 Salam dəyarlı dinləcilər, yazın çoxya güvəlləşinin növbəti buraqlışı əfirdədir. Maraqlı, əhəmiyyətli və cünümüz üstündə aktual olan bir hadisə həsrolunmuş yazı ilə dinləyin və dinlədin. Bir çoxların adına yazılan kanadılığı çəlmə var, müharibəya son qoymağın ən şəqsiz yolu əskərlərin silahlarını tulla yara bir-biri ilə dövüşməkdən imtina etməyidir. Həmin cün məz bu baş verdi. Siyasətlərin istəklərinin Zidni olaraq 1914-un zilin milad bayramını Avropa müharibənin alovlar içində qarşıladı. Qavrilo prinsipinin sarayıvada attığı cüllələrin səsi 6 aydır kulağılarda zingil dəirdi. Hər cün minlərlə cəns ömrünü səngərlərdə başa vururdu. Niyə? Normal zabı yoxdur. Halbuki müharibə hələ özünün ən dəhşətli fazasına qədəm qoymamışdı. Vərdir ət maşınına, sonu və ipr dəhşətlərinin hələ aylar qalırdı və belə bir şəraibdə siyasətlərin yoxsunu ərşəsəkən bir hadisə baş verdi. Düşmən orduların əskərləri silahlarını bir kənara qoyub, ateşkəs eğlan ettilər. Bir-biri ilə əld tutdular. Bircə mahna oxuyub, yemək yedilər. Bircə futbol oynadılar. Bu hadisə tariqdə milad barışığıcimi qaldı. Dekabrın yəttisində Roma Papası 15-ci belindik, savaşan tərəfləri rəsmən ateşkəsə çağırdı. Almanlar razılaşdı. Dicələri yox. Din xadimlərin və siyasətlərin bacara bilmədiyini və etmək istəmədiyini sadə əskərlər etdi. Barışıq, sonralar ilk dəfə çiməli silahın tətbiqi məkana sevirləcək, ipr şəhər yaxınlığında baş verdi. Bir tərəftə Alman, qarşı səngərlərdə isə ingiliz və fransız hərbitləri bayramı qeyd etməyə hazırlaşırdı. Netral zolak isə donmuş cəsətlərlə örtülmüşdü. Saqqalanlar ölələrini dəfnətmə çim çanından məhrum idi. Hər şeyin nəzə başladığı dəqiq bəlli deyil. İnansaq, hər şey nəxmədən başladı. Toplar işə düşəndə muğzalar susur. Həmincün fəyli oldu. Dekabr 24-dün də Alman səngərlərindən ucalan bilad mahınlarına İngilizlər öz dillərində öz mahnılar ilə səs verdi. Sor Almanlar, İngilizlər bayramınız mübareç qışqırdı. İngilizlər də sizin də həmsinin frislər, ələyə edin ki, qalbasıdan boğulmayasız, zabını verdi və başlandı. Təkdək Netral zonəyə yaxınlaşıb bayram təbriçəyədən əskərlərə yavaş-yavaş daha çox adam, hətta zabitlər qoşuldu. Obarışıqın təşəbbüskarlarından olmuş bir tanəyə zabiti Yenkelxam sonra ölümü məhcum edildi və Krall 5-ci georgun bir başa müdaxiləsi onu edəmdən xilas etdi. Sonra əskərlər bir-birlərini ailə fotolarını göstərdi. Birlikte bayram süfəsi asıldı, iskizsildi. Netral zonodakı donmuş səsərdər taşınaraq dəfn edildi. Mərhasimlərdə düşmən əskərlərdə iştirak etdi. Dekabr 25-də isə bugünə dək fotoları gəlib çatmış məşhur futbol oyunu kəsirildi. Düşmənlərin o yoldaşlı görüşündə Almanlar iki bir həyəsabı ilə qalip gəldi. Ancaq uduzən tərəf dava salmadı. İnziməndə, əskərlər qanitsən siyasətsi və generallara qulaq asromaq hünərini göstərdi. Çaş bu əpizod qaydəyə cəvrələ idi. Hansısı iki ölçənin bahçıları döşmək istəyir. Buyrusunlar, çıxsınlar meydana, istəyirlər cüləşsinlər, istəyirlər sə dueldatistinlər, ne edirlər etsinlər cəhəndəm olsunlar. Ancaq xalqları bir-birinə kırdırmasınlar. Və salam, müharibəvərə son Ancaq heç bir dövlət başcısında rəgibinə qarşı təkvə mərdanə çıxmaq cəsareti olmur. Odur ki, xalqlar iləli gönlərlər. Milad barışıqda istisni olmadı, çox qısa çəkdi. Artıq sabahsı üçün dünənci yoldaşlara bir-birini artı liriya ateşini tutma qəmiri verildi. Əskərlərin gücü ona çatdı ki, mərmirlərin atılacağı vaxtı bir-birinə əvvədən xəvvəl verdilər. Ancaq bu da uzun çəkmədi, sonra yenə qırıqın başladı. Barışanlar isə cəzalandırıldı, yoldaşlaşan hərbi hisslələr bölündü və yerləri dəyeştirildi. İrəldə hələ dördirli çikətlərin vardı. O hadisələri 2005-ci ildə reisor Kristian Karion filmə çevirdi. Milad bayramınız mübareç. Filmi baxılmalı filmdir. Vaxtəpıq, axtarın və baxın. Karion isə filmi haqqında deyirdi. Burada düşmən yoxdur. Başımız üzərində ulduzlu səma və daxildəki əxlaq qanunu var. Əslində bu, kantın çəlməsidir və filosofun məzar üzərində yazılır. Ancaq filosofun vəfat etdi 1804-ci ildən bu yana onu tətbiq etmək üçün həc bir xalqa imkan verilməyim.