 Hoogstuk 9 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liebevoxtopname. Alle Liebevoxtopnamen behoren tot de publieke termijn. Vorm je informatie of om je aan te melden als je wilgig, ga naar libevoxt.org. Opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Konchans. Hoogstuk 9. Gelijk een rots uit de afgrondse kolken. Ten midde van de ontemberen vloed, haar trotse kruin beurt door de wolken. Wel stormen breken aan haar voet. Zo zag men u vier het hoofd verheffen, ten spijt van het onbedwingbaar lot. Eft de Vos. Des andere dages voort ons opgang stond Jan van Gistel met de Lelyaren in Volharnas op de groentselmarkt. Een driehondertal ruiters en gewapende dinaars waren er vergaderd. Het grootste stilswijgen heerst in dit kleine leger. Want om in hun aanslag te gelukken mocht zij de burgers van bruggen niet wekken. Ze wachten geduldig de eerste stranan der morgenson af om het volk te overvallen en alle wapens uit de huisgezinnen weg te nemen. Vervolgens zouden zij de konink en breidel om hun oeproegheid doen hangen en de ambachten tot onderwerping twingen. Voorzeker wisten zij dat dit het leven van menig burger kosten zou. Toch zij, die zich alleen de naam van mens toe kennen, bekommerden zich weinig om het leed dat zij het geroor konden toebrengen. Ongelukkelijk voor hen had de vernuftigde de konink hun geheim ontdekt en zich tot de strijd gereed gemaakt. Op hetzelfde oogomlek en met dezelfde stilte stonden de wevers en beinhouwers met enig andere ambachtsgezellen in de Vlaamse straat. De konink en breidel wandelden alleen op een kleine afstand ter scharen en vormden het ontwerp volgens het welk zij wilden te werk gaan. Terwijl de wevers en beinhouwers op de Lelyaard zouden aanvallen, moesten ze de overige gezellen zich van de stadspoorten meester maken en dezelfde gesloten houden. Op het de vijand geen hulp van buiten kregen. Een weinig nadit al zo besloten was, klepte de morgenklok op het Sint Donaaskerk en de stappen der paarden van Jan van Gistel weer galmden in de verte. Hierop bewogen zich de scharen der ambachten en toegen met de grootste stilte op de Lelyaards aan. Het was juist op de markt dat het twee vijandelijke banden elkaar in het gezicht kregen, want de Frans gezinnen kwamen even uit de Breidelstraat, terwijl de ambachten nog in de Vlaamse straat waren. Groot was de verbaasdheid der Lelyaards wanneer ze bemerkten dat hun geheim ontdekt was. Daarom zagen ze echt er van hun ontwerp niet af, want ze waren ridders en moedige mannen. Weltre heeft de krijgsbezuin haar vervoerende klanken aan en de paarden verlogen met hun ruiters tegen de nog in de Vlaamse straat benepen burgers. De gevelde speren der Lelyaards ontmoeten de goede dagster wevers die beweegloos de schok afwachten. Hoe groot ook de moed en de behendigheid daar ambachten was, konden ze echter uit oorzaak hun slechte standplaats het geweld van die velle aanval niet wederstaan. Vijf uit het eerste gelid vielen dood of gewond ter aarde en gaven hierdoor aan de ruiters het middel om het slagorderd te breken. Drie scharen, weken achteruit, en de Lelyaards, die zijn geedsmeester van het slagveld gisteren, hievende schreeuw, Monschwaat Santigny, Frankrijk, Frankrijk, in zegepranende galmen aan. Ze staken en hakten links en rechts op de wevers en beseiden de plaats waar zij stonden met de lijken der burgers. De koning die vooraan was, weerde zich dapper met een lange goede dag en belette voor enige tijd de verstroeiing der eerste gelederen. Deze hadden alleen de gantse macht der Frans gezinnen te bevechten, want met zij in de straten gesloten waren, konden de achterste gelederen niet in de strijd komen. De woorden en voorbeelden van de deken bezwoeren het lot niet lang, de Lelyaards vieden met nieuwe kracht tegen zijn voorstebenden en dreven dezelfde verwart opokander. Dit was zo spoedig voorgevallen dat er iets veel gesneuveld waren, eer Jan Breidel, die met zijn ambacht in het dieperder straat stond, het gevecht konden merken. Een beweging, op bevel van de koning uitgevoerd, deed de gelederen opengaan en stelde hem de toestand en het gevaar der wevers voor ogen. Hij broelde enige onverstaanbare woorden met heese stem en zich tot zijn mannen kerende riep hij, vrouwt massacliers, vrouwt! Als razend vloog hij dwars door de wevers heen en liep met al zijn mannen tegen de ruiters op. De eerste slag zijn erbijel ging door de neusplaat en het hoofd van een paard en zijn tweede slag veldde de ruiten voor zijn voeten. In het oogomblik trapte hij op vier lijken en ging verwoed in het strijden voort, wanneer hij zelf een geringen wonde aan de linker arm kreeg. Het zien van zijn eigen bloed maakte hem uitzinnig. Schuim kwam op zijn mond en de reder die hem gewond had met een vluchtige blik aanziende, wierp hij zijn bijelweg. Zicht dan onder de speer van zijn vijand pukkende, sprong hij met razende vuuri tegen het paard op en klamte zich vast aan het lichaam van de lelyaard. Hoe sterk deze ook in de zadel zat, moest hij echter voor het geweld van de tolloprijdel zwichten en viel uit de zadel gerukt op de grond. Terwijl de deken der beenhouwers bezig was met zijn vraak op hem te verzadigen, waren zijn makkers en de overige ambachtsieden tegelijk op de schaar der Frans gezinnen gevallen en handen er veel onder de voet gehaald. Mids de strijden en lang op dezelfde plaats bleven vechten, waren de lijken van mensen en paarden dichtgezaaid en stromen, bloeds, verften de straat met donkerood. Nu kon niets meer het geweld der ambachten tegenstand bieden, want daar de lelyaards achteruit geweken waren, hadden hun vijanden al vechtende zich op de markt kunnen uitspreiden. Het was zichtbaar dat zij al de ruiters in een kring zochten te vangen en in dit inzicht hun rechtervleugel tot tegen de eiermarkt deden te strekken. Weldra draaide de overwonnerritters hun paarden om en vluchtte snel om de doodsgevaart te ontkomen. De wevers en beenhouwers liepen hen met zegenpraanend geschreeuw na. Toch konden hen niet meer achterhalen, terwijl zij op al te goede paarden gezeten waren. Bij de klank der bezuinen en het gerucht van de strijd was de gehele stad in rep en roer geraakt, alles was weldraad ter been. Duizenden gewapende burgers kwamen uit alle straten toegelopen om hun broerderen te helpen. Toch de zegen was reedsbevochten. De lelyaards op de beurt gevlucht zijnde werd deze plaats ten alle kanten door de ambachtsgezellen omsingend en bewaard. Terwijl dit bij de markt al dus gebeurde, brennen de landvolg de Chateaume de oproerige stad met 500 grantse ruiters. Held wel voorzien dat de bruggelingen volgens hun oude gewoonte de poorten zouden gesloten hebben en had zich daarhalve ook tot het vereidelen van die in de paal bereidgemaakt. Zijn broedig, Guides en Paul, moest hem een talrijk voetvolk en de nodige werktuigend tot de bestorming aanbrengen. In afwachting deze hulp vormde hij reeds het ontwerp daar stormloping en bespiede de zwakste zijden der stad. Alhoewel hij slechts weinig volk op de Wallezag, vond hij het even wel niet raadzaam met ruiters alleen iets te ondernemen, want hij wist wat een ontembaar volk in brug gewoonde. Een half uur na zijn aankomst verscheen dus doet van de sample in de verte. De punten, der speren en de helmbijlen blonken in het verschiet tegen de eerste stralen der zon, en een ondoordringbaar stof bedekte de paarden die de werktuigend in de baan voortrokken. De weinige bruggelingen welke de poort en de wallen bewaarden, zagen dit talrijk gevaarten niet zonder angst naderen. Wanneer ze dit zware balken en stormtuigend zagen aanbrengen, keren zijn bang voor gevoel. In weinig oogomblikken liep de doevermare rond de stad, en de harten der vrouwen benepen zich met schrik en wee. De gewapende ambachtzieden waren nog om de beurt geschuid, wanneer de tijding van het aankomend stormleggig hen in een werking verraste. Na enige gezellig ter plaatse gelaten te hebben om de uitval der verschansle leliaarts te beletten, liepen ze met allerhaast naar de vesten en verdeelden zich op de bedreigde muren. Niet zonder voor hun geboordstad de duchten, zagen zij dat de Franse soldeniers eens bezig waren met het ineenvoegen der balken, die tot schrik verwekkende werktuigen moesten opklimmen. De belegeraars werkte op een ruime afstand der muren en waren niet onder het bereik der pijlen, die hun uit de stad konden toegezonden worden. Zij gingen gerust in hun voorbereid zoals voort, terwijl de Chateaune met zijn ruiters elke uitval der burgers ballette. Het duurde niet lang, of hoge torens met valbruggen verhievend zich in het leger der Fransen. Stormrammen en springanen waren ook bij kansverdig en alles voorspelde de bruggelingen een akelig lot. Hoe groot het gevaar ook was, konden op de aanzichten der ambatslieden toch geen lavervrees herkennen. Zij hechten de ogen stijf en beweegloos op de vijand, hun boezems klopten zeer en hun adem werd kort. Dit was de eerste aandoening die had bij het gezicht van het dreigend leger trof. Welhaast en zonder dat zij de ogen van de vijand gewend hadden, stroomde het bloed vrije in hun aderen, een mannelijk vuur glimle op hun wangen, en ieder burger voelde de vervoering daar vraagzucht en des heldentoorns in zijn hart blaken. Een enig man stond blij en vrolijk op de wal, het scheen bij zijn onrustige bewegingen en bij de grimlag van genoegen die over zijn gelaat liep, dat hij een gelukkig uur zag naken. Bij weilen bacht hij zijn vlam het oog van de vijand op de slachtbijl die hij in zijn sterke mannenvuist flickerde, en strieelde het moordstaal met meer liefde dan of hij zich op de zachte boezem zenner bruit had verlustigd. Die man was de onversaagde Jan Breidel. De dekens der ambachten kwamen allemaal bij de konink en bleven stilswijgend op zijn raad of zijn bevelen wachten. Volgens zijn gewoonte bedachten de dekens der wevers zich lange tijd en blikten mijmerend op het Franse leger. Deze langdurigheid viel de onrustgebreidel zeer lastig. Herriep met ongeduld. Nu dan, meester de konink, wat beveelt je? Zullen wij de poorten uitlopen om die Franse snackers op het lijf te vallen of zullen wij ze op onze wallen dood slaan? De deken der wevers antwoorden niet. Hij bleef nog in diep gepijns op de vijandelijke werken staren en telde naukeuriglijk de grote stormtuigen die in menigte gebouwd werden. Allewel de omstaande ambachttieden op zijn gelaat de voortekens zijn er woorden pochten te lezen konden zijn niet dan koude bedenking erop vinden. In het hart van de konink was wel zoveel rust en coolheid, maar minder hoop op geluk. Hij begreep dat het onmogelijk was het geweld der vijanden te wederstaan. Want de reuzen stalt de gespring aan en hoge torens gaven de Franse te veel voordeel op de burgers die van zulk oorlogstuig niet voorzien waren. Wanneer hij zich ten volle overtuigd had dat de stad indien ze herbestormd werd door het vuur en het zwaar het zou verneelt worden, besloot hij een droefmiddel te gebruiken en zich tot de dekenskerende spak hij langzaam. Makkers, de nood is dwingend. Onze stad, de bloem van Vlaanderen, is verkocht geweest en we hebben het niet geweten. In deze toestand kan de voorzichtigheid alleen ons behulpzaam zijn. Hoe zeer de opoffering u haar edelig gevoelens u ook peinen moet, bittek u wel te bedenken dat, zo lofelijk als de helpt is die zijn bloed voor de rechten zijn ermee de burgers start. Zo onwijs is ook de roekelozen die zijn vaderland door vermetelheid in gevaar stelt. Hier helpt geen strijden. Wat, wat, viel Jan Breidel uit, hier helpt geen strijden, wie duivel geeft u deze woorden in? De voorzichtigheid en de liefde tot mijn geboorte stad, antwoordde de konink. Wij mogen als Vlamingen op de rookende puinen onze stad met het wapen in de hand sterven. Wij kunnen tussen de bloeden gelijken onze broeders bjuigend neersinken. Wij zijn mannen. Maar onze vrouwen, onze kinderen, zouden wij die weerloos en verlaten aan de wilpsheid en vraakzucht onze vijanden overleveren. Nee, de moed is de man tot de bewaarnis zijn er zwakkere medemensen geschonken. We moeten de stad overgeven. Even, alsof een pletterende donder tussen zijn nederviel, verschrikten de omstaanders op dit gezichtte en bezagende deken met neidige toren. Dit scheen hun, hun holende lastig. Zij riepen tegelijk en met de grootste verbaasdheid. De stad overgeven? Wij? De konink bleef cool voor hun verwijtend blikken en antwoorden. Ja, Makkers, hoe zeer dit ook aan uw vrije hart en mishaagd, is dit echter de laatste toevlucht die ons overblijft om onze stad van de verwoesting te redden. Jan Breidel had gedurende deze woorden met pitsig ongenoegen geraast en getiert. Wanneer hij bemerkte dat er iets weden der dekens wankelden en tot de onderwerping overhelden, kwam hij driftig vooruit en riep. De eerste van uw lieden die nog van overgeven durft spreken, die strek ik als een verrader voor mijn voeten. Ik sterf liever lachend op het lijk eens vijands dan een eerloos leven te behouden. Wat denk jij dan, dat mijn maskeliers al zo voor het gevaar beven? Nee, ziet ze daar met hun opgestropte mouwen. Het hart klopt hun zo fel. Zij heigen zo onrustig naar de slachtrij. En zal ik hun zeggen, geef de stad over? Oh, die taal verstaan ze niet. Ik zeg het u, wij meneer St Jan. Wij bewaren onze vaderstad en wie bang is, gaan naar huis bij de vrouwen en kinderen. De hand die de poort opent zal nummer meerweer opgegeven worden. Mijn bijel zal over die lafheid recht doen. Vol woede liep hij naar zijn beenhouwers en wandelde met snelle tred voor de scharen van het ambacht. De stad overgeven. Wij, de stad overgeven? Herhaalde hij menigmaal met een uitdrukking van toren en verachting. Enige der aanleiders van het ambacht hadden dit gehoord. Er voeg hij met verbaasdheid wat hij zeggen wilde. Dan barst hij uit. De hemel zijn ons genadig, oh mannen. Mijn bloed kookt, dat de aderen mij gespannen staan. Oh, lastig, onverdragelijke lastig. Ja, de wevers willen de stad aan de snackers overgeven. Maar ik beroep u, broederen, blijf met mij. En wij zullen allen als echte vlamingen sterven. We ziet de grond die uw voeten raakt. Daar sneuvelde de massacliers, onze vaderen. Zegt nu, dit is mijn graf. Ja, dit zijn ons graf en dat er Fransen. Onze dood blijft een lavawever zijn eeuwen geschande. Wie geen beenhours hart heeft, mag naar huis gaan. Laat horen, wie strijdt met mij tot de dood? De stemmen der beenhours mengden zich in een aaklige huil. En driemaal verlengden zich het holleboord. Dood. Als de zucht die uit de poesum van de zwangere afgrond opstijgt. Tot de dood, was erop, welke uit zevenhonderd groeiende borsten opklom, en die, bloedig eet, versmoordde tussen het naar gekrijsdaar slagpijlen, welke op de stalen primaerde geslepen. Onderwijl hadden de meeste dekens, door de koning overtuigd, het droeve middel als heelzaam aangenomen en zouden de stad wel gaar naar overgegeven hebben. Maar nu was dit door breidels tegenkanting onmogelijk geworden. Op het gezicht daar schrikkelijke stormtuigen, die in menigte, boven het vijandelijk leger oprezen, besloten zij, in weerweel van de deken der Beenhouwers, met de vijand in onderhandeling te treden. Maar de onrustige breidel bemerkte hun inzicht. Als een gewonde leeuw beroelde hij van woede in onverstaanbare woorden en liep al zo naar de koning. De Beenhouwers, die de toren van hun deken verstaan hadden, volgden hem in wanoorden en van vraaklust vol. Sla dood! Sla dood! Helden de scharen als razend. Sla dood! De verade de konink! De konink! Het leven van de deken der wevers was in groot gevaar. Echter zag hij deze woede in de menigte op zich aankomen zonder de minste ontsteltenis op zijn wezenstrekker te laten blijken. Gelijk iemand die met medeleiden op zinnenloos en neder ziet, voudde hij de armen op de borst en staarde koud en als onverschillig op de aankomende Beenhouwers. Ten midden uit de golvende scharen steeg de schrikwekkende roep. Sla dood! De verade! Gedurig met meer bitsigheid en reeds was de bel niet ver meer van de schedel des grote manns. Hij stond onverikbaar als een reuzeneik die het geweld der orkanen tart en van het bolwerk waarop hij zich had geplaatst beheerst hij de menigte als een rechter. Op dit ogenblik liep een vreemde uitdrukking over het gelaad van Breidel. Mijn zou gezegd hebben dat hij eens klaps van gevoel was beroofd, want de beil hing onachtzaam nevend zij zijde. Hij bewonderde de grootheid van de man minst raad hij wilde bestrijden. Dit duurde niet langer dan het vluchtend gedacht der mensen. Eens klaps bemerkte hij het gevaar van zijn vriend. Hij weerp de Beenhouwer die zijn beil reeds boven het hoofd van de koning had geheven voor zijn voeten op de grond en schreeuwen Houd op mannen! Houd op! Men luisterde in de eerste niet naar dit bevel, want in deze verwarring van moordkreten was het niet mogelijk de stem van iemand te herkennen. Breidel plaatste zich dreigend voor de deken der wolwevers en zwijde als een vervoerde met zijn beil in het rond. Dan eerst verstonden zijn makkers dat hij de koning wilde beschermen. Zij lieten de wapens neergaan en bleven met dreigende morringen op de uitkomst wachten. Terwijl Breidel bezig was met hen op bedaren te brengen, kwam er een wapenbodel uit het Frans leegig tot aan de voet van de muur bovend welke deze behoer ter plaats had. De aandacht er woelige bruggelingen werd hierdoor ogenblikkelijk van de koning getrokken en tot de wapenbodel gewend. Deze riep de belegeren al dus toe. In naam van onze machtige vorst Philippe van Frankrijk wordt het u op roerige onderdanen door mijn weltheer de Chateaume gevraagd of hij de stad op zijn genade wilt overgeven. Indien hij na verloop van tien stonden op deze eis niet geantwoord hebt zal het geweld der stormtuigen uw vesten om verwerpen en alles zal door het zwaart en het vuur vernieuwd worden. De ogen van al de genen die deze opeising gehoord hadden vesterden zich eenparekelijk op de koning en dezelfde man die zij zo even hadden willen doden schenen zij nu om raad te smeken. Breidel zelf bezacht de koning met ondervraagend gelaat toch niemand kreeg het gewenste antwoord. De deken daar wolhevers stond stilswijgend te midden onder hen en scheen tot de daders deze gebeurtenissen niet te behoren. Wel, mijn vriend de koning, wat raad jij ons? Vroeg Breidel. En de stad overgeven, was het coole antwoord. De beenhours begonnen opnieuw te moren en terazen toch een dwingend teken van Jan Breidel bracht hen tot stilte. Denkt hij, de koning, voeg hij, dat wij met moed, met onversaagdheid de stad niet kunnen bewaren. Is de hoogste dapperheid hier dan onmachtig? Ramp, zalig, uur. Het was zichtbaar op de wezenstekken van Breidel hoe hem deze vraag pijnde. Zozeer als zijn ogen in de lust tot strijden geblaakt hadden en zeer waren zij nu verduisterd en beroofd van het heldenvuur dat er gewoonlijk inglooide. De koning hief zijn stem boven de omstaande scharen en spak. God en gij allen zei het mij getuigen dat er liefde tot het vaderland alleen mij aandrijft. Voor mijn moederstad heb ik mij aan uw dolle woede bloot gesteld en al zo zou het mij ook niets kosten door de hand des vijands te sterven. Maar bewaren der parel van Vlaanderen is mij een heiliger taak. Belaat mij vrij met lastig. Hoont en bespot mij als een verrader. Ik weet wat plichten ik te kwijtend heb. Niets, hoe pijnlijk ook, kan mij aan het edeldoel onttrekken en ik zal u eens vrijmaken. Al waren het tegen uw dank. Ik herhaal het nu voor de laatste maal. Het is onze plicht. Wij moeten de stad overgeven. Wie gedurende deze korte aanspraak de laat van Breidel gezien had, zou verschillende aandoeningen erop bemerkt hebben. Spijt, woede, droefheid, verwisselden zich steeds in hem en het was aan de vringing zijn er vijfste zichtbaar dat hij tegen zijn eigen driften worstelde. Op het ogenblik dat het spreek, wij moeten de stad overgeven. Nog eenmaal als een doodvonnis in zijn oor geklonken had, werd hij door innig her droefheid getroffen en bleef een korte wijl als in gedachte ontogen staan. De beenhouwers en andere ambachtielenden lieten hun ogen beurtelings op de twee dekens gaan en wachten in een plechtig stilswijgen. Meester Breidel, riep de koning, zo gij de oorzaak ons dus ondergangs niet zijn wilt, geeft dan ras uw ja-woord. Ginz komt de wapenboden der Fransen terug. De tien stonden zijn verlopen. Breidel rees eensklapps uit de diepe bedenking en antwoordde met droevertoon. Gij wilt het meestig? Het moet zo zijn? Nou nu, geeft de zat over. Bij deze woorden vatten hij de hand van de koning en drukte dezelfde met ontroering. Twee tranen van inne gesmart rolden uit zijn blauwe ogen en een doffe zucht kwam over zijn lippen. De twee dekens bezagen Ocander met één dierblikken waarin de ziel zich gans zien laat. Zij verstonden Ocander plotseling en hun armen strengelden zich in een omhelzing te samen. Daar lagen de twee grootste mannen van buggen, heldenmoed en vernuft met borst tegen borst in wederzijdse bewondering verzonken. O, dappere broedig, riep de koning. Uw ziel is groot. Wat strijd heb gij in uw boezem doorstaan. Toch heb gij u verwonnen. Op het gezicht van dit roerend toneel liep een schreeuw van blijdschap door al de scharen en de neid ontfloot de boezem der strijdbare vlamingen. Door bevel van de koning geeft de bazuinblazer de wevers drimaal in schaterende tonen aan en riep tot de Franse wapenboden. Geeft u veldheer, vrijgeleide aan onze taalman? Hij geeft vrijgeleide, volgens krijgsebruik en op zijn trouw, was het antwoord. De echen werd bij deze verzekering omhoog gehaald en de brug viel neer om twee burgers uit de stad te laten. De een was de koning en de andere de wapenboden er ambachten. Wanneer deze in het Frans lege gekomen waren, werden zij tot in de tent van de veldheer de Chateaune gebracht. De deken der wevers naderden met stout gelaad voor de landvoogd en sprak. Meneer de Chateaune, de porters der stad buggen, laten u, door mij, hun gezand, weten dat zij om het dierbaar mens en bloed niet nutteloos te vergieten besloten hebben u de stad over te leveren. Daar echt er niets dan dit edel gevoel en de onderwerping dwingt, hebben zij u de volgende voorwaarden doen aanbieden. Te weten dat de kosten der intreden des Konings niet door een nieuwe belasting op de derde staat zullen geheven worden, dat de wethouders zullen worden afgezet en dat er geen hoe genaamde vervolging ter oorzaken van oproerigheid zal gedaan worden. Gelieve mij te zeggen of jij deze voorwaarden aaneemt of niet. De wezen strijken van de landvoogd, betrokken zich door in een gegrammschap. Wat taal is dit? riep hij. Hoe durft u mij voorwaarden opleggen, daar ik alleenlijk mijn stormtuigen vooruit te brengen heb om uw muren tot puin te verbrijzelen? Dit is mogelijk, antwoordde de konink. Maar ik zeg het u, en neem mijn woorden in acht. De grachten in onze stad zullen met de lijken uur mannen vervuld worden. Erem Fransman, onze wallen beklimmen. Wij hebben ook geen gebrek aan oorlogstuig en de historie is daar om u te bewijzen dat de bruggelingen voor de vrijheid sterven kunnen. Ja, ik weet dat de koppigheid uw kenmerk is, maar dit geeft mij weinig, want daar moet der Fransen geen hinderpalen. Ik wil de stad opgenade en ongenade hebben. Dit is mijn antwoord. De jetillon had bij het zien der ontellijke ambachtieden en der zelfde trotsen houding boven de wallen een angstig voorgevoel der aanstaande slachting gekregen. De voorzichtigheid deed hem om de overgaafder stad wensen, want hij kende de onversaagdheid der bruggelingen en was der half zeer blijden wanneer de komst van de koning zijn wens vervulde. Maar de voorwaarden die men hem aanbood, behaagden hem geen zins. Hij zou dezelfde wel toegestaan hebben met het staat kundig nagedacht zich op een linkse wijze aan de uitvoering der zelfde te ontrekken, maar hij mistrouwde de deken der wevers en twijfelde aan de echtheid zijn erwoorden. Willende dan beproeven of de bruggelingen waarlijk het voornemen hadden, zich tot de dood te verdedigen, gaf hij met luiderstemmen het bevel om de werktuigen tot stormloping aan te voeren. Gedurende de onderhandeling had de koning met doordringende blikken de uitdrukking van het gelaten des veldheers gepijlt en in dezelfde veel wijfelingen gemaaktheid gevonden. Dit was hem genoeg om te weten dat de Chatillon het gevecht niet wensde. Hij hield dan zijn voorwaarden staande, ondanks de bewegingen die reed tot het stormlopen gedaan werden. De coole standvastigheid van de koning bedroogde Fransse veldheer. Hij pleef overtuigd dat de bruggelingen hem niet vreesten en hun stad met hartnekkigheid zou verdedigen. Zijn gans leegig en het land van Vlaanderen aan die afzonderlijke zaak begon hij met de koning over de voorwaarden te twisten. Eindelijk, na lange woordwisseling, kwamen zij overeen dat de wethouders in hun ambten zouden blijven. De andere punten werden de bruggelingen toegestaan. De landvocht had van zijn kant toen aannemen dat hij zoveel zolderniers als hem beliefde in de stad mocht leggen. Zodra de zegelbrief door hen beide vervaardigd en getekend was, keerde de deken der wevers met de wapenboden naar de stad terug. Ze werden in al de straten uitgelopen. Een half uur daarna deed het Franse leger met klinkende basuinen en vliegende banieren de zegenpralende intreden en de ammagstieden gingen met het hart vol spijt en doofheid naar hun woning terug. De wethouders en Lelyards kwamen van de brug en de stad verkreeg een schijnbare rust. Einde van Hoogstuk 9 Hoogstuk 10 van de Leeuw van Vlaanderen. Dit is een Libyfox-opname. Alle Libyfox-opnamen behoort als de publieke domijn. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vijwilligig, ga naar Libyfox.org. Opname door Anna Simon. De Leeuw van Vlaanderen wil Hendrik Conchans. Hoogstuk 10. Knechts, waar ben je? Hoor je dit of niet? Beziet of je wakker bent, is nacht of is dag? Oh, je wil van heel der wereld perlen van gouden, spiegelminderzielen. Zou die al zulke vrouwen mogen beminnen met haar danken. Oude Roman. Na de stad brugge zich gans in de macht daar Frans aan het overgegeven, begon de Chateaune ernstig aan de begeer te daar koningin te denken. Ze had hem geboden de jonge machtelt van betuinen naar Frankrijk te doen overvoeren. Alloewel het scheen dat niets hem in het volbrenger van dit bevel kon hinderen met zijn krijgsknechtende stad verhulden, werd hij echter nog door een staatkundig inzicht wederhouden. Hij had een verslappen, een kasteel bouwen, en dan zou hij de dochter van de Leo van Vlaanderen gevangen nemen en daar koningin overleveren. Adolf van Nieuwland was bij de ingreden daar Fransen met de grootste vreesbevangen geweest, want hij zag machtelt nu zonder tegenweeg aan haar vijanden bloodsgesteld. Het dagelijks bezoek en de onophoudende wacht van de koning konden hem in de eerste niet verzekeren. Maar wanneer hij na enige weken nog niet door de Fransen ontrust was, de jongvrouw van Betune vergeten hadden en niets tegen haar wilde ondernemen. Zijn sterke lichaamsgesteltenis en de kundige zorgen van Meester Rogaard hadden zijn wonden geheel genezen en hij kreeg kleur en leven wedig. Waaraan diepere wonden bleef hem in het hart, en deze baarde hem onuitsprekelijke pijnen. De enige liefde welke hij vol machtelt gevoelde, vervulde steeds meer en meer zijn boezem en de rust werd hem gans benomen. De ongelukkige ridder zag de meisje dat hij zo heiliglijk beminne, alle dagen bleker worden. Mageren, krank als een verzengende bloem, kwijnende machtelt door droevige dachten gevolgd. En hij die aan haar edermoedige bewaking het leven verschildigd was, hij kon ze niet helpen, niet troosten. Zijn woorden, hoezoet ook, waren zonder indruk op de ramsalige jongvrouw, die gedurig om haar vader zuchten en weenden. Geen enkel bericht was haar nog van haar gevangen en zij was als voor eeuwig van haar dierbouw huisgezin gescheiden. Niet tegenstaande de zwarte dromen van ramspoed en treurnis welke haar steeds omringden, gloeide de vlam der liefde heimelijk in haar. In het afwezen van Adolf kwam soms een vluchtende glimlach haar bleek gelaad verlichten en dan zweefde de beeltenis van de jongen ridder voor haar ogen. Dan vond zij nog enige troost in het zoete gevoel der min, en koesterde dit heils aan vuur, totdat ze aan denken, de glimlach deed verdwijnen. Adolf bewindde in stilte en doorst zelfs niet denken dat Magtolt hem eens zou liefhebben. Hij kende zijn plichten te zeer om zulkes te hopen. Daarom deed hij geen poging om die drift te verdoven. Hij bedekte het vuurt tot hem brandde onder de vorm en er eer bieden gehulde en dacht dat Magtolt zijn zorg slecht als een bewijs van dankbaarheid zou ontvangen hebben. Weinige weken na zijn voelmaakte zich met langzame stappen van de stad en wandelde mijmeren bij Zevenkote door de enge paden der velden. De zond stond zeer laag op de kim en het westen kleurde zich reeds met gloeiende verven. Het hoofd gebogen en vol bitter aan denken ging Adolf in de baan voort, zonder op zijn voetstappen te letten. Het droevendraan glimde onder zijn ooglid en van tijd tot tijd kwam een zucht uit zijn borst. Op duizenderlijwijzen spannde hij zijn geest in om enige verzachting in het lot der jonge machtel te kunnen brengen en iedermaal werd zijn wanhoop groter want niets vond hij dat haar mocht roosten. Hij zag haar alle dagen wenen. Hij zag haar kwijnend versterven en met de armen toegevouwen moest hij als een radeloze die treurnis aanzien. Voor een moedig ridder als hij was die onmacht pijnlijk en soms knarste hij met inwendige bitsigheid de tanden te zamen. Maar wat kon dit helpen? Er bleef hem niets over dan een smartvolle over zijn geliefde te storten en van betere dagend dromen. Wanneer hij iets ver van de stad was en dat hij door somberwever vuld onder zijn droeven gedachten was vermoeid liet hij zich onachtzaam te gronden gaan en zetten zich bij de boord der baan nedig. Met de ogen der aarde gewend ging hij in zijn treurige bedenking voort. Terwijl hij dus gebogen zat kwam nog ver van daar een ander mens aangestapt. Een bruine, wol en monarchskoldig wiel was zijn kleedsel. Een grijze baard daalde tot op zijn borst en zijn zwarte, glintigende ogen waren onder zware wengpouwen gezonken. Bruimde was zijn benen gelaat en diepe rimpels lagen op zijn voorhoofd. Met lastige stappen en als het afgematten reiziger naderde de Monk alles kunst de plaats waar Adolf gezeten was. En bleef plotseling voor hem staan. Een uitdrukking van hevige blijdschap liep over zijn gelaat en het was bij dezelfde te denken zijn aanzicht werd er opnieuw ernstig en cool alsof hij vijn zijn wilde. Adolf, die nu eerst de tegenwoordigheid van de Monk gewaar werd, stond op en groete hij met hoofdse woorden. Zijn stem had nog de treurige toon die hij uit zijn mijmering geput had en hij deed zich geweld aan om te spreken. Meneer, antwoordde de Monk, een verre reis heeft mij afgemat. De aangenaamheid daar plaats die hij verkozen hebt, noordigt mij ook tot rusten. Ik bed u, laat mij u niet stoeren. Hij plaatste zich op het gras en wees met zijn vingig dat hij hetzelfde van Adolf eiste. Deze, door eerbied of lust gedreven, hernam zijn voorgeplaats en bevond zich al zo nevend de vreemdeling. Hij was bij de klankzijner stem zeer ontwoord. Het scheen hem dat hij dezelfde zelf nog meermalig gehoord had. Toch niet kunnen de bedenken waar hij deze priester mocht gezien hebben. Joeg hij die gissing als vals uit zijn geest. Na een korte poos gedurende de welke de Monk de jongen riddig met doordringende ogen bezag, voeg hij. Meneer, het is al een geruimetijd geleden dat ik Vlaanderen verlaten heb. Het zou mij aangenaam zijn uit uw mond te weten hoe het in onze stad Brugge al gaat. Dat mijn stoutheid u niet honen. Honenvader, antwoordde Adolf die zich van geen bedrog mistrouwde. Het zal mij een geluk zijn u te verplichten. In onze stad Brugge gaat het slecht. De Fransen zijn er meester. Dit scheint u niet te bevallen meneer. Ik had nog tans vernomen dat de meeste edelen hun wettige graaf verloogend hebben en de vreemde met liefde hebben ontvangen. Eilaas, dit is maar al te waarovaardig. De ongelukkige graaf Quide is door Velen zijn er ondadanen verlaten en nog meer zijn er die hun oude roem vergeten. Maar het Vlaamse bloed is niet in alle aderen verbasterd. Er zijn nog harten die de vreemdelingen vijandig zijn. Bij deze woorden liepen zichtbaar genoegen over de wezenstrekken van de Monk. In die Adolf wat meer mensen kennis gehad had, zou hij bespeurd hebben en de spraak van de reisende geestelijke gevongen en gemaakt was en dat er iets geveins op zijn gelaat zweefde. De Monk antwoorden Uw gevoelensmeneer zijn lofelijk en verdienen u mijn achting. Het is mij een ware vreugd nog een edel moedig mens in wie alle liefde voor de ramsalige land Heer Quide niet vergaan is aan te treffen. God lonen u om uw getrouwigheid. O, vaardig, riep Adolf, zo het u veroorloofd waren hartend te zien. In die gede liefde die ik bij meester de ongeluk gek Quide en zijn huisgezin heb toegewijd, konden kennen. Ik swer u, opriester, dat het gelukkigste oogomblik meins levens dit zijn zou op het welk ik mijn bloed tot de laatste druppel voor hen mocht verliezen. De Monk kende het mensnaard genoeg om te bespeuren dat de woorden van de jonge ridder niet geveinst waren en dat hij de gevongen Quide de innigste liefde toedoog. Zo ik u de gelegenheid gaf om de eet die jij zo even deed te volbrengen. Zou het gij dan niet achteruit zien en zou het gauw als een man alle gevaaren trotsen? Ik bid u, ovaardig, riep Adolf, smekend, ik bid u twijfel niet aan mijn trouw, ook niet aan mijn moed. Spreek ras, want u stilswijgend peinigt mij. Luister dan, met bedaardheid. Om ontvangen weldaden ben ik aan het huis van Quide van Vlaanderen de grootste dankbaarheid verschuldigd. Het gevoel van erkentenis en liefde dat ik altijd voor mijn genadige vorst gekoest had deed mijn besluiten hun in deze rampspoed behulpzaam te zijn. Met dit voornemen verlieet ik mijn klooster en begaf mij naar Frankrijk. Daarig heb ik door gebeden door geld of onder voorwenzel van mijn priesterschap al de edelige vangenen mogen bezoeken. Ik heb de vader, de woorden zijn soons overgebracht en de zoon zijn vaders zegen gedragen. In de kerker van het Louvre heb ik met de arme Philippa gezucht en geweend. Al dus heb ik hun pijnen verzacht en de afstand die hen scheidt ogenblikkelijk verkort. Ik heb gehele nachten met reizen doorgebracht en mijn voetem tot bloedens toegewon. Dikwijls werd ik afgedreven, gehoond en bespot, maar dit was mij niet bij het geluk van mijn wettige vorsten in hun rampen te dienen. Een dankbare traan welke mijn aankomst rollen was mij een beloning die ik tegen al het goud ter wereld niet zou verruilt hebben. Zij gebenedijd, o, edel moedig priester, riep Adolf, u, wacht een zalig leven. Maar, ik bid u, hoe vaart meneer van betune? Laat mij voortgaan, ik zal u wat langer over hem spreken. Hij zit in een duisteren toeren, te boers in het land van Berrie. Ongelukkiger kon zijn lot wel zijn, want hij is van band en keten vrij. De kastelijn die hij moet bewaren is een oude krijgsman, die zich in de oorlog van Sicileë redelijk heeft gedragen en onder de banier van de zwarte leeuw heeft gevochten. Ook is zijn meneer oprecht veel eerder een vriend dan een bewaardig. Adolf luisterde met de grootste nieuwsgierigheid. Menigmaal kwamen woorden van pleidschap op zijn lippen, door hij weer hield zich. De mannen ging voort. Zij gevangenis zou dus geen onleidelijk verblijf voor hem wezen indien zijn hart hem niet eldig voerde. Maar hij is vaardig, en de behoeven voor uitzichten marttelen zijn hart. Zijn dochter is in Vlaanderen gebleven en hij vreest Johanna, de neidige en vrede koningin van Navara die zijn kind ook zal vervolgen en misschien ten graven leiden. Dit smartvol gedacht volte de tederen vader en zijn gevangenis wordt hem ondraagelijk. De bitterste wanhoop vervuld zijn ziel en de dagen zijn levens zijn pijnlijker dan de dagen in een gedoemde ziel. Adolf wilde zijn medeleider door woorden te kennen geven en zou gewis van macht tot gesproken hebben, waarom dingen teken van de monarch doofde de stem op zijn lippen. Overweeg nu, hernam deze met plecht getoond, of hij uw leven waarlijk voor de leeuw, uw heer durft wagen. De kastelijn van Bourge wil hem op zijn erewoord voor enige tijd in vrijheid stellen, maar een trouwe en liefderrijke onderdaan moet zich in zijn plaats laten kerkeren. Jongen ridder viel op zijn beide knieën voor de priester en kusten wenend zijn handen. O, zalig uur, riep hij. Zal ik macht tot deze troost verwerven? Zal zij haar vader zien? O, god! En zal ik die heilige zending volbrengen? Hoe blij klopt mij het hart! De gelukkigste mens op aarde zit voor uw voeten op priester. Wist hij, wat helvel ogenblik, wat zuivere vreugd uw woorden mij doen smaken? Ja, ik zal de keten als een kostselijk halfsnoer met dankbaarheid ontvangen. Geen goud mag mij zozeer als het ijzer der boeien behagen. O, macht tot, macht tot, de wind dragen u het heugelijk nieuws. De monnik liet de opgetogenheid van de ridder voorbij gaan en stond op. Adolf stapte na hem in de baan en ze gingen beide langzaam naar de stad. Meneer, herrande priester, uw edelige voelens verwonderen mij met reden. Ik twijfel geen sinds aan uw moed, maar hebt hij wel overwogen in welk gevaar ga u gaan stellen. Zodra de list ontdekt wordt, zult hij uw liefde met de dood boeten. Een vlaamse ridder vrees de dood niet, antwoordde Adolf. Niet kan mij wiederhouden. In die gij wist, dat ik zei dat zes maanden, nacht en dag, mijn inbeelding volteg om te vinden hoe mijn leven voor het huis van Vlaanderen te wagen, dan zou hij mij niet van gevaar en vrees spreken. Nog op het ogenblik dat ik daar even mis troostig bij de baan zat, voeg ik hier toe de ingeving des heren en gij opriestig zeid zijn tolk geweest. Het is nodig dat wij deze nacht vertrekken opdat dit geheim niet opdekt worden. Hoe eer, hoe liever, van mijn gedachten zijn reeds de boers bij de leeuw van Vlaanderen, mijn heer en vorst. Gij zeid zo jong, heerredig, uw gelaadstrekken gelijken wel naar die van meneer Robrecht, maar het verschil van jaren is te groot. Dit kan ons echt er geen beletsel zijn, want mijn kunst zal de ouderdom die u ontbreekt in weinig ogenblikken geven. Wat wil dit zeggen vader, kunt gij mij ouder maken dan ik ben? Oh nee, maar ik kan uw gelaad zodanig veranderen, dat gij u zelf niet meer herkennen zoud. Hier toe gebruik ik kruiden welkers krachten mij bekend zijn. Denk niet dat ik mij van enig golleloos geheim bedien. Maar meneer, nu wij de stad bruggen zo nabij zijn, zou het gij mij kunnen zeggen waar een zekere adolf van Nieuwland woont. Nieuwland, riep de ridder, hij is degene die u verzelt, ik ben het. De verwondering van de priester is geen groot, hij pleef in de baan staan en bezachte jonger met een geveinste verbaasdheid. Hoe, gij zei het adolf van Nieuwland, dan is machteld van betune in uw woning. Die eeuw is mijn huis ten lot gevallen, antwoordde adolf, uw komst, vader, zal haar groterlijk verblijden. De troost die gij haar brengt, komt sparen, want zij treurt en kwijnt haar verwilde. Hier is een brief van haar vader die haar geven mocht, want ik hoor wel dat u een vreugde zal zijn, haar smart hierdoor te verlichten. Hierbij haalde hij een percament, het welk men een zijde draad en een zeegel gesloten was, uit zijn onderkleed, en gaf het de ridder. Deze bezacht tilswijgend en met de grootste opgedogenheid. Zij gedachten voerden hem reeds voormachtig, en hij smaakte op voorhand de vreugd die hij uit de blijdschap vormte langzaam, en hij was altijd een stap vooruit, zo zeer dreef hem het omgeduld. Wanneer zij in de stad en bij de woning van adolf waren, bezagte priesterig de bijliggende gebouwen alsof hij dezelfde wilde herkennen en sprak. Meneer van Nieuwland, ik wens u vaarwel. Deze avond zal ik wederkomen, misschien wat laat, tot intussen uw uitrusting klaarmaken. Zodat hij met mij niet tot de jongfrouw gaan, ga zij het zo vermoeid, laat mij u de rust met alles wat mijn woning bevat aanbieden, ik dank u, mijn heer, mijn plichten als priester open mijn elders, te tien uur zal ik u weder zien, god hebben u onder zijn hoede. Bij deze goed verlieed hij de verwondere ridder, en ging tot in de wolstraat, al waren hij in het huis van de koninkverdween. Opgetogen van vreugd over dit onverwacht geluk, dat hem als een guldend droom was toegekomen, klopte adolf bij het grootste ongeduld aan zijn deur. De brief van meneer van Betune was gloeiend in zijn handen, en toen hij hem opende, liep hij als een zinnenloos in de gang. Waar is Machtelt? Waar is de jongfrouw Machtelt? Voeg hij op een toon die een spoedig antwoord geboot. Op de zaal tegen de straat, grib de dienstboden. De ridder vloog op de trappen en stiek de deur der zaal met onstuimigheid open. Oh, edelvrouw, Machtelt, liep hij, droog u tranen, laat er zuiverste vreugd toe hard vervullen, onze rampen zijn gedaan. De jonge gravin zat bij het inkomen mistroostig te zuchten. Zij bezachte vervoerde jongkig met een zondeling gelaat, waarop twijfel en ongeloofde lezen waren. Wat zegt hij? riep zij eindelijk, terwijl zij opstaande, haar valk haastiglijk op de stoel plaatsde. Onze rampen zijn gedaan? Ja, mijn edele jongfrouw, een beter lot wacht u. Hier is een zalig schrift. Zegende ja gingen nu oes harten niet welke dierbare hand. Eer hij deze spruik kon eindigen, sprong Machtelt hijgende poezem en als uitzinnig naar het schrift, en rukte het uit zijn handen. Een ongemeen vuur had haar wangen met rood gekleurd, en tranen van blijdschap barsten uit haar ogen. Zij scheurde het grafelijke zegel en de zijde draadjes van de brief, en las hem driemaal eerzij er iets geen van te verstaan. Zij verstond hem maar altijd wel de ramsalige maagd. Haar tranen hielde niet op, maar de oorzaak er zelf veranderde. Wat nu was het geen vreugde meer, maar bitter we, dat het smartwater oogendreef. Meneer Adolf, riep ze met pijnlijke toon, uw vreugde verscheurt mijn hart. Onze rampen zijn gedaan, zegt gij. Daar! Lees en ween met mij over mijn ongelukkige vader. De ridder nam het schrift uit de handen van Machtelt en liet het hoofd bij de lezing op de borst nederzinken. Hij dacht in de eerste dat de priester hem had bedrogen en tot boden van een schrikkelijk nieuws gebruikt had. Maar wanneer hij de inhoud gans kende, verging dit vermoeden. Hij bleef enige ogenblikken aan zijn onvoorzichtige uitroep in denken en sprak niet. Machtelt werd voor hem met medeleide ingenomen. De blijdschap om de ontvanger boodschap door hem getoond was een sprekend bewijs zijn liefde tot haar en zij had zich hierover geen sinds bedrogen. Nu zij hem zo trurig op het schrift zag staren, verweet ze zich indelijk de spijtige woorden die zij helemaal toegestuurd. Zij naderde de pijnzende jonker en sprak met een glimlach door haar tranen. Vergeef mij, meneer Adolf, bedroef niet. Denk niet dat ik op je gestoord ben, omdat jij mij te veel hel hebt verspeld. Ik ken de vuurige wensen die jij voor het geluk ene arme jongvrouw vormt. Geloof, o Adolf, dat mijn hart niet koud blijft bij uw edelmoedige opoffering. De ridder liet op dit gezegde de brief uit zijn handen vallen, en zij gelaat kreeg een helderen uitering van opgetogenheid en blijdschap. Oh, edele machtelt, riep hij. Gewaardigd ga je u die naar Adolf met zulke woorden te belonen. Oh, ik smaker eet het geluk op mijn wacht. Nee, mijn vreugd is niet over. De inhoud van de brief kende ik, maar daarin was het niet, dat ik mij verblijde. Droog u tranen, jongvrouw. Ik herhaal het, treur niet meer, want jij zult eerlang op de borst uws vaders kunnen rusten. Oh, heil, zuchte machtelt. Zou het waar zijn? Zou ik mijn vader zien en spreken? Waarom peindigt hij mij, meneer? Waarom verklaart hij mij dit raadsel uit? Oh, spreek op dat de twijfel uit mij verdwijnen. Een licht misnoegen verduisterde de helderigd laatstrekken van de jongkig. Hij zou zo graag aan machtelt de gevraagde verklaan gegeven hebben, maar zijn edele ziel kon haar eigen verdiensten niet aan de dag brengen. Hij antwoordde op een toon die zijn doofheid hierover te kennen gaf. Ik smeek u, door luchtige jongvrouw. Neem mijn stilswijgen niet ten kwade. Wees verzekerd, dat hij u hervaardig wil en dat hij zijn dierbare dochter op vaderlandse grond zal mogen spreken en om helzen. Maar het is mij niet geoorloofd, u iets meer te zeggen. De jonge gafin liet zich hierdoor niet vergenoegen. Twee gevoelens dreven haar tot het ontdekken van het raadsel, de vrouwelijke nieuwsgierigheid en de twijfel die haar nog overbleef. Een zichtbare spijt trok haar roosvervige lippen te samen en zij sprak. Meneer Adolf, oh, zeg mij de zaak die jij verbergen wilt. Denk niet dat ik onbezonnen genoeg zijn zou om het termijne schadel te ontdekken. Oh, jongvrouw, ik mag. Ik kan niet. Het zou mij zo verblijden, meneer Adolf. Nu geloof ik u worden niet. Gij berooft mij van de vreugde welk ik moest smaken. Zeg het mij toch. Ik bid u om verschoning, hele vrouw. Ik kan het niet doen. De nieuwsgierigheid van Machtelt groeide meer en meer bij de woorden van de ridder. Miet meer malen naar het geheim, toch alles was vruchteloos. Eindelijk kwam ongeduld haar vervoeren en zij sprak met die streelende grammoet die zo toverend op het hart der mannen werkt. Ik dacht dat gij mij meer beminnen, meneer van Nieuwland. Adolf verbaasde zo zeer dat zijn adem gans ophield. Dat ik haar meer beminnen, was zijn zucht. Geplaagd mij, ging Machtelt voort en geblijft onverbindelijk voor mij smaken. Zuchtig zei gij toch tegen het gebed in er zwakke vrouw. Adolf, Adolf, ik had meer genegenheid voor u te verwachten. Adolf stond verslagen voor haar en antwoorden niet. Dan veranderde zij van toon en ging voort. Mijn vriend, verdrijf toch mijn twijfel. Ik zal u zo dankbaar zijn. De jongvrouw had bij deze woorden zulke smekende houding dat Adolf het niet langer kon uithouden. Hij besloot haar alles te zeggen. Wat de bekenten is zijn er opoffering hem ook moest kosten. Machtelt bespeurde haar overwinning op zijn aangezicht en kwam met een middelijke glimlach bij hem, terwijl hij dus tot haar spak. Luister, Machtelt, hoe wonderlijk ik de brief en de kennis van dit gelukkig nieuws verkregen heb. Ik zat bij Zevenkote in diepe mijmering verzonken en bat vuurig geluk om de genadendes heren over mijn ongelukkige landheer te roepen. Maar hoe groot is mijn verwondering wanneer ik het hoofdopheffende ogenblikkelijk dacht ik dat mijn gebet verhoord was en dat mij door deze mensen enige troost moest toekomen. Het was ook zo, Edelvrouw, want door zijn hand ontving ik de brief en uit zijn mond vernam ik de zalige tijding. Uw vader mag zijn revangenis voor enige dagen verlaten, maar een ander ridder moet de keten voor hem aannemen. O, beleidschap, viel Machtelt uit. Ik zal hem zien en spreken. O, mijn vader, mijn dierbare vader, hart naar uw zoenen. Adolf, jij vervoert mij van vreugd. Uw woorden zijn zo zoet, mijn vriend. Maar wie zal de plaats van mijn heer vader nemen willen? Die man is gevonden, was de ridders antwoord. De zegen des heren talen over hem, riep de jongvrouw. Hoe edelmoedig is hij die mijn vader al dus wil verlossen en mij het leven weden geeft. O, die mens zal ik altijd beminnen en danken, want hij verdient nog meer. Mijn vader ridder luisterde met het innigst genoegen op de blijde uitroepingen van de jongvrouw. Zij wist niet dat de geen die haar vader wilde verlossen voor haar stond en zijn beloning reedsgenoot. Nadat de uitdrukking haar dankbaarheid allen's kunst in zachtere spreuken was geëindigd, voeg zij. Maar wie is toch die edelmoedige ridder? Adolf boog zijn ene knie zich. Machtelt had zich op het oogomelijk dat de ridder voor haar knielde groterlijk verschikt. Hevig schaamrood had haar hoofd gekleurd, maar zodra zij zijn opoffering verstond, verging dit gevoel om haar hart met liefde en dankbaarheid te laten vervullen. Ze vatten de hand van de jongkig en hem minnelijk van de grondheffende spakt zij. Adolf, mijn dierbare Adolf, hoe kan ik u dit betalen? Wat vraagt gij van Machtelt om zulke liefde en zulke trouw te vergoeden? Uw woorden, o Machtelt, riep hij, maak het mij reed zo gelukkig dat geen wens meer overblijft. Terwijl aanzagde jongfrouw hem met stijven blikken, en zij bewonderde de grootheid van de genen die zij zo teder beminden. Zij bacht zijn hand met de hevigste aandoening aan haar ogen, en twee tranen vielen warm en glinstrend op de vingers van de bevende jongker. Het zou moeilijk zijn de vervoerende beleidschap van Adolf te beschrijven. Hij scheen eer een zinnenloos dan een redelijk mens. Onstuimig waren zijn bewegingen. Onbekende woorden ontvielen zijn mond, en er vergat zich zover dat hij zijn lippen op de hand van Machtelt doorst plaatsen. Alsof hij door deze eerste plichtschennis stout er waren geworden, verlengde hij zijn zoen, en liet de hand daar jongfrouw niet los dan op het oogomelijk dat hij de huisdeur hoorde open doen. Machtelt liet zich heigend in een zetel neerzinken. De ontsteltenis in haar zeden geschraamte blonk op haar wangen. Machtelt zich aan een zonder bedrijf erkende, want haar hart was zuiver, maar de uitdrukking van Adolfs gelaadstreken en zijn gloeiende woorden hadden haar iets gezicht dat haar vel geschokt had. Even als een mens die uit een sluimering ontwaakt en zich zijn naren of blijde dromen wil herinneren, stond de ridder met gebogen hoofd voor de jongfrouw. Tussen het zacht genoegen dat zijn hart overstroomde, kwam een bang en vrees zich mengen, en hij wacht de angstig op het vonnis of het genaden wordt der maagd. Beiden, spraakloos in gedachten en dwaalden, kwam de dienstboden de komst van de priester aankondigen, en deze werd op bevel van Adolf in de zaal geleid. Wees gegoed, door lucht gedochter van Aleu, onze heer, sprak hij, zich met eer biedt buigende, terwijl hij de kap van zijn kolder op de rug weerp. Machtelt bezacht de monnik met een hartnekkige aandacht en volte er zich het geheugen om de naam van de genen wie het stem haar zozee ontroerde te kennen. Hij riet met heven gedrift terwijl haar ogen van vreugde blonken. Oh, God, ik zie de poes en vriend mijn vaders. Oh, Diederik, ik dacht dat allen, behalve meneer van Nieuwland, ons verlaten hadden. Maar nu heb ik de hemel te danken dat hij mijn tweede beschermer heeft toegezonden. En ik, ik dorst u aan mijn geest van onthrouwbeschuldigen. Vergeef die dwaaning aan mijn benepen hart, meneer de Vos. Diederik stond verslagen, daar aan vrouwen oog zijn kunst dat doen feilen. Hij deed zijn baard spijtig af en vertoonde zich dan meer kennelijk voor de jongvrouw. Adolf viel in dankzeggingen uit en drukte hem de hand met tedere vriendschap. Diederik zicht op machteltkerende sprak. Voor warme vrouw, ik moet bekennen dat jij een scherp gezicht hebt. Nu ben ik gedwongen mijn natuurlijke spraak te hernemen. Ik waren nog tans liever onbekend gebleven, want het masker dat jij doorgrond hebt is ten hoogste nodig voor het helven mijn meester, de Leo. Ik pitt u der halve mijn echte naam om iemand uit te spreken. Dit zou mij wel licht het leven kosten. Uw gelaad jongvrouw getuigt uw lange smart, maar dezelfde zal niet blijven duren in die onze vooruitzichten zich verwezen kunnen. Nogtans, zodat gevangenis uw vaders zich tegen onze hoop verlengde gebieden de godsdienst dat jij op de rechtvaardigheid is herend betrouwen. Ik heb meneer van Betune gezien en gesproken. Zijn lot is door de goedwilligheid van de kastelijn verzacht en hij verzoekt u om zijn het willen niet te wenen. Vertel mij toch wat hij gezegd heeft meneer de Vos. Laat mij weten hoe zijn kerker is en wat hij doet omdat ik mij bij het horen van zijn dierbare naam mogen verheugen. Dieder ik de Vos begon een wijdlopige beschrijving van de toeren te boers en verhaalde het meisje alles wat hij zelf wist. Met de grootste dienstwilligheid antwoordde hij op haar minste vragen en trooste haar bij gelukkige voorspellingen. In tussentijd was Adolf uit de zaal gegaan om zijn zuster Maria over zijn vertrek te onderhouden aan het geboden dat met zijn baard en zijn wapens tot de reis zou klaarmaken. Ook had hij zijn tocht aan een trouwe dinaar bekendgemaakt, opdat hij hetzelfde aan de konink en breidels haar boodschappen en om in waakzaamheid over de jonge gravin te roepen. Dit was echt de onnodig mits Diederik de Vos reeds met geheimen bevelend bij de deken der ravers geweest was. Zodra Adolf in de zaal terugkwam, stond Diederik van zijn zetel op en sprak. Meneer van Nieuwland, ik mag hier niet lang meer blijven. Ik heb u een weinig geduld om aan u gelaten de nodige ouderdom te geven. Vrees niet dat iets uw schaden zal en laat mij zonder stoornis begaan. De riddig plaatste zich op een zetel voor Diederik en liet het hoofd achterover hellen. Mag tot die niet bedenken kon wat dit mocht beduiden stond met de ogen opgespalkt en vol verwondering nevend zijn. Zij volgde nieuwsgieriglijk de vinger van Diederik welke op het aanzicht van Adolf menigvuldige grijze vlekken en zwarte lijnen tekende. Ik vond het meisje meer en meer, want het wezen van de ridder veranderde en kreeg iets dat haar de gelaatst trek aan haar zvaarders herinnerte. Het hart van de jongvrouw klopte ontstuimig van dit wonderwerk. Na al de lijnen en vagen wel getekend waren, bevochten Diederik de wangen en het voorhoofd van Adolf met een blauwachtig water en geboot hem op te staan. Het is gedaan, sprak hij. Hij gelijkt haar meneer van Betune alsof dezelfde vader u beide had geteeld en veranderd zou ik u met de doorluchtige naam van de leeuw begoeten. Ja, ik ben met eerbied voor uw nieuw gelaat ingenomen, geloof mij. Die jonge machtel stond sprakeloos en als verdwaald voor Adolf. Haar ogen kon zij niet verzadigen en zij perzacht beurtelings de twee ridders, gelijk iemand die naar de raadsel woord van een onverstaanbare gebeurtenis vraagt. Nu gelijk Adolf zo nauwkeurig aan meneer van Betune dat zij genegen was te geloven dat haar vader wezenlijk voor haar stond. Zij dorst echter deze twijfel door woorden noggebaren te kennen geven want zeer het enige uren vreeste zij de liefde van Adolf te zeer. Heer van Nieuwland, spakt die drikterfos, indien hij uw edel voornemen gelukkig wilt voorbrengen is het raadzaam dat we deze plaats verlaten en dat hij spoedig vertrekken zo een vijand of ontroudinaag u onder deze gedaan te ziet zijt hij in groot gevaar van uw leven zonder vrucht bloot te stellen. Adolf begreep de redelijkheid deze woorden en staarde met troevenblikken opmacht tot. Vaarwel, o edele jongvrouw riep hij, terwijl een warme tran op zijn wang rolde. Vaarwel, en denk soms aan uw dinaar Adolf. Het is onmogelijk te zeggen hoe zeer het meisje bij die woorden ontwoord werd. Wanneer de jonge ridder haar bekend maakte dat hij naar Poers zou gaan om meneer oprecht in de kerker te vervangen had zij slechts de schoonste zijde. Nu zij zag dat de man welke haar zo lief was haar opstaande voet ging verlaten beneep haar hart zich met een grievende wanhoop. Zij riep Wat betekent dit? Waar doet dit plecht gevaar wel? Zal ik u niet meer zien Adolf? En wilt gaan mij doen sterven Ho, blijf hier. Verlaat me niet, ik bid u. Gij, mijn enige troost mijn enige vriend op aarde aanhoor mijn spreken want zonder u Adolf was nu de sterkste in het hart des ridders. De vervoerende blijdschap welke deze liefde woorden hem gaven of de droevheid die hij bij smijtjes druk gevoelde. Smart en wellust verwisselden zich in hem en hij werd door diepe aandoeling geschokt. Nochtans kon dit hem geen ogenblik aan zijn aanloffelijk voornemen onttrekken. Hij kniel er nogmaals voor de jonge gravin en zuchte. Oh, edelvrouw, geloof me, het pijnt mij evenzeer u te verlaten. Een grote geluk zou mij ten deel vallen indien ik mijn leven als uw dina en knecht in uw bijzijn kon verslijten. Maar uw heer Vadig mij in de kerker wacht. Verwel dan, bedroef u niet in mijn afwezendheid. Zij moet u zoveel zoete vreugd te brengen. De wezenstrekker de jonge vrouw veranderde een eens klaps van uitdrukking en zij viel uit. Mijn dina en knecht. Gij, oh, edeladolf! Nee! Met opgetogenheid en als uitzinnig wierp ze zich vooruit en liet ze tegen de borst van de jonker vallen. Haar twee armen dan om zijn hals slaande riep zij. Ga, mijn lieve edelv! Verdien de achting mijn zwaarders gelijk jij mijn liefde hebt verdiend. Ja, dit geheim heeft lang onbekend in mijn hart gewoond. Maar nu jij mij verlaten, nu kan ik het niet meer in mijn boezem besloten houden. Hoor, edelv? Ja, ik ben min u. Niet als een zuster, met meer kracht, rustig gedrift. Deze bekentenis zij hun beloning, een troost op een eenzame baan en belette u bij een goed werk te leiden. Dit is het inzicht dat mij mijn plicht zover doet vergeten. Gij, didrik, ontvang van mij de last dit geheim aan mijn vader bekend te maken. Zeg hem, dat ik zijn genade voor dit verbreken met onderwerping te gemoet zie. Gij, engelijke jong vrouw, zucht de edelv met doffe stem. Gij overlaat mij met onuitsprekelijke vreugde. Ik kan dit onverhoopt geluk niet dragen. De krachten ontgaan mij. Nee, mijn ziel is niet voldoende voor zulke een innig genot. De jonker leundde bij dit gezichten met de ellenboog op de rug van een zetel. Hij was waarlijk zodanig ontroerd dat het leven in hem scheen op te houden. Machteld liet haar handen bevend over zijn wangen gaan opeens past een vloed van wellustraanen uit de ogen van de gelukkige adolf en dan eerst kon hij de tédere jong vrouw weder tegen zijn heigende borst drukken. Met medelijnen en bewondering had hij direct het toeneel van zuiver en liefde aan schout. Denkende dat het tijd was om een einde aan die driftige uitstorting te stellen, sprak hij. Meneer van Nieuwland, het dukt mij dat gij u niet over het lop te beklagen hebt. De vloeren, moet ik u echt van elkaar schuren, want daar hoor ik de paarden op de voorhoof brissen en met de voeten stampen. De tijd verloopt. Machteld ontknoopte de groene sluyer die in haar hulsel hing en gaf dezelfde met een middelijke glimlach aan de jonger. Daar, sprak zij, dit tien uur tot gedachten is tergene die aan u geduurig zal denken. Dit is mijn geliefde kleur. De ridder ontvinkt dit pand op de ene knie gebogen met een dankbare blik aan zijn lippen. Ho, machteld, riep hij. Ik heb deze gunsen niet verdiend, maar komen éénmaal het oogomblik dat mijn bloed voor het huis van Vlaanderen mogen stromen, dan zal ik mij uurwaardig maken. Of de dood zal mij het onverdiend geluk ontroven. Meneer, het is tijd. Ik weet u, sta ik u dank, zeg je in het. Veel die dirk uit. Hierbij voegt hij een gebaar dat is een onherroepelijk vondes Zij onderwiepen, zeg aan het lot. Vaarwel, machteld. Vaarwel, mijn adolf. En de ridder ging zuchtend uit de zaal. Op de voorhof gekomen zijn klom hij en ook die dirk in de zaadel. Enige oogomblikken later liepen twee paarden met weergalmende stappen door de eenzemme straat in der stad totdat zij onder de gendpoort verdwenen. Einde van Hoogstuk 10. Hoogstuk 11 van de Leo van Vlaanderen Dit is een liepenvoxtopname. Alle liepenvoxtopnamen behoort het publieke domein. Voor m'n informatie of om je aan te melden als vrijwilliger ga naar liepenvoxt.org opname door Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conschans Hoogstuk 11 De rovere bende staat. De hopman ropt van buiten de dwerg die het slot bewaart. Hij doet de poort ontsluiten de valbrug dalen en de ruit gaan binnenvliegen. Die die vanuit het woud de burger mogen zien wanneer de rovers en de buiten binnenvlooden had zeker gedacht dat een der helse goden hem deeuwen gemart al plaats voor de ogen openreed. M'n zag bij het toort ligt niets dan al wat huiveren deed. De half verlichte maan der witbeschuimende paarden de blinkend helmen bij de blikkerende zwaarden en in het midden van de ijzeren rover stoot de zwakke jongvrouw die ondrukt is een vereel dat zich op de bemosten en grijze muren bij een wijflend licht uitloste en daarbij het kletteren van de ketens het geknars der wapenen het gebriest der dravers en het was geschal der roepen en der vloeken maar het meest een vrouwengiel die klonk als in een naartempeest de scherpe schuivelwind. Dit maakte dat de geest tezaam door ogen en door oren werd bevreesd. Johan al vondst de laat. In het jaar 1280 had een schrikkelijke brand de oude hal bij de markt gans verneeld. De houten toeren die dezelfde bekroonde was met alle handvesten der stad buggen door de vlammende vergaan. Enige zware muren waren echter in het onderste gedeelte van het gebouw ongeschonden blijven staan en met deze nog enige vertacken die men soms tot wachthuizen gebruikte. De Franse krijsknechten hadden die verlaten kamers der oude hal tot vagaderplaatsen verkozen en daar was het dat zij met slampen en thuisen de ledige uren doorbrachten. Enige tijd na het vertrek van Adel van Nieuwland bevonden zich acht Franse soldeniers in één der diepst gelegend plaatsen deze overblijsels. Een grote lamp van gebakken aarde zond haar gele stralen op de getaande aanzichten der krijgers en een konkelende smook klom uit de vlamm tegen het welfsel. Op de wanden bij de hevige schijn daar lamp kon men nog enige geschonden Franse stichting bemerken. Een vrouwenbeeld zonder handen en van het aangezicht door de tijd was misvormd stond in een nis op het einde des vertreks. Vier soldeniers zaten bij een zware houten tafel en speelden driftig met de teerlingen. Enig anderen stonden recht bij hun makkers en volgten de kansen met nieuwsgierigheid na. Het was zichtbaar dat deze mannen niet alleen komt te dobbelen daar gekomen waren want de helm plonk op hun hoofden en brede degens hingen aan hun gordel als ze zich tot de krijg uitgerust hadden. Eender spelers stond na enige ogenblikken van de tafel op en smeet de teerlingen met spijt van zich. Ik wens u alle naar de duivel, riep hij. Ik geloof dat die oude Breton de hand niet zuiver heeft want het zou wonder zijn dat ik niet eens in vijftig maan zou winnen. Nu verveelt mijn spel. Ik schijt eruit. Hij durf niet meer spelen, riep de winner met zegenpraadende schert. Wat rommel, Jan! Hij vlucht hij al zo voor de wijand? Waar gaat nog eens? Sprak hij ander. Misschien verandert de kans ditmaal. De zoldernier die men je aan noemde bleef lange tijd in twijfel of hij het lot nog eens zou beproefd hebben. Eindelijk stak hij de hand tussen zijn wapen hem en tock een glinstgrond je wilde uit. Heel zijn halstnoer van de fijnste paarden en met gouden haken versierd. Daar, sprak hij. Ik zet deze paarden tegen het geen gij van mijn gewonnen hebt. Het schoonste halstnoer wat ooit het de borst ener Vlaamse vrouw goblonken heeft. Zo ik ditmaal nog verlies, blijft mij geen haar van de buitover. De paton nam het juwel in de hand en bezacht het nauwkeuriglijk. Wel, dit gaat erom, riep hij, in hoeveel warpen? In twee, antwoordde Jan, werp hij eerst. Een hoop gouden geldstukken lag op de tafel, neven het kostelijk juwel. Alle ogen vestigde zich met angst gedrift op de rollende telingen, terwijl de harten der spelers van vrees klopten. Bij de eerste warp scheen het lot zich voor je hand te verklaren, want hij werpt tien en zijn makker vijf. Terwijl hij de grootste hoop tot het herwinnen van zijn geld gevoelde, zag hij dat de Breton de telingen heimelijk aan de mond bracht en dezelfde aan eenzijden nat maakte. In een gegrammschap en verraakzucht, kleurdend zijn wangen met heven groot, nu hij bemerkte dat valse listen de oorzaaks zijn verlies waren. Hij geliet zich evenwel alsof hij niets gevaar was geworden en sprak. Werpt dan, wat aazelt hij? Bevangt u de vrees? Nee, nee, riep de Breton, terwijl hij de telingen behendiglijk uit zijn handen liet rollen. De kans kan verkeren. Ziet geweld? Twaalf. Hierop weerp je hand de telingen omachtzaam op de tafel. Terwijl hij ditmaal ongelukkig slechts zes kreeg, nam de Breton het juweel met blijde uitroepingen van de tafel en verborgen het onder zijn harnas. Hij kon zich met geveins de woorden geluk over zijn winst en scheen om dit verlies niet aangedaan. En bedekte gramschap gloeide in zijn borst en hij kon zich zonder veel moeite niet inhouden. Terwijl de vrolijke winnig met een andere makker spak vluisterde je hand iets in het oor door genen die bij hem stonden en scheen door zijn blikken de Breton aan hun aandacht te bevenen. Daar riep hij. Mids ga je alles van mij gewonnen heb makkig, zult ga je mij niet weigeren de woorden tegengelijk eens om. Doet jij het? Ja, zeker, ik waak nooit. Je hand nam de teeringen en weerp 18 in twee malen. Terwijl de andere de dobbelstenen van de tafel tot zich haalde en dezelfde, dan sprekende, zonder inzicht in zijn handen scheen te houden, gaven de soldiniers die bij je hand stonden de grootste acht op hem. Ze zagen duidelijk dat de Breton nogmaals de teeringen aan zijn lippen bracht en door deze list eens 10 en eens 12 weerp. Gij hebt verloren, mevriend Jaan, riep hij. Een schrikkelijke vuistlag was het antwoord dat hij op deze roep kreeg. Bloedsporren werd de mond en een hoogomblik bleef er bedulmd, want de slag had zijn hersens veel geraakt. Gij bent een schelm, een dief, schreeuwde Jaan. Heb ik niet gezien dat gij de dobbelstenen nat maakte en mij al dus valselijk mijn geld had afgewonnen. Gij zult mij alles wedergeven of... De Breton gaf hem geen tijd om voor te gaan, maar toog zijn brede degen uit de gordel en kwam onder eiselijke last erwoorden vooruit. Jaan had zich ook tot strijden bereid gemaakt en zwoer dat hij zich door bloed verreken zou. Doch het ging zover niet. De twee klingen flikken een reed tegen het lichterlamp en alles scheen een onvermijdelijke bloedstorting te voorspannen wanneer een andere kruisman binnen de kamertrad. De trotsen en dwingende blikken welke hij op de tussenen weerp deden hem bij de eerste oogopslag voor een overste erkennen. Zodra de soldaniers hem bemerkten, vergingen de vloeken en scheldwoorden op hun mond en de degens geraakten schielijk aan de gordels. Jaan en de Breton bezagen ookandig alsof ze zich tot hun andere tijd beriepen en naderden met de anderen bij de overste die hun aansprak. Zijn ze klaar, mannen? We zijn klaar, meneer de Crasine, was het antwoord. De grootste stilte, herinnerde de overste. Herinnert u dat het huis waar deze burger ontlaat toeleid onder de bescherming van onze veldheer de Charteon staat. De eerste die zijn handen ergens aansteekt, zal het zich bitterlijk berouwen. Maar volgen mij. De burger welke deze Franse kreigskrechten ten leidsband moest dienen, was geen ander dan Meester Brakels, de lelyaard die uit het weversambacht gebannen was. Wanneer de soldaniers met hun overste in de straat gekomen waren, ging Brakels stilzwijgend vooruit en bracht hen door de Duitsernis tot in de Spaanse straat, bij de deur der woning van meneer van Nieuwland. Hier schaardden de soldaniers zich langs de muren en lieten geen zucht uit hun borst gaan, al dat men hun tegenwoordigheid niet mocht bemerken. Meester Brakels deed de hamer der Poort zachtjes nedervallen. Na enige ogenblikken kwam een dienstboden in de gang en voeg met mistrouwen wie zo laat aanklopte. Doera's open, was Brakels antwoord. Ik kom vanmeester de Konink met een haastere tijding voor vrouw Machtelt van Betune. Wacht geen ogenblik, want de jongvrouw is in groot gevaar. De dienstboden die ver was van het verraad te vermoeden tock de grendels weg. Zij openen de deur met meer spoed dan zij op een andere tijd hier toe zou gebruikt hebben. Maar hoe groot was haar verbaasdheid, wanneer acht Franse soldaniers na de Vlaming in de gang kwamen gedrongen. Een luide schreeuw gandedelt in de diepste zaden van het huis en de dienstboden wilde zich bij de vlucht redden. Zij werd door meneer de krasin hierin verhinderd en moest stilzwijgen blijven staan. Waar is u meester S. Machtelt van Betune? volgde krasin met een koude bedaardheid. Het is twee uur geleden dat mijn vrouw zich teruster begaf en nu slaapt zij. Stamelde de verschrikte bedienstboden. Gaat op haar, her dan de overste en zeg haar dat ze zich kleden want op staande voet moet zij dit huis verlaten en met ons gaan. Wees gehoorzaam, het zou mij pijnen, het geweld te moeten gebruiken. De dienstmaag liep angstig de trap op en wekte de zuster van Adolf. Ho, vrouw, was haar uitroeping. Rijst haastig van uw bedsteden. Zondering is vol soldiniers. Heel, zegt Maria. Wat zegt gij? Soldiniers in onze woning. Wat eisen ze? Ze willen de jongvrouw van Betune op het oogomblik van hier voeren. Ik bid u, mijn vrouw, spoet u, want ze slaapt nog. Ik schrik dat het soldiniers naar kamer gaan zullen. Met een driftige haastigheid en zonder te antwoorden trok de verbaaste Maria een weide samaag om haar lenden en vee knechten van het huis waren op de scheeltijddienstmaag toegelopen en stonden nu mistroostig tussen de Franse soldiniers. Mijn hadden gevat en vastgehouden. Meneer, voeg Maria aan de overste, ga liefst het u maar te zeggen waarom gij al dus desnachts in mijn woning komt? Jawel, mijn edelde dame, was het antwoord. Het is een bevel van de landvoogd. De jongvrouw machtelt van Betune die hier woont, moet ons op staande voet volgen. Vrees voor haar geen kwaarde behandelingen. Ik geef u mijn trouw en de leidend zal dat een woord haar honen. O, meneer, riep Maria, wist gij, wat lot gij die rapsalige jongvrouw bereid, gij zou het van hier gaan, want ik hoor dat gij een eerlijke ridder zijt. Gij had het wel gezegd, mevrouw, zulke ondernemingen behagen mij geen sinds, maar het gebot van mijn veldheer zal ik steptelijk vol brengen, het gelieven u daar halve die jongvrouw machtelt in onze handen over te leveren. We kunnen niet langer wachten, spaar mij onaangename woorden. Maria zag wel, dat niets deze slag kon afwinnen. Ook verborgen zij haar in een gedroefheid voor de vreemde kruislieden en weenden niet. Met een zichtbare gramschap stuurden zij haar ogen op de Vlaming, die in een hoek van de gang stond, en scheen hem zijn verraad door haar blikken te verwijten. Meester Brakels was niet stoud genoeg om de torenige jongvrouw in de ogen te zien. Hij beefde, want nu voorzag hij de vraag die hem zou vervolgen en stapte enige treden achteruit, alsof hij ter deuren zocht uit te gaan. We bewaken die Vlaming, riep de krasien tot zijn mannen, belet hem te vertrekken, want wie, als hij, zijn vrienden verraad, is tot alles bekwaam. Meester Brakels werd bij de arm gevat en met geweld te midden der soldeniers gebracht. Het woord verradig was zijn naam die zij hem gaven, en de verachting der genen welke hij gediend had, was zijn loon. Maria verliet de gang en trapt met beneepen hard in de slaapkamer de jongenmacht tot. Zij bleef als verslagen voor de bedsteden staan en bezag de ongelukken gemaakt die zo zag je scheen te slapen. Although wel zijn nu zo beweegloos lach was het echt erzichtbaar dat ze zich in haar slaap verhoerd had, want de strik van haar lange haren was losgegaan en nu lagen de blonden lokken met zachte en streemende golving boven de deksel. Een glinstrende paal, blonk onder ieder ooglid en de heigingen der maagd waren lastig en brandend. Opeens trok zij haar hand onderuit de deksel en dreef dezelfde met angstige gebaren voor haar bedsteden, alsof zij iets dat haar zeer bedroefde wilde verjagen. Onverstaanbare zuchten mengden zich in haar woord met het naam van Adolf en zij herhaalde deze menigmaal gelijk iemand die om hulp smeekt. Tranen sprong uit de ogen van Maria, want dit gezicht ging haar diep in het hart. Haar medeleiden vergroten bij het aandenken der smarten welke de jonge edelvrouw nog moest te geven. Hoe pijnlijk het haar hoek was dit ramsaligd nieuws aan haar vriendin te brengen, mocht zij echt er niet aarzellen. De tijd was kostelijk. Alle ogenblikken konden de soldeniers in de kam komen. En wat schande, wat pijn, waren dit niet voor de edele machteld geweest. Door dit gedacht gedreven nam Maria de hand haar vriendin en wekt haar met haar woorden. Mijn lieve jongvrouw wordt wakker. Ik heb u het haastigst te zeggen. De aanraking van Maria had het meisje hevig verschikt. Ze opende de ogen zeerwijd en beefde terwijl haar vriendin met twijfel aanzag. Zij trei het wel, Maria, die mij al dus aanspreekt, voeg zij terwijl zij de handen op de hocht gewimper streef. Wat brengt u toch zo ontijdig bij mij? O, ramsalige vriendin, barste Maria wenende uit, reis op dat ik u kleedde. O, reis met haast, een groot ongeluk wacht u. De verbaaste machteld trapte van het lelikant en blikte met angst in de ogen van Maria. Deze snikte bitter, terwijl zij machteld aankleden en antwoordde niet op meisjes vragen dan op het ogenblik dat zij haar een lang rijkleed aanboot en met een nijpende zucht tot haar sprak. Gij gaat op reis, o edelvrouw. Meneers Sint Joris beschermen u. He? Waarom dit rijkleed, mijn vader Maria? Nu zie ik wat lob mij wacht. Mijn pittere droom heeft niet gelogen, want toen gij mij wekte, werd ik naar Frankrijk bij Johanna van Navara gevoerd. O, geeg, nu is alle hoop verloren. Adolf zal ik niet meer zien en het zoete vooruitzicht op mijn strilde is nu een zuur vergaan. O, Leo, mijn vader, gij zult uw kind wel licht op aarde niet meer vinden. Maria had zich met bitterwave vervuld in een zetel nede gezet en snikte stilzwijgend tussen haar tranen. Zalt haar mag niet om de vreeshare vriendin met woorden te bevestigen. Na enige ogenblikken weerp de bange jongfrouw zich om haar hals en sprak. Ween zo niet op mij, mijn zoete vriendin. Het ongeluk en de rampsboed zijn mij lang bekend. Voor het huis van Vlaanderen is er geen rust, geen vreugde meer. Ongelukkig en edel kind, zucht Maria, gij weet niet dat Franse zultiniers u beneden wachten en dat gij aanstons wordt weggevoerd. Het meisje verbleekte en zidderte sterk bij deze woorden. Zultiniers, riep zij, zal ik dan aan de onbeleefdheid van onedelige huwelingen blootgesteld zijn? Lieve Maria, bescherm mij. God, mocht ik nu sterven. Ho, Leo van Vlaanderen, wist gij wat last er uw bloed geschiet. Schrik zo niet, edelvrouw. Er is een eerlijk ridder met hen. Het noodlotige uur is dan gekomen. Ik moet u verlaten, Maria, en de boze koningin van Navarre zal mij ook als mijn vader kerkeren. Ho, het zei zo, er zijn rechter in de hemel die mij niet zal verlaten. Rast, jongvrouw, doe uw rijkkleed aan. Daar hoort de stappen der zultiniers. Terwijl mag tot het kleed om haar lendend hoog, ging de deur daar kamer open. De dienstbodeg kwam binnen en sprak. Mevrouw, de Franse heer doet u vragen of de edele machtel van Betune bereid is, en dat het hem geoorloofd is voor harte verschijnen. Hij komen, was het antwoord. Meneer de Cressine had de dienstbod op de trap gevolgd en trat onmiddellijk in het vertrek. Hij boog zich beleefdelijk voor de jongvrouw en gaf door zijn medeleidende blikken te kennen dat hij deze zending tegen zijn dank vervulde. Mevrouw, sprak hij, duidt het mij niet ten kwaarde dat ik uw edelen verzoek aanstond met mij te gaan. Ik kan geen enkel ogenblik meer bijden. Ik zal uw gehoorzaamlijk volgen, antwoorden machtelt, terwijl ze haar tranen wedergeild. Ik hoop, meneer, dat gij als een eerlijk redig mij voor alle lasten zult bewaren. Ik sweru, edelvrouw, riep de Cressine, doorst meisjes onderwerping aangedaan, dat u niets zal gebeuren zolang hij onder mijn bescherming zijn zult. U zult ineers, meneer. Mijn zult ineers, mevrouw, zullen uw raken nog spreken. Deze verzekering zijn u genoegzaam en vertrekken. De twee jongvrouwen omarmden zich met angstige tederheid en de tranen kwamen overvloediger op hun wangen. Het bitteren vaarwel werd menigmal herhaald en de omhelzingen dik was hernomen. Ze volgten eindelijk de overste tot in de gang. O, meneer, riep Maria, zeg mij toch, waar gij mijn ongelukkige vriendin heenvoert. Na Frankrijk, antwoordde de Cressine, en zich tot zolden ierskerende geboot hij, neemt mijn woorden in acht. Wie een onbetamelijk woord voor deze edelvrouw durft wagen, zal strengelijk gestraft worden. Ik wilde dat men haar volgens de doorluchtigheid haar geboorte behandelen. Mijn halen de paarden die in de halse straat staan. Machteld stond sprakeloos bij de zolden iers. Haar tranen vloeien dan instilte onder de sluier die haar aangesicht dekte. Eén haar handen hing in de hand van Maria en beiden stonden zij zonder beweging op een zuil. De woorden waren niet genoegzaam tot het uitdrukken der pijnlijke aandoeningen die hun harten bij de pitte afscheid beneepen. De paarden bij de deur gebracht zijnden werd de jongvrouw door menit Cressine op een lichte draave geholpen. Wanneer zij allen in de zadel gezeten waren, wachtmachtelt haar lippen bij het oorde snekkende Maria en sprak haar van adolf. Een belofte van onverbrekelijke lieften en veel troostende woorden ontving de zuster voor de edelmoedige jongeling. Meester brakels in de dienstkwachten werden losgelaten en het stoet rende snel door de straten van bruggen. Eénig stonden later waren ze in het weiderveld en in wegen welke machtelt niet kon herkennen. De nacht was duister en een plechtige stilte hing over de sluimeren naar de tuur. Meneer de Cressine bleef steeds aan de zijde van machtelt. De welheide jongvrouw in haar droefheid niet wilde stooren sprak hij niet tot haar en zou bij licht de rij stilswijgend volbracht hebben, had de jonge machtelt hem niet eerst gevraagd. Is er mijn geoorlofd meneer iets over het lot dat mij wacht te weten? En mag ik u vragen van wie het bevel dat mij uit mijn woning ruikt gekomen is? Het bevel is mij door met de Chattillon gegeven, antwoordde de Cressine. Denkelijk is het hem ook van hoger hand toegezonden, want uw reis eindigt te compiën je. Ja, zuchte de droever jongvrouw. Johanna van Avara wacht mij. Het was haar niet genoeg, mijn vader en al mijn bloed verwandte de kerkren. Ik ontbrak er nog. Nu is haar verraakt en volle uitgevoerd. Ho, meneer, ge hebt een pose koningin. Een man zou dit voor mij niet zeggen mogen. Het is waar, edelvrouw. Onze koningin behandelt de Vlamingen zeer streng en ik gevoel het grootste medeleiden voor de dappere heer van Betune. Maar ik mag mijn voorstand niet horen lasteren. Vergeef mij, meneer. Uw trouw als ridder verdient mijn achting. Ik zal over uw koningin niet meer klagen. En acht mij gelukkig in mijn rams moet een eerlijke ridder als uw edelen tot leidsman te hebben. Het zou mij een waar genoegen zijn uw edelen tot kompienje te verrezellen. Maar die eer is mij niet toegekend. Nog een virendeel uurs krijgt haar andere gezelschap, jongvrouw. Dit kan echter uw toestand niet veranderen. De Franse ridders vergeten nooit wat zij de vrouwen schuldig zijn. Het is waar, meneer. De Franse edelen zijn beleefd en eerlijk wegen ons. O, dat zal niet thuis, mevrouw. Ik breng u naar het slot te malen en moet u aan de kastelijn met dit sample overgeven. Tot daar strakt mijn zending. Nog enige tijd sprake aan zij totdat ze eindelijk voor de brug van de slot te malen aankwamen. Bij hun nadering riep de schildwacht boven de poort op de wakende soldeniers en de echen werd omhoog gehaald. Een weinig daarna viel de brug ploffend neer en de gansenstoet stapte in het slot. Einde van Hoogstuk elf van Hoogstuk 11. Hoogstuk 12 van de Leo van Vlaanderen. Dit is een Liepevoxtopname. Alle Liepevoxtopnamen behoort het publieke domijn. Voor meer informatie of meer aantemeld als gewilligig, ga naar liepenvoxt.org. Opname er Anna Simon. De Leo van Vlaanderen door Hendrik Conschans. Hoogstuk 12. Zijn boezem was verengd, zijn hoofd gebogen. De geest rift de plonk niet langer uit zijn ogen. Zo diep geholpt door kwijning en door tijd, het kenmerk van een nare zielestrijd stond op het jong en zachtgetekend wezen. Johan al vondst de laat. Reeds waren er maanden verlopen, seden te overgaafd haar stadbruggen. De Chatillon had meneer de Montenay tot stadsvoogd benoemd en was naar Kortrijk teruggekeerd, want hij betrouwde de bruggelingen niet genoeg om binnen hun muren te wonen. De soldaniers die hij in de veroverde stad gelaten had, begingen allerlei misdaden en plaagten de burgers op een boos aardige wijze. Deze dwang waarscijnde keerden de vreemde kooplieden meestal naar hun vaderland terug en de handel van bruggen verging alle dagen meer en meer. De ambatsieden zagen met smart en innegevraaklust op de ondergang hun welvaart. Toch de maatregelen, die de Franse genomen hadden, waren voorals dan streng genoeg om hun woede in te houden. Een groot gedeelte der vestingswerken was geslecht en men bouwde een sterk kasteel om de stad te beheersen en te bedwingen. Tot grote verwondering zijn er stadgenoten, liet de konink zonder tegenstreving dit alles gebeuren en wandelde rustig en als onverschillig door de straten. In de vergaderingen der wevers verspelde hij de verlossing des vaderlands en hield alzo de hartend zijn er broederen warm en vol edelen hoop. Breidel was niet meer kennelijk, een duister nadenken dat zijn jonge wezenstrekker verouderd en zijn wenkbrauwen waren over zijn wimpers gezakt. Het trotsen hoofd van de dappere vlaming hing gebogen als op een pijnlijke last het erneder had gedrukt. Ho, de onderwerping en het gezicht der opgeblazen Fransen was een addig die om zijn hart gekonkeld lag en het vredelijk verschuurde. Voor hem was er vreugde nog genoeg en meer. Zelden ging hij uit zijn woning, want nu was het verwonnen bruggen hem een kerker welke lucht hem verstikte. Deze edelen en groot moedige smart verliet hem geen ogenblik en zijn broeders konden hem door niet trotsen op bewegen. In de ogen der Fransen stond voor hem het laster woord slaaf als een verwijt te lezen. Op een morgen was hij zeer vroeg in zijn winkel en de mijmeringen des nachts voortzetten, leund hij met de linkerhand op een kapblok. Zijn twijfelachtige blikken dwaalden tussen de stukken vlees die tegen de wand hingen, toch hij zag dezelfde niet, want zijn ziel was in andere gedachten verzonken. Na hij al dus een ruime tijd beweegloosloos gebleven, omvatten zijn rechterhand zonder zijn toedoen een slagpijl die veel groter dan de andere zijnde voor een bijzonder gebruik scheen te dienen. Zodra het blikkend staal onder zijn gezicht viel, ging er een onwatpare glimlach over zijn spijtige wezenstrekken en hij bleef lang op het moordtuig staren. Eensklaps werd zijn gelaad somber, met een gram moedig gedrift, weerpijde bijel op de vloer en plaatste zijn voet erop. Ga, gijpij, een slaaf behoeft geen wapen, en dan zonk hij weder met de hand op de kapblok. Nu ging de deur van de winkel open en breddel verwonderen zich groterlijks zodra hij de koning herkende. Ik wens u goede dag, meester, sprak hij, wat smartelijk nieuws brengt hij mij zo voeg. Mijn vriend Jan, antwoordde de koning, ik vraag u niet waarom gij zo door hoefzijdt, ik ken u, edelmoedige ziel, het gedacht van slavernij doet u sterven, dit zie ik wel. Zwijg, meester, zwijg daarvan, want mij dunkt dat de wanden mijne woning dit honend woord herhalen. Ho, mijn vriend, indien ik op de muren onze stad gestorven waren, dan had ik mij zulke bitteren pijn gespaard. Hoeveel vijandige fransen hadden aan nevens mij hun graf gevonden, maar die luisterijke dagen zijn voorbij. De koning staarder met ontroering op de deken der Beenhaars, hij verstond door zijn eigen lijden hoe dodend die smart voor een ziel als die van prijdel zijn moest, en antwoorden. Trouwst u toch, mijn edelmoedige vriend, en denk dat het vuur, het welk onder de as slaapt, zich echt daar niet uit dooft, eens komen die luisterijke dagen terug, de nevelige lucht daar slavernij klaart op en de zon der vrijheid heeft er iets enige haar er stralen over ons gezonden. Dit verstaat jij niet, maar je mocht mij geloven, het uur der verlossing naakt. Heden zijn wij nog niet genoeg verdrukt, de handen der slavernij moeten pijnlijker nijpen, op dat de laffaarts zelf de schakels der keten lospreken. En dan, mijn dappere broedig, dan zal onze dieuwbare vaderstad de zwarte leeuw van Vlaanderen wederboven de volken uitsteken. Preidel bezachte deken der wevers gedurende deze woorden met een zeldzame uitdrukking. Een glimlach van geluk en hoop verhelde zijn gelaad, en alsof zijn beklemde boezem zich wilde ontlasten kwam een lange zucht uit zijn borst. Hij nam de hand van de koning, bracht dezelfde tegen zijn hart en sprak. Gij alleen, oefriend, kent mij, gij alleen kunt mij ziel raken en troosten. Maar meester Jan, hij nam de koning, mijn bezoek heeft een ander doel. Gij weet wat wij beloofd hebben die jonge machtelt te bewaren. O, doonis, repreidel met omstuimigheid, een angstig voorgevoel kleurde zijn wangen met het vuurder gramschap en hij zuchte. Mijn vriend, wat schrikkelijk, wat schandig nieuws. De fransen hebben de dochter van onze heer opgelicht en vervoerd, was het antwoord. De beenhouder deed een stap vooruit, hief de slagpijl van de grond en verong dezelfde met een brandende woede in zijn vuist. Zijn lippen bewogen zich wel, maar geen woord kwam uit zijn mond. Eindelijk rolden twee blinkende tranen op zijn wangen. Tranen van razernij en vraaklucht. O, leeuw van Vlaanderen, parst hij uit, zo handelen zij met uw kinderen, en zal ik het gedogen? Nee, bij mijn zaligheid, nee, het is gedaan, de koning, het is gedaan, ik luister naar niets. Heden moet het bloed zien, veel bloed, of ik sterf. Bedaar, mijn vriend, antwoordde de koning, bedaar en gebruik de reden, want uw leven zei hij aan hun vaderlandschuldig en hij mocht het niet nutteloos wagen. Ik wil niet horen, hernam Jan Breidel, ik dank u om uw wijzerraad, maar ik zal nog kan hem volgen. Spare uw woorden, ze zijn vruchteloos. Maar meestal Jan, laat u zo niet vervoeren, hij kunt immers alleen de fransen niet verjagen. Dit geeft er niet aan, zover denk ik niet, vraag over de dochter van de leeuw en dan de dood. Ho, nu ben ik gelukkig, mijn geest heeft het losgerukt, het hart klopt mij nu weer zo fel en zo krachtig. Maar ik wil me wel bedaren, zeg mij nou voorsoeit wat meer van dit voorval weet. Ho, niet veel, deze morgen heeft met mij heel vroeg gewerkt om een dienstbode van meneer van Nieuwland te ontvangen. Uit deze verstond ik dat de edele machtelte is nachts als weggevoerd en dat de verader Bracos, de Franse voortailleman had gediend. Bracos, riep Breidel, nog één meer voor mijn bijel, hij zal de Franse niet meer dienen. Waar men de jongvrouw naartoe gevoerd heeft, weet ik niet, alleenlijk zou men enig vermoeden tegen het kasteel van Malen het kunnen opvatten, want de dienstbode heeft die naam tweemaal door de Souderniers horen uitspreken. Gij ziet wel, Breidel, dat het beter waren op nadere inlichtingen te wachten dan zo onbezonnend te werk te gaan. Trouwens, het is bij kans zeker dat de edelvrouw Ritzelt in Frankrijk gevoerd is. Gij klopt aan een dovenmans deur, mijn vriend, riep Breidel, ik zeg je voorwaar dat niets mij kan bewegen, ik wil en zal uitgaan, vergeef mij dat ik u bestaan de voet verlaten. Hij verborgt de bijel onder zijn koldig en wende zich met een haast gestapt naar de deur, maar de koning had zich door een nog spoedige beweging voor hem geplaatst en belette hem al zo de uitgang. Gelijk een tijger die in een strik gevallen is, wierp Breidel zijn vlucht geblikken er rond de winkel en schinnend doorgang te zoeken. Zijn lichaam helde voorover en zijn ledend spannende zich als of hij zich bereid maakte om tegen de hinderpalen zijn er vlucht op te springen. Laat die nutteloze pogingen, spakt de koning hem toe. Ik verzeker u dat gij niet met die bijel zult uitgaan. Gij zet mij een al te duurbare vriend en ik acht het mij een plicht u voor onheil te bewaren. Laat mij door, oh meester Pieter, riep de deken daar benenhouwers. Ik smeek u, laat mij uitgaan. Gij peinigt mij onbar hartigelijk. Nee, ik ben hierin onverbiddelijk. Denk gij dat gij uw eigen meester zeid, dat gij uw leven naar welgevallen mocht wagen. Oh, niet meester, God heeft u met een grotere ziel begaafd en het vaderland heeft macht haar leden in uw gevoet, om u als borstweer daar algemene vrije te doen leven. Gedenk die hoge zending, meester, en verspeel uw gaven niet in nutteloze veraaknemingen. Terwijl de konink al dus was spreken, bedaarde de drift van de beenhouder, zijn houding werd rustig en wij zou gedacht hebben dat hij zich door de wijze reden van zijn vriend had laten overtuigen. Dit was wel geen vijnserij, doch het was ook de echte uitdrukking zijn gevoelens niet. Hij zweemde tussen veraaklust en bedaardheid, zonder zich innerlijk te kunnen stillen. Geeft gelijk, mijn vriend, sprak hij. Ik laat mij te lichtelijk vervoeren, maar gij weet het, er zijn driften welkers ingevingen men niet kan wederstaan. Ik zal mijn wapen daar weder aan de wand hangen. Nu zult gij mij toch uitlaten, want ik moet heden nog naar Thorhout om V. Nu wil ik u niet langer wederhouden, alhoewel ik weet dat gij heden niet naar Thorhout zult gaan. Gewistmeester, ik heb geen V meer in mijn stallen, en ik moet er mij voor de nacht bezorgen. Gij kunt mij niet bedrigen, meester Jan, ik ken u te lang. Door uw oogappels zie ik de grond uur ziel. Gij gaat rechtstreeks naar Malen. Een tofenaar zei gij, meester Pieter, want zo helpen mijn god, gij kent mijn gedachte beter dan ik zelf. Ja, ik ga naar Malen, maar ik verzeker u dat het slechts is om naar de ongelukkige dochter van onze heer te vernemen. Ik beloof u de vraag tot een gunstige dag uit te stellen. De twee dekens gingen gezamenlijk ter deuren uit, en verlieten ook handig, nadat zij nog enige tijd in de straat gesproken hadden. Breidel kwam daar een half uur gaans in het dorp Malen. De heerlijkheid van Malen ligt op een korte mel van Brugge. In het jaar onze verhaals bestond ze uit een dertig tal strooie hutten, die hier en daar in het rechtsgebied van het Leensteld gebouwd waren. Tussen de ondordringbare bossen, welke het dorp Omsingelden, waren door arbeid de vruchtpaarste akkers gemaakt. Terwijl de aarde in die streek haar bewoners dankbaar scheen en met rijke oogst beloonde, zou mijn licht gedacht hebben dat de boeren van Malen in een wildere gestaat zich bevonden. En nochtans doeg de kleding en het gans voorkomen der inwoners het kenteken der behoefte. Slavernij en dwingende beheersing waren de bronnen hun armoede. Het zweet hun zaanschijnst vloeide voor hun nog voor hun huisgezin. Alles was voor de leenheer, hun meester, en gelukkig achten ze zich wanneer hun na het leveren der tol en leengoeden nog genoeg overbleef om hun leden gedurende het jaar tot het zware arbeid te voeden. Op weinig afstand voor het kasteel was aan vierkante plaats, onder welke enige stenen huizen dichter bij Alkander gebouwd waren. In het midden stond een stenen zeil als een naald opgericht en aan dezelfde een keten met de ijzeren halsband. Dit was het merkteken der grafelijke rechtspleging en de gewone kaak, waarin men de misdaders tentoonstelde. Aan de ene zijde was een geringe kapell gebouwd en het kerkof bracht zijn muren enige stap vooruit op de plaats. Jenevens stond een tamelijk hooghuis, de enigste kroeg of taverne waar men te malen, wijn en bier verkocht. De naam deze herberg was boven de deur gepeeld, maar zo grof en zo onkundig gebijteld dat het moeilijk waren geweest Sint Maarten in het stenen tafereel te herkennen. De vloer of het onderste vertrek was zo wijd als de buitenmuren strekten. Een brede, ja, wanstaltige hardsteede die met haar tafelplaat enige voeten vooruit stak, vervulde het dieper daar kamer en liet er geen andere plaats over dan een hoekje aan elke zijde, waar de zaden en plantenwortels te droge hingen. De andere wanden waren met kalk witgemaakt en met allerlei houten en tinnend keukengrief beladen. Een helmbijl en een deel grote messen in ledere scheden hingen op een plaats die hun bijzonder was toegeschikt. De rook, die gedurig uit de hardsteede in de kamer kwam, had de balken der verdieping met een doorverkleur besmet. Een verf zo vaal en zo bruin als de duisternis was overal verspreid en dit gaf een koudverwekkend voorkomen aan deze plaats. Alloewel de zon hevig scheen, was het licht er zeer twijfelachtig, want de vensters van half romanse, half gotische stichting waren bij de zevenvoet boven de vloer verheven en uit kleine ruitjes gevormd. Zware zetels en nog zwaardere tafels stonden hier en daar in de kamer. De waardin liep heen en weer om de talrijke personen, die zich in dit ogenblik met drinken verlustigden, te dienen en voortschenken. De tinne hanopsen of bakers stonden niet stil, en de blijde roepen daar gasten mengden zich in een zuisend gebrom waar het me niets verstaan kon. Bij de hartsteden was het merkbaar bij de mannelijke en slaande klanken dat er Vlaams gesproken werd, terwijl in de kamer meer verwijfde en lispelende tonen de Franse spraak te kennen gaven. Onder de genen welke zich in deze uitheemse taal uitdrukten en tot de bezetting van het slot behoorden, was er een met name Leroux, die zijn woorden meer klem bijzetten en als een overzet op zijn makkerspraak. Nochtans was hij enkel Souldenier gelijkzij, maar zijn buitengewoon sterke leden en de macht die hem eigen was, hadden hem deze meerderheid verschaft. Terwijl de Franse krijgsknechten, hun hanopsen, tussen vrolijke uitroepingen ledigden, kwam een ander Souldenier in de kroeg en spakt tot hen. Haza, gezellen, ik breng u goed nieuws. We gaan dit vervloekt land van Vlaanderen verlaten en misschien zien wij morgen reeds ons schone Frankrijk wedig. De Souldeniers verbaasden op dit gezegde en brachten hun ogen vol twijfelende ondervraging op de boden. Ja, herdam deze, morgen vertrekken we met de schone Edelvrouw welke ons deze nacht zo ontijdig is komen bezoeken. Is het waar hij die gesprek, voeg Leroux, op mijn trouwe makkers, onze heer de Sempol heeft mij gezond om u te verwittigen. Wel, dan wens ik de Edelvrouw en u aan de golf van Montfoucon, riep Leroux. Zie, waarom verbittet u dit nieuws? Keert hij niet gaan naar Frankrijk terug? Nee, bij de duivel, we smaken hier de vruchten van de zegen en het zou me niet lusten dezelfde zo vroeg te verlaten. Ho, ontstelt u dan niet zo zeer, we komen binnen weinig dagen terug, we moeten onze heer de Sempol slecht tot reissel vergezellen. Op het oogomlijk dat Leroux meene te antwoorden ging de deur open en een verlaming trot in de kroeg. Hij bezachte Fransen met losse stoutheid, plaatste zich alleen bij een tafel en riep. Ho waard, een stoop bier, ras, want ik ben haastig. Meteen meest bereidel, was het antwoord. Dit is een schone verlaming, suist een soldinier in het oor van Leroux. Hij is al zo lang niet als hij, maar wat machtig lichaam en wat stem. Dit is geen boer bij mijn ziel. Waarlijk, antwoordde Leroux, dit is een fraaie kerel, hij heeft ogen als een leeuw. Ik gevoel mij voor hem tot vriendschap genegen. Wat duivel, riep Jan Breidel, opstaande, waar blijft hij, hospes, de keel brandt mij schrikkelijk. Zeg, verlaming, vroeg Leroux, kunt jij Frans? Meer als mij lust, antwoordde Breidel, in dezelfde spraak. Wel dan, mens ik zie dat jij ongeduldigzijd en dorscht hebt, piet ik u mijn hanops aan. Drink, ik wens dat het u wel bekomen. Breidel nam de hanops met een dankbaar teken uit de hand van de soldinier en sprak, terwijl hij er zelf aan zijn lippen brugd. Dit zij op uw gezondheid en gelukkende krijg. Nochtans, zodra enige druppels van de wijn hem in de mond gereden waren, plaatst hij de beker met afkeer op de tafel. Wat duivel, gij schrikt van de edele drank? Dit zijn de vlamingen niet gewoon, riep Leroux lachende. Het is Franse wijn, antwoordde Breidel, zo onverschillig als of die wandsmaak een natuurlijk gevoel waren geweest. De soldiniers bezagen ook kander met verwondering en een blijkbaar spijt bewoogde wangen van Leroux. De koude uitdrukking van Breidel's gelaat had echt er zoveel indruk op hem, dat hij de vlaming zonder meer te spreken naar zijn zetel liet terugkeren. Middelerweil had de waard het geëis ter bier gebracht en de deken der beenhouwers dronk meer malen zonder op de Frans te letten. Nu dan makkers, riep Leroux, zijn beker opheffende. Laat ons nog eens ter degedrinken, al dat er niet gezicht worden dat wij hem met een droge keel vertrekken. Op de gezondheid der schone edelvrouw, in afwachting dat het vuur haar mogen branden. Jan Breidel bedwonk zich bij dit woord, want er was een schielijke beweging in hem omgegaan en zijn ogen hadden zich met verachting op de soldiniers gevestigd, al hoewel ze dit niet hadden bemerkt. Het is een koningsbeetje, sprak een Fransmans scherzend, want bij mijn leven heb ik zulke vrije vrouwen niet gezien. Ik gaf mijn rechter vuist voor zulke bruit. Wacht maar wat, antwoordde Leroux. Inburger zijn er nog zulke. De klauwarts beginnen weder te morgen en te muiten. Dit is voor onze goed teken, want na het onwedig vallen de vrouwen immers in onze buiten. Breidel knast er de tanden van in een gewoede te samen, maar zijn beloften en de woorden van de koning kwast hij nog niet vergeten. Hij luisterde met meer aandacht wanneer Leroux de volgende woorden sprak. Het is een koningsbeetje, zegt hij. Dit geloof ik niet, ze wordt altijd beleefdelijk behandeld. Ik zou eer geloven dat ze de vrouw van een machtig muiter is en dat ze bij de anderen in Frankrijk zal gevoerd worden. De deken der Beenhours was van zijn zetel opgestaan, en terwijl hij om zijn ontroering te verbergen, onachtzaam in de kamer wandelde, zong hij morrend en met zachte stem enige woorden van een volkslied dat al dus luide. Ziet hij de zwarte leeuw niet reizen, zo vier op tot zijn gouden veld. Ziet hij zijn forse reuzenklauwen, waarvan één slag de vijand veld. Ziet hij zijn bloedige ogen gloeien, ziet hij zijn maan zo breed verwart. Die leeuw is onze leeuw van Vlaanderen, die rustend nog de wereld tart. Zodra de Franse de tonen hoorden, given zij tegelijk het hoofd op en schenend een uiterste verwonderd. Luister, sprak één van hen, dit is het lied daar klauward, wat duivel dertief labing dit in onze tegenwoordigheid zingen. Schoon Jan Breidel deze woorden gehoord, dat ging hij niet min in zijn gezang voort, zelfs verhief hij de stem, alsof hij de Franse trots hem wilde. Hij sloeg zijn klauwen op het oosten, en het Oostenair vlood zidderend heen. Zijn blik vernieelde een halve maan van ongetemde Saracen. Dan toog hij weder naar het Westen en schonk hun dapperheid ten loon aan de onverzaagd zijn zijn er zo'en, een konings of een keizerstroon. Maar wat betekent dit gezang dat zij eeuwelijk in de mond hebben, voeg Le Roux aan een vlaming uit het slot die bij hem zat. Wel, hij zegt dat de zwarte leeuw van Vlaanderen zijn klauwen aan de halve maanden de Saracenen geslagen heeft en dat hij graaf Boudewijn tot de keizer heeft gemaakt. Luister eens vlaming, riep Le Roux tegen Breidel. Ga je moet bekennen dat die schrikkelijke zwarte leeuw voor de lelievane van onze machtige vorst Philippe Lebel heeft moeten vluchten en nu is hij zeker voor altijd dood. Meester Jan geemlacht hem het schetsend misprijzen en antwoorden er is nog een refrein aan het lied. Hoor maar. Hij sluimert nu, der wallen koning, beknel hem vrij in ijzeren band. Hij sturen vrij zijn roversbenden tot op der leeuwen vaderland. Want zo de leeuw ontwaakt, gij rovers, wordt geallend door zijn kluiver schuurt, dan wordt uw trotsen witte lelie door hem met bloed en slijk besmeurt. Vraag nu wat in betekend. Le Roux zegt de zin die er woorden hebben te doen verklaren, smeet zijn zetel met drift achteruit. Hij schonk zijn handaps tot de boord vol en riep. Zo drink ik de dood aan die teugwijns, inder ik u de hals niet breken, zag hij nog een woord spreekt. Jan Breidel lacht een spot in tot deze bedreiging en antwoorden. Ze weert toch zo niet, want gij rekent zonder de waard. Denk gij dat ik voor u zal zwijgen? Voor al de wallend der wereld hield ik geen enkel woord in mijn boezem. En zie, om het u te bewijzen, drink ik de ere van de leeuw. En ik trots de Fransen. Hoort gij het? Makkers, spaklo van woede trillende. Laat mij alleen met dvlamik begaan, hij zal door mijn handen sterven. Terwijl hij deze woorden sprak, kwam hij tot bij Breidel en riep. Gij ligt en leven de lelie. Gij zelf ligt en heil zij de zwarte leeuw van Vlaanderen, riep Breidel hem tegen. Kom aan, herren de Fransman, gij zet sterk. Ik wil u bewijzen dat de lelie voor geen leeuw moet zwichten. Wij vechten tot de dood. Dit laat zich verstaan, antwoorden Jan Breidel. Laat ons maar spoed maken. Het verheugd mij een moedige vijand gevonden te hebben. Dit is de moeite waard. Reeds waren ze buiten de kroeg, als zij deze woorden spraken. En ze stapten vloekenden tussen het geboomte. Wanneer zij een bekwame plaats gevonden hadden, gingen zij elk enige treden achteruit en bereiden zich tot een schrikkelijke voorstelling. Breidel liep zijn mes op de grond en rolde de mouwen van zijn kolder tot aan de schouders op. Zijn spierige armen verbaasde zolderniers die doorzijden stonden om het gevecht aan te zien. Daar Breidel geen ander wapen dan een kruismes had, smeedt Leroux zijn zwaard en rondel van zich en bleef al zo ook zonder wapen. Hij keerde zich naar zijn makkers en spak. Haza, wat er ook gebeuren mogen, wil ik niet dat mij mij helpen. Het gevecht moet eerlijk geschieden, want mijn vijand is een brave vlaming. Zet jij veerdig, Gribreidel? Ik ben bereid, was het antwoord. Op dit gegeven woord tokken de twee strijdenden hun hoofden geboogend tussen de schouders. Hun ogen flikkerten onder gezakte wenkbrouwen. Hun tanden en lippen kwamen met geweld op een en dan vlogen zij als twee razende stieren tegen de kander op. Een zware vuistslag viel van wederzijden op een borst gelijk de hamer op het aanbeeld en ieder strijder week zuisselend achteruit. Maar dit ontstak nog meer woede. Een somber geloei kwam met de adem ratelend uit hun keel en ze sloegen zich de armen als twee ijzerend gordels om het lichaam. Nu deden zij alkander door schrikkelijk geweld beurvelingsbukken. Armen, benen, dijen, al de leden hunne lichamen schenen hun afzonderlijke kracht en leven te hebben. Want al deze delen vrongen zich afgrijsselijk tegenheen. En meer malen zuchten de strijders door de pijnlijke nijpingen welke hun die zwoegende wendingen veroorzaakten. Het vuurde-a-razanij glimde op hun brandende wezenstrekken en het wit hunner ogen was met rode bloedaders overdekt. Echter kon geen van beide de anderen van plaats doen veranderen. Men zou gedacht hebben dat hun voeten in de grond die zij drukten geworteld waren. De aders lagen als koorden op de armen van Breidl zozeer waren ze gezwonen. Dampen, zweet, liep stroomend van de wangen der worstelaars, terwijl hun adem kort en brandend werd. Men zag hun boezems snellijk opzwellen en dalen, toch niets hoorde men dan enige morrende vloeken tussen de doffe zuchten. Na enige tijd kan er al duschere nepen en gevongen te hebben, stakte Fransman zijn voeten achterwaarts, bacht zijn armen om de hals van Breidl en drukte zijn hoofd met zulke onweerstaanbaar geweld ternelig dat hij wankelde en veroverhelde. Zonder hem de tijd te geven om zich op te richten en door dit voordeel versterkt, deed Leroux nog een kracht haar poging, en Breidl moest zijn knieën onder dit dwingend geweld buigen. Daar knielte Leowal, riep Leroux, terwijl hij Breidl zulke een schrikkelijke slag op het hoofd gaf, dat bloed hem uit de mond sprong. Maar die slag zelf had de Fransman Breidl met het hand doen loslaten. Op het ogenblik dat hij de vuist ophief om de vlaming voort te moorden, sprong deze omhoog en week drie stappen achteruit. Snel als de bliksem vloog hij briezend op de Fransman en omarmde hem met zulke razenij dat de ribben in zijn lijf kraakten. Maar deze rolde en vrong zijn leden als slangen om Breidl's lichaam en dip met een kracht die door kunde en gewoonte was gestijfd. De jonge vlaming voelde dat zijn benen door de knieën van de Fransman gedrukt, zich bogen en de grond ontgingen. Dit langdure gewicht, waarin hij voor de eerste maal des levens zijn moed zag feilen, was hij pijnlijker dan de hel. Kokken schuim kom op zijn lippen en hij werd uitzinnig van woede. Dan liet hij de Fransman eensklapps los en zijn hoofd tegen zijn borst gebogen hebben, liep hij tegen hem op. Gelijk de stormrand die tegen een muur beukte schokte het voorhoofd van Breidl tegen de borst van zijn vijand, dat deze wankeldend achteruit stapte en nu ook sprong het bloed hem langs neus en mond uit. Eer hij zich kon herstellen, viel de vuist van de vlaming als een pletterende steen op zijn schedel en met een pijnlijke gil viel hij uitgestrakte aarde. Gij hebt een klauw van een leeuw gevoeld, zucht de Breidl. De zoldeniers die dit gevecht bijwonen, hadden hun makker door woorden en uitroepingen aangemoedigd, doch ze hadden zich er niet anders mee de bemoeid. Terwijl zij de zieltoogende leroe van de grondhieven verliet Breidl de plaats met langzame treed en keerde naar de kroeg terug. Hij voeg een andere stoop bier en dronk meer malen om de hete dorst die hem bevangen had te lessen. Reed zat hij enige tijd bij de tafel en zijn vermoeidheid begon te verminderen wanneer de deur achter zijn rug open ging. Eer hij zich had kunnen keren, om te zien wie er binnen kwam, was hij door vier sterkere mannen aangevat en daargronden gesmeten. In een ogenblik was het huis vol gewapende Fransen. Breidl worstelde lang met nutteloze pogingen tegen zijn vijanden. Eindelijk afgemat en machteloos bleef hij stil liggen en bezachte Fransen met één die gechiftige blikken welke de voorbodenden daar ontvangen of gegeven dood zijn. Menigen, der soldiniers, beefden op het gezicht van de uitgestrekte vlaming, want terwijl zijn lichaam roerloos op de grond lag, dwaalden zijn vlammende ogen zo ongemeen stout en dreigend in het rond dat de hartender aan schouwers zich met een bang voor uitzicht beklemden. Een ridder die men bij zijn kleding als overster kon herkennen, nadat de omsichtelijk bij Breidl, en na hij bevolen had dat men hem geen beweging mocht toelaten, spak hij tot de vlaming. Wij kennen ook handen van oud, roekeloza laat. Geherpte het woud te weinendalen, de schildnaap van meneer de certioen doodgeslagen en ons, ridders, met uw mes durven bedreigen. Nu weder, durft hij op de grond van mijn rechtsgebied één mijn er beste man aan moorden. Er zal in volgens uw daden geschieden. Een gulch zal mijn heden nog voor u boven de muren van Malen stellen, op dat de brugse muiterlingen aan u een voorbeeld nemen. Bij al de heiligen des hemels, rie Breidl, gehet aan lasteraar. Ik heb mijn lijf eerlijk in de strijd verweerd, en zo ga je mij met verradelijk geweld dit niet beletten. Zou ik u bewijzen dat ik geen nabarouw heb. Gij hebt het wapenteken van Frankrijk durven lasteren. Ik heb de zwarte leeuw meins vaderlands gevroken en zou het nog doen. Waarom godswil meneer, laat mij toch zo niet als een geslachte os op de grond liggen, of moord mij opstaande voet, ik zal mij geduldig laten leiden. Zonder hem los te laten, en op bevel van de Sempol, deden Solteniers Breidl opstaan, en men bracht hem met alle voorzorg aan de deur. De gevangenvlaming stapte langzaam tussen de krijgsnecht en voort. Twee der sterksten hielden hem bij de armen, vier anderen gingen voor en achter hem. In zulke er wijze, dat het hem onmogelijk was te onstappen. Dit was ook zijn inzicht niet. Getrouwen en beloften, deed hij niet de minste tegenstand. Terwijl men al dus met de gevangende voortstapte, vielende Solteniers in honende scherts tegen hem uit. Breidl gevoelde bij hun spottene woorden een onuitspreekelijke spijt, en wendste indelijk om de dood. Echter per vocht hij zijn drift, totdat men hem al dus toesprak. Ha, schone vlaming, in die geen morg aan de koord eens lievelijk voor ons danst, zullen we de raven van uw lijf jagen. Ze deken der beenhouders, wie heb een verachtende blik op de Solteniers, die al dus met zijn ongeluk spotten. Deze hernam, beziem het toch z'n vel niet, vervloek de klauwaard, of ik sla u in het aanzicht. Oh, laffe Fransman, reed Breidl, al dus zijt geilieden. Een gevangen vijand, hoont en bespotgij, onedelen huurlingen van een verachtelijke meester. Een kaakslag, welke hem door de Solteniers gegeven werd, brak zijn reden. Hij zweegplotseling en bukte het hoofd alsof hij de moed liet zinken. Maar dit was het niet. Een innige woede vervoerde zijn ziel en gelijk het vuur dat in het schoot der volkanengloed brandde een razende vraaklust in het hart van de vlaming. De Solteniers ging een gedurig voort met lasteringen tegen hem uit te halmen en werden nog pitsiger om zijn stilswijgendheid. Bij de brug van het slot hielden zij eensklapps op met lachen en een aangezichten verbleekte van angst en schrik. Breidl verenigde op dit ogenblik al de krachten welke hij zo mildelijk van de natuur ontvangen had en rukte zijn armen uit de handen zijn er wachten. Hij sprong als een luipaard op de twee Solteniers die hem meest getergt hadden en sloeg zijn handen als twee nijpende klauwen aan hun keel. Voor u, oleo van Vlaanderen, wil ik sterven, riep hij, maar niet aan een halg, niet zonder vraak. Terwijl hij deze woorden sprak, prangde hij de gorgel der Solteniers zo dicht toe dat hun wangen bleek en loodvervig werden. En met een arm die in onweerstaanbare wendingen de lichamen zijn er vijanden heen en weerslingerde, klotste hij hun hoofden met nijde geweld tegen ookandig. Door de worging machteloos geworden boden zij geen tegenweeg, want hun armen hing een slaap bij hun lichaam. Dit feit was echter in minder tijd geschiet dan ons tot de zelfs beschrijving nodig is. Op het gezicht van het gevaar hun makkers liepen de andere Fransen vloeken toe, maar Breidl lieten gewoorten ten gronden vallen en na hij zich van zijn overgevijanden ontdaan had vlucht hij snel heen. Hij werd door de Solteniers in zijn loop tot bij een brede gracht gevolgd. Gewoonzijnde in de wijden en beemde te leven sponk Breidl als een hert over het water en liep voort naar Sint-Kruis. De twee Solteniers, welke het ook wachten over de sloten springen, vielen tot de hals in en moest ze dan alle vervolging opgeven. De deken der Beenhauers kwam vol woorden te bruggen en ging rechtstreekt naar zijn woning. Hij vond niemand thuis dan een jonge gezell die zich juist opschikte om uit te gaan. Waar zijn mijn gasten, grib Breidl met ongedot? Welmeester, antwoordde de jongen. Ze zijn naar het pand, want de Beenhauers zijn in andere haast bijeen geroepen. Wat is er dan wedergaande? Ik weet niet wel meester, maar de Stadsboden heeft ter pui een gebot afgelezen dat alle porters welke de kost met handwerk winnen elke week op de zaterdag een zilvere penning van een arbeidsloon de toelknechten zullen moeten betalen. Dit is volgens de algemene roep de oorzaak der ambachtsvergaderingen welke de deken der wevers bevolen heeft. Blijft hij hier een sluitenwinkel? Sprak Breidl. Zeg hij mijn moeder dat ik deze nacht niet thuis kom. Zij vrees er niets. Hij nam zijn gewone peil van de wand. Dezelf onder zijn kolder verborgenhebbende verlieed hij zijn woning en begaf zich naar het pand van het ambacht. Zodra hij in het zaaltrad liepere morrende vreugd kreeg het onder de gezellen en ze riepen, ha, daar is Breidl onze deken. Hij die zijn plaats tijdelijk had vervangen stond op en bood hem de grote zetel. Maar Breidl in steden van zich na gewoonte aan het opeindelijk te plaatsen nam een kleinere stoel en liet zich met een bittere grimlach op dezelfde neer vallen. Oh mijn broeders, riep hij, komt en geef mij de hand, want ik heb uw vriendschap zo nodig. Mij en ons onbevlekt ambacht is heden een hoongeschiet die niet kan afgevaagd worden. De meesters en gezellen donwen zich te zamen om de zetel van Breidl. Nooit hadden zij een zo diepe droevijt en ontsteltenis in hem bemerkt. Hij scheen in onuitsprekelijke voldringen te sterven. Alle ogen vestelten zich vragend op hem. Na een lange zucht hernam hij. Gij, echte zoon van Brugge, hebt nu Reeds te lang met mij om de hoon geleden. De slavernij kunt Gij ook niet verdragen. Maar oh Hemel, wist Gij wat mij heden overkomen is. Gij zou het als kinderen wenen. Oh, nijpende lastig, ik durf het niet zeggen, de schaamte martelt mij. Reeds waren al deze bruine mannen aanzichten met het rood der woede gekleurd. Ze wisten nog niet waarover zij zich te vertoorden hadden. En eventueel vroegen hun vuisten zich stuiptrekkend ineen en vervloeken hun rolden uit hun mond. Luistert, hij nam Breidl, en bezwijkt niet van schaamte, oh mijn dapre boeders, luistert wel. De Fransen hebben nu deken in het aandicht geslagen en deze wang, deze, is met een schandelijke kaakslag besmet. De woede welke de beenhouwers bij dit gezegde beving laat zich niet beschrijven. Ongehoorde moordkreten gonden tegen het welselderzaal en ieder deed in zich de eet die hoon te verreken. Waarmee, vroeg Breidl, wist mijn zulke schandvlek af. Met bloed, was de algemene schreeuw. Gij verstaat mij, boeders, heraamde deken. Ja, bloed alleen, en de dood der lasteraars kan mij zuiveren. Weet dat de bezetting van het sloop malen mij al dus heeft behandeld. Ik eis dat gij mijn boer daar herhaald. Ik sfeer bij de God die mij hoort, dat de zon van morgen geen slot van malen meer vinden zal. Wij zweren het bij God, herhaalden al de beenhouwers met pleide vragenlust. Komt, sprak Breidl, laat ons gaan. Iedere keer aan haar woning bereiden zich in stilte en nemen zijn beste bijel. Bezorgt u andere wapens die niet mogelijk is, als ook gereedschap dat het afhakken van schaar houdt, want we moeten het slot beklimmen. Te elf uur des nachts zullen we allen in het extrawos achter Sint Kruis bijeen komen. Na de ouderlingen nog enige bijzondere inlichtingen gegeven te hebben, verlieedt hij het pand en zijn gezellen gingen na hem uit. Desnachts, een weinig voor dat het bepaalde uur op de klok van Sint Kruis geslagen was, komen we tussen de bomen, bij de zwakke schijn der wastende maan, veel mensen door al de paden omtrend het dorp zien stappen. Allen begraven zich in dezelfde richting en verdwenen beurtalings in het extrawos. Enige van hen, toen we kruisbogen, andere knotsen, dacht de meesten hadden geen zichtbaar wapen. Jan Breidel stond in het diepste van het kleine woud, met de meesters van het ambacht te beraatslagen, langs welke zijden van het slot men de aanvalwagen zou. Eindelijk werkt men het eens dat men bezijde de brug de gracht met hout zou vullen en al zo over de muurprogen te geraken. De deken wandelden in allerhaast tussen de gezellen, die in grote menigte bezig waren met de heesters en kleine bomen om ver te hakken en tot bossen te binden. Zodra hij zich overtuigd had dat er geen ladders ontbraken, gaf hij het bevel om te vertrekken. En de beenhouwers verlieten het bos om het slot malen te gaan vernielen. Volgens de getuigenis daar chronieken waren ze de getal van 700 en nochtans waren zij het zo eens om de vraag te mogen bereiken dat geen enkele onvoorzicht geklank uit deze menigte opkwam. Niets hoorde men dan het ruizen der voortgeslepen takken en het belaffen der honden die van dit vreemd gerucht versrikten. Op een boogscheut van het slot bleven ze staan en dan ging Breidel met enige gezellen vooruit ondervesting te bespieden. De schildwacht die boven de poort waakte, had gerucht hun herstappen gehoord, door hun twijfelzijnde luisterde hij met meer aandacht en kwam vooruit op de wal. Wacht spakken in de gezellen van Breidel. Ik zal die lastige waker eens naar binnen zenden. Bij deze woorden spannende hij de springweer van zijn kruisboog en mikte op de schildwacht. De schrift bereikte haar doel, want zij vloog aan stukken op de borstplaat van de Fransman. Deze door die slag versrikt liep van de wallen en schreeuwen uit al zijn kracht. Frankrijk! De veld! Te wapen! Te wapen! Veruit, Makkers! Rie Breidel! Veruit! Langs hier met de bossen! De beenhauwers kwamen één voor één hun takken en heesters in de gracht werpen. Zij was wel haast genoeg opgevuld om over dezelfde als over een brug tot aan de voet van de muur te kunnen gaan. De ladders werden geplant en een gedeelte der vlamingen per klomde wallen zonder tegenweer te vinden. Op de roep van de schildwacht waren de soldiniers de bezetting van hun bedsteden gesporren en na enige oogomblikken waren er meer dan vijftig gekleed en gewapend. Hun getal vermeerde het spoedig. Het geschreeuwde beenhauwers had de slapenden beter dan de roep der wacht gewekt. Jan Breidel bevondigd met slechts 30 zijn er gezellen binnen het slot wanneer een menigde ridders en soldiniers tegen hem uitvielen. In de eerste storten veel der beenhauwers op de grond, want daar zijn geen male hendenhanden, drongen de pijlen der Fransen zonder hinder door hun lichamen. Nochtans stuurde dit niet lang. Op een geringen tijd waren al de vlamingen binnen de muren. Zietbroeders, reed Breidel, ik begin de slachterij, vocht mij na. Gelijk een ploeg die zichzelf een spoor in de aardegraafd, zo baande Breidel zich aan weg door de Fransen. Iedere hou zijn er bijl, kostte het leven aan een vijand, en het bloed zijn er slachtoffers, stroomde bij beken over zijn kolder. De andere vlamingen, zo woedend als hij, vielen langs alle kanten op de soldiniers en hun juigende kreten verdooften de doodskreten der stervende Fransen. Terwijl er een dier voegen op de voorhof en op de wallen van het slot gevochten werd, had de kastelijn, menen dit Sampol, in allerhaast enige paardendoen sadelen. Zo dramen en boodschapten dat er geen hoop meer was en dat de meeste soldiniers onder de voet lagen, deed hij het hulppoortje openen. Dan haalde men een schrijn de vrouw met geweld uit het gebouw, en nadat zij in de armen van ons soldiniers op één daar paarden was gefestigd, zonden deze ruiters tegelijk door de gracht en verdwenen tussen de bomen des Bouds. Het was de Fransman onmogelijk het geweld ter beenhuis te wederstaan, te meer daar deze laatsten in grote getalden hun vijanden waren. Ook was er een uur later geen enkele sterveling meer in malen dan alleen diegenen welke op Vlaamse bodem het leven ontvangen hadden. Men zocht meer dan twee uur lang met vakkenlicht in al de kamers en kelders van het slot, toch men trof geen enkele vijand meer aan, want die het ontlopen waren, hadden zich door de hulppoort in het veld begeven. Na dat breidel zich door een bediende van het slot al de plaatsen na keuren gaat doen aanwijzen, geloofde hij met reden dat de jongvrouw machteld was weggevoerd. Hij gaf zich dan gans aan zijn woede overig en stak het heerlijk slot aan de vierhoeken in brand. Terwijl de vlammen hemelhoog stegen en een reeds grote stukken muren met ijselijk gekraakte gronden storten, hakten de beenhuis de bomen, bruggen en al wat maar kon vernieuwd worden om weg, totdat het slot de grootste verwoesting aanboot. De klokken der omliggende dorpen stormden om hulp, en de boeren verlieten hun hutten om de brand te blussen, maar het was te laat. Er stond niets meer van de grafelijke borgd dan de vier gloeiende muren. Mijn hoorde de helderen stem van breidel, die riep. Ja, ja, zo zoeken de zon vanmorgen vruchteloos naar het slot van malen. De vraag nu vol trokkenzijnde kwamen de beenhuis wederbijelkandig en verlieten malen bij een juichend korggezang. Zij zongen het lied van de zwarte leeuw. Einde van hoogstuk 12