 Salın, hər vaxtınız qeyr olsun, deyirli kanol üç eziləkçiləri, eyni zamanda bizi Bakuifin və kanol üç xəbər internet kanallarına ziləyən əziz izləkçilər. Bu gün Qarabağdan danışan şif, Qarabağın kəndəri niyə ləqv edilir? Qarabağın bərpaş üçün ayrılan və sahidlər ne züməlim sənilir? Məsəlilərə aydını kətirəcək, əslində bu məsəliləri ilk də Azərbaycan cəmiyyətinə təqdim ediyən məs, həmin şəxsidir sizin yaxıştandadınız Azərbaycan cəmiyyətinin yaxıştandadığı, Azərbaycan demokratiya verifak partiyasının sədri, iqsatçı profesyir Qubad-i Vadaoğlu, hal azırda London'dan bizim zanlı qeyrimize boşluq. Qubad bəri, salam niram, salam hər vaxtınız qeyr olsun Qubad bəri. Əslatsın lütfen. Salam, salam Rüfət bəri, xoşdurdu sizdə. Eyni zamanda kanal olunışdırıymış, yasının izləkçilərini də. Çox təşkilər. Biz əslində bugün ələ sizin qaldırdığınız məsələlə, Azərbaycan cəmiyyətinə xüsusi ilə 3-10 illik öz doğma cürrlərdən qayıdış üçün həslətdə olan insanların böyük müzakirəsində səbəq olan, biz artıq birinç ilə fədə bir məsələni, kanunə şəfinində də müzakirə çıqarıq. Mən düşünəm çox aktual məsələdir. Azərbaycanda demokratik seçki qədər aktual məsələdir. Azərbaycanda karrupsiya qarşın barzə qədər çox aktual məsələdir. Yurdiyəridir, bu torpaqdır, vətəndir, bunla bağlı, verilən qərarlar şüphəsiz ki, insanların hissiyyatlarına adekvat olmalı. Amma bugün biz tamam fəqdi bir mənzələyilər aslaşırı. Üstəlik, qara vaxtdaki bərpaq işlərin də çox ciddi mənim səmə faqlarına olması üzəcə. Mən bu mövzuyu keçməzdən öncə ötən əftənin ən önəmdi olaylarından birini istəyərim sizinlə o mövzuyla başlayaq, sonra qayıdış problemlərlə danışaq. Laçında nəzarət buraxlış menteliyyəsinin yaratılmaz. Nəbaş verirdiyi, Azərbaycanda yandaş media bunu uğur kimi təqidmir etməkdir, elbətdə ki, sərətimizdə nəzarət buraxlış menteliyyəsinin yaratılması uzun müddəd. Yəni iki ilyarından sonra o uğurlu məsələdə. Amma məsələnin bizdə bizim üçün, yəni insanlar üçün hali üçün görünməyən tərəfləri var. Bir siyasə çıkim öncə bu məsəle ilə bağlı sizin fikirinizi eşidək, sonra qara bağlı bağlı sövbətimizi davam edirəcək. Buyurun Qubal bəyi. Təşəkür edirəm Rüfət bəyi. Övlə belə belirliyim ki, biz xışbəq xaldıq ki, dövlətimiz var. Bilirsiniz ki, 10 milyon əhalinin dövləti olması özü də o edər. Azam başa gələn bir şey deyil və bunun üçün biz təbii ki, bu dövlətin qurucularına, qurucu bəbalarımız, bəmədəmirəsi uzadərin başçılığı inan bu prosesi vaxtında qəfəgiyyətilən, həyətə keçilən bizim ulu ömdərlərimizə minnətlər olmalıyaq ki, onlar hər qətən Azərbaycan üçün ilə bir miras koydular ki, biz də o şərətli tariqdən bəhlələnələk bu günləri müstəqil Azərbaycan'da yaşayırıq. Haqlar var ki, milletdər var ki, yəni onlar 100 milyonlarla ölçülürlər, amma bugün dövlətləri yoxdur. 10 milyonlu Azərbaycan xalqının dövlətini biz göz və vəkimi qurumaliyaq. Təhislə olsun ki, Azərbaycan hakimiyyəti dövlət adına olan çox şey məhvəliyibdir və bugün Azərbaycan'da dövləti darəçiliyiləm, çox bir ailəy darəçiliyiləm biziz və yüzük və bu dövlətin sakinləri, bu dövlətin ən vacib qərarları barəsində bir məlmalıqdandırılmır və bu qərarların arxasında duran, təyənən niyyətlər barəsində də emirlər ki, informasiya bir elmür. Yəni, mənim üçün islələn bir qərar dövlətçilik baxımından dələndirilməlidir və mən izə bilirəm ki, bütün siyasi partiyalar və siyasətçilər də məsələkə belə yanaşmalıdır. Dövlətin birisiz ki, atributlar var və bunlar içerisində dövlətin qeribi var, dövlətin bayrağı var, eyni zamanda karnisi siyasi var və karnisi siyadan bir əli gələn burada təsbit olunmuş. Mənim öhdəlikləri var və bizim də borcumuz ondan ibarətdir ki, həmin öhdəliklərə riayət edir. Dövlətin öhdəliklərindən biri də, eyni zamanda atributlarından biri də onun sərhətləridir. Yəni, biz sərhətlərimizi başqaları ilə bir qəməkdaşlı şəra etində qoruya bilmərik. Yətir ki, bizim dövlətinimizin müstəqirliyində məyən səyib hər qələr var. Və indi ki, halda unsuz da Rus ordusunun Azərbaycan ərasində olması, Azərbaycanın dövlət təliqəsirli ilə milli təliqəsirli, nə ciddi şəkildə deyərdim ki, risqləri yaratır. Və əlavə Rusiyanın Azərbaycanda qalma müddətini daha da uzadırılmasına qidmət edən, qələrlərin verilməsi də bizini arat etməlidir. Laksım hənkəndi yolunda, həkəri çayın üzərində ki, çölpünün çaracarında belə bir postun qurulmasını alış deyirən və əvdir eləyirəm. Amma bunun yalnız Azərbaycan özü həyətə keçirərsə, yəni Azərbaycan Sərhət Qidməti, Azərbaycan Gömrük filməti, bu prosesdə yiqanə qərar verici bir dövlət ormanı kimi tırş edərsə, bu halda təbii ki, bununla razılaşmaq müəkündür. Yəni də Rusların nəzarətiyinə, Rusların idarətiliyinə, Rusların ənə məxtaşlıq şərayatında bu işi həyətə keçirəcə isə, bu bizim dövlətçiliyimiz üçün böyük təhditdir. Yəni, biz Sərhətlərimizi heç bir vəcindən, başqa bir bünfi ilə demək olar ki, kusurlə də işxaltı bir ordunun əskərləri ilə bir yerdə quruyu və bu puraqılıc nəzarət işini bir kə həyətə keçirə bilmərik. Mənə təhsumləndirən və məyus eləyən, xaricişdər nazirinin bununla bağlı verdi bən hətta, bir mənəli şəkildə bu prosesin Ruslarla bir kə həyətə keçirilməsidir və mən isə bilirəm ki, xaricişdər nazirinin bu açıqlaması Ruslarla bir kə məxtaşlıq şərayatında bu işin təşkiləyə Azərbaycan dövlətçiliyinə tiddi zərbədi və Azərbaycanın kanal suciyasına tiddi və mən bunu Azərbaycan suveriliyində və müstəqiliyində məyən təhəlikə kimi dəyərləndirmə istəyirəm. Diqər bir tərəbdən istinad olunan sənət, üçtərəfli bəyanat, bəyan namə, Azərbaycan kanal suciyasından üstün olabilməstə əslal olsun ki, biz həmin ərazidə ilə bir iki qonan kimi yaşayırız və həmin ərazidə Rusların yenə idarətçiliyi, məsuliyyət darəti, nəzarəti daha da gücdənir və Rusların da irmənlərin də istinad dinədiyi qanə sənət həmin bəyan namədə, o bəyan namə ki, demək olar ki, üçtənə prezident tərəfindən imzalanıqdır. Bu prezidentdərdən keç bilmənd düşünmürəm ki, bununla bağlı bilə öz qalbi ilə öz kamanadası ilə müzakiratları qəral verir. Bəri ki, olabilər ki, irmənistanın istinadı, amma ən azı bilirəm ki, nə Rusiya, nə dədərbaycan prezidenti bu vasitələrdən istifadiləm, yəni ki, özünün istədiyi bir sənədə qol çəkir, və həmin sənət parlamentdə ratıqasda olun bir, yaxşı çolun bir, olunsaydı, yəmin ki, və həmin bir hüqubibə də qazanabilərdir. Amma bu parlamentdin ratıqasəsinin keçməyəm. Sadəcə üçtənə prezidentin imzaladığı bir sənədin kanın sosiyadan üçsün tutulması və ona istinadən hər hansı bəq qəralın qəbul edilməsi yol verilməzdir. Azərbaycanın özə rəhasisinin koruma, özə rəhasisində müstəqli olaraq buraqılı işin əzarət məntəgələri təşkilələmə hüqubə haqqı var və bu ərazi də Azərbaycanın yürüdiksiyasındadır. Esə bilirəm ki, Azərbaycan bunu çoxdan etməliydi, amma yenə deyirəm ki, bunun Ruslarla bir qeytməkdən səyi etməmək daha doğrudur. Çünki bu yenət militer kəstin məsələsidir, bu dövlət kəstin məsələsidir. Bu müstəqirlik və süverinliyilə bağlı məsələdir. Ona görə burada hiç bir gücəşdə yetmək olmaz. Bəbən bir mənalı şəkildə Ruslarla bilgə məktaşdır şəra etində bilə bir nəzarətin həyətə keçirməsini pislirəm. Esə bilirəm ki, bu Rusiyanın həmin bölgədə qara barda daha uzun müddəhti qalmasına hesaplanmış bir qərdı. Esə bilirəm ki, Rusiyanın burağızlaşmanın arxasında Azərbaycan hakimiyyət tərəfindən götürülmüş ölkəriklər var ki, ölkəriklər barəsində Azərbaycan xalbi məlumatlı deyil. Yəni, mən bu ölkəriklərin arasında Azərbaycanın güzəklərini də görürəm. Və indi ki, halda düşünürəm ki, belə bir aldımın Rusiyanın bilgə həyətə keçirilməsidir. Rusiyanın qara bardaçı məkirli siyasətinin bir issəsidir. Rusiya qara bardaçı siyasətində bir məsələdə Azərbaycanı dəstəkliyir, digər məsələdə Ermenistanı dəstəkliyir. Məxsədə ondan ibarətdir ki, bu aldımlarla özünün qara barda mövcudiyatını daha da uzatsın. Yəni, esə bilirəm ki, bu da o sıradan olan məsələlərdən biridir. Bugün olabilər ki, Azərbaycanın mənafəyindən çıxışəliyir. Sabahda Ermenlərin mənafəyindən çıxışəliyək. Qara barda Ermenlərin və Ermenistanın hakimiyatının mövqeyini dəstəkliyək. Hiç şüphəsiz ki, Rusiyanın orada ənbəyik maraqı, orada Ermeni, Ermeni-Hərvi biləşmələrinin qalmasıdır və iyni zamanda Ermenlərin qara barda məskunlaşmasıdır və Rusiyanın orada mövcudiyat edir. Bu günləri Rusiya gəl Azərbaycanın xeyrini addım atmalısı deyirsə, İçinövbədə orada Ermeni-Hərvi biləşmələrinin tərsilah olunmasına şaraat yaratmalıdır. Təsir olsun ki, Rusiya ikisini ilgir. Orada Ermenistan'dan gələn yüklərdə, Hərvi yüklərdən şüphət girdi. Lahlar da, sürsatlar da, hamısı Rusiyanın nəzarətində və məsuliyyatında olan bir məsələdir. Buna görə də mən təkib verdim ki, əgər birə bir şey var idi saha, Azərbaycanın hakimiyyətini ən azı, adamda faaliyyət göstərən Rusiya, Türkiyə, manitoriq mərkəzini, mövcudluğunu əsas götürələk, Rusiya tərəfinə iləri sürməliydi ki, həmin əsasına, yəni necə ki, Türkiyə orada təmsil olunur də təsə türkiyənin təmsid silinə şəraət yaratmazıldığı. Və əgər buna nəil olmuşsa, təbii ki, orada bu nəzarətin yalnız və yalnız Azərbaycana məhsulması hesab ediləm ki, Azərbaycan Qarl Sosiyasının tələbi de Azərbaycan hakimiyyətində bunu əməl etməsi borcudur. Mən yenə deyirəm ki, mən Azərbaycan ərasində başqa bir ölkənin xarici quybaların yerləşməsinin tamamə də hinəyin. Bu idi məhdi ki, mən Rusiya yox, Europe olsun, Amerika olsun əslah, heç birini Azərbaycan ərasində ordu sağlamasını istəmirəm və arzulam rəm. Və düşünürəm ki, Azərbaycandan türkiyə minasibətləri də elə bir səbiyədədik ki, biz sadece bir-birlərimizə hərbi dəsləh və əməşdaşlı çərçibəsində müəyyən kömə irəlik sürə bilərik. Yəni bu da, xarici quybaların Azərbaycan ərasində yerləşməsi kimi dəhərləndirməli deyir. Yəni bu da, hərbimiz də belə paşa düşmir. Və biz Türkiyəli elə özümüz, öz ordumuz, öz dövlətimiz kimi qəbləlirik. Bu baxımdan Türkiyə üçün istisna var. Amma nə Rusiya üçün, nədə ki, qərbi üçün, heç bir imtiyaz, tarımakh düzgündəyir. Azərbaycan ərasində, Azərbaycan əskərləri qorumalıdır. Azərbaycan əsləhətləri, dövlətləri, hərbi qulubçuları nəzarətdə sağlamalıdır. Və bu baxımdan da, Rusiya ilə Rusiya ilə bir qəməkdaşdır şəra etində nəzarət buraq rüşməntilqəsinin təşkilini düzgün hesabiləm rəm. Bə göründüyü kimi bununla bağlıb ciddi də nara haddlıqlar yarandı və bunlara haddlıqları qərddə ifadə elədi, Rusiya də ifadə elədi. Bax, mərha ki, Rusiya özü bu işə hesabil eləm ki, öncədən razılıq vermişdir. Mən düşünmürəm ki, Rusiya ən razılıq olmadan Azərbaycan hakimiyyəti Qarabaq ərasində, ətlim atılır, orda atılmış, bütün adımlar Rusiya ilə razılaşdırılmış həkildə hətə keçilir. Ama Rusiya yenə də öz, hətta maraqlarını belə dəki sona kimi müdafi eləmədi və düzdü bir başı olaraq poslan mən təqidən danışmasa da amma o üçdərəfli bəyənatın bir tərəfli qayda da pozulması ilə bağlı Azərbaycanı itdam elədi. Yenə deyiləm ki, üçdərəfli bəyənat bizim için heç bir hüquq qaraq deyib taşımır bu sənədin hüquq qüvəsi yoxdur və bu sənəd umyətlə Azərbaycan kanunları ilə neşmi qasiya gələ bilməz. Azərbaycan hakimiyyətlə, Azərbaycan kanun susiyyəsini əməl eləməlidir. Bu hakimiyyətin birinci hesab eləyiləm ki, görə biləcəyi işdir və bunu da süredə Qarabalda kifaliyyətində nəzar almalıdır. Çünki bizim üçün ən həssas, ən ümdə ən müqəttəsi yerlərdən bir həmin ərazidir və bugün Azərbaycan hakimiyyətlə yalnız darlıq tarabal sesində deyil laçın ərazisində deyil, həm də Qarabağın yoxarist sesində də Rusya maraqları Azərbaycan hakimiyyətinin bütün sahələrdəki siya sesində aparıcı müvqeyə malışdır. Kəsiyyədən bu üzücü bir meqanddır amma hakimiyyət əslində təmsətçiləri öz bəyanatlarında, öz açıqlamalarında bu, faktı inkariyyirlər. Rusya əslində əslində Rusya'nın özünün, o əlpislər öz başına deyit təbii kremiləndə əlum olur. Oların Azərbaycanın daxıl işlərinə müdaxiləsi əsasən özününə də göstər. Bu axtda bir məlumatlar var mı ətubu albə? Bala qədiliyim ki, Rusya ordusunun Azərbaycanda yerləşməsi qeyri qanlidir. İmdiyətlə, Azərbaycan əni çağırılması da, Azərbaycanın ansa bir ölkəyilən muharibə aparması və yaxud da ölkəyə ölkənin ucumuna qarşı müdafənin təşkilir. Yenidə bu muharibə deməkdir. Azərbaycan parlamentinin qərarı indan baş verə bilər. Yəni, Azərbaycan prezidenti bu üç qamətdə parlamenti müraca etməlidir, parlament buna qərar bir məlidir. Bu məsələdə demiyorlar ki, Azərbaycan qalqın təmsil eləmir, həşbir rola maalik çoğun bir və qanılsünsiyanın da müvafiq maddələri pozulufdur. Çünki bu məsələ bir başarı, Rusiyadan, Qremildə idar olunan bir məsəl olufdur. Və bu vaxımdan da, Azərbaycan parlamentinin qanılsünsiyədən əzərdə tutunmuş ölkəliklərin yerin etinilməsi imkanları belə tanım məlidir. Rusiyanın ərazi da olması yürüdiksamızın və məyən qanunlarımızın siddinədir. Bala həmin ərazi harda ki, Rusiyanın məsələsi olasıdır. Orada, Azərbaycan qanunlar işləmir. Yəni, orada işləyən Rusiya qanunlarıdır. Eyni zamanda Rusiyanın qaydalarıdır və orda separatçı güvbələrin özlərin taxili belə də ki, ərtə çetirdi məyən qaydalara əməl olur. Bunlar təvəlidə daxili güvbələr olsada separatçıları olsada və yaxud da Rusiya olsada fərq eləmiris. Dələn haldə ordadır bacağın qanunların işləməsinə ənbəyəm məniyyəməsi Rusiyanın hərbi güvbəsinin orda yerləşməsidir. Diqər bir tərəbdən siz deyirsiniz ki, rəsmilər onu təşrib edilər. Həridişlər naziri öz bəyin hətində bunuksuz olaraq qeyd eləyibdir. Yəni, məgər həridişlər naziri rəsmu ordan deyilmi? Həridişlər naziri? Hər hansı bir müdaxilə yoxdur. Biz müstəqiriyyik bu şəkildə. Yəni, Rusiya güvbələrin orda olması tərkəsliyi təmin eləməsi özü elət müdaxilə deməkdir. Tərkəsliyiklə bağlı. Hər hansı bir riske anarsar, onun məsuliyyəti belə çıxır ki, Rusiya nə dədir və Rusiya bu mütünməyən müdaxilə haqqını da malikdir. Təpələr nə biz görmüşük ki, biz Qaraba və rasində müəyyət yüksərikləri haqqını çıxıb və orda müəkkəmlə meyisləmişik, amma Rus sülməramlısı buna yol vermiyibdir. Bu bizim hər bitilərin qanı və təanı bahasına başa gələn təpəriklərdən yüksəriklərdən geri çəkirməsin ənlət cələnir. Rusiya müdaxil eləyip, Rusiya müdaxil eləməsə bu baş vermezdir. Rusiya nən müdaxiləsi yeni zamanda kimi həm də elə son 4 ayda keçilən Aksiyada da bəllidir. Rusiya orda, dimi olar ki, qərar vericidir. Rusiya orda gələnik gələnik qəbul eləməyi nə, yola salmağına məşhuldu. Aksiyada elə formal karakteri dəşir. Sadəc olaraq, Azərbaycan üçün məyən bir de ki, onun nüfusuna ziyəm vuran nətçələrlə bu aksiyanın indiki vəcətini dələndirmək ki, onun iliklərinən xeyl az oldu və burada da yenə biz Rusiya rolunu qaldırdık və Rusiya nında, Azərbaycan, Dilmeristan da imzal adı bu sənədi demiyorlar ki, beynəxal hüquq normasına yüsəldə bildik, çünki birçok beynəxal təşkilatlar bu sənədə istinad eləməyə başladılar və bu da hesab ediləm ki, Azərbaycan yanlış durumundan biridir. Yəni Rusiya nə müdaxiləsi olmadan nə gədə bilərikmək, resimlərdən soruşram Rusiya nicazə s olmadan biz xocaviyyə gədə bilərikmək Rusiya nicazə s olmadan biz xocavəndin kətlərinə gədə bilərikmək Nici yəni müdaxiləsi yoxdur müdaxiləsi var ki, biz gədə bilmirlikdə gəbiz khan kendini istəmirik, biz xocavini istəmirik, biz xocavəndini istəmirik Yəni, bizim əminə rəacilərdə sərbəs hərəkət imkanlarımızı məhdutlaşdıran Rusiyadır və o baxımdan da Rusiyanın müdaxiləsi yoxdur demək, Rusiyanın oradaki demək olar ki, salahiyyət imkanlarını sədəcə müşahidə ilə məhdutlaşdırmaq doğru deyil yəni, bu günləri Rusiya demək olar ki, orda istifadirədi toponimlərdən tutmuş apardığı o siyasətə kimi yəni zamanda khan kendini qurdubu insültar qədər azərbaycan hakimiyyatının azərbaycan qanullarını pozmanın məşhudunu yəni, ki, bu baxımda mən Rusiyanın müdaxiləsinin kibayet qədər yüksək görürən və hisə belirən ki, buraxılıç məntəqəsində də elə söz sahibi Rusiya olacaq və sadəc olaraq orda azərbaycan sərhət qidmətləri müşahidə aparmaq ola bilər ki, salahiyyətlərinə malik olsun amma qərar verilmək salahiyyətləri yenən Rusiya da qalacaq çəşəkkürlər Qubad beyik Əslində Rus ordusunun qara vağda olması azərbaycan qanullarına ziddir qeydəkdiniz bizdə Rusiyanın müdaxiliyyəsindən danışarken sizin son zamanlar azərbaycan cəmiyyətlə təqdim eddiyiniz bir cədvəl var en həmi cədvələ görən ən doda cədvəl izləkiciləri də təqdim edirən, bu davanın şəkiddə biz vurmıyoruz, mədən Əkumət 936 kənddən cəmiyy 316 sınısaqlayacaq o kəndlərin burda hansıra ən dansı kəndlər var, hətta dəylərinə görə, bəzi kəndlər var, ümumiyyətlə stasiqətə yoxuymuş, onlar da əlaqa olacaq, hususi da Cəbralda Cəbralda qeydolundu ki, təxminən yüzeyaxın kəndi var belə bir fikir də dolaşır ki artıq mediyada da dolaşır bu fikir ki, Rusiyanın müdaxiləsindən sürpət gədər ki, bu laihənin bu planın ortaya çıxmasında da Rusiyanın müdaxiləsi var, yəni Rusiya xarcişlər naziri Lavroqun belə bir ifadəsi olu, ki, biz Azarbaycanla iki laihə üzərdəşdir, bir mega laihəni sizin tün sürpriz saklayırıq son səfərində bunu demiştik mən istəyərdim ki, bak, bu məsələdə Rusiya faktırmadan ki, Rusiyanın müdaxiləsindən danışırıq sonra, bu ideyi haradan ortaya çıxıb və bu, tətbiq olunarsa bizim qarabalıq ki, yuriyələr mizim taliyyə göz önündədir hətta, bizim efirdə İlhan Bəyləndi sürpətimiz olmuş dekabranında, o qubadılda gədi, yuriyələrini tapmışdı, sonra gəl görmüştü, yoxdu yəni, bu şəkildə biz artıq növbəti bir belə deyək yurt etikisi ilə özləşirik, o zaman düşmən buyurdunuzu talanmışdı, bu dəfi isə yeni bir planla insanlar öz doğulduqları, boya başa çattıqları, həyətlərə, obalara torpağa qaytma imkanından məhrum olurlar. Mən istəyərdim, biraz uzun oldu, amma sözünüzü kəsməmək xatirdən, mən istəyərdim ki, sualı, ətraflı sizdən soruşuq, iki sualı oldu, əslində. Bələ qeyd edilim ki, Rusiyanın müdaxiləsini mə yalnız belə deyim ki, Rusiyanın bir başa müdaxiləsi ilə izahirəmirəm, tünki Rusiyanın müdaxiləsi, həm də bu prosesdə Rus, Rusiyanın kremildən olan əlaltılarının iştirakı ilə ində izah olunadılar. Hiz şüphəsiz ki, Rusiyanın müdaxiləsi bir başa və dolayı yollandı və dolayı yollan olan müdaxiləni Azərbaycan da bir başa Rusiyadan deyərdim ki, Rusya olanlar həyətə keçirirlər. İkincisi, mən düşünürəm ki, bu əlmenistanın Azərbaycana qarşı, Azərbaycanın işraldan azadolmuş ərazlərdə ki, də ki, kəntlərinin, birangolması siyasiyyətinin davamıdır. İlmenistan, bizim kəntləri darlıktılar, əmlaçları məhvilətlər və tövbükdə orda varsar, hamısını darma darına ilədlər. Amma yenidə kəntləri tariqdən silə bilmətlər. Kəndin ev olmasa da, kəndin məktər olmasa da, kəndin infrastruktur olmasa da amma kəndin adı var idi. Və Azərbaycan hakimiyyəti isə, həmin kəntlərin, mən demirəm hamısını və əslərinin artır adını tariqdən silir. Yəni, bir növ və əlmenistanın başladığı işyi Azərbaycan hakimiyyəti başa çaptırır. İlmenistan da məhsədə oyudur ki, o ərazi umiyyətlə əlmenistan ərazi kimi tanınsın və onun üçün də iki növbədə həmin təpanimlərin, həmin kəntlərin həmin ərazinin darma darına idilməsi vaatib idi. İlmenistan bunu etdi, amma bu təpanimlərin də tariqdən silinməsi umiyyətlə onun kəntlərin biriləşdirilməsi, və yafdələr və idilməsi adı inan, sıradan çarılması işini də Azərbaycan hakimiyyəti davam etdirir. Yəni, mən bunu başqa dür dəhərləndirə bilmirəm. Azərbaycan hakimiyyəti bunu yalancı iqsaidi farklı oradan izahilə məriddir. Bu iqsaidi məsələdir, mən iqsaatçıya, mən də bilirəm ki, iki sin kəntlərin biriləşdirilməriddir. Orada fayda var, infrastrukturlar mərkəzəşdirilməriddir. Xəşdər və məyən sərmayələr bu halda rasyana laşdırılabilər. Amma bu heç də bütün məsələrdə dəhərləndirilməri deyil. Sürə də qarabarda bərpa işlərindir. Qarabarda ilə kəntlər var, çoğulların yüz illiklərlə, bəzlərin hətta miniliçlərlə tarixi var. Yəni, bu kəntlərin hər birinin adının yaşaması üçün azərbaycan hakimiyyəti isə belirəm ki, məyən işləl görməlidir və bu kəntlərin bərpası yalnız infrastruktur bərpasıyla məhdillaşmalı deyil. Kətdə yaşayanların mədəniyyətinin dəkətdə yaşayanların belə dəki adətən elərin də bərpası ilə tamamlanmalıdır. Sədəcə olaraq gedip qarabarda şəhərlər salmaq, yaşayış mentirlərini kəmpaqlaşdırmaq və orada ağırlı, çəndi ağırlı şəhəradı ilə insanları xüsusi bir əraziyə yıqıb, sədəcə oların orada yaşayışını təmin etməyən işpaşa çatmalı deyil. Və biz esə belirlik ki, süredir bu əraziyə qərabaqlı kimi qayıtmalıdır. Yəni qərabaqların da şirvanlar kimi, qərabaqların da salyanlar kimi, qərabaqların da laxtivanlar kimi özlərinə məfsur susiyyətləri var, ənənələri var, milli adət ənələrin növzə hürmətlə yanaşı bizim özümüzün təbii ki, yerli adət və ənənələrimiz də var. Mən əsə belirəm ki, bunların yaşaması nəbiz çalışmalı, bunların ölməsinə, bunların məhdilməsinə imkan bir məli deyidik. Və birdə nəzar almaq yıq ki, qərabarda hər bir kəndin kiti yolmasından və yaxud da böy yolmasından asılı olmayaraq özünün ayrıca bir qəbrisanlığı, məzarlıqı olufdur və elin zamanda onların ayrıca səjdə elədiyi, məyən belədə ki, müqətdə səhsa belədiyi yerlər olufdur, hər kəttə, hər elədə, hər obada biz bunu görmüşük. Yəni, bu günləri, bunlar da məhvululur. Kəntdərin bir iləşdirməsə o deməkdir ki, həmin ərazilər demək olar ki, əkin dövrəyəsində cəlb ediləcək və gələcəkdə agroparqların istismarında olan bir ərazi kimi, kənsırvat ərazi kimi istifadə ediləcək. Və bu, son hətçədə, yine də iqsadi maraqlar və iqsadi mərafilər baxımınla həll edilir və mən düşünürəm ki, burada burda olabilər ki, məyən, mənada, azərbaycan hakimiyyatinin hakim ailənin və onun biznesi ortaklarının maraqları və mənafiyi var və açıq şəkildə bu görsənir. Çünki qərabarda demək olar ki, bərbadan tez biznes planlarının izrasına başladılar və indi də o iskamiyyətdə işdər dəvam edilir. Diqər bir tərəbdən, biz azərbaycan hakimiyyatı olaraq qərabarda yaşayan erimənlərlə bildiniz kimi danışıqlara başladıq və yeni zamanda həmin erimənlərinə danışıqların gündəliğini başladıq və həmin gündəliğindən bəllə oluqca azərbaycan hakimiyyatı qərabarda erimənlərlərinə mütçət məsələrlərinə infrastrukturl məsələrlərinə müzakir etməyə hazırdır. Əgər azərbaycan hakimiyyatı bunu qərabarda erimənlərinə edirsə nədən azərbaycan hakimiyyatı bunu şaldan azadolmuş erazda məskun aşatıq şəkslərlərinə əhali ilə kəndin rayonun numandələrinə aparmır. Bəli müzakirələr istəyirəm ki, məzərbaycan qanun biricili ümumiyyətlə kəndlərin adlarını dəyeştirilməsiz qamətində hər hansı bir adımın atılması üçün mütləq ərazi quruluşu və inzibat-i ərazi böyüksakında kanunun 13 nöklə, 2 nöklə birinci maddesinə uygun şəkildə kəndlər qeydalındır da, illəşdirildikdə, inzibat-i tabirliyi dəyeşdirildikdə, onlara ad verildikdə və ya adları dəyeşdirildikdə, hər bir dəyaşıyan və səsvirməhyu quna mahlikuləm vətandaşların azı 25 faizinin müvafiq məsəliyə münasibətini öyrənməridir və bunun üçün də yığıncaqlar kətirilməridir. Kanunun digər maddesində qeydalınır ki, həmin yığıncaqlarda iştirak etmiş vətandaşların səkvət səsvirməhyu qolan ən azı 25 faiz yerlə haldən gedir. Yarısından çoxu ərazi və aidinin qeydalınmasının biriləşməsinin tabilinin dəyeşdirilməsinin ərazi və aidinin əad verilməsinin və ya onun adının dəyeşdirilməsinin lehine səsvirməldi. Və qərar yalnız o zaman qəbul edilə bilər. Bilginiz kimi milli məzisinin komisiyalarından biri taponim komisiyası adıları. Və en zamanda ərazi və aidinin dəyeşdirilməsi, yenadların verilməsi və yaxudda biriləşdirilməsinin bağırlı qərarlar mütləf və mütləf milli məzisdə üç okunuşdan keşməlidir. Qəna barq işqaldan azad olunandan sonra kənara atmaq ümumiyyətlə, bu qanunlara rəvmən nəzərdə tutulan tələbləri yerin eğitirməmək parlamenti bu prosesdən kənarda saxlamak. Eyni zamanda bu prosesi həm də sənədləşdirilmək və rəsiməşdirilmək istəməmək dəliləri gəlir. Çünki parlamentin qərarları istər istəməz arxivləşdirilir. İstidinin qaramıya düşür və belə yılıncaqları, protokolları gəlirlərin və elməri də. Yəni, bu özü də bir arxiv formolaşmasına gətirib çıxara bilər. Ən azı sabahları kimsə hansı bir kəndirən, hansı bir inzibayat ərazvayatı ilə bağlı tarixi araşdırmalara gədəndə gəlib bunun arxivlərdən təhub görsün ki, azərbaycında hər gətən belə bir kənt mövzud olubdur. Amma, baxın elə bəki kökündən silib atırlar. Kökündən silib atırlar və bununla tamamilə amma ki, burada hakimiyyətin əsas məhzətlərinən biri ərazidə daha çox əkinə yənarlı torbaqların azad edilməsi nə xidmət eləyir. Yalnız əkinə yənarlı deyil, eyni zamanda həm də ərazidə daha çox turizm baxımdan təlbi etsi ərazilərin də yəni ki, işaldana doldurmuş ərazilərdə, kəntlərin də oların nəzarətinə keşməsi nə imkan verir. Baxın, demək olar ki, xoyunca yerləşən kəntlər hamısı əlvə edilir və oların hâlesi sərhəddən 20 km-i, 25 km uzaxtda yenintişkiləcək qəsəbələrdə yaşamaq məcbüriyyətindir bəlacaq. Bunun Qubatr ayoruna da tətbi qeliyirlər. Bunu Kəlbəzər ayoruna da tətbi qeliyirlər. Bu gün Azarbaycan ordusunun arxasında Azarbaycan vətəndaşı daimmalıdır. O kəntlər oradan kötülməri deyil və bunu təhürkəsizlik, buferi isə iqsadi maraqların izah olunabilər. Çünki həmin sərhəd kəntlərin bir soqlarını çox gözəl mənzələsi var və turizm baxımdan hər qətən əlverişdir mevqaya malikdir. Və verilən məlumata görə Azarbaycan hakimiyyəti o kəntləri sərhəddən kötülməyələn həmin ərazləri həm də turizmi məxsədi ilə isfadə etməniyyətindədir. Və kəntlərin bir iləkiriməsinin düşünürəm ki, iki məxsədi var. Və ərazlərin xüsusilə də minbüt torbaqların poşaldırması və kində övrəyəsində cəlb edilməsi üçüncüsü isə turizm baxımdan mənzələli kəntlərin tamam kötülməsi ilə orada turizmi məxsədi ilə biznes infrasiluqtunun yaradırması. Və mən əsə bilirəm ki, bunların həşbiri Azarbaycan tarixindən üstün olabilməz. Ona görə bu məsələrin mən tarixə qəst kimi gimetləndirləm. Məvqə qoymaldırlar, üst haqların tələv eləməldirər. Və Azarbaycan hakimiyyətə onların bu məsələrin müzakirəsində başlamalıdır. Bu prosesi dayandırmalıdır. Kəntlərin, mən demirəm ki, hamsı bərpolun malıdır. Birləşmək imkanları olan kəntlər var. Bu üçönülli şəkildə həyətə keçirilməlidir. İlə kəntcəmatı var ki, özü deyə bilərkəyik gəlib bir yerdə biləşib üç kəndin yaratmaq və infrastrukturunu çiçməkdə maraqlıdırlar və buna onların razılığı ilə könüllü şəkildə hesab eləm ki, Azarbaycan hakimiyyəti gədə bilər. Yəni, islərin haldan mən bu prosesi, iqsadi proses kimi dəherləndirmirəm. Hesab eləm rəm ki, iqsadiyyəti kənara qoymaq lazımdır. Təbii ki, amma bunun bütün aspektlərin nəzər almaq lazımdır. Və burada əmin önəmlisi süredad Azarbaycanın həm keçmişi, məxəm ulan tariq aspekti və biz tariq aspektləri əsas götürələr qərarlar verməliyik. Və bir daha demək istəyirəm ki, o ərazilərdə məskünnaşma, teynik bir xaraq dəri daşmalı deyil. Kiminsə oda köçib yeni bir yaşayış məskənində özü üçün öz həyatını qulumaktan ibarət olmalı deyil. Biz ərazilər bərpəliyir isə o ərazinin ən mədəni, həm mənəbi, həm də həmi cəhətləri nəzər alıraq orda bizim qoyu gəldiğimiz iğrisimizin bərbasi isqamiyyətində adnımlar atmalıq ki, orda gədənlərdə bilsin ki, həgətən bu ərazi qarabaq rəazisidir və qarabaq rəazisinin dəki özünə məhsus isəsiyyətləri orda ərarı çətlərdə yaşayış məntəgələrində görəbilsin. Yəni, bu turistlər içində çox önəmlidir və mən əsə bilirəm ki, həmin turismin fatensiyalını biz bunun üzərində qurmalıyız. Sədə də gədi burada qorq qurupları sünü görlər və yaxud da Beşilduzlu oteller tikmə ilə biz oravunsuzda turistlər eləyə bilməyətik. Öç qaldır Rusya nə məsələləyə müdafiqələsində təbii ki, Rusya bu prosesdə maraqlıdır, məskünlaşmanın qeyişdirilməsi isqamiyyətində Rusya qarsında görsənir ki, öhdəriqlər götürüləfti. Bunun üçün əni misal şə olabilər Şədə baxın infrasırıqdur var, geliş var, gəliş var, amma şədə bir nəfərd olsun, yerdə cəmaat yoxdur. Latınlar qaydışına bağlı bildiniz kimi mayayı hədəf götürülmüştü. Latınlar sevinirdiklər ki, artıq mayaindan başlayarak məskünlaşacaqlar. Amma məs bu problemlər göründikimi, həm bunların öncə 11 April də sərhət də baş verən insidentlətçəsində üç ərbi quluxcunu şəhid olması. Ondan öncə qarabaq ərasində ərməni polisləri ilə nazarbaycan hərbi quluxcular arasında ki, münakışədən sonra iki hərbi quluxcunuzun şəhid olması və ərmenistandan qarabaqa sila sırsa taşınması. Yəni, bütün bunlar hamsı onu demək əsas verir ki, rüsyan o ərazilə xusulədə Latın kəlbəcəl ərasində məskünlaşmaqda maraqlı deyil. Məskünnaşmaqda maraqlı olsaydı yəni ki, bu münakışələrə bu təqribatlara yox verməzdir. Diyər bir tərəbdən, həm də Latın ərasinin məskünlaşması, həm də ki, bildiniz kimi tərtərdən başlayan suqovşandan keçən ərdərə kəlbəcər yolunun istifadəsi üzərində qurulmalıdır. Bu gün təhislər olsun ki, azərbaycanı hakimiyyəti o ərasini, azərbaycanın ərasini hesab eləsə də həmin yoldan yəni buna da Ruslar imkan verilir. Tünki Ruslar istəsə, əgər Ruslar təhirsizlik baxmından məsələrə hərl edərsə, yoldan azərbaycan vətandaşları da azərbaycan dövlət organları və hərbitçiləri də rəhatdırınan isfadə eləyə bilərlər. Düzdoğrudan, bəzi yüklərin Rusların müşahiyyətinin keçiləm məsələ imkan verilir, amma təhislər olsun ki, kelbəcər sakinləri yenə də çox ağır və riskili yollardan bildiyiniz kimi toqana və murabda murovdaq aşırımlarına isfadə etməyən özünvanlarına çatmaq məcburiyyətində edilər. Yəni, bütün bunlar onu göməyəsəs verir ki, Rusya da bu prosesdə məyən maraqlara malikdir və təhislər olsun ki, azərbaycanında hakimiyyəti o maraqları nəzərə alır və bu prosesdə Rusyanın isteyi hələki ön də görsənir. Təşəkür edəm Qubad bəyi, asrıq mənim üçün çox tərcəb edir. Yəni, azərbaycan hakimiyyəti Qarabalda kənc sərfatı mümbüt torpalların bugün də əkini gedir və oradan kölim idarda xeyr götürən şirkətlər var. Yəni, hakimiyyəti yaxın çevrələrin şirkətlər olduğu də də də zəngilanda bağlanılan müqavilə əsasında o dos agropar. Türkiye tərəfində da hakimiyyəti yaxın çevrələrdən bağlandı. Buna bəldi də hakimiyyət yəni Qarabalda turizmin inkiyafında marağıldır. Azərbaycanda üç yıldır turizm sektiri çöküp sərədlər bağlı saxlanılır, amma bircə hava turizmi də yara edə gəlib getməyik mümkündür. Odakiyyə çox məhdud şəkildə bundan da turizm qalmaz. Olduqsa paradoksal bir məqamla üzləşmiş. Diğer tərəfdən 6 milyard sizin hesab olmalarınıza görə 6 milyarda yaxın Qarabalda bağlı investisiya ayrılıb ve o investisiya... 6 milyarda 5 milyard xəşlənibdə artıq. Ben istərdim bu məsəliyə bir aydını kətirəyik Qubad bəy. Niyyə şəfəsil yoxdur və orada hansı lahələrdə çox ciddi mənim səmi olabilər, buyrun. Örbəla onu qeyd edəyim ki, hakimiyyət Qarabalda biznesin üçün əhmiyyətli olan müdkət məsələrdə marağılırdır. Yəni hakimiyyətin hədə ondan ibarətdir ki, Qarabalda mövcud olan torpaq və əmlaç üzərində öz şirkətlərinin mülkətini təmin edəsin və buna da çalışır və buna da nəil olur. Və onu görədə Qarabal qayıdacaq, ucumlədən Şərqi, Zəngəzur, İksadir ayınına qayıdacaq vətəndaşlar üçün torpaq paynazərdə tülmür. Və 2016-ci lə qədər mövcud olan sənədlərdə umyətlə bununla bağlı eşbir öhdəlik və eşbir geyik yoxdur. Və bu o deməti ki, hətta bilindiği kimi məyən bir nümunələrdə var, Aqalı çəndi var və el zaman da Talaş çəndi var, hərdə orda məskun naşan təhminən belə deyik ki 86 aylə var və bu aylənin eşbirini torpaq payı yoxdur. Həyatıyanın sahəsi var, kisi yolsa də möllara torpaq payı verilmir. Halbuki, Azar Bacan-i Cüsqasının torpa istiqatı arqında qanunda məcburu köşkünlər, ərazi şaldan azadolundandan sonra öz yurtlarına dönəndə demək bu qanunun tələrlərinə mübafik şəkildə torpaq payı ilə təmin ediləcəklər. Azar Bacan hakimiyyəti, hədə qara barqda gələcəkdə nələr olacaq, hansı biznesini şafiləyətik, turizm olacaq, filmət sektoru, dizarət sektoru, nəqliyət sektoru, bütün bunların əsasını təşkil ediyən demək mücətli. Dəyən, dəmən Azar Bacan da ki, mücud sülalə hakimiyyəti nəzərdə türəm və ortaxların nəzərdə türəm. Onların yəcəni maraq olunan ibarətdir ki, qara barqda bütün mürkiyyətə el qoysunlar və o mürkiyyət üzərində sahipli hüququnu, bu şirkətlər mənim səssin, və buna da nəil olurlar, və bu şirkətlər də deməklər ki, qara barqda mürkiyyət üzərində ki, sahipli hüququnu ilə təkətirirlər və iyni zamanda öz bizneslərinin fəaliyyətini təmin etmək üçün dövlətin resuləri hesabına infrastruktur formulaşdırırlar. Məsələn, quvaddur ayonu ərazisində baxın, həkəri çayınla, gülə bir tətikiləcəş soğan barına çəkilmək üçün çəfminən belə dəki bir tam onda 5-2 metri diametri olan suborları çəkilir ki, o suborları əkin ərazilərin içərisindən keçir, həm kətlərdən keçir həm də deməklər ki, o baya qadrını çəkdiyim müvəddə siirlərdən qəbi sanıqlardan və digər ərazilərdən və bu yalnız suborlar deyil, həm də belə yollar var ki, kifayət qədər geniş götürüplər və bu yollar birisiz ki, qara barqda xəşlərin bəsaətlərin əsas işsəsini təşkil edir və bir tövbi tə bayaq qeydilədim ki 2023-ci ilə kimi 6-tə bunu da 5 milyard manat dövlət mücəsindən, yalnız və yalnız dövlət mücəsindən ayrılmış məsəət qara barqda xəşlənətdir ki, onunla 76 faizd 5 milyard manatı məsək yolların laihələndirilməsi vədikindisindən sərf olunurdu. İndi bu yolların laihələndirilməsi vədikindisindən sərf olunan 5 milyard hesabına qara barqda nə qədər yollar tüklüpti, hansı yollar çəkilipti, hansı yollar istifadə dədir. İstifadə olunan bildiyiniz kimi əhmət bəli şə yoludur və digər yollar hərədə tamamilə təkil başa çatdırılmıyor. Qüsurədə çox əkmiyyətli olan laçına 7-i təmin edəcək dəərdim ki, Qoradiz Cebrail Zəngilən, Qubatlı Gülə Birç və laçın yolu hərədə hazır deyil, demiyorlar ki, bərbat bir vəziyyətlədir, hətta Qoradizdən Qubat diye gidənlər Birnəcəil bundan əvvəl azad olan əraziləri görmək istəyənlər deyirlər ki, biz orayı kisada gedirdik hal hazır doda getmək üçün ən azır 3-4 saat vaxt ərab olunur, çünki yollar daha da bərbat bir vəziyyətə düşübdir. Ağraf Tehnikadanın hərəkətindən sonra orda demiyorlar ki, belə bir işdə görülmüyürdü. Yəni, mənə elə gəlir ki, ən böyük Karusiya yolların ticintisindədir. Tünki ən böyük əsaiti də orayı ayrıplar. 5 milyardın əsabına əzarslan əsabına paytaq tixti. Aslananın demiyorlar ki, çikilip vaşa çatdırılması 5 milyarda vaşa gəldi. Azərbaycan hakimiyyət isə yalnız Qara Barda yolla həsində 2 ildə 5 milyarda manata ayrılırdı. Yəmin kələ bundan sonra 2 ildə hakimiyyət imkan olacaqsa, bu frasiyasə gələr verilməsə ahiyyət çatacaqsa, ən azı belə binəcidən 5 milyarda da yolların ticintisadı inən ayrımaq və mənim sə məniyyətindədir. 5 milyarda əsas yollar hələ də tixtilip vaşa çatdırılmıydı. İkinci, megalayhələr vaatmə, bu layhələr Qara Barda təhislər olsun ki, məskünnaşmiyyələr, işbirlələr qəsi yoxdur. Ümumiyyətlə, məskünnaşmiyyələr öncəyə sağlamıdır. Bu layhələrin sırasında Qara Barda tixtiləcək 3 dənə beynəxar havalimanı qəlir. Onlardan 2 ildə artır, həndəsi güzuli havalimanını və yafta zəngilən havalimanının ikincisinin neçəyə vaşa gəlməsindən bağlı bir rəqəm də belə olsun açılamıyıqlar. Eynişi laçında da harazırda də davam etdirirlər və laçında da növbət edilmək havalimanının ikincisində starz və illibdir. Qara Barda yalnız havalimanları nəzərdə tulmuyub harazırda layhələndirilən, demək olar ki, infrastruktur sərisində etkidə asında məsələn alimpiyar kompleksinin etkidməsi nəzərdə tutulur və bu alimpiyar kompleksdəri özünüz bilirsiniz ki, digər ərazilərdə də həjdə özünü doğrultmuyuzdur. Alimpiyar kompleksdəri indiə qədər Azərbaycanın başqa bir ərazilərin də tətiklərdən və indiə qədər mən alimpiyar kompleksdərinin həmin ərazilərdə belə deyim ki, idmalının əhəmiyyətli bir rolunun olduğunu deyə bilmərəm. Yəni, bu günləri qərabarda təsdar olsun ki, alimpiyar kompleksdəri məyən bədəniyyət sarayları və yaxudda heydərəliyəf parkı, heydərəliyəf muzeyləri, heydərəliyəf prasibikləri və bu iskamiyyətdə məyən və sayətlərin ayrılması daha da önə keçirilir. Mən elə gəli ki, bəyi yormasından ası olmayan islələn laihənin simətasi ilən əlaqədər məlumatlara çırşımkanlar yaratılmalıdır. Şəldən azad olmuş ərazilərdə görülən işlərinə bağlı delilmiş soruqları, dövlət orqanları çabaqlandırmır. Bunların mediyyada şikayətlidir. Bunların eyni zamanda istimai teşkilatları da şikayətlidir. Çünki bu iskamiyyətlə ünvandanmış soruqlarda əsas tərab olunan maliyyə məlumatlarıdır. Şikayətlər bu barədə deməkularchı sorgu ilələsirən mediyya orqanlarına belə çabaq verilmirlər. Çikayət bir iskamiyyətdə qara barda ki, siparişlərin hans əsasına verilməsidir. Təsitəl olsun ki, açıq və rəqabətli təndirlər çetirilmir, təndirlər gizdə barılır. Eyni zamanda, bəzlərin bir başa deməkularchı idrasiya vətürülür və bu laihələrin məlumatları da yoxdur. Və bu baxımdan da isə bilirəm ki, o qarup se imkanlarını daha da gücləndirilm. Bu iskamiyyətdə qarup sərəm mevcutluğu, həm də məskunlaşmanın yubadılmasına gətirib şaraca. Çünki biri var ki, fakt ki, olaraq ayrılmış və sayetin amsı son təinatına isfaid olunsun. Bir də var ki, ayrılmış və sayetində ki, 30 faizi, 1 faizi və yafda 20-25 faizi son təinatına keçdənsin, yerdirqalan isə mənim sənəsin. Təbii ki, bu işlərin uzanmasına və son ətçə də həm də məskunlaşmanın yubadılmasına gətirib şaraca. Və qaraba qərazisində narahatlıq doğuran əsas məsələlərdən biri də əmə köyüqlərinin bozulmasıdır. Dəfələr nə oradan məlumatlar gələtdir ki, qaraba qərazisində işlərinən fəhlələrə, süredə tikinti işinə təlbollağınlara əməyəq ki, aylarla gedişdirilir. Vaxtında bir ilmir. Onlar iş vaxtından artıq iş deyirlər. Onların əmən şərayatı, yaşayış şərayatı, qidalanma şərayatından şiayətləri var. Təsir olsun ki, azərbaycanın mövcudan məqam vəcili də qaraba qarazisində təmin olum və qaraba qarazisində sadəcə bir qapalı zoniya çevirlibdir, oradək diriç çıxışda birisiz ki, nəzarətdədir portaldır qeydiyətdən keçirilməridir və bu baxımdan oradəki faaliyyətlərin üzərindən sosial aji taparmak da mümkündir. Yəni, əslində media və ictimai təşkilatlar bu laihələrin aditi nəcəl bolun varıdır. Manitorin geni həyətə keçirilməndirər. Amma bu gün bunlar o hüqdanda məhrumdurlar. Çünki hətta öz rayonlarına getmək istəyən jurnalistərə belə cazə verilmir, yəni onlar portaldır qeydiyət alını dəvərdim ki, həmin rayonlarda gedib öz müşahidələrin baxmanitorinqlərin aparmaq imkanlarında malih deyirlər. Təfələrinən belə hallar olubdur, belə şikayətlər mənə işitmişəm. Yəni, bir daha Azərbaycanı hakimiyyətini bu isi qamiyyətlə şafaqlı və hizabatlıqı təmin etməyət çağırıram. Çox təşkilər Qubat bəyi, amma sonunda qısa da olsa son sualıma sizdən cevab istəyərdim. Sizin son açıqlamanızdan bu Sərəd Buraklısı belə bir fikirlər yarandı ki, burada Rusya qoşunlardın olmasıyla bağlı Qubat bəyin fikiri əslində buna əsaslanır ki, Azərbaycan hakimiyyəti bölgəyə sivil dünyanı belə deyək qərbin müdaxrəsinin qarşını almaq istəyik. Yəni, bunda bağlı belə fikirlərlə mən əsləştindir. Bir dişimizin əvvəlində zətəm məsəli mən Azərbaycanda Türkiyə istisnə olmalı his bir ülkənin qoşunlarını olmasını istəmrəm. Amma Sövhbətdəkcə qoşunlardan ibarət deyil. Sövhbətdəkcə Qarabaubu, Azərbaycana, hansısa ülkənin qordusunun gəlməsi da bağlı deyil. Həndi Azərbaycana integrasiyası məsələsidir. Bakın, regionda soqcudur proseslər gedir, para doğru gedir bu proseslər. Amma Azərbaycan hakimiyyətinin bugün Rusya qarşında əvvəran siyasəti davam etməklədir. Mən istəyərim ki, sonda bu məsələdə bir aydınlık getirətdir. Düzdür çox geniş sual olsa da, amma qısa da olsa vaxtımız mükəm verdiyi şəkinlə. Azərbaycan bu şəkinlə, isər bu Qarabağda dözünü göstərir, isər Azərbaycanın xari siyasətində də göstərir. Rusya, meyillik siyasəti Rusya ya bir də də təkiləydən, bir əvvəran siyasəti Azərbaycan üçün nə vədədir? Yaxşı prespektiblər bədirləmir. Bilirsiniz, mən də sizdən razıyam ki, Söyfəti Yalnız hər bir mövcudiyyətdən getmir, fiziki mövcudiyyətdən getmir, həm də bilirsiniz ki, indiqrasiya özü məyən dəherlər üzərində baş verir. Və Washington son zamanlar ilməni əsləmi Azərbaycan arasında vasıtətilik sələrinə artırmışdır və intensiv danışqlar aparırdır. Azərbaycan paytaxtınara Amerika Birləşmiş Tatlarından bu qədər elçiksi gəlməmişdir, və yaxta İrmənistan paytaxtınara getməmişdir. Və bu onu göstərədi ki, Washington hər qətən sülhün və tərkəsinin təminatında maraqlıdır. Mən düşünmürəm ki, Washington bunlar xasında dəkirməyən bir hər bir maraqlar var və umumiyyətlə Amerika Birləşmiş Tatlarının və Avrupa'nın hansı bir milis grubu hər formatda hər bir qüvvələrinin qarabağa yerləşdirmək niyətləri var. Umumiyyətlə, belə bir niyətlər olsa da mən onun əlihinə çıxacaq birinci şarjslərdən olacağım. Umumiyyətlə, mən Azərbaycan alasında hər bir qüvvələrinin yerləşdirməsinin bayaq quridinədiyim kimi əlihinə. Ama mən Washington'un sələrinə, vasıtətiliyindən və yaxta Avrupa Birləyinin sələrinə, vasıtətiliyindən məyən səviyyədə danışqların başa çatdırılmasını məxsədə mübafik əsə bilirəm. Əsə bilirəm ki, bu günləri Rusya ordusunun qarabağının çıxarılmasının da əsasını biz Ermenistanla sülh müqabinəsini imzalamağına qoyabilərik. Çünki əgər iki ölkə arasında sülh sazışı olarsa və məyən öhdəriklər götürülərsə və düşünürəm ki, bu Rusya'nın sülh məramlı adıyla qarabağda gəlləşdirdiyi işhalçı ordunun fəaliyyəti qarasında da məyən sular yaradacar və haqlı sular yaradacar kəgər sülh varsa onda sülh yaradca ordu burada nəya gör olmalıdır. Və o baxımdan Rusya umiyyətli Azərbaycan Ermenistan arasında sülh sazışı imzalanmasında maraqlı deyil və bu baxımdan mən danışqların maskva armatına qayıtmasın nəli inəyəm. Və düşünürəm ki, və bu məntəqə məsələsində də Azərbaycanı hakimiyyətinin gətirli bir məktələrdən biri danışqları maskva farmatına qayıtarmaktı. Olabilər ki, gətirli maxsil məktəlikdə qarabaq arasında Rusya hərvi bazasının yaradılmasına razılıf elməkdir. Bilirsiniz ki, Rusya hərvi qüvələri xozalıda məskün naşıpları demək olar ki, bazı farmasında farmatında orada məskən salıqlar və çox böyük eğitimarlan uzun müddəti dövrə hesaplanıbdır. Çünki oradaki dikillərdə bunu demək əsas verir. Və ona görə də mən yenə də təkrar isə bilirəm ki, Azərbaycanı hakimiyyəti danışqları maskva farmatına qayıtarmalı deyil. Maskva farmatında nətçə yoxdur. Sadəc olaraq prosesləri yuvadırılması var. Naxçıva farmatında razılaşma yoxdur. Sadəc olaraq hər dəfə bir tərəfin maraqlarının nəzar alınması vasitəsi ilə bir növb belə də ki, bunun da həyətə çetirilir. Və indi ki, halda, biz həm də dəhərlər baxımından götürsək, Azərbaycanın avroatlantika məkana integrasyasını əhmiyyətli hesab edərək, bu proseslə də süre də vasitəcilik və danışqlar farmatının məhz, Avropa və yaxud da qərf farmatına qayıtarmazının tərəfindəyəm. Bildiriniz kimi, Azərbaycanın prezidenti və ilmənistanın təşkilib parəsində məlumatlar yaylandan sonra və qarabarga və ilmənistan Azərbaycanın sərhədində təxribatlar başverdi. Bir məlalı şəkildə bunu Rusiya türəttir. Rusiya danışqlar farmatının masqadan çənarda olmasına razi deyil və buna yon vermir və bunun üçün də imkanları var. Çünki ərazi dədir, həm ilmənistanında hər bir bazası var. Həm də ki, qarabarga sürməramladıyla yerləşipdir, məskünnaşıbdır və bu gedişinə də mən bu proseslə bir əhmiyyətli nəçə verəcəyini gözləmirəm. Rusiya yüz maraqlarını ilmənistanın və Azərbaycanın maraqlarından önə çəkir. Birinci maraqlar Rusiyanın maraqıdır. İkinci maraqlar misə belirəm ki, Rusiya üçün qarabarga ilmənlərin maraqıdır. Üçüncü maraq ilmənistanda ki, o revanşislərin maraqdır və dördüncü maraq ən yaxşı halda Azərbaycanın maraqı ola bilər. Olur ki, mən bu farmatta yəni bu maraqlar, həm də yerini ahırda gördükmə görə Azərbaycanın Rusiyanın bu iskamiyyətlə integrasiya getməsinlələ yəni. Dəgər bir tərəbdən, Azərbaycan hakimiyyəti çox kezər başa düşürküyü əracidə sünh müqaviləsinin hansı qüvvənin təsiri altında imzalanması həmin qüvvənin həmin qüvvənin həm də nüfuzunun artmasına gətirib çaracaq. Nüfuz artması yalnız və yalnız o qüvvəya olan hərbiyyətlə ölçülmür. O qüvvələrin əmdə hürmət elədi, dəyərlərin əraziya gəlməsi deməkdir. Sövhətcəni bu qafqaz bürgəsindən gədir və onu görə qərt dəyərlərinün süredə demokrati qidarətçiliyin, hüqubi dövlətin və rifahlı bir cəmiyyətin qurulmasının Azərbaycanda baş verməməsi üçün Azərbaycanın hakimiyyəti də düşünürəm ki, hələki Rusiyanın oyunlarındadır və Rusiyanın bu baxımdan da mən elə düşündüm ki, məs Latın hən kendi yolundaki məntəgəni dağlarbaycan hakimiyyəti müstəqil şəkildə qurmalıdır və heç bir bəcilən orda Rusiyanın iştirakına imkan verilməm əldir. Çünki Rusiyanın iştirakı Rusiyanın təsir darəsinin artılılmasına fitməti ilə yəm bir qərardır. Ival be, çox təşəkürəyirəm dəyərli izləyicilər programımızın qonalı azərbaycın demokratiyaları partiyasının sədiriyim. İsaçlı profesor Qubad Qubadoğlu idi. Qubad be, təşəkürəyirəm və canlı yayımı mən düşünürəm ki, ədə burada da sollandıran. Sağ olun, sağ olun, qalın, tanrı vətəmizi, tanrı milətimizi qorusun, Allah amanda. Sağ olun, mən də istədə kanal olun, çizləyicilər nə də binlət daran. Sağ olun. Təşəkürlər Qubad be.