 Hofstuk 34 van naar het middelpunt der Aarde. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leel. Naar het middelpunt der Aarde door Zulverne. Hofstuk 34. Nieuw gevaar. Iets gezien. Een eiland. De Gijsig. Woensdag 19 augustus. Gelukkig heeft de hevige wind ons in staat gesteld om snel het toneel van de strijd te ontvluchten. Hans staat nog altijd aan het roeg. Mijn oom, die door de wisselingen van de strijd uit zijn alles overheersende overpijnzingen was wakker geschut, vervalt weer in zijn ongeduldige beschouwing van de zee. De reis wordt weer even een tonigas te voren. Het geel ik niet meer verlang te zien afbreken ten koste van de gevaren van gisteren. Donderdag 20 augustus. Een vrij onbestendige noordnoordweste wind. Warm weer. We voorderen drie en een halve mei per uur. Tegen de middag doet zich in de verte een geraas horen. Ik stip hier het feit aan zonder een verklaring van te kunnen geven. Het is een aanhoudend gelooi. De zee breekt in de verte op een rots of een eilandje, zegt professor. Hans klaaut het in de top van de mast, maar zijn geen clip. De oceaan is even tot aan de gezichtseinder. Drie uren verlopen. Het gelooi schijnt voortekomen uit een verwijderde waterval. Ik maak er mijn oma op en merk samen op, die het hoofd schut. Toch ben ik overtaagd dat ik mij niet bedrieg. Het is mogelijk dat die manier van te dalen de professor zal bevallen omdat zij dichter bij het loodrechten komt, maar ik voor mij? In alle gevallen moet er enige uren verder onder de wind een geraasmakend natuurverschijnst op plaats hebben, want het gelooi laat zich nu met grote hevigheid horen. Komt het uit de lucht of uit de oceaan? Ik wend mijn blik naar de in de dampkring zwevende dampen en tracht hun hoogte te peilen. De lucht is stil, de wolken die naar het hoogste punt van het gewelfwoorden gevoerd schijnen onbeweeglijk en verliezen zich in de sterke straalenschietting van het licht. Dus moet ik de oorzaak van het verschijn zo ergens anders zoeken. Ik onderzoek nu de zuiveren en onbenevelde gezichtseindig. Zijn voorkomen is niet veranderd, maar als dat geraas voortkomt uit een val, een waterval, als deze gehele oceaan in een lager bekken stort, als dat gelooi wordt voortgebracht door een vallende watermassen, dan moet de stroom versnellen en zijn toenemende stelheid kan mij een maats aangeven van het gevaar dat ons bedreigt. Ik onderzoek de stroomstelheid, ze is gelijk nul. Een ledige fles die ik in zee werp blijft onder de wind. Tegen vier uur staat Hans op, klemt zich aan de mast en klaaut het naar de top. Vandaar loopt zijn oog de cirkelboog die de oceaan voor het vlot beschrijft en blijft op één punt rusten. Zijn gelaten druk geen verrassing uit, maar zijn oog blijft in dezelfde richting staren. Hij heeft iets gezien, zegt mijn oom. Ik geloof het ook. Hans komt weer beneden, streekt de arm naar het zuiden uit en zegt Dernair, gins, antwoordt mijn oom. En zijn kijker neemende ziet hij oplettend een minuut die mij wel een eeuwtoeschijn voor zich uit en roept ja, ja. Wat ziet hij? Een verbazende waterzuil die zich boven de golven verheft. Weer het ene van de zee-dier? Misschien. Laten we dan de steven naar het westen wenden, want we hebben reeds kennis gemaakt met het gevaar van die voorwereldelijke monsters te ontmoeten. We zullen niet van koers veranderen, antwoordt mijn oom. Ik wend mij naar Hans. Deze bestuurt het roer met vaste Hans. En toch moet het, als wij op de afstand die ons van dit deers schijt en die wij gerust op 12 uur gaans kunnen schatten, de waterzuil kunnen zien die het uit zijn neus gaat gespaard van een bovennatuurlijke grote zijn. Vluchten zou dus niet anders zijn, dan zich gedragen volgens de wetten, de meest gewone voorzichtigheid. Maar we zijn niet hier gekomen om voorzichtig te zijn. We gaan dus vooruit. Hoe dichterbij wij komen, hoe groter de zuil wordt. Welk monster kan zich met zulke hoeveel het water opvullen en het zo zonder tussen pose uitblazen? Te acht uur de avond zijn we er geen twee uur gaans meer vanaf. Zijn zwartachtig ontzagelijk en heuvelachtig lichaam strikt zich als een eilandje in zee uit. Is het verbilding? Is het angst? Zijn lengte schijnt met toe meer dan duizend vadem te bedragen. Wat is dat dan voor een walvisaardig dier, welk bestaande kuviees nog de bloemenbachs hebben kunnen vermoeden? Het is onbeweegelijk en schijnt te slapen. De zee schijnt het niet te kunnen optillen en de baren de golven langs zijn zijden. De waterzuil, die vijfhonderd voet hoog opgewopen wordt, valt weer met een oorverdovend geraas als regen neer. We houden als kankzinnige op die ontzachtelijke klomp aan die honderd walvissen ook slechts voor één dag niet zouden verzadigen. De schrik bevangt mij. Ik wil niet verder gaan. Ik zal als het nodig is de val van het zuil doorsnijden. Ik verzet mij tegen de professor, die mij geen antwoord geeft. Eensklapp staat Hans op en met de vinger het dreigende punt aanwijzende, zegt hij, Holme, een eiland, roept mijn oom. Een eiland, zeg ik, op mijn beurt de schouders ophalende, zeker antwoordde professor Schadrenbe van Lachen. Maar die waterzuil? Gijzer, zegt Hans. Zonder twijfel in Gijzer, antwoordt mijn oom, een gijzer gelijk aan die op IJsland. Ik wilde eerst niet toegeven dat ik mijn zo lomp vergist had, een eilandje aangezien te hebben voor een zeemonstig. Maar het wordt duidelijk dat het zo is en het moet eindelijk mijn dwaling erkennen. Het was slechts een gewoon verschijnsel. Daarmaaten wij naderen, worden de afmetingen de waterzuil grootstig. Het eiland stelt met een betriegelijke juistheid een walfisaardig dier voor, welks kop tien fanen boven de golven uitstekt. De gijzer, een woord dat woede betekend, verheft zich statig aan het uiteinden. Van tijd tot tijd hebben er doffe ontploffingen plaats en de verbazende waterstraal door hevige toren aangegrepen, schut zijn vederbos van dampen en stijgt hier tot de eerste wolkenlaag. Hij staat op zichzelf. Zwaveldampen, nog heette bronnen omringen hem en al de vulkanische kracht verenigd zich in hem. De stralen van het elektrisch licht vermenen zich met die verblindende waterzuil waarvan elke droppel geschakkeerd wordt met de prismatische kleuren. Aan de wogaan bevalt de professor. Maar we moeten zorgvuldig die waterhuis vermijden die het vlot in een ogenblik zou doen zinken. Aan de sturende brengt Hansons aan het uiteinde van het eilandje. Ik spring op de rots, mijn ogen voort mij gezwind, terwijl de jager op zijn post blijft als iemand die boven zo'n verwondering verheven is. De bodem bestaat uit graniet vermenk met kiezelachtige tuffsteen. Hij beeft onder onze voeten gelijk de wanden van een stoomketel waar tegenover verhitte stoombonst. Hij is brandend heet. We komen in het gezicht van een klein bekken in het midden van de verheft. Ik dompel een termometer in het kokende water die in hitte van 163 graden tekent. Dit water komt dus uit een vuurhaard. Dat is lijnrechtingsstrijd met de theorieën van professor Liedenbrock. Ik kan niet nalaten het op te merken. Wel nu antwoord hij, want bewijst dit tegen mijn leeg. Niets, zeg ik op een droge toon, zien er dat ik stoot op een ongeneselijke stijf hoofdigheid. We kennen dat wij tot nu toe buitengewoon begunsterd zijn en dat deze reis door een mij onbekende oorzaak voorbracht wordt onder bijzondere warmte toestanden. Maar het is dunt mij stellig zeker dat wij vroeger of later in die streken zullen komen waar de inwendige warmte de uiterste grenzen bereikt en alle graadverdelingen der termometers overtreft. We zullen wel zien. Zo spankt de professor die na het vulkaniseilandje na zijn neef vernoemd te hebben het zijn geeft om ons weer in te schepen. Ik blijf nog enige minuten de geizer beschouwen. Ik merk op dat de toevoel van zijn straal onregelmatig is dat hij somtijds in kracht vermindert dan weer nieuwe sterkte krijgt het genik toeschrijf aan het verschil in drukking van de dampen die in zijn vergaderbak opgehoopt zijn. Eindelijk vertrekken wij een varen om de zeer steile rotsen aan de zuidseide. Hans heeft van dit openthoud gebruik gemaakt om het vlot te herstellen. Bijvoor wij van landstaken doe ik enige waarnemingen om de afgelegde afstand te berekenen en teken ze aan in mijn journaal. We hebben 217 zeemeilen van Kooipenhaven af doorlopen en bevinden ons 620 uur gans van IJsland af onder Engeland. Het einde van half stuk 34. Half stuk 35 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne. Half stuk 35, naderend onweer, de rotsen van de oever, een orkaan, werking de elektriciteit, hevigheid van de orkaan, de elektrische kogel, altijd op zee. Vrijdag 21 augustus. De volgende dag is de prachtige geizer verdwenen. De wind is opgestoken en heeft ontsnel van het eilandje Akso afgedreven. Het geloei heeft langzamerhand opgehouden. Het weer zal, als ik het zo eens mag uitdrukken, binnenkort veranderen. De dampking wordt bezwangend met dampen die de elektriciteit meevoeren welke ontstaan is uit de verdamping van het zouten water. De wolken dalen merkbaar en nemen een gelijke olijfkleurige tint aan. De elektrische lichtstralen kunnen nauwelijks door die onderscheidende gordijn heenboren die neergelaten is voor het toneel wel op het treurspel der stormen zou gespeeld worden. Ik gevoel me bijzonder ernstig gestemd zoals op aarde ieder schepsel is bij de nadering enig omkering. De in het zuiden opgehoopte stapelwolken leveren een droevig gezicht op. Ze hebben dat onmedogende voorkomen dat ik dik was opgemerkt heb bij de nadering der stormen. De lucht is drukkend. De zee kalm. In de 40 gelijke de wolken op grote kartoenbalen in een schilderachtige wanoorde op 1 gestapelt. Allengs zwellen zij op en verliezen in aantal wat zij in omvang winnen. Ze zijn zo zwaar dat zij zich niet van de gezichteinde los kunnen maken. Maar op de adem der hoge luchtstromingen vermenken zij zich langzamerhand, worden donker en vertonen weldraa steg zijn laag van een geducht aanzien. Sometijd springt een kluwe van dampen nog enigszins van licht over dat grauwe tapijt en verdwijnt weldraa in de onderzichtige massa. Het is teller dat de dampkring verzaaligd is met elektriciteit. Ik ben er geheel door door trokken. Mijn haren richten zich overeind als in de nabijheid ener elektriseermachine. Me dukt dat mijn makkers, zoals mijn tans aanraakte, een geweldige schok zouden ondervinden. Desmorgenste 10 uur zijn de voortekenden van de storm nog beslissendig. Mijn zou zeggen dat de wind gaat liggen om beter adem te scheppen. De wolk gelijkt op een verbazende zak waarin de orkanen opgezameld worden. Ik wil geen geloof hechten aan de bedreigingen de zebels en toch kan ik niet naar laten te zeggen dat is slecht weer in aantocht. De professor antwoorden niet. Hij heeft een onuitstaanbaar humeur omdat hij de oceaan zich eindeloos voor zich ziet uitstrekken. Hij haalt op mijn woorden de schouders op. We krijgen storm, zeg ik, de hand naar de gezichteinde uitstekende. Die wolken dalen op de zee neer als om haar te verpletteren. Algemeen is stilte. De wind zwijgt. De natuur ziet er uit als een dode en ademt niet meer. Het slappenzijd valt in grote plooien tegen de mast waarop ik reeds een klein centelme spuur zie schitteren. Het vlot ligt onbewegenlijk in een dikke zee zonder golfslag. Maar als we toch niet voorderen, naartoe moeten we dan dat zuid behouden dat ons bij de eerste schok van de storm in het verdref kan storten. We moesten het zuidstrijken, zeg ik, en onze mastkappen, dat zou voorzichtig zijn. Nee, voor de duivel, riep mijn oom, hondendmeld nee, laat de wind ons aangrijpen, de storm was meevoeren, maar laat ik toch eindelijk de rotsen van de oever zien al moest ons flotter in duizend stukken op verbrijzeld worden. Die woorden zijn nog niet gesproken of de gezichtseinden veranderd in het zuideeensklaps van aanzien. De opeen gehoopt dampen lossen zich op in water en de lucht die met kracht toesnelt om de ledige plaatsen door de verdichting ontstaan te vullen, wordt in orkaan. Hij komt uit de verste hoek van het hol. De duisterdist neemt toe. Nou, dus kan ik enige onvolledige aantekeningen maken. Het vlot wordt opgelicht en geslingerd. Mijn oom wordt van zijn zijde afgewopen. Ik sleep me naar hem toe. Hij heeft zich stevig vast geklemd aan een kabeltouw en schijnt met genoegen dat schouwspel daar losgelaten elementen te aanschouwen. Hans beweegt zich niet. Zijn lange haren door de orkaan opgewijt en op zijn onbewegelijke gelaad neervallende geven hem een vreemd voorkomen, want in uiteinden zijn bedekt met lichtgevende elektrische straalbindels. Zijn schrik inboezement aangezicht is dat van een voorwereldelijke mens. De tijdgenoot ter ichthiozorien en megateriums. Toch houdt de mast zich goed. Het zijde wordt gespannen als een blaas die op het punt is van te besten. Het vlot drijft voort met een drift die ik niet schatten kan, maar toch minder snel dan de waterdoppels die hieronder verplaatst worden en zuiveren, rechte lijnen beschrijven. Het zeil, het zeil zeg ik, een tekengevende om het te strijken. Nee, antwoord mijn oom. Nee, zegt Hans, zacht is het hoofd schuddende. Intussen vormt de regen een bruisende waterval voor de gezichtseindig waarop wij als sinneloze aan houden. Maar vooreen ons bereik schurt de wolkensluig. De zee begint te koken en de elektriciteit voortgebracht door een sterk schijkundige werking die in de bovenste lage plaats heeft, komt in het spel. Schitterende bliksemstralen vermenken zich met de donderslagen. Talloze weer ligt de kruisenlokander te midden van de losbastingen. De dampenmassen wordt witgroeiend. De hagerstenen die het metaal onze gereedschappen en wapenen treffen worden lichtgevend. De hoge golven schijnen zoveel een vuursmuur de heuvelen te zijn waaronder een invender vuur blaakt en waarvan iedere top een veerbos van vlammen draagt. Mijn ogen zijn verblind door de sterkte van het licht. Mijn oren verdoofd door het geraas van de donder. Ik moet mij aan de mast vasthouden die buigt als een riet onder het geweld van de orkaan. Hier worden mijn aantekeningen zeer overledig. Ik heb nog steeds enige vluchtigen om zo te zeggen werktuigelijk gedaan en de waarnemingen terug gevonden. Maar door haar kortheid zelfs dragen zij de stempel van de ontroering die mij beheersten en beter dan mijn geheugen geven zij mij een besef van onze toestand. Zondag 23 augustus daar zijn wij wanneer zijn wij met een onmeetbare snelheid gevoerd. De nacht is vreselijk geweest. De storm bedaard niet. We leven te midden van geraas en onophouderlijke losbastingen. Het bloed komt uit onze oren. We gaan de oort wisselen. Het weerlicht is niet van de hemel. Ik zie terugkeren de zichtzaklijnen die naar een snelle vaart weer van beneden naar boven gaan. En het gaat niet gewelftreffen. Als het is instorten andere blikselstralen verdelen zich of nemen de vorm van vuurbollen aan die als bommen springen. Het algemene geraas schijnt er niet door te vermeerderen. Het heeft de grens van sterkte die het menselijk oort kan waarnemen over scheden en als alle buskruidmagazijnen in de wereld tegelijk spongen zouden we er niets van kunnen horen. Er heeft een gestaande uitvloeien van licht aan de oppervlakte de wolkenplaats. De elektrische stof maakt zich onophouderlijk uit haar deeltjeslos. Onttulbare watersuilen verheffen zich in de damkring en vallen schuimende neer. Waar gaan we heen? Mijn oom ligt zolang hij is op het uiteinde van het vlot. De warmte neemt toe. Hij wist. Het cijfer is uitgewist. Maandag 24 augustus. Zal het haar nooit ophouden? Waarom zou de toestand van deze zo dichte damkring eens gewijzigd zijn niet bestendigd zijn? Wij zijn uitgeput van vermoeienis. Hans blijft dezelfde. Het vlot drijft onveranderlijk naar het Zuid-Oosten. Wij zijn reed meer dan 200 uur gaans van het eilandje aksel verwijderd. Mijn oom is dichter bij mij gekomen. Hij heeft enige woorden uit. Ik geloof van de oorkaan. Wij moeten al de voorwerpen de lading stevig vastmaken. Wij zorren ons ook vast. De golven slaan over ons hoofd. Drie dagen lang is het onmogelijk een woord met elkaar te spreken. Wij openen de mond, bewegen onze lippen, maar kunnen geen verstaanbaar geluid voortbrengen. Zelfs al brengen wij de mond het enige woordig uit. Ik geloof dat hij gezegd heeft. We zijn verloren, maar ik ben er niet zeker van. Ik kom op de inval om deze woorden te schrijven. Laten wij het zijt strijken. Hij geeft mij een teken van toestemming. Hij heeft nog de tijd niet gehad om zijn hoofd op te lichten of een vuurige schijf verschijnt op de rand van het vlot. De mast en de zijt worden tegelijk weggeslagen en ik heb ze tot in verbazende hoogtes in Slingeren gelijk aan de pterodactylus een volkachtige vogel uit de allereerste tijden. We zijn verstijfd van schrik. De half witte, half blauwe bol, zo groot als een bom van 10 duim rond langzaam voort en draait met een verbazende snelheid rond onder de stoot van de orkaan. Hij komt hier, daar, stijgt op enig balken van het vlot, springt over de zak met levensmiddelen, daalt weer, springt op, gaat strijken links langs de kruidkist. We zullen in de lucht springen. Nee, de verblinnende schijf verwijdert zich. Zijn na de hand die haar rustig aanziet. Mijn oom die neerkneelt om haar te ontwijken. Mij die verbleek en ril onder de glans van het licht en de warmte. Ze draait rond bij mijn voet, die ik kracht terug te trekken. Het mag me niet gelukken. De lucht van Salpeter ik gas vervult de damkring. Ze drinkt in de keel. De longen. Wij stikken. Waarom kan ik mijn voet niet terugtrekken? Is hij misschien aan het vlot vastreklonken? Ach! De val van de elektrische kogel heeft al het ijzer aan boord magnetisch gemaakt. De werktuigen, de gereedschappen, de wapenden raken in beweging en rammen er met een schel geluid tegen een okandig. De speikers bij mijn schoenen houden stevig vast aan een ijzeren plaat, die in het hout zit. Ik kan mijn voet niet terugtrekken. Door een geweldige krachtinspanning ruik ik hem eindelijk los op het ogenblik dat de ballen in zijn ronddrij in de beweging grijpen en mezelf een meeslepen zou. Indien? Oh! Welk een fel ligt. De bos springt. We zijn met fonken vuur bedekt. Vervolgens wordt alles uitgedoogd. Ik heb even de tijd gehad om te zien dat mijn oom op het vlot ligt uitgestrekt dat Hans nog altijd aan het roer staat. Vuur speelt onder de invloed de elektriciteit die hem doordringt. Wij gaan weer heen. Dinsdag 25 augustus. Ik kom bij uit een langdurige bezwijming. De bliksemstralen worden ontketend gelijk in broedselslangen die in de dampkring geslingerd worden. Zijn we nog altijd op zee? Ja, en we worden met een onberekenbare snelheid meegevoegd. We zijn onder Engeland, het kanaal, Frankrijk onder heel Europa misschien doorgegaan. Een nieuw garaas doet zich horen. Het is zeker de zee die op de rotsen breekt. Maar dan? Het einde van hoofdstuk 35 hoofdstuk 36 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne hoofdstuk 36 vreugde van de professor toebereidselen voor de terugreis werktaugende geret de professor denkt aan zijn collega's op welke hoogte. Hier eindigt wat ik het reisjournaal heb genoemd dat ik gelukkig uit de schipreuk heb geret. Ik vat de draad van mijn verhaal weer op. Ik kan niet zeggen wat er voor wil toen het vlot stiet tegen de clippen der kust. Ik voelde dat ik in de golven stortte en dat ik aan de dood ontkwam dat mijn lichaam niet verbrijs opweeg tegen de scherpe rotsen had ik alleen te danken aan de gespirende arm van Hans die mij uit de afgrond redde. De moedige ijstlander bracht mij buiten het bereik der golven op brandend heet sand waar ik naast mijn oom lag. Daarna keerde hij naar die rotsen terug waar tegen de woedige golven beukten om enige overblijfselen uit de schipreuk te redden. Ik kon niet spreken. Ik was afgemat door aandoeningen en vermoeienis. Ik had ruim een uur nodig om wat te herstellen. Intussen viel er bij voortduring een zware stortregen met die hevigheid die het einde de stormen aankondigt. Enige op eengestapelde rotsblokken boden ons een schuilplaats aan de stroom tegen de plasregens. Hans bereidde spijzen die ik niet kon aanraken en wij alle vielen door drie slaaploze lachten uitgeput in een onrustige slaap. De volgende dag was het prachtig weer. Elk spoor van de storm was verdwenen. De opgeruimde woorden van de professor begoedte mij bij mijn ontwaken. Hij was vreselijk vrolijk. Hoe is het, m'n jonger, Ripij? Heb je goed geslapen? Zou mij niet gezegd hebben in de Koningstraat waren dat ik bedaard beneden kwam om te ontbijten en dat mijn huurlijk met de arme grooi ben diezelfde dag voor trokken zou worden? Helaas. Als de storm het flot met een weinig Oostenlijk had geslagen dan zouden wij onder Duitsland onder mijn gediefde stad, Hamburg onder die straat waarin alles woonde wat ik het liefste op aarde had doorgegaan zijn. Nu scheiden mij er nauwelijks 40 uur gans van. Maar een 40 uur langer loodlijn van gaan niet. Het geen inderdaad van meer dan 1000 uur gans neerkwam. Al die smachtelijke overdenkingen door kruisde snel mijn hoofd voorde ik de vraag van mijn oom beantwoorden. Hoe is het, herhaalde hij? Wil ik in het zeggen of je goed geslapen hebt? Zeer goed, antwoordde ik. Ik ben nog wel zeer afgemat, maar dat zou wel terecht komen. Wel zeker. Het is slechts vermoeidheid anders niet. Maar met u, dat jij deze morgen bijzonder vrolijk zeid oom. Ik ben in de wolken, m'n jongen. We zijn er! Aan het einde van onze tocht? Nee, maar aan het einde van die zee die niet scheen te eindigen. We zullen nu weer over land gaan en inderdaad in de ingewande de aarde afdalen. Om veroorloofd bij één vraag met genoeg actie en de terugreis. De terugreis. Denkt geen reeds aan de terugreis, terwijl we nog niet eens aangekomen zijn. Nee, ik wilde alleen vragen wie zullen bewerkstelligen. Op de eenvoudigste manier van de wereld. Als we eerst maar in het middelpunt van de bol gekomen zijn, zullen we of een nieuwe weg vinden om weer aan de oppervlakte te komen of we zullen heel bedaard langs dezelfde weg terugkeren. Ik vertrouw dat hij zich niet achter ontsluit is al. Daar moet het flot weer in oorde gebracht worden. Dat spreekt vanzelf. Maar zijn er genoeg levensmiddelen over om al die grote plannen te volbrengen? Ja, zeker. Hans is een knapper kerel. En zeker dat hij het grootste gedeelte van de lading geret heeft. We zullen het echter eens gaan onderzoeken. Wij verlieten deze grot die voor alle winden open lag. Ik koestelde een hoop die tegelijk een vrees was. Het was, dacht mij, onmogelijk dat de verschrikkelijke stranding van het flot niet alles vernietigd zou hebben wat er op was. Ik bedroog mij. Op de overkomende zag ik Hans onder een menigte, ordelijk gerangschikte voorwerp bestaan. Mijn oom drukte hem de hand in een herkentelijkheid. Die man wins boven menselijke zelfopoffering bijna zonder voorbeeld was, had gewerkt terwijl wij sliepen en met levensgevaar de kostbare voorwerpen geret. Wel hadden wij vrij gevoelig een verliezen geleden. Onze wabens onder andere. Maar we konden ze missen. De voorraadkruid was onbeschadigd gebleven nadat het gedurende de storm bijna in de lucht was gesprongen. Wel nu, riep de professor. Als de geweren ons ontbreken zijn we vrij van jagen. Goed. Met de werktuigen. Hier is de luchttichtheidsmeter het niddigste van alle en waarvoor ik de andere garene missen wil. Met dit werktuig kan ik de diepte berekenen en weten wanneer wij het middelpunt bereikt hebben. Zonder hetzelfde zouden wij gevaar lopen en voorbij te gaan en bij de tegenvoeters uit te komen. Die scherz was vreed. Maar het kompas, vraagde ik. Hier ligt het op deze rots uit de werktuorden. Even als de termometers en de tijdmeters die jager is een onwaardeerbare man. Ik moest er kennen dat er op het punt van de werktuigen niets ontbrak. Wat de gereedschappen betreft zag ik op het zand ladders, touwen, breekijzers, houwelen enzovoort verstrooit liggen. Toch moest de zaak van de levensmiddelen nog opgehelden worden. En de voorraad zei ik dat de kisten die hem bevatten lagen in een lijn op het strand in een ongeschonden staat. De zee had ze grotendeels gespaard en aan beschuit. Gezoute vlees, je never en gedroogde vis konden we nog op vier maanden levensmiddelen rekenen. Vier maanden, riep de professor, dan hebben we tijd om te gaan en terug te komen en van het overschot welk een grote maaltijd aanrichten voor al mijn collega's op het Johanéum. En toch wekte die man nog altijd mijn verwondering op. Nu, zei hij, zullen we onze watervoorraad vernieuwen, met de regen die het onweer in al die bekens van greniet heeft gestocht. Bij gevolg, hoeven we het niet te vrezen dat we dorst zouden leiden. Wat het vlot aan gaat, zal ik Hans aan bevelen om het zo goed mogelijk te herstellen hoewel wij er, denk ik, geen gebraak meer van zullen maken. Hoezo, riep ik? Dat is zomaar een gedachte van mij mijn jongen. Ik geloof niet dat we uit zullen gaan waar wij ingekomen zijn. Ik zag de professor met een zeker wantrouwen aan. Ik vraagde mijzelf of hij soms gek was geworden. En toch, hij kan het zo niet zeggen. Laten we gaan ontbijten, hernam hij. Ik volgde hem op een hoogte, nadat hij zijn bevelen aan de jagen had gegeven. Daar hielden wij, met gedroogd vlees, beskout en thee, een heerlijk maal, één der beste, ik herken het die ik in mijn leven had bijgewoond. De behoefte. De vrije lucht. De kampte na de ontsteltenis. Alles werkte mee om mijn eetlust op te wekken. Onder het ontbijt legde ik mijn oom de vraag voor waar wij op dit oogblik waren. Dat is, denk mij, moeilijk te berekenen. Het nauwkeurig te doen ja, antwoorden hij, het is zelfs onmogelijk omdat ik gedurende die 3daagse storm geen aantekeningen heb kunnen houden van de snelheid en richting van het vlot. Maar we kunnen het toch wel bij gissing de laatste waarnemming is gedaan op het eilandje van de Gijzig. Op het eilandje Akzo, mijn jongen, acht die eer niet gering van uw naam geschonken te hebben aan het eerste eilandje dat in het middelpunt de aardmassa is ontdekt. Het zij zo, op het eilandje Akzo hadden wij omtrend 270 cm afgelegd en bevonden we ons meer dan 600 uurig gaans van IJsland af. Goed, dan zullen we van dat punt uitgaan en vier dagen storm rekenen, gedurende welke onze snelheid niet minder dan 80 uur per dag heeft kunnen bedragen. Dat geloof ik ook, dan zouden er nog 300 uur gaans bijkomen. Ja, en de Liedemokse zou ten naast erbij 600 uur gaans van de ene oever tot de andere meter. Weet je wel, Akzo, dat zij dan in grote met de Middellandse zee kan wetteiveren? Ja, vooral als maar alleen in de brede overgestoken zijn. Dat is zeer licht mogelijk. En het eilest is, vroegte ik erbij, dat als onze berekening juist is, wij nu de Middellandse zee boven ons hoofd hebben. Is het waar? Ja, we zijn immers 900 uur gaans van Rijkjevik af. Dat is een aardig eind, me jongen, maar dat we juist onder de Middellandse zee en niet onder Turkije of de Atlantische Oceaan zijn, kan alleen plaats hebben in geval onze richting niet veranderd is. Nee, de winst geen in dezelfde hoek te blijven, ik denk dus dat deze oever ten zuidooster van verzicht. We kunnen ons er licht van verzekeren door het Kompas te raadplegen, we zullen eens op het Kompas zien. De professor begaf zich naar de rots, waarop Hans de weektuigen had neergelegd. Hij was vrolijk, opgeruimd, vreef zich in de handen, nam allerlei houdingen aan als waren hij nog in jongeling. Ik volgde hem, nieuwsgierig om te weten of ik mij in mijn berekeningen ook bedroog. Bij de rots gekomen na mijn oom die naar enige slingeringen een vaste stand aannam onder de invloed der magneetkracht. Mijn oom beschouwdaag, reef zich toen de ogen uit en zag nog eens. Eindelijk wend hij zich geheel ontsteld tot mij. Wat is er graande, vraagde ik. Hij wenkte mij om het werkdaag te onderzoeken. Een kreeg van verbazing ontsnapt me. De punt aan Naald wees naar het Noorden, waar wij het zuiden zochten. Hij heeft de oom uitgebreid in plaats van de volle zee aan te wijzen. Ik schudde het kompas. Ik onderzocht het. Het was vol maakt in orde. In welke stand men de Naald ook bracht zijn hem hardnekkig weer die onverwachte richting aan. Er viel dus niet meer aan te twijfelen. Gedurende de storm was de wind omgelopen zonder dat wij het bemerkte en had het flot teruggedreven naar de oevers die mijn oom meende achter zich te de oon. Houdt stuk 37 van naar het middelpunt der aarde. Deze Librivox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leeuw Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne, hoofdstuk 37 Verloorn reis, landverkenning, verbastering der schildpad, de beeneren vlakte. Het zal mij onmogelijk zijn de opeenvolgende gevoelens te schetsen die professor Liedebrok bezielden. zijn ontsteltenis, zijn ongeloof, zijn toren, nooit zag ik iemand eerst zo verlegen, daarna zo verbitterd. De vermoeienissen van de overtocht, de doorgestaanen gevaren, alles moest dus weer opnieuw beginnen. We waren achteruit in plaats van vooruit gegaan. Maar mijn oom was wel draaist zichzelf weer meestig. Oh, het noodlot speelt bij zulke pachter gp uit. De elementen spannen tegen mij samen. De lucht, het vuur en het water verenigen hun pogingen om zich tegen mijn reis te verzetten. Wel nu. Mijn zal zien wat mijn wil vermag. Ik zal het niet opgeven. Ik zal geen streep achteruit gaan en we zullen zien wie het winnen zal. De mens of de natuur. Op de rotstaande, verbitterd, dreigend, scheen Otto Lidenbrock gelijk de woeste Ajax de grote uit te dagen. Maar ik oordeelde het doodig om tussen beide te komen en die zinneloze drift te betomen. Hoor mij aan, zei ik hem op een vaste toon. Er is hier beneden een grens voor iedere eerzucht. Wij moeten tegen het onmogelijke niet kampen. We zijn slecht uitgerust voor een zeereis. Wij vol het urgaans kan mij niet afleggen op een slecht samenraamsel van balken met een dekend tofseil. Een stok tot mast en dan nog tegen de ontketende winden. We kunnen niet sturen. We zijn de speelbalder stormen en we zouden als dwaarze handelen zowijd ten tweede malen die onmogelijke overtocht beproefden. Tien minuten lang kon ik zonder in de reden gevallen te worden die onwederlegbare redenen opzommen. Maar dat kwam alleen door de onoplettendheid van de professor die ging woord van mijn bewijsvoering verstoond. Naar het flot riep hij. Hij antwoorde verder niets. De vergeefs smeekte ik. Werd ik driftig. Ik studeet hoofd tegen de wil die vaste was, dan ga niet. Hans was juist gereed met de herstelling van het flot. Men zou gezegd hebben dat dit zondeling wezen de plannen mens ooms riet. Met enige stukken Satu Brandoog had hij het vaartag weer in orde gebracht. Een zeil verrieverde zich op en de wind speelde in zijn plooien. De professor zei enige woorden tot de gids en ter stond bracht deze de bagage weer aan boord en maakte alles voor het vertrek gereed. De damkring was tamelijk zuiver en de noordwesten wind hield aan. Wat kon ik doen? Mij alleen tegen twee verzetten? Onmogelijk. Als Hans nog maar mijn zijde gekozen had, maar nee, het scheen dat de ijstlanders een eigen wil ter zijde gesteld en de gelofte van zelfverlogening afgelegd had. Ik kon niets verkrijgen van een dinaar die zo blindelings aan zijn heer overgegeven was. Ik boest vooruit. Ik wilde dus op het flot bij gewone plaats in nemen toen mijn oom mij met de hand tegenhield. We zullen eerst mooi gevertrekken, zei hij. Ik baakte een gebaren als iemand die zich aan de alles onderwerpt. Ik moet niets verzuiben, hernam hij, en nu het noodloopt mij op dit gedeelte der kust heeft geworpen zal ik het niet verlaten voordat ik het verkend heb. Men zal deze opmerking begrijpen als men bedenkt dat wij wel op de noordelijke oever waren teruggekomen, maar niet op ons vroeger uitgangspunt. Groebenhaven moest westerlijker liggen. Niets was derhalve natuurlijker dan zorgvuldig de omtrek deze nieuwe landingsplaats te onderzoeken. Laten we op ontdekking uitgaan. En Hans aan zijn werk laten de vertrokken wij. De ruimte tussen het zee strand en de voeten der lage voorgebergden was zeer groot. We hadden een half uur te lopen voor wij de rotsbuur bereikten. Wij vertrapten onthulbare schelpen van allerlei gedaante en grote waarin de dieren der allererste tijden leefden. Ik bemerkte ook verbazende schalen wie een middelijn dik was groter was dan vijftien voets. Ze hadden toegehoord aan die reuzachtige eglip door Dons van het Pliocenische Tijdvak waarvan de hedendaagse schildpad slecht een onbeduidende vertegenwoordigster is. Bovendien was de grond bezijd met een menigste steenachtige overblijfselen, een soort van strandkijtjes door de golven afgerond en een opeenvolig in de rijen gerang schikt. Ik kwam dus tot de opmerking dat de zee voorheen die ruimte had bedekt. Op de verstrooi de rotsen die nu buiten in haar bereik waren, hadden de golven duidelijke sporen van haar overgang achtergelaten. Dit kan enigszins het bestaan van die oceaan 40 uur graans onder de oppervlakte van de aardbol verklaren. Bij meis insins moest die watermassa al langs wegsinken in de ingewandende aarde en was het duidelijk dat zij voortkwam uit het water van de oceaan die zich in werbaande door een of andere scheur. Evenwel moest ik aannemen dat die scheurtans verstoppt was want dit gehele bhol of die onmetelijke vergaarbak zou anders in korte tijd voorgelopen zijn. Misschien ook was dit water, tegen het onderaardse vuur moeten de strijden gedeeltelijk verdampt. Daaruit kon ik dan ook de wolken verklaren die boven ons zweefden en de vrijwoording van die elektriciteit die stormend deed ontstaan in het midden der aarde. Deze theorie van de natuurverschijnselen die wij bijgewoond hadden scheen mij voldoende toe, want hoe grote natuurwonderen ook zijn mogen, toch kunnen zij altijd uit natuurkundige redenen verklaard worden. We liepen dus over een soort van aangespoelde grond door het water gevormd, gelijk al de gronden van dat tijdbeek die zo kwistig over de oppervlakte van de aardboven sprijt zijn. De professor onderzocht opletend iedere kleine ruimte in de rotsen. Bestond er ergens een opening, dan was het van belang voor hem om er de diepte van te peilen. Een mijlver hadden wij het langs de oevers der Liedenbrokzee gehouden toen het voorkomen van de grondplotseling veranderde. Het scheen alsof alles omgewoeld was door een hevige reizing der beneden lagen. Op verschillende plaatsen toon de hoogte en diepte een geweldige verplaatsing van de bodem aan. Met moeite klauterden wij over deze verwarde massa granietstukken, kijsteden, kwartblokken en aangespoelde gronden. Toen zich een laag, meer dan een laag, een gehele vlakte voor beeneren aan onze blikken vertonen. Men zou gezegd hebben dat het een onmetelijk kerkhof was waar het gebeenten de geslachten van twintige eeuwen nederlag. In de verte vertonen zich hoge stapels van degelijke overblijfselen zich uitstrekken de zover het oog rijkte en die zich in de nevel verloren. Daar, op drie vierkantemijnen misschien, lag de gehele geschiedenis van alle dierlijk leven op één gestapelt. Een geschiedenis slechts met flauwe trekken beschreven in de nieuwe aardlagen ter bewoonde wereld. Een ongeduldige nieuwsgierigheid overmeesterde ons. Met een dofgeluid kraakte onder onze voeten de overblijfselen die overhistorische gedierden, welke in de musea de grote steden als kostbare voorwerpen, worden ten toon gesteld. Duizend cuviers zouden niet toereikend geweest zijn om die verbazende beenderen hopen tot volledige geraamten bijeen te voegen. Ik stond verbaasd. Mijn oom had zijn lange armen opgeheven naar het dikke gewelf dat boven onze hoofden was uitgespannen. Zijn gehele voorkomen kenteekende een onbegrenste verbazing. Zijn gapende mond, zijn achter de brilleglazen schitterende ogen, zijn hoofd dan op en neer, rechts en links, heen en weer getrokken werd. Hij stond voor een onschatbaar verzameling leptoterien, miricoterien, lovo dions, anoploterien, megaterien, mastodonten, protopiteken, pterodactilen. In een woord van allerlei voorwereldlijke monsterdieren, hier als voor zijn vermaak opeen gestapelt. Mijn stellen zich een opgewonde boekenliefhebber voor, plotseling verplaatst in de beroemde boekkerij van Alexandrieë, door een wonder uit haar as herrezen na de oomar verbrand te zijn. In zulke stemming stond daar mijn oom, professor Liedenbrock. Maar van een geel andere aard werd zijn gewaarwoording toen hij, over de beenderen stappende, een schedel opnam en met een trillende stem uitgrip, aksel, aksel, een mensenhoofd. En mensenhoofd oom antwoorden ik met geen mindere verbazing. Ja, neef, ach, Melny Edward, ach, de kwaterfage, waarom zijt geen niet hier, waar ik ben, ik, Otto Liedenbrock. Het einde van hoofdstuk 37. Hofstuk 38 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne, hoofdstuk 38, voorwereldlijke overblijfselen, een menselijk lichaam, de russ van Palermo, onderzoek van een lijk, een onmetelijk knekelhaas. Om het aardroepen van de naamendier twee Franse geleerden door mijn oom wel te begrijpen, moet men weten dat een allerbelangrijkst verschensel op het gebied der voorwereldlijke overblijfselen enige tijd voor ons vertrek had plaatsgegrepen. De arts de maart 1863 vonden W. Lieden onder bestuur van Boucher de Perth in de steengroeven de Boulain-Quillon bij Aweville, in het Franse departement La Somme arbeidende, en mensen de kaakbeen op een diepte van 14 voet beneden de begane gronds. Het was het eerste voorwerp van die aard dat tevoorschijn kwam. In de daarbijheid lag het bijlen van bewerkte vuursteen door de tijd met een verweerd huidje bedekt. Veel gerucht ging van deze ontdekking uit, niet alleen in Frankrijk, maar ook in Engeland en Duitsland. Onder scheidende leden van het Franse instituut, waaronder de heer en Milne-Edwards en Katrefage, lieten zich aan de zaak gelegen liggen. Ze bewezen de onbetwistbare echtheid van het voorwerp en betonen zich krachtige verdedigers in het geding ter zaken van het kaakbeen, gelijk de Engelsen zich uitrukken. Bij de geologen van het Verenigd Koninkrijk, die het feit als zeker beschouwden, zoals Valkener, Bush, Carpenter enzovoort, voegden zich duitse geleerden en daaronder als de ijverigste, de opgewonnendste, mijn oom Liedenbrock. De echtheid van het menselijk overblijf zo uit het quaternere tijdpeek schende dus onwederlegbaar bewezen. Die echtheid had niet min in ijverig tegenstander in Elia de Bommel. Deze hooggeschatten geleerden bewaerden dat de grond van Boulain Cuinol niet diluviaans maar uit latere tijden was, en even min als QVE wilde hij iets weten van de bewering dat het mensdom gelijk tijdig met de dieren uit het quaternere tijdpeek zou bestaan hebben. Mijn oom Liedenbrock had in overeenstemming met de grootste meerderheid de geologen staande gehouden, getwist en geridineerd, terwijl de Bommel met zijn mening genoegzaam alleen was blijven staan. We kennen deze zaken in al haar bijzonderheden, maar wisten niet dat het onderwerp na ons vertrek opnieuw te sprake was gekomen. Andere dergelijke kaakbeenderen, schoon dan afkomstig van andere stammen en dus van afwijkende vormen, waren in sommige grotten van Frankrijk, Zwitserland en België gevonden, menevens Wapenun, huisraad, gereedschappen, beenderen van kinderen, jonge mensen, volwassenen, grijzaarts. Het bevestelde zich met elke dag meer dat de mens inderdaad in het quaternere tijdpeek geleefd heeft. En dit was nog niet alles. Nieuwe opgraven uit het terciërpilosenisch tijdpeek hadden voorwerpen doen ontdekken uit welke de stoutste geleerde en nog veel hoger opklimmende oudheid aan het mensdom hadden toegekend. Deze overblijfselen waren wel geen beenderen van mensen, maar toch voortbrengselen zijn er kunstvleid, namelijk scheen- en dijbeneren van uitgestofend dieren besneden met regelmatige figuren, die het kenmerk van mens in hand drogen. Daardoor klom het bestaan van de mens plotseling de ladder ene lange reeks van eerwen op. Er leefde reeds vroeger dan de mastodont. Hij was een tijdgenoot van die voorwereldlijke olifanten welke ben Elifas Myredionalis noemt. Hij was reeds voor honderdduizend jaren een bewoner deze aarde. Immers op die autodom begroten de meest vermaarde geleerden de Pliocenische Formatie. Op dat standpunt stond destijds de wetenschap de voorwereldelijke dieren. Het geen wij hiervan wisten was genoeg om ons aandacht op die beenderen hopen in de Linenbrocksee te spannen. Mijn kanser dus voorstellen hoe opgetogen mijn oom was, vooral toen hij, twintig schreden verder, zich in de onmiddellijke naarbijheid van een menselijk overblijfsel uit het quaternere tijdperk bevolkt. Het was een menselijk lichaam, duidelijk als zodanig herkenbaar, had een bijzondere gesteldheid van de grond, gelijk aan die van het kerkhof van Semichau de Bordeaux, dat lichaam zoveel eeuwen bewaard. Ik weet het niet, maar dat lijk, met zijn perkamentachtige huid en nog weken ledematen, op het oog althans, met zijn gaaf gebied, met zijn overvloedige hoofdhaar, met zijn verbazend uitgegroeidig nagels, aan vingers en tenen, dat lijk vertonen en wezen, zoals het geleefd had. Ik stond als tom tegenover deze verschijning uit lang vervlogen eeuwen. Mijn oom, anders zo woordelijk van aard, sprak insgelijks geen woord. We hadden het voorwerp opgenomen en overeind gezet, het schen ons met zijn holle oogkassen aan te staren. Na enige ogenblikken zwijgend ging de oom op in de professor. Otto Liedembrock vergrad in zijn opgewondenheid en omstandigheden van onze tocht, de plaats waar wij waren, de onmetelijke spelonk in welke wij stonden. Zonder twijfel stond hij met zijn gedachte in het college, bezig zijn leerlingen te onderwijzen. Immers hij nam een geleerde toon aan en richtte tot het denkbeelde gehoor op deze wijze het woord. Mijne heren, ik heb de eru een mens uit een quaternere tijdperk voor te stellen. Grote geleerden hebben zijn bestaan ontkend. Anderen, niet minder groot, het verzekerd. Deze ongelovige toonmassen, de wetenschap, zouden, indien ze hier waren, hem met de vinger kunnen aanraken en wel genoodzaakt zijn hun dwaling te herroepen. Ik weet zeer wel dat de wetenschap op haar hoeder moet zijn tegen over zulke ontdekkingen. Het is mij niet onbekend wat er van de voorwereldelijke mens geworden is onder de handen van hun barren en andere soortgelijke kwaksovers. Ik ken de geschiedenis van de knieschij van Ajax, van het zogenaamde lijk van Orestes, dat door de Spartanen zou teruggevonden zijn. En van dat van Asterius, tien ellenbogen lang, waarvan Pausania spreekt. Gelezen heb ik de berichten aangaan dat het in de 14e eeuw gevonden geruimte van Trapani, waarin men polyphemus heeft menen te vinden. Bekend is mij de geschiedenis van een reus die in de 16e eeuw in de ontdek van Palermo is opgegraven. Evengoed als ik weet jij, mijn heren, hoe de beneren, te loedsterren in 1577 gevonden, door de vermijde genesier Felix Plater, verklaard zijn voor gedeelten van een reus van 19 voet lengte. Gelezen, ik mag wel zeggen verslonden, heb ik de verhandelingen van Cassanion, benevens alde geschiften en tegenschiften ter gelegenheid van het geraamte de 11e januari 1613 op het landgoed van de heer de Lango bij het kasteel van Chamol in Dauphiné opgegraven, dat na meweerd en met twist werd dat van Teutoboggers, koning van Simren, zou geweest zijn. Had ik in de vorige eeuw geleefd, ik zou met P. Campet geplukhaard hebben over het bestaan van de voorwereldelijke mens van Schoetser. Ik heb het geschift in handen gehad, getiteld Gigan. Hier bleek het natuurlijke gebrek van mijn alm, die in het openbaar geen moeilijke woorden kon uitspreken. Het geschift getiteld Gigan, hij kon het niet verder brengen. Giganteo, onmogelijk, het moeilijke woord wilde er niet uit. Wat zouden hem op het college hebben uitgelachen? Eindelijk vond hij tussen een paar vloeken in, uit de keel, gigantostiologie. Op vluggetoon ging hij voort. Ja, meneer Hiren, ik weet er alles van. Ik weet ook dat Kuvier en Bloemenbach die benen hebben gehouden voor overblijfselen van mammoes en andere dieren van het quaternere tijdperk. Maar hier zou elke twijfeling een belediging der wetenschap zijn. Zie daar het lijk, jij kunt het zien, jij kunt het aanraken. Het is geen geraamte, het is een volledig lichaam. Uit sluiten bewaard als bijdrage tot de natuurkunnige geschiedenis van de mens. Ik had geen lust om die bewering tegen te spreken. Indien ik het in oplossing van zwaarvolzuur kon leggen, ging mijn oom voort, zou ik er alle aardachtige aanhangselen en schulpen afweken. Maar ik heb hier geen zwaarvolzuur. Intussen het zij zo, als het wil, het lijk zou ons zijn eigen geschiedenis verhalen. De professor nam het lijk en ging er mee om als de handigste vertoner van zeldzaamheden. Geziet, hernam hij, het haalt geen zes voetlengte en we zijn dus ver van de voorgewende reuzen. Van het ras betreft, waardoor het behoort, dit is buiten alle twijfel het kalkaasische, het blanke, het onze. De schedel is regelmatig eivormig, zonder vooruitstekende oogbeenderen of verlengende kaakbeenderen. Het vertoont geen spoor van prognatismus, dat de gelaadshoek wijzigt. Metiehoek, hij is bijna 90 graden. Maar ik zal nog verder gaan op de weg tegen volgtrekkingen en dus zeggen dat dit voorwerk behoort tot het ras van Jafet, de Indo-Germanse stam, van Indië tot aan de westelijke streken van Europa verspreidt. Lacht niet, mijn heren. Niemand vertrok een mond tot lachen, maar de professor was gewoon ongelovige lachjes te zien verschijnen op het gelaad zijn er toehooiders, de midden van het uitkramen zijn er geleerdheid. Voor zeker begon hij met nieuwe krachtweer. We hebben daar een voorwereldlijke mens, tijdgenoot van de Mastodonten. Wie gebeend daar in de omtrek verspreid liggen. Maar u zegt hoe hij daar gekomen is, hoe de lachen in welke hij is begraven geweest tot deze geweldige holte in de ingewandede aarde zijn geschookt, dat is iets waar ik mij niet aan wagen zal. Ongetwijfeld hadden gedurende het quaternere tijdvak nog verbazende omwentelingen in de aardschors plaats. De voordurende afkoening des aardbols veroorzaakte scheuren, spleten, kloven, waarin waarschijnlijk een gedeelte van de bovengrond wegzakte. Ik zal me daarover niet uit laten, hoe het zij, het menselijk overblijfsel is daar, omringd door het werk zijn er handen, die bijlen en beweek de vuurstenen die het steentijdpak gevormd hebben. Misschien is zij hier gekomen gelijk ik, als reiziger, als ontsteker van het licht de beschaving. Maar aan de opgegeven oudheid van zijn bestaan kan ik niet twijfelen. De professor zweeg en ik deed als enig man luide toejuigingen horen. Overigens, mijn oom had gelijk, geleerdere mannen dan zijn neef zouden veel moeite gehad hebben hem te weerleggen. Iets anders nog ten bewijze, het gevonden overblijfsel was niet het enige in zijn zorg in dit onmetelijke knekohuis. Andere voorwerpen vertonen zich bij elke schreden die wij deden en mijn oom had slechts het merkwaardigste uit te zoeken om het aan ongeloovigen ter overtuiging voort te leggen. In waarheid, die bonte verzameling overblijfselen van mensen en dieren op dit uitgestrekte kerkhof dooreenliggende leefden een eigenaardig schouwspel op. Maar er rees een belangrijke vraag op die wij niet waardemt te beantwoorden. Waren de overblijfselen herwaarts gedreven nadat de mensen en dieren tot welke zij eenmaal hadden behoogd rees hadden opgehouden te leven of leefden en woonden zij eenmaal in deze onderhaartse wereld. Tot dus wereld hadden we er alleen zeemonsters en vissen in leven gezien. Zwieref nog enig onderaars mens rond op deze woestenvlakte? Het einde van hoofdstuk 38. Hofstuk 39 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Naar het middelpunt der aarde door Zulverne. Hofstuk 39. Voorbeeldelijke planten en dieren, mosplanten, mastodonten, de aapmens, niet op het uitgangspunt terug, een dook, een echte dagge. Nog gedurende een half uur kraakte deze beende lagen onder onze voeten. We stapten voorwaard, voortgedreven door een brandende nieuwsgierigheid. Welke andere wonderen bevatte deze spelong? Welke schatten voor de wetenschap? Mijn blik was voorbereid op allerlei verrassingen. Mijn verbeelding op allerlei merkwaardigheden. Het zeerstand was iets lang achter de heuvels in het peendendal verdwenen. De onvoorzichtige professor gaf er weinig om of hij van de weg geraakte en sneerde mij met zich voort. Zonder een woord te spreken en badende in de elektrieke golven schreiden wij voorwaard. Tegenvolgen van een voor mij onverklaarbaar verschensel verspreiden zich het licht zodanig dat het gelijkelijk op al de delen der voorwerpen viel. Het ging niet van een bepaald punt uit en vertoonde ook geen de minste schaduw. Het was even als of men zich op de volle middag in het midden van de zomer onder de loodrechtheden vallen de zonnestralen tussen de keerkriegen bevond. Vandaan ging het minst de spoor. De rotsen, de verwijderde bergen, de nog verder afgelegen bossen, het had alles een zondeling voorkomen onder de gelijkmatige verdeling van de lichtende vloeistof. Wij geleken naar de man van Hofman, die geen schaduw had. Na een wandeling van een mijl vertoonden zich de zom van een onmetelijk woud, maar geen enkele de championbalmen in de nabijheid van Groybenhaven. Het was de plantenwereld van het tertiëren tijdberg in alle herheerlijkheid, ruizachtige palmbalmen in soorten die tegenwoordig niet meer bestaan, prachtige dennen, cipressen en levensbomen vertegenwoordigden de kegeldragende bomen en waren onderling verbonden door een netwerk van slingerplanten. De grond was bedekt door een mollig tapijt van mosplanten en levermossen. Enige beekjes murmonden onder het gebomte, dat echte geen schaduw van zich gaf. Langs de kanten van het water wiesen bomenvarens, gelijkende naar die welke men aantreft in de broeikassen der bewoonende aarde. Door kleur hadden de bomen en heesters en planten niet omdat zij het zondicht misten. Alles was als met een flauwe bruinachtige tint overtogen. De bladeren misten hun groen, en de bloemen zelfen, zo talrijk in het tertiëren tijdberg, hadden kleur nog geur. Het was alsof zij vervaarderd waren van papier, verkleurd onder de invloed van de dampkring. Mijn omliddenbroek waagde zich onder die ruizachtige takken. Ik volgde hem, niet zonder zekere angst. Had de natuur daar gezorgd voor overvloed van plantenvoedsel, waarom zag men er geen dieruizachtige zoogdieren. Ik ontwaarde op de opene plek, ontstaan door het omvallen van dode bomen, kruiden, die tot de legumineusen, de ascerinen en de rubiacean behoorden. En voort duizendenlij eetbare struikgewassen op welke de herkouwende dieren van aller tijden zozeer aasten. Verder vertonen zich, van alles door één, bomen zoals mensen in de verschillende streken de airboos aantreft, eiken naast palmbomen, australische myrten naast noyweerse dennen, noordse berken hun takken slingerende tussen tropische tamarinden. Het was een verzameling om de schanderste plantenkenners tot wanhoop te brengen. Opeens bleef ik stilstaan, met de hand hield ik mijn oom terug. Het gelijkmatig verspreide licht liet ook de kleinste voorwerpen op de grond onder het geboom te waarnemen. Ik geloofde te zien, nee, inderdaad, ik zag er wezenlijk met mijn ogen een dierenwereld in beweging. Inderdaad, het waren reuzachtige dieren, een gehele kudde mastodonten, nu geen geraamten maar levende dieren, gelijkende op die waarvan de overblijfstelen in 1801 in de morassen van Ohio gevonden zijn. Ik zag die grote olifanten welke snuiten onder de bomen kronkelden als een menigde slangen. Ik hoorde hun ivore slachttanden tegen de oude stammenslaan. De takken braken af en de bladeren verdwenen in de open mui der wan gedrochten. Zo was dan eindelijk de droom verwezenlijkt in welke ik die gehele voorhistorische wereld had zien herleven in de tertiëren en de quartenaire tijd. En we stonden daar alleen in de ingewandende aarde ter proei aan het woestige dierten. Mijn oom zag nou lettend om zich heen. Kom, zij hij, bij bij de arm nemerde, voorwaart, voorwaart. Nee, riep ik uit, dat niet, we zijn ongewapend, wat zouden we doen in het midden deze menig te reuzeachtige dieren, kom om kom, geen menselijk wezen is in staat om ongestraft de woede die je gediertend te tergen. Geen menselijk wezen, antwoordde mijn oom met zachte stem, dat heb geen mis-axel, zie daarom laag, bij dunkt ik zie een wezen als wij zijn, een mens. Met opgetrokken schouders zag ik toe, vastbesloten om de ongelovigheid tot het uiterste te drijven. Maar ik was wel genootzaakt voor het klaarblijkelijke te zwichten. Inderdaad, op minstens een vierde mei afstand zat, leudende tegen een reuzeachtige boom, een menselijk wezen, een prothuis in deze onderaartige westen, een nieuwe zoon van aptudes, de wachtenhouden over die onttellbare kudde mastodonten, hoeder van een reuze kudde, maar toch zelf nog groter reus. Ja, zelf nog groter reus, het was nu niet het menselijk overblijfseld dat we hadden opgenomen te midden die onmetelijke been der wereld, maar een reus in staat om gebied te voeren over die monsterdieren. Zijn grootte ging de 12 voeten boven. Zijn hoofd, zo groot als dat van een buffel, verschoond zich onder een kreupelbos van verwarde haren. Het schene manen gelijkende naar die van de voorwereldelijke olifans. Hij slingende met de hand een reuzeachtige tak, waardige staf van deze voorwereldelijke herder. Onbeweegelijk en in verbazing waren we blijven staan, maar we konden opgemerkt worden, het was tijd het hazenpattekiezen. Kom, kom, riep ik uit, mijn oom voortrekkende, die zich voor het eerst liet meetrekken. Een kwartier later waren we uit het oog van deze gevrees de vijand. En nu ik heb bedaagd over nadenk, nu mijn geest tot kant is teruggekeerd, nu er maanden zijn verlopen naar deze vreemde en bovennatuurlijke ontmoeting, wat moet ik nu vandenken? Wat ervan geloven? Nee, het is onmogelijk. Onze zintuigen hebben ons bedrogen, ons ogen hebben niet gezien het geen wijwaanden dat zij zagen. Hij leeft geen menselijk wezen in die onderaardse wereld. Geen menselige slacht bewoont die onderaardse spelonken, buitengemeenschappen met het buiten wereld. Dat is onzinig, voorkomen onzinig. Ik wil liever denken aan een of andere dier dat min of meer iets van de gedaante des mensen, aan een soort van aap, aan een protopiteek of mesopiteek, ontrennt zoals er dachter de overblijfselen van aantrop in de benen en laag van sansan. Maar deze aapmens overscheedt ver elke afmeting van de tans bekende wezens uit de voortijd. Op het even. Een aap. Ja, een aap. Hoe onwaarschijnlijk het dan ook mogen wezen. Maar een mens, een levend mens en met hem een geheel menselige slacht begraven in de ingewanderd der aarde? Nimmer. Intussen. We hadden het helderen lichtvolle bos verlaten, stom van verwondering, overstelp door een verbazing die ons als wezenloos maakte. We liepen snel in weerwill van onszelfen. Het was een ware vlucht gelijk zochtig aan een geweldere angst die men bij de zogenaamde nachtmerrie gevoeld. Als onder de invloed van een geheime aandrift keden wij terug naar de Liedenbroksee en ik weet niet welke voorstellingen mijn ziel al door kruist zouden hebben, paren het niet dat ik op andere wijze naar meer gewone gedachten werd heen geluid. Hoewel ik zeker was, een geheel andere bodem te betreden, bemerkte ik toch menig wel gemengde rotsen wie gedaan te mij aan Groebenhaven deden denken. Men zou als ik soms in bedrogen hebben. Beken en water vallen storten bij honderden van de uitstekende rotsen af. Ik verbeelde mij de laag zuchter brandoeg. Onze getrouwe Hansbeek en de god waarin ik in het leven teruggekeerd was weer te zien. Iets verder brachten de schikking der voorgebergten, de verschijning enigbek, het verrassen de voorkomen in een rots, mij weer aan het twijfelen. De professor was even besluitenloos als ik. Hij kon de weg niet vinden in dat eenvormige panorama. Ik maakte het op uit enige woorden die hem ontvielen. Het is zeker, zei ik hem, dat wij niet op ons uitgangspunt teruggekomen zijn. Maar als wij de oeven langs waren, komen we steller weer bij Groebenhaven terug. Als dat zo is, antwoorden mijn oom, is het nodigloos om dit onderzoek voor te zetten en het beste is naar het flot terug te keren. Maar vergist jij u niet, Aksel. Het is moeilijk die langaande iets te beslissen, want al die rotsen gelijken lop alkandig. Bedunkt echter dat ik het voorgebergte herken aan welks voet Hans zijn vaartuig heeft gebouwd. We moeten dicht bij de kleine haven zijn. Misschien is deze het wel, voegde ik erbij een kleine streekonderzoekende die ik meende te herkennen. Wel nee, Aksel, dan zouden we tenminste onze eigen sporen terugvinden. Ik zie niets. Maar ik zie wat, riep ik, naar een voorwerp toelopende dat op het zandblank. Wat is het dan? Ziet daar, antwoorden ik, en toden mijn oom een dolk die ik had opgeraapt. Had jij dan dat wapen meegenomen, zei hij? Ik, in het geheel niet. Maar gij veronderstel ik? Zoveel ik weet niet, ik heb dat voorwerp nooit in mijn bezit gehad. En ik nog minder oom? Dat is vreemd. Wel nee, het is zeer eenvoudig. De ijstlanders hebben dik wel zokere wapenen en Hans, wie dit toe behoort, heeft het op deze oever verloren. Hans zijn mijn oom het hoofdschuddende. Vervolgens onderzocht hij oplettend het wapen. Axel, zei hij mij, op ernstige toon. Deze dolk is een wapen uit de zestiende eeuw. Een echte dag er. Zoals de ene die er is aan hun voordel droegen om de genade stout te geven. Hij is van Spaanse oorsprong. Hij behoort u nog mij, nog de jager. Durft gij zeggen? Zie, die schaarden zijn niet ingekomen door hem mensen in de keel te duren. Dit lemmet is met een laag roest bedekt dat die dag tekent van één dag, van één jaar, nog van één eeuw. De professor werd naar gewoonte opgewonnen, terwijl hij zich door zijn verbeelding liet meeslepen. Axel, hernam hij, we zijn op de goede weg van de grote ontdekking. Dit lemmet is sederd in twee, driehonderd jaar op het zand blijven liggen en is geschaard op de rotsen deze onderaartse zee. Maar het is hier niet vanzelf gekomen, riep ik uit. Het is niet vanzelf geschaard, iemand is ons voor geweest. Ja, een man. En die man. Die man heeft zijn naam met deze dolk gegrift. Die man heeft nog eens eigen handig de weg naar het middelpunt willen aanwijzen. Laten we zoeken. Laten we zoeken. En vol belangstellingen gaan wij de hoge muur langs en onderzoeken de geringste scheuren die in een gallerij konden overgaan. Zo kwamen wij op een plaats waar de oever smaller werd. De zee bespeelde beide de voeten der voorgebergte. Een pad van ter namernood en vader breed overlatende. Tussen twee vooruitstekende rotsen bemerkte men de ingang van een duisteren tunnel. Daar stonden op een garnietblok twee geheimzinnige, half uitgewiste letters. De beide voorletters van de stoudmoedige, avontuurlijke, reiziger. A, S, riep mijn oom, arne, zaknoesem. Altijd arne, zaknoesem. Het einde van half stuk 39. Half stuk 40 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox-opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne, half stuk 40. Arne, zaknoesem. Altijd dalen. De schepen verbranden. Een weg voor de lava. De mijne moet springen. Sinds de aanvang van de reis had ik mij over veel verwonderd. Ik mocht dus mede dat ik op mijn hoede was tegen verrassingen en gewapend tegen elke verbaasdheid. Op het gezicht echter van die beide letters, die daar reeds voor 200 jaar gegrift waren, stond ik bijna zo onnozel te kijken als een dommel. Niet alleen las ik de naamtekening van de geleerde goudsoeker op de rots, maar ook de stift waarmee zij gegrift was bevond zich in mijn handen. Zonder in het ooglopen van trouwend te zijn, kon ik niet langer twijfelen aan het bestaan van de reiziger en de echtheid zijn een reis. Terwijl de gedachte die mij opkwamen, heeft professor Lidenbrok een min of meer gezolle lied aan ter ere van Arne Zaknoesem. Wonderlijke gerstrepe uit. Jij hebt niets over het hoofd gezien wat anderen sterven dingen de weg door de aardschorskambanen. En zij die u gelijken, kunnen u de sporen terugvinden die uw voeten voor drie eeuwen op de bodem deze duisteren onderaardse gewelven hebben achtergelaten. Voor andere blikken dan de uwen, heb jij de beschouwing deze gewonderen bespaard. Uw op iedere rustplaatsgegifte naam, geleid de reiziger, die staat moedigenoegers om u te volgen, recht op het doel aan. En in het middelpunt onze planeet zal hij ook staan met uw eigen handgegrift. Wel nu, ook ik zal deze laatste blodzijde van graniet met mijn naam tekenen, maar dat van nu af deze door u gezienen kaap bij deze door u ontdekte zee voor altijd kaap Zaknoesem heetig. Dit, of iets dergelijks, hoorde ik en ik voelde mij aangrijpen door de geestrift welke deze woorden ademden. Een inwendig vuur werd ik mijn boezem aangeblazen. Ik verhaal alles, de gevaren der reis en die van de terugreis. Als dit ander gedaan had, wilde ik ook doen en niets wat menselijk was, scheen mij onmogelijk toe. Voorwaarts, voorwaarts, riep ik. Ik snelde reeds naar de donkere galerij, toen de professor mij tegenhield en hij, de driftige man, mij geduld en koelbloedigheid aanrit. Laat me eerst naar handstruk kering, spak hij en het flot hier brengen. Ik gehoorzaamde niet zonder tegenzin en liep snel tussen de rotsen aan de oven door. Weet je wel oom, zei ik, onder het lopen, dat de omstandigheden ons tot nu toe bijzonder begunsterd hebben? Zo, vind je dat, Axel? Zonder twijfel, of heeft zelfs de storm ons niet op de rechten weer teruggebracht. Gezegend zei je het onweer. Het heeft ons teruggevoerd op die kust, waarvan het schone weer ons had verwijderd. Voor onderstelling is dat wij met onze steven, de steven van een vlots, de zuidelijke kustel de Liedembroksee hadden bereikt. Wat zou er dan van ons geworden zijn? De naam van Saknoesum zal ons niet onder de ogen gekomen zijn en we zouden nu verlaten zijn op een strand zonder uitweg. Ja, Axel, het is het bestuur der voorziedigheid dat wij naar het zuidenvarende, juist in het noorden en bij Kaap Saknoesum terechtgekomen zijn. Ik moet zeggen dat dit meer dan vreemd is en dat het een feit is waarvoor ik volstrekt geen verklaring kan vinden. Wat komt er dat op aan? Het is niet de vraag om feiten te verklaren, maar er ons voordeel mee te doen. Zonder twijfel, me jong en maag, maar we zullen weer de weg naar het noorden insnaan onder de noordelijke landen van Europa, Zweden, Rusland, Siberië weet ik het, doorgaan in plaats van af te dalen onder de woestijnen van Afrika of de golven van de Oceaan. En verder wil ik van niets weten. Ja, Axel, je hebt gelijk en alles is heel goed en die waterpassen zeven laten die tot niets kon leiden. We gaan dalen, nog eens dalen, altijd dalen. Weet jij wel dat wij, om het binnenpunt van de aardbol te bereiken, nog mijn 1500 uur gaansproeven af te leggen? Pah, ribekuit, dat is waardelijk de moeite niet waard om ervan te spreken. Op weg, op weg! Deze zineloze gesprekken duurde nog voort toen wij bij de jager aankwamen. Alles was gereed om onmiddellijk af te reizen. Geen kist of ze was aan boord. We nam een plaats op het vlot en zodra het zijl was gehesen, richten Hans de steven naar de kaap Zakloosem, steeds de kushoudende. De wind was niet gunster voor een vaartuig gelijk het onze dat niets scherp bij de wind kon houden. Ook moesten wij het op menige plaats met onze met ijzerbeslagen stokken voortuwen. Dik was dwongen ons de rotsen die zich in de waterlijn verlenkden om vrij lange omwegen te maken. Eindelijk na een vaart van drie uur, dat is te zeggen tegen zes uur des avonds, bereikten wij een geschikte landingsplaats. Ik spoor een land gevolgd door mijn oom en de ijslander. Die overtocht had mij niet tot bedaren gebracht, in tegendeel. Ik stelde zelfs voor om onze schepen te verbranden ten einde onszelf de terugtocht af te snijden. Maar mijn oom verzette zich er tegen. Ik vond dat hij bijzonder koal was. Laten we dan tenminste zonder tijdverlies vertrekken, zei ik. Ja, maar jongen, maar een vooraf zullen we deze duurgalerij onderzoeken om te weten of we onze ladders gereed moeten maken. Mijn oom bracht de toestel van Roemkorf in werking. Het vlot werd aan de oever vastgemaakt. Alleen gelaten. De opening de galerij was er dan ook geen 20 pas af en onze kleine troep ging er stond heen met mij aan het hoofd. De bijna cirkelvormige opening had een middelijn van omtrend 5 voet. De duisteren tunnel was in de harderots uitgehouden en netjes gepolyst door de uitgebraakte stoffen waar aan hij vroeger tot weg diende. Zijn laagste gedeelte lag met de grond in hetzelfde vlak zodat we er zonder enige moeite in konden doordringen. We volgden een bijna waterpasse bodem. Toen, nadat we zes gereden ver waren, onze tocht werd gestuid door een daarliggend verbazend groot rotsblok. We vloek blok-repectoren eruit toen ik mij zo plotseling zag ophouden door een onoverkabelijke hinderpaal. We zochten de vergeefs links en rechts boven en beneden en bestond geen doorgang, geen splitsing. Ik was diepteleur gesteld en wilde de wezenlijkheid van die hinderpaal niet aannemen. Ik bukte. Ik zag onder het blok. Geen tussenruimte. Over, dezelfde granite slagpaal. Hans hield het licht van de lamp bij ieder punt van de wand maar hij was nergens afgebroken. Wij moesten alle hoop opgeven om er door te komen. Ik was op de grond gaan zitten. Mijn oon liep met grote scheden de gang op en neer. Mijn zak noes hem dan, griep ik. Ja, zei mijn oon, is hij dan door deze steenendeur tegengehouden? Nee, nee, hernam ik driftig. De volksblok heeft tegen volgen van één of andere schok of van een die magnetische verschijnselen die de aardschok schudden plots in deze doorgang versloten. Er zijn vele jaren verlopen tussen de terugkeer van zak noes hem en de val van dit blok. Is het niet duidelijk dat deze galerij voorheen en weg voor de lava is geweest en dat de uitgebraakte stof van echt toen onbelemmer doorstroomt? Zie, dit granite dak vertoont nog jorgen schuren. Het bestaat uit samengevoegde stukken uit verbazend grote steenen als of een reuze hand aan deze onderbouw had gewerkt. Maar eens is de schok heviger geweest en dit blok dat gelijkt op een onbrekende sleutel van het gewelf is op de grond gegneden en heeft de doordochter versperkt. Het is een toevallige hinderpaal die zak noes hem niet heeft aangetroffen en als we hem niet omverwerpen dan zijn we niet waard het middelpunter aarde te bereiken. Zo sprak ik. De zieldesprofessors was geheel in bijover gegaan. De zucht tot opdekkingen bezielde mij. Ik vergat het verleden, ik verachte de toekomst en bestond voor mij niets meer op de oppervlakte van de poel in welks binnenste ik begraven was. Steden nog velden, nog Hamburg, nog Koningsstraat nog mijn armen groeiben die mij voor althoos verloren moest wanen in de ingewanden der aarde. Wel nu, hernam en oom laten we ons met het ouweel en het breekeizig een wegbaanen en die muren omverwerpen. Het is de hart voor het breekeizer, riep ik. Dan het ouweel. Met het ouweel zal het te lang duren. Maar, wel nu, het kruid de mein. Laten we een mein aanleggen en de hinderpaal in de lucht toe springen. Het kruid. Ja, het is maar een rosblok dat verbrijzeld moet worden. Hans aan het werk, riep mijn oom. De eislander keerde naar het flot terug en kwam spoedig met een breekeizer weer waarvan hij zich bediende om in mijn kamer te graven. Het was geen gemakkelijk werk. Er moest de gat gemaakt worden groot genoeg om 50 polschietkantoen te bevatten welks uitzendend vermogen viermaat groter is dan van het buskruid. Ik was verbazend opgewonden. Terwijl Hans werkte, hielp ik vleitig mijn oom om een lange lond te verwaaligen van natgemaakt kruid gewikkeld in een linnebuis. We zullen erdoor komen, zei ik. We zullen erdoor komen, herhaalde mijn oom. Tegen middennacht was onze mijn arbeid geheel voltooid. De lading schietkantoen was in de kamer gestopt en de lond door de galerij heen gelegd zodat zij daar buiten uit kwam. Een vronk was genoeg om dit geduchte vernielingsweek daarin werking te brengen. Tot morgen, zei de professor. Ik moest me wel onderwerpen en nog zes lange uren wachten. Het einde van hoofdstuk 40 Hofdstuk 41 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox-opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart De Leel. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne, hoofdstuk 41, de mijngesprongen, de ontploffing, snelle vaart van het vlot, de woede van de stortvloed, onverwachten over straming. De volgende dag. Tondendag, 27 augustus, was een merkwaardig tijdstip onze onderaardse reis. Ik had er niet aan denken zonder dat de schrik met hart doet kloppen. Van dit ogenblik af hebben onze reden, ons oordeel, onze vindingrijkheid, geen stem meer in de raad en worden wij de speelbal der natuurverschijnselen. Te zes uur waren wij op de been. Het ogenblik naderde wel op het kruid ons het doortocht moest banen voor de schors van granit. Ik verzocht om de eer de mijn te ontsteken. Als dat gedaan was, moest ik mij bij mijn makkersvoegen op het vlot dat niet ontladen was. Dan zouden wij van wal steken om de gevaar en de ontploffing te ontwijken welke uitwekselen zich wellicht niet tot het inwendige de vaste massa zouden bepalen. De lot moest naar onze berekening 10 minuten branden al voor als het vuur de kruidkamer kon bereiken. Weer op het vlot te komen. Niet zonder een zekere ontroering maakte ik mij gereed om mijn taak te vervullen. Na een korte maaltijd gingen mijn oom en de jager scheep terwijl ik op de oever achterbleef. Ik was voorzien van een bandende lantaren die mij dienen moest om de lot aan te steken. Ga mijn jongen, sprak mijn oom en kom dadelijk weer bij ons. Wees gerust, antwoorde ik, ik zou onderweg niet lopen spelen. Daar stond begaf ik mij naar de opening de gallerij. Ik maakte mijn lantaren open en greep het uiteinde der lot. De professor hield zijn tijdmeter in de hand. Zij het krijgt gereed, liep hij mij toe. Ik ben gereed. Wel aan dan, vuur mijn jongen. Ik stak de lot die bij de aanraking knetterde, geschwint in de vlam en liep bij snel naar de oever. Kom aan boord, zei mijn oom. Stik van wal. Ik verwijde de handzond van de oever. Het vlot tref omtrend, 20 vadem ver. Het was een benauwd ogenblik. De professor staarde op de wijzer van de tijdmeter. Nog vijf minuten, zei hij. Nog vier. Nog drie. Mijn poos klopte gejaagd. Nog twee. Eene. Stort in, bergen van granit. Wat gebeurde er toen? Ik geloof dat ik het geraas van de ontploffing niet hoorde, maar de gedaante der Rotsen veranderde plotseling voor mijn oog. Ze gingen als een gordijn open. Ik bemerkte een onpijlbare afgrond die zich in de oever opende. De zee, door schrikbevangen, was terecht één ontzettend grote golf op wie rug het vlot zich loodrecht verhief. We werden alle drie om ver geworden. In minder dan een seconde maakte het lichtplaats voor de zwart te duisternis. Vervolgens voelde ik het steunpunt ontsinken, niet aan mijn voeten, maar aan het vlot. Ik geloofde dat het rechtstandig zonk, maar dat was zo niet. Al had ik tot mijn oom willen spreken, dan zou toch het geluid van het water en bilet hebben mij te verstaan. In weerwill van de duisternis, het geraas, de verbazing, de ontsteltenis, begreep ik wat er gebeurd was. Aangene zijde van de Rots die wij hadden laten springen, met een afgrond. De uitbasting had een soort van aardbeving teweeggebracht in deze door schuren door sneede grond. De afgrond had zich geopend en de zee in een stortvoet veranderd, sleepte ons erin mee. Ik gevoelde dat ik verloren was. Eén, twee uren weet ik het, ging er zo voorbij. We drongen ons tegen ook aan eraan. We hielden elkaar's handen vast vlotgeslagen te worden. Alle hevens te schokken hadden plaats wanneer het tegen de buurt zit. Toch waren die schokken zeldzaam, waaruit ik opmaakte, dat de galerij werkelijk breder werd. Er was geen twijfel aan, het was de weg van zaknoesen. Maar, in plaats van hem alleen te begaan, hadden wij door onze onvoorzichtigheid een gehele zee meegesleept. Mijn begrijpt licht dat die gedachten zich in een onbepaalde en duisteren vorm aan mijn geest voordeden. Ik had ze met moeite verbinden, gedurende deze duizeling wekkende tocht die op een val gelijk. Naar de wind te oordelen, die mijn aangesicht zweepte, moest hij de snelste treinen in vaart overtreffen. In deze omstandigheden een toort aan te steken was dus onmogelijk en onze laatste elektrieke toestel was, op het ogenblik van de ontploffing, gebroken. Het verbaasde mij dus zeer toen ik eens klaps in licht bij mij zag schitteren. En later van Hans was er door beschenen. Het was de behendige jaren gelukt de lantaren aan te steken en hoewel haar vlam trilde alsof ze uit wilde gaan, wierp ze toch enige schijnsel in de verschrikkelijke duisternis. De galerij was breed, mijn vermoeden werd dus bevestigd. Ons onvoldoend licht veroorloofden ons niet de beide wanden tegelijk te zien. De helling van het water dat ons meevoerde, overtrof die de onoverkomelijkste geluiden, zijn oppervlakte scheen te bestaan uit een bundel peilen die met verbazende kracht waren afgeschoten. Ik had de indruk die ik onderfond door geen juiste vergelijking weergeven. Het vlot, soms in een drijkook rijkende schoot al ronddrijjende verder. Wanneer het de wanden de galerij naderde, wiet ik het lichter lantaren erop vallen en er kon over zijn snelheid oordelen daar ik de uitspringende rotspunten in verlengde lijnen zag veranderen en de luchten waren in een net van beweeglijke lijnen. Ik schatte onze vaart op 30 uur gaans per uur. Mijn oma en ik leunenden tegen de stomp van de mast, die op het ogenblik van de ram weggeslagen was, zagen elkaar met verwilderde ogen aan. We keerden de rug naar de luchtstroom om niet gesmoord te worden door de snelheid ener beweging die geen menselijke macht kon betugelen. Intussen verliepende uren. De toestand veranderde niet, maar een voorval maakte hem nog ingewikkelder. Toen ik tracht er een weinig orde in de lading te brengen, zag ik dat het grootste gedeelte daar aan boord gebrachte voorwerpen verdweden was op het ogenblik der ontploffing toen de zelons met zoveel geweld aangreep. Ik wilde nauwkurig weten hoe het met onze hulpmiddelen stond en met de lantaren in de hand begon ik mijn naasporingen. Van onze werktuigen was er niets over dat het kom pas en de tijd metig. De ladders en touwen waren weg op een eindje kabel na dat om de stomp van de mast zat. Geen houweel, geen breekhuizig, geen hamer was er meer en, onherstelbaar oogelijk, we hadden voor geen dag levensmiddelen meer. Ik begon de tussenruimte van het vlot, de kleinste hoekjes door de balken en de samengevoegde planken gevormd te doorzoeken. Niets, al onze voorraad bestond slechts uit een stuk gedroogd en wat beschardt. Wat stond ik verzuft te kijken? Ik wilde het maar niet begrijpen. En toch, over welk gevaar bekommende ik mij, al waren er mondvoorraad genoeg geweest voor maanden, voor jaren, hoe zouden wij nog uit de afgronden komen waarin die onbeerstaanbare stortvloed ons meesleepten? Waarom zouden wij de machtelingen van de hongervrezen als de doodsigreeds onder zoveel andere gedaamten vertoonden? Waarom zouden wij de doodsigreeds hebben om van gebrek om te komen? En echter vergat ik, door een onverklaarbare grill de verbeelding het onmiddellijke gevaar voor de bedreigingen tegen toekomst die mij in al haar verschrikkelijkheid voor de geest zweefden. Bovendien zouden wij misschien aan de woede van de stortvloed kunnen ontkomen en op de oppervlakten van de aardbal terugkeren. Hoe? Dat wist ik niet. Ik had altijd een kans terwijl de hongendood ons ook niet de geringste hoop overliet. Ik dacht erover om alles aan mijn oom te zeggen, hem aan te tonen hoe bitter slecht wij voorzien waren en nauwkeurig de tijd te berekenen die wij nog te leven hadden. Maar ik had de moed om te zwijgen. Ik wilde hem niet van zijn koelbloedigheid beroven. Op dit ogenblik vervrouwde het licht de lantaren al langs en ging uit. De pit was geheel opgebrand. Er viel niet meer aan te denken om die onderdringbare duisternis te verdrijven. Er bleef nog een toorts over maar we zouden haar niet branden te kunnen houden. Nu stoot ik als een kind mijn ogen om die verschrikkelijke duisternis niet te zien. Na een vrij lang tijd voorlop verdubbelde de snelheid onze vaart. Ik bespeurde het aan de terugkaatsing der lucht op mijn geluid. Het water liep verbazend snel af. Ik geloof waardelijk dat wij niet meer dreven, maar vienen. Het is een gevoel alsof ik loodrecht neer viel. De hand van mijn oom en die van Hans om mijn arm gekneld hielden mij met kracht tegen. Na een onberekenbaar tijdsverloop voelde ik eensklaaps iets van een schok. Het vlot dat niet tegen een hard lichaam gestoten, maar was plotseling in zijn vol gestuid. Een waterhous, een onmetelijke vloeibare zui viel op zijn oppervlakte neer. Ik stikte, ik verdronk. Die onverwachte overstroming duurde echter niet lang. Binnen weinige seconden ademde ik weer met volle teugen de vrije lucht. Mijn oom en Hans hielden mij zo stevig vast dat mijn arm bijna verbrijzeld werd en het vlot doeg ons nog alle drie. Het einde van hoofdstuk 41. Hoogstuk 42 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten. Opname door Bart de Leeuw. Na het middelpunt der aarde door hoeverne, hoofdstuk 42 de nauwe put, geen voedsel meer, leven verbranden, de laatste maaltijd een gloeiende dampkring. Het moet naar mijn gissing omstreeks tien uur geweest zijn. Het eerste mijn erzintuigen dat na die laatste stoot mij weer ten dienste stond was het gehoor. Ik hoorde bijna ter stond, want het was inderdaad een zaak van het gehoor dat er stilte in de gallerij ontstond en op het gloei voorde mijn oor vervulde. Eindelijk drongen deze woorden van mijn oom als een gemompel tot mij door. Wij stijgen. Wat zegt jij daar, riep ik. Ja, we stijgen, we stijgen. Ik stak de arm uit, ik raakte de muur aan. Mijn hand begon te bloeden. We stegen weer met een verbazende snelheid. De toort, de toort, riep de professor. Het gelukte hans, echter niet zonder veel moeite om haar te ontsteken en hoewel de vlam van boven naar beneden woeit en gevolgen van de stijgende beweging verspreiden zij genoeg helderheid om het gehele toneel te verdichten. Het is zoals ik dacht, zei mij nou, we zijn in een nauwe put die geen drievader middelijn heeft. Nu het water op de bodem van de afgrond is gekomen, herneemt het zijn waterpassestand en vroegt ons mee omhoog. Dat weet ik niet, maar we moeten ons op alles voorbereid houden. We stijgen met een snelheid die ik op twee vaden per seconde bereken. Dat is 120 vaden per minuut of meer dan 32 uur gaans per uur. Op die wijze voorderen we goed. Ja, als niet zo'n stuit als deze put in uitgang heeft maar als hij verstopt is als de lucht langzamerhand samengepersd wordt onder de drukking de waterkolom als wij verpletterd worden Axel, antwoordde de professor heel bedaard. De toestad is bijna wanhopig, maar er zijn enige kansen van redding en die onderzoek ik. Kunnen we al ieder ogenblik omkomen, we kunnen even goed ieder ogenblik geret worden. Wees het dus op bedacht om van de geringste omstandigheden partij te trekken. Maar wat moet ik doen? Eten, om uw krachten te herstellen. Op die woorden zag ik bij de open met een verwilderte blik aan. Wat ik tot nu toe had verzwegen moet ik eindelijk zeggen. Eten, herhaalde ik. Ja, zonder uitstel. De professor voegd er in het deens enige woorden bij. Hans schudde het hoofd. Hoe, riep ons om, is onze voorraad weg? Ja, dit is alles wat er nog over is een stuk droogvlees voor ons drieën. Mijn oom zag mij aan zonder mijn woorden te willen begrijpen. Wel nu, zei ik, denk je dat we nog geret kunnen worden? En volgde op mijn vraag geen antwoord. Een uur verliep. Ik begon een erg honger te krijgen. Mijn medgezellen leden ook. Niemand onze durfde deze hand van levensmiddelen aanraken. Intussen steegen we nog altijd snel. Soms belemmerde de lucht ons ademhading. Gelang de luchtrijzigers die te snel stijgen het soms ondervinden. Maar deze voelen een kouder die toeneemt hoogere luchtlagen komen. Wij ondergingen juist de tegenovergestelde. De warmte nam op een onrustbare dewijze toe en steeg zeker wel tot 40 graden. Wat betekende die verandering? Tot nu toe hadden de feiten de theorieën van Davy en Lidenbrock bevestigd. Tot nu toe hadden bijzondere omstandigheden van tegen het vuurbestansheinder Rotzen. Van elektriciteit, van magnetismus, de algemene natuur werd gewijzigd. De theorie van het inwendige vuur bleef bijzinsiens de enige waren de enige verklaarbaren. Zouden we nu op een plaats komen waar die verschijnselen zich in volle kracht open baarden en waar de hitte de Rotse volle smeltende maken. Ik vreesde het en zei tot de professor al verdrinken we niet al worden we niet verpletterd. Als sterven we niet van honger dan hebben we toch altijd door kans van leven te verbranden. Hij vergenoegde zich met de schouders op te halen en verveel weer in gepijns. Een uur van liep en met uitzondering van een geringen toeneming van hitte bracht geen voorveel enige verandering in onze toestans. Eindelijk verbrak mijn oom het stilswijgen. Wel aan, zei hij, we moeten een besluit demen. Een besluit nemen, antwoorde ik. Ja, we moeten onze krachten herstellen. Als we ons leven enige uren krachten te rekken door de overschietende levensmiddelen te sparen zullen we tot het einde toe zwak zijn. Ja, tot het einde toe dat niet langzaam uitblijven. Wel nu, als hij zich in kans op redding voordoet, als er een ogenblik van handelen komt, waar zullen we dan de kracht tot handelen vinden als we ons door gebrek aan voedsel laten verswakken. Maar oom, wat blijft ons over als dit stuk vlees opgegeten is? Niets, Axel, niet. Maar zal het u meer voerder als jij vindt. Geen redineert daar als iemand zonder wil als een wezen zonder geestkracht. Vanhoop jij dan niet, riep ik verbitterd uit. Nee, antwoordde de professor op vaste toon. Hoe, gelooft jij dan nog aan een kans op behoud? Ja, zeker, ja. En zolang zijn hart klopt, zijn vlees treilt, dood ik niet dat één met een wilbegaafd wezen aan de vanhoop een plaats inruimt. Welke woorden? De man die ze in zulke opstandigheden sprak was zeker van een buitengewone aard. Wat wilt je dan eigenlijk doen, zei ik. Tot de laatste karmel het voedsel dat nog overgebleven is opeten en onze verloren kracht te herstellen. Deze meldheid zal onze laatste zijn, het zij zo, maar tenminste zullen wij in plaats van uitgeput te wezen weer mannen zijn geworden. Wel nu, we zullen eten, riep ik uit. Mijn oom nam het stuk vlees en de weinige beschuiten die uit de schipruk gered waren maakte er drie gelijke delen van en gaf ze ons. Het was tennaast erbij een pondvoedsel voor elk. De professor had gulzig met een soort van koortsen gedrift. Ik zonder trek, ondanks mijn honger en bijna met tegenzin. Hans rustig, bedaard en zonder leven te maken, kleine beetje kouder en zodooslikkende met kampte van een man die de bezorgdheid voor de hond rusten. Na lang zoeken had hij een half volle flessie neven gevonden en dit weldadige vocht wekte mij weer enigszins op. Ver traf vlieg, zij hadden op zijn beurt drinkende. Voor het treffelijk antwoorden mijn oom. Ik begon weer enige hoop te koesteren, maar onze laatste maaltijd was afgelopen. Het was een smorgens, vijf uur. Het was met de mens zo gesteld dat zijn gezondheid een zuiver negatief is. Als de behoefte aan voet zo eens voldaan is, kwam in zich moeilijk de quellingen van de honger voorstellen maar je moet ze ondervinden om ze te begrijpen. Na het lange vaste zegen vieren dan ook enige beten beschuid en vlees over onze doorgestane smachten. Na die maaltijd gaven we ons allen aan onze overpijnzingen over. Waaraan dacht Hans, de man uit het Hoge Noorden die onder de heerscapij stond van de Oosterse leer van onderwerping aan het noodlot. Mijn denkbeelden bestonden slechts uit herinneringen en deze voerden mij terug naar de oppervlakte van de aardbol die ik nooit had moeten verlaten. Het huis in de Konenstraat, mijn arme groeiben, de Goede Marta gingen als gezicht ervoor bij mijn ogen en in de doffe gebrul dat door het vaste gesteentendiep meende ik het geraas van de steden op aarde te herkennen. Mijn oom, altijd bij de zaak, onderzocht aandachtig met de toorts in de hand de aard ter gronden. Hij tracht het oterscheiden waar hij was door de opeenvolging der oppelkanden liggende lagen. Die berekening, of liever die schatting, kon slechts bij benadering wezen, maar een gedeerde is altijd een geleerde wanneer het hem gelukt zijn koolbloedigheid te behouden en zeker bezat professor Liedenbrock die hoedanigheid in een buitengewone graad. Ik hoorde hem woorden uit de geologische wetenschap pomperen. Ik begreep ze en stelde ondanks mezelf een belang in die verhevende graad. Uitgebraakte gaan niet, zei hij. We zijn nog altijd in het eerste tijdperk, maar we stijgen, we stijgen. Wie weet? Wie weet? Hij hoopte dus nog altijd. Met zijn hand patastte hij de loodrechte wand en enige ogenblikken later hernam hij al dus. Dat is genijs dat Mika Leijstein. Goed. Nu komen weldra de gronden uit het overgangstijdperk en dan hoeveel ons meter? Bezat hij het ene of andere middel om die berekening te verrichten? Nee, hij miste de luchttichtheidsmeter en geen scatting kon die vergoeden. Intussen nam de warmte geducht toe en ik was doornat midden in een groeiende dampkring. Ik kon er niet anders vergelijken dan met de hitte die door de fornuizenener ijzersmelterij wordt uitgestraald wanneer het metaal vloeibij wordt. Langzamerhand hadden Hans, mijn oom en ik, onze buizen het geringste kledingstuk werd in oorzaak van onbehagelijkheid om niet te zeggen van pijn. Stijgen we dan naar een witgloeiende haart, riep ik uit op een ogenblik dat de warmte verdubbelde. Nee, antwoorden mijn oom, het is onmogelijk. Het is onmogelijk. Maar die muur is gloeiend, zei ik, de wank betastende. Tijdens ik dit zijde had mijn hand het water even aangeraak en moest ik hem zo spoelig mogelijk terugtrekken. Kokend heet, riep ik. Ditmaal antwoordde de professor slechts bij het toren in gebaar. Nu maakte zich een onoverwinnelijke schrik van mijn hersenenmeester en verliet ze niet meer. Ik had een voorgevoel van het naderend onheil en wel één dat de stoutste verbeeldingskracht niet zou hebben kunnen bevatten. Een eerst onbepaald en wijvelend tankbeeld werd in mijn verstand tot zekerheid. Ik durfde het niet onder woorden brengen. Intussen bevestigd een enige onwelkeurige waarnemingen mijn overtuiging. Bij het twijfelachtige toortsticht bespurede ik onregelmatige bewegingen in de graniet lagen. Er was klaarblijkelijk het verschijnse op handen waarin de elektriciteit een rol speelde. Dan die buitensporige hitte dat kokende water. Ik bestod het kompaswaar te nemen. Het was miswijzend geworden. Het einde van hoofdstuk 42. Hoofdstuk 43 van naar het middelpunt der aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Naar het middelpunt der aarde door Jules Verne, hoofdstuk 43. Miswijzend kompas. Ontploffingen. Een uitbasting. Zwavelvlammen. Het vlot blijft liggen. Opnieuw opgestuurd. Ja, miswijzend. De naald sprong met plotselingen schokken van de ene pole op de andere, doorliep al de streken van de windroos en draaide als hadden duizeling haar bevangen. Ik wist wel dat volgens de meest algemeen aangenomen teorien de delfstoffelijke schors van de aardbol nooit in het staat van volslagen rust is. De wijzigingen, teweeg gebracht door de onderbinding der unwendige stoffen. De beweging voorkomende uit de grote strommingen der vloeistoffen. De werking van het magnetismus. Dat alles trekt om haar ophoudelijk te schudden, zelfs dan als de op haar oppervlakte verspreide wezens haar ontroering niet vermoeden. Dit verschensel zou mij dus anders niet beangst of, al dan ze mee geest, geen verschrikkelijk denkbeeld opgewekt hebben. Maar andere feiten. Sommige omstandigheden van gezegde aard konden mij niet langer bedriegen. De ontploffingen vermenen vulderden met een verschrikkelijke kracht. Ik kon ze alleen vergelijken met het geraas dat een groot aantal karren snel over het plavijsel voortgetrokken worden zouden maken. Het was een aanhoudende donder. Het miswijzende compas, geschokt door de elektrieke natuurverschijnselen, bevestigde mij verder in mijn mening. De deltstoffelijke kostdreigde te breken. Het massieve granietzicht te verenigen. De scheurzicht te sluiten. Het ledige zicht te vullen. En wij, niet de gestoffjes, zouden in die geduchtenomhelzing verpletterd worden. Om. Om, we zijn verloren, riep ik uit. Wat is dat voor een nieuwe schrik antwoorden hij mij met een verbazende kampte? Wat scheelt u toch? Wat mij scheelt, zie die muren die schudden. Dat vaste gesteenten dat scheurt. Die verzengende hitten. Dat kokende water. Die dampen. Die al dikker en dikker worden. Die gekken nelt. Alle ken tekenen van een aardbeving. Mijn oomschudden zag eens het hoofd. Een aardbeving, vraagde hij. Ja. Mijn jongen, ik geloof dat jij u vergist. Hoe, herkent jij dan die ken tekenen niet? Van een aardbeving? Nee, ik verwacht wat beters. Dat bedoelt jij? Een uitbastingaxel? Een uitbasting, zei ik. Zijn we dan in de schoorsteen van een werkende vulkaan? Ik denk het minste, zei de professor glimlachende en dat is het gelukkigste wat ons overkomen kan. Het gelukkigste. Was mijn oom dan gek? Wat beduidde die woorden? Van waar die kant en die glimlach? Hoe, riep ik. Zijn we midden in een uitbasting? Heeft het noodlet ons geworpen op de weg der witgroeiende lava? Der brandende rotsen van het kokende water van alle uitgebraakte stoffen. Zullen we nu opgestuurd, uitgedreven, uitgeworpen, uitgebraakt in de lucht geslingerd worden met de rotsblokken, de as en slakkenregels in een dwarrelwind van vlammen? Echt is dat het gelukkigste wat ons overkomen kan? Ja, antwoordde de professor mij over zijn bril aanzienden, want het is de enige kans die we hebben om weer op de oppervlakte daar aarde te komen. Ik ga stilswijgend de duizend gedachten voorbij die elkaar in mijn hersenen kruisten. Mijn oom had gelijk, voorkomen gelijk en nooit kwam hij mij stoutmoediger nog in niger overtuigd voor dan op dit ogenblik waarop hij de kansen in een uitbasting afwachten en optelden. Intussen stegen wij mij altijd door. De nacht ging voorbij onder die stijgende beweging. Het geraas om ons heen verdubbelde. Ik was bijna gestikt. Ik meen dat mijn laatste uur kwam en toch is de verbeeldenkracht zo grillig dat ik mij overgaf aan een wale, kinderachtig onderzoek. Maar ik stond onder de heerschap mij naar denkbeelden, zij niet onder de mijne. Het was duidelijk dat zij opgestuurd werden door een uitbasting onder het vlot van kokend water en onder het water smelten de lava en mensen van rotstenen die zich aan de rand van de krater in alle richtingen zouden verstrooien. We waren dus in de schoorstenen van een vulkaan. Daar was geen twijfel aan. Maar in plaats van de steffels een uitgebrande vulkaan was er nu een in volle werkzaamheid en in welk werelddeel wij uitgebraakt zouden worden. Zonder twijfel in de noorderlijke streken. Voor zijn miswijzig had het compas ten dien aanzien geen afwijking getankt. Van kaap zaknoesum af waren wij honderden uren ver rechtstreeks naar het noorden gedreven. Waren we dan nu weer onder IJsland? Zouden wij uitgewerpen worden door de krater van de Hekla of door die van 1 der 7 andere vuurspul in de Bergendes eilands? In een straal van 500 uur gaans naar het Westen zag ik onder die breedtegaat de bijna onbekende vulkanen de Noordwestkust van Amerika. Ten Ooster bestond er onder de 80ste breedtegaat bij 1 vulkaan. De Esk op het Jan-Mijen eiland niet ver van Spitsbergen. Zeker, er was geen gebrek aan kraters en ze waren ruim genoeg om een geheel leger uit te braken. Maar welke ons een uitgang zou verleden? Dat trachten ik te gissen. Tegen de morgen werd die stijgende beweging snelig. Dat de warmte toenam in plaats van te verminderen dichter waarbij de oppervlakte des Aertboos kwamen had een plaatselijke oorzaak en was in gevolg van de invloed des vulkaans. Ik kon niet langer twijfelen aan de soort van ons middel van vervoer. Een ontzettende kracht een kracht van verschijnen nog honderden dampkringen voor oorzaak door de dampen op een gehoopt in de grote aarde dreef ons onweerstaanbaar voort. Maar aan welke ontelbare gevaar stelde ze ons bloot. Weldra drong een vale weer schijn in de wijderwoordende loodrechte gallerij. Ik bespeurde links en rechts diepe gangen gelijk aan onmetelijke tunnels waaruit dichte dampen ontsnapten. Vuurige tongen lekten flickerend hun wanden. Ziens. Ziens, oom, riep ik. Wel nu, het zijn zwavelvlammen, niets is natuurlijker bij uitbarstlin. Maar als zij ons eens omhullen dan zij zullen ons niet omhullen. Maar als wij stikken wij zullen niet stikken. De gallerij wordt wijder en als het nodig is zullen wij het vlot verlaten om in hun kloof te schuilen. En het water, het stijgende water dan. Er is geen water meer actie, maar een soort van lava-deeg dat ons opligt tot aan de opening des gratis. De waterkolom was inderdaad verdwenen om plaats te maken voor vrij dichte hoewel kokendhete uitstromende stoffen. De hitte werd onuitstaanbaar en een thermometer welke aan die dampking werd blootgesteld zal meer dan 70 graden gewezen hebben. Ik bade in het zweet. Zonder de snelheid en opstijging zouden wij zeker gesmoord zijn. Echter gaf de professor geen gevolg aan zijn voorstel om het vlot te verlaten. En hij deed wel. Die weinige slecht samengevoerde planken boden een vaste oppervlakte aan. Een steunpunt, dat ons overal elders ontbroken zou hebben. Smooi gezomstreeks acht uur had er voor het eerst een nieuw voorvalplaats. De stijgende beweging hield eens klaps op. Het vlot bleef onbewegelijk liggen. Wat is dat, vroeg ik, voor ontrust over dit openthoud dat evenplotsteling was als een schok. Een halt, al het woorde mijn oom. Houdt de uitbasting op? Ik hoop van nee. Ik stond op. Ik pogde rond te zien. Misschien bot het vlot door een uitspringende rotspunt tegengehouden een kortstondige tegenstand aan de uitstromende massa. In dit geval moesten we ons haast om zo spoedig mogelijk los te maken. Het was zo niet. De kolon van as, slakken en steenbrokken had zelf opgehouden te stijgen. Zou de uitbasting geen voortgang hebben, riep ik. Wel, mijn jongen, vrees je dat, zijn mijn oom, met oppelkande geklemde tanden, maar stelt u gerust. Dit oremlik van kampte kan niet lang aanhouden. Het duurt nu reeds vijf minuten en Weldra zal onze opklimming naar de monddeskraters weer beginnen. Zo spreken die hield de professor op zijn tijdmeter te raadplegen en alweer zouden zijn voorspellingen verschuld worden. Weldra werd het vlot opnieuw aangegrepen door een snelle en onregelmatige beweging die omtrend twee minuten aanhield. Toen bleef het nogmaals stillegen. Goed zijn mijn oom op het uweksinde. Binnen tien minuten gaan we weer op weg. Binnen tien minuten? Ja, we hebben te doen met een vulkaanwienstuitbasting tussenpozend is. Hij laat ons met zich adem halen. Niets was meer over een komstig de waarheid. Op de benutaf werden wij opnieuw met grote snelheid opgestuurd. Wij moesten ons aan de balken vasthouden opnieuw van het vlotgeslagen te worden. Daarna hield de stoot weer op. Naar de rand heb ik daar gedacht over dit zondelingenverschijnsel zonder er een vondoende verklaring van te vinden. Intussen houd ik het voorzeker dat wij ons niet in de hoofdschoorsteen van de vulkaan bevonden, maar wel in een zijgang waar alleen de terugwerking merkbaar was. Ik kan niet zeggen hoe dik was die beweging herhaald werd. Ik kan alleen verzekeren dat wij, telkens als hij zich herhaalde, met toenemende kracht werden opgestuurd en als het ware door een kogel meegevoerd. In de ogenblikken van rust stikten wij. In de ogenblikken van opstuwing belette de brandende hete lucht mijn adem halen. Ik dacht in ogenblikken aan het genot van mijn plotsling in de hoognoordelijke gewestelen te zullen bevinden, waar een koude heerst van 30 graden onder nul. Mijn overspannen verbeelding dwaalde rond op de sneeuwvlakten der poel gewesten en ik smachte naar het ogenblik waarop ik mijn rond zou rollen op het ijstapijd aan de poel. Mijn langzame hand verloor ik door die herhaald schokken uitgeput mijn bewust zijn. Zonder de armen van Hans zou ik meer dan eens mijn hersenpan verbrijzeld hebben tegen de granitwans. Ik kan me dus niet met zekerheid herinneren van het geen in de volgende uren voorviel. Ik heb een duister gevoel van aanhoudende ontploffingen van de behoering van het vaste gesteemde van een rondrijende beweging waarin het vlot werd meegeslept. Het dreef op golven van lava midden in een asregen. De loeiende vlammen omwikkelden het. Een orkaan die men meenin zou dat uit een onzagelijke luchttrekker voortkwam plies het onderaartse vuur aan. Nog eenmaal zag ik het geluid van Hans in de weerschein van de brand en ik gevoelde niets meer dan die ontzettende angst van veroordeelden die aan de mond van een stuk geschut zijn gebonden op het ogenblik dat het schot afgaat en hun ledenbaten in de lucht verstrooit. Het einde van hoofdstuk 43. Hoogtstuk 44 van naar het middelpunt der Aarde. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Bart De Leeuw. Naar het middelpunt der Aarde door Jules Verne. Hoogtstuk 44. Op aarde terug in Azië. De tegenvoeters in de Middelandse zee. Stromboli. Een glimlach van Hans. Toen ik de ogen weer opende voelde ik dat de stevige hand van de gids mij bij de gooidel vast hield. Met de andere hand ondersteund hij mijn oom. Ik was niet zwaar gequetsd, maar vele er uitgeput door een algemene stijfheid in de leden. Ik lag tegen de gloeiing van een berg. Twee schreden van een afgrond waarin de geringste beweging mijn neergestocht zou hebben. Hans had mij van de dood gered, terwijl ik van de zijde de skraters afrolde. Waar zijn wij? Vroeg mijn oom, die zeer verstort scheen over zijn terugkeer op de aarde. De jager haalde de schouders op ten teken van onwetendheid. Op IJsland, zei ik? Nee, antwoordde Hans. Wat nee, riep de professor. Hans vergist zich, zei ik, overeind reisende. Na de talloze verrassing in deze reis was er ons nog één weggelegd. Ik verwachte in kegel te zien, bedek met eeuwen gesteel, in het midden der barrenwoestenijen van de noordelijke landen, onder de bleke stralen van een polhebel, ver boven de hoogste breedte. In strijd met al die verboeders lagen mijn oom, de eislander en ik, op de zijde van een berg, die geblakerd was door de hittender zon, die ons met haar stralen versgroeide. Ik wilde mijn ogen niet geloven, maar de steken de pijn die ik over het gehele lichaam voelde voor oorlofde geen verdere twijfel. We waren half naakt uit de katen gekomen, en het schitterend gestermd, dat wij in geen twee maanden gezien hadden, vertonen zich aan ons met een kwistige overvloed van licht en warmte en groot heerlijke stralen over ons uit. Toen mijn ogen aan die glans gewend waren, die zij zo lang hadden ontbeerd, maakte ik er gebruik van om de dwalingen bij de verbeelding te herstellen. Op z'n allen minst wilde ik op Spitsbergen zijn, en ik was niet gezind, om het spoedig op te geven. De professor vatten het eerst het woord en zei, het gelijkt volstrek niet op IJsland. Even min me jongen, dit is geen noordse vulkaan met zijn heuvelen van gradiet en zijn sneeuwhoed. Echtig, zie eens Akson, zie eens. Hoogstens vijfhonderd voetboven ons opende zich de kraten van een vulkaan, eruit om het kwartier, met een zeer sterk geraas en hoge vlammenzaal, vermengd met puinsteen, as en lava opsteeg. Ik voelde de staartrekkingen van de berg, die gelijk de wolfische adem haalde, en nu en dan vuur en rook door zijn geduchten neuschaten uitspot. Onder ons breiden zich met een vrij steile helling de vlakte van uitgebraakte stoffen van 7 tot 800 voet diep uit, het geen de vulkaan, een hoogtegaf van nog geen 300 vademen. Zijn voet verdwenen in een ware kors van groene bomen, waaronder ik olijfbomen, vijfbomen en wijnstokken met purpore tossen onderscheiden. Zo zagen de noordelijke gewesten, ik moest het wel bekennen, er niet uit. Over die groenenden omtrek heen verlooi de blik zich spoedig in het water en een heerlijke zee, of van een meer, dat van die liefelijke bodem in eiland maakte, dat nauwelijks enige urigaans breed kon zijn. In het oosten vertonen zich in kleine haven, met enige huizen ervoor, waarin vaartuigen van een bijzondere vorm de blauwe golfjes wiegelden. Verder doken groepen eilandjes uit de watervlakte op, in zulke menigte dat zij op een groot mierenest geleken. In het westen strikte zich verafgelegen kusten langs de gezichtseinderaads. Op sommigen vertonen zich blauwe, zeer regelmatige vormende bergen. Op de andere, weer in de verte, verrezen een verbazend hoge kegel, op wienstop zich een vederbos van rook bewoog. In het noorden fonkelden een onmetelijke oppervlakte in de zonnestralen en zag men hier en daar de top van een mast, of de bolgrond de zijde van een door de wind geschwolle zijl. Het onverwachte van zulke schouwspel verhondertvouderde nog zijn wonderlijke schoonheden. Waar zijn we? Waar zijn we, herhaalde ik halfluid. Hans sloot onverschillig zijn ogen en mijn oma zag in het rond zonder er iets van te begrijpen. Welke bergen het ook mogen zijn, zijn hij eindelijk, het is hier een beetje warm, de uitbastige houden niet op en het zou waarlijk de moeite niet waard zijn uitgebruikt te wezen om te sloten nog een rotsblok op het hoofd te krijgen. Laten we naar beneden gaan, dan zullen we wel ontdekken waar we ons aan te houden hebben. Bovendien sterf ik van de dost. Zekerlijk was de professor geen man van bespiegelingen. Ik voor mij, behoefte en vermoedingsvergetende, zou nog urenlang op deze plek hebben willen blijven, maar ik moest me makkers volgen. De zijde van de berg helde sterk. We gleden in ware askuilen om de lava stromen te ontwijken die als vuurige slangen zich kronkelden. Onder het dalen sprak ik met een grote woordenrijkdom want mijn verbeelding was te vol om zich niet in woorden te uiten. We zijn in Azië, riep ik, op de kusten van Indië, op de Sunda-eilanden, midden in Australië. We hebben de halve aardbeel doorgereist om bij de tegenvoeters van Europa uit te komen. Maar het kom pas, antwoorden mijn oom. Ja, het kom pas, zei ik, met een verlegen geluid. Als wij het geloven mogen, dan zijn we altijd noordwaarts gegaan. Heeft het dan gelogen? Oh, gelogen. Of dit moet de noordpol zijn? De pol? Nee, maar... Het was een onverklaar bij feit. Ik wist niet wat ik ervan moest denken. Intussen naderte wij dat groen, dat zo stredend was voor het oog. En doorst kwelde mij. Gelukkig vertonen zich na twee uur lopens een schone vlakte onder ons oog, geheel bedekt met olijfbomen, granatappelbomen en wijnstokken, die niemand bijzonder eigendom schenen te zijn. Als lieder die van alles beroft waren, konden we dan ook zo nauw niet zien. Welke genoot, die zappige vruchten op onze lippen te drukken en gehele trossen uit de purpere wijngaarden te happen. Niet ver van daar in het gas, ontdekte ik in de heerlijke schaduw der bomen een frisse waterbron, waarin wij ons gelaten in onze handen met een gevoel van wellust domponden. Terwijl wij ons zo aan al de genoegenste rust overgaven, verschening kind tussen twee olijfbosjes. Ha, riebek uit, een bewoner van dit gelukkige land. Het was een kleine, arme, zeer ellendig gekleden, ziekelijke knaap, die ons gezicht scheent te beangstigen. We zagen er dan ook half naakt en met ongeschorenbaard zeer ongunstig uit dat geen land van Diven was, moest ons voorkomen. Zijn bewoners was gek aan jagen. Zodra de jongen op de loop wilde gaan, diep hans hem na en bracht hem terug, ondanks een schreeuwen en schoppen. Mijn ogen begon met hem zo goed mogelijk gerust te stellen en zijde hem in goed Duits. Hoe heet die bergvriendje? Het kind antwoordde niet. Goed zijn mijn ogen, zij niet in Duitsland en hij herhaalde de vraag in het Engels. Het kind antwoordde even min. Ik was in grote spanning. Zou hij stom zijn, riep de professor, die trots op zijn taal kennis dezelfde vraag in het Frans deed? Het kind bewaarde het stilswijgen. Dan zullen we het Italiaans beproeven en dan mijn oom en dan zij in die taal doven noi siarmo. Ja, waar zijn wij? Herhaalde ik voor ongeduld. Het kind gaf geen antwoord. Hoe is het? Zult gehaast spreken, riep mijn oom, die toerder begon te worden en het kind bij de oren trok. Komen ze hier nog maar queste isola. Stromboli antwoordde de kleine herder die zich uit de handen van Hans los rukte en door de olijfbomen heen de vlakte bereikte. Dachten die deze meer aan hem. Stromboli. Welk een uitwerk zo had die onverwachtenaam op mijn verbeelding. We waren in de Middelandse Zee in het midden van de eeuwelische argipel mythologische gedachtenis. Op het oude strongilis waren eeuwelis de winden en stormen aan de ketenhils. En die blauwe bergen in het Westen waren die van Calabria en die vulkaan die aan de zuiderlijke gezichtseindelijk er is was de etna. De vreselijke etna zelf. Stromboli. Stromboli herhaalde ik. Mijn oom begleidde bij met zijn gebaren en woorden. Het was alsof wij een koersongen. O, welk een reis. Welk een vreemde reis. De ene vulkaan waren wij in een andere uitgekomen op 1200 uur gans van de Snevels van de Barre-Eisland dat op de grenzen de aarde ligt. De toevalligheden op deze tocht hadden ons in de lievelijkste streken de aarde overgevoerd. We hadden het geweest de eeuwige sneeuw verlaten voordat van het eindeloze groen en de grouwe mist de koude luchtstreek het boven ons gelaten om terug te komen onder de azure hemel van Sicilië. Na een heerlijke maaltijd uit hoofd en friswater bestaande gingen wij weer op weg om de haven van Stromboli te bereiken. Het scheelde ons niet voorzichtig om te zeggen hoe wij op het eiland gekomen waren. De bijgelovige geeste Italianen zou ontstellig aangezien hebben voor duifels die de hel had uitgebraakt. Wij moesten er dus vrede mee hebben om voor eenvoudige schipreukelingen door te gaan. Dat was minder roomvol, maar veiligig. Onderweg hoorde ik mijn oom mompelen. Maar het kom pas, het kom pas dat ik dat verklaare. Op mijn eer zei ik op een minacht in de toon we moeten het maar niet verklaaren dat is het gemakkelijkste. Dat zou wat moois wezen, een professor aan het Joannéem die de oorzaak van de natuurverschijnsel niet kon vinden mocht zich wel schamen. Zo spreken weig mijn oom half naakt, met de lederen beurs op de lendelen en de bril op de neus weer de verschrikkelijke professor in de delfstof kunde. Een uur nadat wij het olijvenbosje verlaten hadden, kwamen wij in de haven San Vincenzo, waar Halis het loon voor zijn dertiende week dienst vorderde, dat hem met warme handtrukken werd uitbetaald. Al deelde hij in dit ogenblik ook niet in onze zeer natuurlijke aandoening, zodat hij zich toch meeslepen door een gevoel van buitengewone openhaagdigheid. Met de toppen zijn er vingers, sprukte hij zacht onze beide handen en begon te glimlachen. Het einde van half stuk 44.