog in AOW uitkering krijgt. En als u dat ook nog uit je pot wilt halen dan verandert dat ook allemaal nog. U kunt dat allemaal zelf uitrekenen ik zal het dadelijk laten zien waar. Dat ruilen. Partnerpensioen ruilen voor een ouderdoms pensioen. Als u zegt, ja, ik heb een partnerpensioen als er komt te overlijden na 65 of na pensioen in de gang maar meer paarder heeft het helemaal niet nodig. Hij heeft een eigen pensioen. Hij heeft helemaal niet nodig. Nou dan kun je het portje wat er staat als er is gespaard voor uw partnerpensioen dan kunt u dus ruilen voor een hoger ouderdoms pensioen. En dan ziet u ineens dat het ouderdoms pensioen van 25.000 in één keer naar 31.000 gaat. Maar als u dan komt te overlijden geen partnerpensioen meer. Dat is de kwestie om de uitre. En ik moet zeggen dat verraste ons toch wel dat dat toch zo'n impact. Geen partnerpensioen. Nou, als u zegt mijn pensioenregeling kent geen partnerpensioen. Als ik na pensioendatum komt te overlijden dus geen partnerpensioen dan kunt u zeggen ik ga een stukje van een ouderdoms pensioen inruilen en dan gaat mijn ouderdoms van 25.000 naar 19.000 en als u dat samen in de partner zit te bespreken dan kunt u kijken hoeverd dat de liefde gaat dan heb je dat verover. Dus dat daalt allemaal lager ouderdoms pensioen. Nou, ik heb hier nog even hooglaag de eerste jaren wat meer en de laatere jaren wat minder dan mag in de verhouden 100 staat tot 75 dat is in de wetgeving neergelegd dan een levenslang ouderdoms van 25.000 kunt u zeggen nou ik wil de eerste 5 jaar meer wat ik wil naar de kinderen in Australië ik wil een wereldreis maken eerste jaren 30.300 je kunt ook zeggen ik ben het eens winter, ik heb het alvast binnen je weet niet wat er later gebeurt maar ik heb er al 200.700 dus je ruilt eindelijk 5 keer ik krijg 5 keer 5.300 en levenslang krijg je 2300 minder dat is de uitruim nogmaals zijn afgeronden cijfers elk pensioenfonds heeft wat andere wat andere methodes maar goed tot slot als er varingenskundigen ik zou zeggen als u een pensioen of met deeltijd pensioen gaat of langzaam met pensioen wil gaan wacht hij niet te lang mee met erover na te denken begint hij tijdig mee ik ga mijn spullen maar eens aanvragen nou, vergeet het maar ik ben zelf het begin van het jaar eens een keer gaan bellen ik wil een pensioen laten gaan ik moet je toch wel 4 maanden van de voer aanvragen want er moeten we allemaal uitrekenen dat is allemaal niet zo moeilijk en ik zal eerlijk zeggen ik heb 3 pensioen uitvoerders en ik zat maar te wachten in de augustus en er kwam er niks en dan ga je bellen zwaar al mijn spullen kwijt ja, dus ik zou zeggen ja, zit daar bovenop waarmee ik me aan wil, ja, ik heb dikke pech aan maar zit daar zelf bovenop pensioen, het is een haalproduct u moet het zelf halen en u moet dat zelf gaan rekenen je moet niet elke dag aan de telefoon hangen je kunt het zelf doen tijdig, pensioenplaning ik ga ook kijken wat zijn de maandelijkse uitgaven wat zijn de vaste lasten ook de jaarlasten die ik heb per maand verdeelen Michael heeft er al een mooi tool voor gegeven wat kunt u verwachten wat krijgt u nu eigenlijk en wanneer krijgt u het want bij pensioen, als we hier voor het publiek pensioenea bio doen met studenten dan zeggen er mensen maar één ding wat krijg ik eigenlijk eigenlijk heel simpel nou, dan kunt u zien dat mijn pensioen overzegt en als u dan wilt gaan rekenen vervroegen, verlaten, weet ik van allemaal gaat u eens naar de site checkmijnpensioen.nl en ik moet echt zeggen, doe het eens ik ga samen eens achter die pc zetten op een zaterdag gaan ze beren gezellig echt waar, pensioen is toch leuk het is hartstikke leuk en als je nou eens een half jaar uit je door werkt en je vrouwen zal zeggen, werkt nog 3 jaar door dan kun je ze wat onderhandelen goed dat wordt steeds meer natuurlijk als je langer doorwerkt wordt onderhandelen maar ik kijk eens naar die site er zijn mogelijkheden genoeg om dat zelf aan te doen en de vraag sluit dan uw AOW een pensioen op elkaar aan nee, dan kun je elkaar aan laten sluiten dan moet je gaan zitten schuiven wat is je partner jonger, heeft zijn eigen pensioen kun je uitruilen dat is één van de belangrijkste dingen dat partner pensioen uitruilen of het ouderdoms pensioen uitruilen voor het partner pensioen we hebben onderzoek gedaan naar de kennis bij mensen bij deelnemers in de pensioenregeling of ze weten of ze een partner pensioen hebben en wat blijkt dan 70% van de deelnemers in de pensioenregeling weten we hebben een partner pensioen daarbij al een heerlijnt, we hebben een hele goede en de volgende vraag van hoe is uw partner pensioen geregeld krijg je ook partner pensioen na pensioen of alleen als het tijdens actieve dienst komt te overlijden en dat is bijna niemand en dat is natuurlijk dramatisch want moeten zich goed voorstellen als in dit voorbeeld 6.000 euro ouderdoms pensioen moet missen voor een partner pensioen nog te regelen ja, dat ik zou zeggen het begin er tijden gaan ik zou zeggen om een pensioen dus leuk langs de andere kant een beetje doorwerken want werken is leuk pensioen is leuk, allebei is leuk tot slot, wat ik kijk naar de klok we moeten ook afronden maar ik heb nog één verzoek aan jullie want de staatssecretaris is begonnen en zij heeft gezegd, ik ben heel benieuwd naar het verslag uit het Brabans Dagblad de andere opmerking die zijn gemaakt en stel, want de camera, die status dus misschien moet jullie dan daar nog even gaan staan net als Hans Wiegel dat vroeger wel eens deed dan keek je recht in de camera en mevrouw Kleinsma kijkt, ze luistert tot slot van deze avond nog willen meegeven best in mevrouw Kleinsma wat ik u graag, best in mevrouw Kleinsma wat ik u graag mee zou willen geven is een van de punten die redelijk recent nog aan de orde kwam in dit debat dat is namelijk serieus onderzoek doen aanbrengen van differentiatie in de indexatie dat klinkt een beetje ingewikkeld, maar wat we nu doen is slapen zijn gepensioneerden hoe oud ze zijn, hoeveel ze verdienen etc ze krijgen allemaal dezelfde indexatie maar ik denk dat we ons geld beter kunnen gebruiken en nuttiger kunnen inzetten door daar veel meer differentiatie aan te brengen verdien je wat minder, heb je de indexatie wat minder nodig, we kunnen namelijk de euro-pension maar één keer uitgeven dan krijg je wat minder indexatie ben je jonger, dan krijg je wat meer en als je eenmaal 85 bent, iemand zei het al dan heb je het gewoon niet meer nodig dus laten we er dan gewoon maar mee stoppen kijk, dat is boodschap 1 wie mag ik als tweede in het woord geven beste Jetta kijk, we gaan natuurlijk vanavond verschil moeten zijn nu we toch met het hele pensioenstel ze aan de gang gaan zou ik dringend willen adviseren om ook eens aan tafel te gaan zitten met staatssecretaris WIBUS die gaat over de fiscale regelingen rondom pensioenen want als we nu goed kijken dan hebben we voor bijna elke bevolkingsgroep in Nederland voor ZZPJ's voor werknemers, voor directeurgoot aan de landers en de beroepen, allemaal verschillende pensioenregelingen, allemaal verschillende fiscale kaders neem nu deze gelegenheid debat om niet alleen het advies van Bastiaan op te volgen, maar vervolgens ook leus ik hierom 1 uniform pensioen kader te maken voor iedereen gelijke kansen, iedereen evenveel dankjewel, tot slot Michael beste mevrouw Kleinsma allereerst hartstikke goed dat u die nationale pensioendialoog bent gestart dat mensen zich ook kunnen uitspreken wat ze willen voor de toekomst dat er iedereen anders zijn maar ik wil het toch even persoonlijk afsluiten want net voor de zomer had u zelf een wat onhandelijke uitspraak gedaan over de moestuin maar ik ben u daar toch wel een beetje dankbaar voor want daarmee heeft u eigenlijk wel het gezond en gevarieerd pensioneer op de kaart gezegd het voorbeeld was misschien wat ongeluk maar de boodschap is wel kijk wat breder naar je pensioen naar je toekomstverziening voor later dankjewel dankjewel