 Zevende hoofdstuk van deel 3 van het kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door A.G. van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Mevrouw General, die van de bok van haar statiekoets de teugels der welge voegelijkheid nog steeds in handen had, deed haar uiterste best om haar liefvriendinnetje in te wijden in de hoofdse manier en het lieve vriendinnetje deed haar best om een volgzame leerling te zijn. Hoe zij zich ook had moeten inspannen in haar jonge leven, om voor zichzelf en haar vader het hoofdbovenwater te houden, dit had haar minder gekost dan zij tans aan geduld moest offeren om vernis te worden. Zij voelde zich angstig worden onder die polijstende hand, dat is waar, maar zij onderwiep zich aan het geen de familie behoefde in haar grootheid. Evenals zij dat in haar vernedering gedaan had, gaf aan haar eigen negingen even weinig toe als zij aan haar honger toegegeven had in de dagen toen zij haar middagmaal in de zakstak om haar vader des avonds wat te kunnen voorzetten. Eentroost, die zij had bij de vuurproef die mevrouw General haar lied ondergaan, gaf haar meer moed en stemde haar zelfs tot meer dankbaarheid dan een minder liefderrijk gemoet. Niet gewend zich altijd voor anderen op te offeren. Zal kunnen goedkeuren. Inderdaad kan men in het leven menigmaal opmerken dat een zeeltje als dat van kleine dorrit niet half zo verstandig redeneerd als de mensen die er zich boven verheven waren. Die troost was de voortdurende vriendelijkheid van haar zuster. Het kon haar niet schelen dat die vriendelijkheid de vorm van inschikkelijkheid van bescherming zelfs aandam. Daraan was zij gewoon. Het hinderde haar niet dat zij in een schatplichtige verhouding kwam te staan. Dat zij de zegenwagen vergezelden waarop je vrouw Fennie zat en gehuldigd werd. Zij had geen hogere wensen. Zij was altijd in bewondering van Fennie schoonheid en bevalligheid en vlugheid van geest. Vroeg zich niet af of Fennie even gehecht was aan haar als zij aan Fennie. Zij gaf eenvoudig al de zusterlijke tederheid waarover haar edelhardt beschikte. De weldadige hoeveelheid, bruimpjes en prisma's die mevrouw General over de familie uitspreiden gevoegd bij de voortdurende indompelingen van Fennie in de grote wereld liet op de bodem van het mengsel maar zeer weinig natuurlijk bezinksel achter. Dientige volgen werden de vertrouwelijke gesprekken met Fennie nog zoveel te kostbaarder voor kleine dorret. Emi zei Fennie op zekere avond, toen zij alleen waren na zo'n vermoeiende dag dat kleine dorret zich een heel uitgeput voelde of schoon Fennie met het grootste genoegen nog een sprong in de grote wereld zou hebben gedaan. Emi, ik moet je eens wat vertellen. Ik wet dat je het niet kunt raden. Dat is niet waarschijnlijk beste. Kom, ik zal je eens op weg helpen. Mijn vrouw, General, door hoeveelheden pruimpjes en prisma's waren ontzettend geweest. De gehele dag door. Een regen van Fennies en Fadsoen en onbeduidendheid was er op de familie neer gedaald. Zodat kleine dorret keek als of zij hoopte dat mevrouw General nu veilig en wel voor enige uren in haar bed opgeboren zou zijn. Nu kun je het raden, Emi. Nee beste, heb ik misschien iets gedaan voor kleine dorret die ongerust werd. Menende dat zij misschien het vannis heren daar beschadigd had. Fennie had zo'n schik in het mal apropos van haar zuster. Dat zij haar meest geliefkoosde wajer opnam. Zij zat bij haar toilettafel met een gehele wapenkamer van vrede instrumenten om zich heen, rookend van het harte bloed van Sparkle. En gaf haar daarmee de lachend enige tikjes op de neus. O, Emi, Emi, zeiden zij, wat ben je toch nog een onnozelgansje? Het is niets om te lachen. In tegendeel, ik ben er heel boos om, liefst. Als het maar niet op mij is, Fennie, kan het mij niet schelen, antwoorde Emi glimlachend. O, maar mij wel, en jij zult ook boos zijn wanneer ik je ingedicht heb. Heb je nooit opgemerkt, Emi, dat zeker iemand zo heel beleefd is voor mevrouw General? Iedereen is beleefd voor mevrouw General. Omdat, omdat haar beleeftijd, iedereen doet bevriezen, viel Fennie in. Maar dat bedoel ik niet. Ik bedoel iets heel anders. Kom, heb je nooit opgemerkt, Emi, dat papa monsterachtig beleefd is voor mevrouw General? Emi mompelde. Nee, en keekbedremmelt voor zich. Nee, dat dacht ik wel. Maar hij is het, hernam Fennie. Hij is het, Emi. Let op het gen ik zeg. Mevrouw General heeft vu op papa. Liefste Fennie, kun je aan de mogelijkheid geloven dat mevrouw General vu heeft op wie ook? Of ik dat mogelijk acht? Wel liefste, ik weet het. Ik zeg je dat zij vu heeft op papa. En ik zal je nog meer zeggen, papa beschouwt haar als een wondermens, als een toonbeeld van voldmaakte beschaving en als zo'n aanwinst voor onze familie dat hij tot de dwaaste dingen in staat is. Een mooi vooruitzicht, dat beloof ik je. Verbeeld je mij met mevrouw General tot mama. Kleine door het antwoorden niet op deze uitroep. Zij keek angstig en vroeg op ernstige toon wat Fennie tot deze gevolgtrekking aanleiding gegeven kon hebben. Groot door goedheid. Je zou het mij even goed kunnen vragen waarom een man op mij verliefd wordt. Maar ik weet dat natuurlijk wel. Het gebeurt vaak genoeg en dan weet ik het altijd. En dit weet ik, op dezelfde manier denk ik. In elk geval, ik weet het. Heb je papa er ooit iets van horen zeggen? Iets van horen zeggen? Maar lief, onschuldig kind, waardoor zou het noodzakelijk geweest zijn dat hij iets zei. En heb je ooit mevrouw General er iets van horen zeggen? Maar goeie hemel, Amy, is mevrouw General nu een vrouw om ook iets van te zeggen? Is het niet klaar en duidelijk dat zij op het oogomelijk niets te doen heeft dan als een staak recht op te zitten? Haar afschuwelijke handschoenen aan en uit te trekken en af te wachten? Iets zeggen? Al had zij, mij het wisten, het aas van trof in de hand zou zij nog niet zeggen kind. Dat zou eerst aan de dag komen wanneer zij het uitspeelde. Maar je kunt je nog vergissen, Fanny. Zeker, dat kan ik. Maar ik doe het niet. Doet mij echt er genoegen dat je nog uitkomst ziet en er kalm onder blijft wanneer je aan de mogelijkheid denkt. Dat doet mij hopen dat je zo'n nieuw lid in onze familie zou kunnen uitstaan. Ik zou dat niet kunnen en het niet proberen ook. Lieve trouden, ik nog met sparkel. Oh, dat zou je nimmer doen onder geen omstandigheden. Op mijn woord, liefste, antwoorden Fanny met nooit overtroffen onverschilligheid. Daar kan ik heus niet voor instaan. Wie kan zeggen wat er nog ooit gebeuren zal? Vooral omdat ik dan in de gelegenheid zou zijn die vrouw, zijn moeder net zo te behandelen als zij het anderen doet. En van die gelegenheid zou ik zeker niet voor zuimen een goed gebruik te maken, Amy. Meer werd er tussen de zusters niet verhandeld maar het geen besproken was zowel over mevrouw General als over Sparkle bleef gedurende lange tijd al Amy's gedachten in beslag nemen. Aangezien mevrouw General zich lang geleden al zovernist en gepoleist had dat niets van het geen achter de oppervlakte zat naar buitenkomen kon. Het is ook mogelijk dat er niets achter zat. Stieten alle waarnemingen op die glinsterende oppervlakte af. Ontegenzeggelijk was meneer Dorret heel beleefd voor haar en stond zij in hoog aanzien bij hem. Maar toch kon Fanny onstuimig als zij was wel ongelijk hebben. Met de zaak Sparkle stond het anders. Iedereen kon zien wat daarin omging en zo zag Klein met Dorret het ook en pijnste er over en was verbaasd. De toewijding van Sparkle werd slechts geevenaard door de grilligheid en de vreedheid van haar die hem tot haar slaaf had gemaakt. Soms behandelde zij hem met grote onderscheiding zodat hij het uitschreeuwen van plezier de volgende dag het volgende uur keek zij langzaam heen zodat hij begon te steunen en dan voorerwende wat verkouder te zijn. Zijn standfastigheid roerde Fanny niet of schoon hij zo onafscheidelijk van Edward was dat deze eens ander gezelschap wensende genoodzaakt was als een samensweer de weg te sluipen en door geheime deuren en achterstraatjes één of andere grondel moest trachten te bereiken of schoon hij zo bezorgd voor meneer Dorrets om de andere dag daarna kwam informeren als of meneer Dorrt leed aan de anderdagse koorts of schoon hij zich zo dikwels langs de voornamelste vensters van het hotel heen en weer literoen dat het scheen als of hij een wedderschap had aangegaan om zoveel duizend meter per dag af te leggen of schoon wanneer de grondel van zijn de meesteres de poort verliet de grondel van meneer Sparkl uit één of andere hinderlaag tevoorschijn schoot en er een wilde jacht begon als of zij een smokkelaar en hij een douanier was vermoedelijk was deze voortdurende beweging in de open lucht de gelukkige oorzaak dat hij niet begon te kwijnen verre van zijn beminden door een kwijnende gezondheid tot toegevend te bewegen werd hij bij de dag dikker en begon hij meer op een blozende jongen dan op een kwijnende jongeling te lijken ook meneer Blandois kwam zijn opwachting maken en meneer Dorrt ontving hem de vriend van de heer Gohann met grote minzaamheid deelde hem zelf zijn plan mee om de heer Gohann op te dragen hem te verewigen Blandois preest dit plan helemaal hoog en dit deed bij de oude heer het vermoeden op willen dat het zijn bezoeker misschien genoegen zou doen het zelf aan de heer Gohann mee te delen Blandois nam de boodschap met zijn eigen aardige losse bevalligheid op zich en beloofde er zich binnen een uur van te kwijten toen hij echter het nieuws aan Gohann medeelde wenste deze maestro de heer Dorrt wel 10 maal naar de duivel hij maakte zich over begunstiging even boos als over het uitblijven daarvan en nam het zijn vriend bijna kwalijk dat deze de overbrenger was het is misschien dom van me Blandois maar ik zie werkelijk niet in wat jij daarmee te maken hebt bij de Golen ik ook niet antwoorden maar ik meen er mijn vriend een dienst mee te bewijzen door hem door een parvenu een som gels in de hand te laten stoppen zei Gohann met gefronste wenkbrouwen meen je dat zeg aan je vriend dat hij zijn portret bij een gewone schilder laat maken dan kan het als uithangbord voor een herbergdienst de heer Dorrit wilde verdrijven de volgende dag kwam hij er echter op terug en vroeg op zijn gewone luchthartig de heer Dorrit wilde verdrijven de volgende dag kwam hij er echter op terug en vroeg op zijn gewone luchthartig de heer Dorrit en vroeg op zijn gewone luchthartige toon en met een schampere lach wel Blandwa wanneer zullen wij die mesenas van je onze bezoek gaan brengen wij dagloners moeten el karwijdje dat wij krijgen kunnen aannemen wanneer zullen wij dit karwijdje wat gaat het mij eigenlijk aan ik heb er toch niets mee te maken ik zal je zeggen wat het voor mij betekent brood en kaas men moet toch eten kom, ga mee Blandwa meneer Dorrit ontving de beide heren in tegenwoordigheid van zijn dochters en de heer Sparkl die bij toeval aanwezig was hoe gaat het je Sparkl vroeg Goan onverschillig als je ook nog eens van je talenten moet leven ouwe jongen hoop ik dat je het beter zal gaan dan mij en nu deed de her Dorrit zijn voorstel meneer zij Goan lachend na het beleefd genoeg aan gehoord hebben ik ben een nieuweling in handelszaken en ken er de geheimen nog niet van ik geloof dat ik u nu bij verschillend licht moet bekijken u moet vertellen dat u juist een hoofd en een gezicht hebt om een goed portret van te maken en dan met u overleggen wanneer ik tijd genoeg zal hebben om mij met het noodzakelijke enthousiasme daar aan te wijden ik geef u de verzekering hij lachte weer feintjes dat ik mij als een verrader voel in het kamp van die brave begraafde edele kerels mijn kunstbroeders nu dat hoke spokens mij niet beter afgaapt ben er niet in groot gebracht en het is nu te laat om het nog te gaan leren maar nu ter zaken ik ben een zeer middelmatig schilder maar niet slechter dan de meeste anderen in die nu graag een honderd genies of zo wilt weggooien wel nu als een arme bloedverwand van grote lui maar zijn kan en zal u zeer erkendelijk zijn indien ik ze mag opvangen ik zal voor dat geld het beste maken wat ik kan en mocht dat beste nog slecht zijn wel nu dan het u nog maar een slecht portret met een kleine naam in plaats van een grote namer op hoewel de heer Dorrit deze toon niet verwacht had beviel hem die over het algemeen bijzonder goed uit de woorden van Goran bleek dat hij een gentleman met aanzienlijke connectie geen invoudig werkman dus zich aan hem verplicht zou voelen hij gaf zijn blijdschap te kennen dat hij het werk aan meneer Goan kon toevertrouwen en sprak de hoop uit dat zij de kennismaking ook als particuliere personen zouden voortzetten u bent wel goed, zei Goan ik heb het verkeer in de grote wereld niet afgezworen sinds ik mij bij de broederschap van het penseel heb aangesloten overigens de gezelligste lui die men zich denkend kan en ik vernam dat u van plan bent naar Rome te gaan ik heb er vele vrienden en ga er ook heen laat mij het onrecht dat ik ga aan doen daar beginnen wij zullen het gedurende de rest hier allen nog al omhandig hebben en of schoon er in Venetie geen arme man met hele ellebogen in de mouwen rondloopt ben ik toch weer aan het liefhebberend gegaan alweer tegen de regelen van de broederschap in en zou ik mij zelfs ter wille van het geld niet willen overhaasten deze woorden werden door de heer Dorrit niet minder gunstig opgenomen dan de vorige ze waren het preludium van de aanstaande ontvangst van de heer en mevrouw Goan op een familieaar dineetje en verschaf de Goan heel behendig op de gewone voet toegang tot de familie kring en ook mevrouw Goan verkreeg op de gewone voet toegang Fanny begreep heel goed dat Goan met zijn familie in botsing moest gekomen zijn toen hij minimiegels tot vrouw begeerde om haar mooi gezichtje en mevrouw General begreep dat er dient te gevolgen veel verdriet en oneenigheid in de familie veroorzaakt moest zijn de braven miegels werd geheel buiten beschouwing gelaten behalve dat men het heel natuurlijk vond dat hij om zelf meer in aanzien te komen de verbintenis in de hand had gewerkt kleine Dord dacht echter anders over het schone voorwerp van al deze onderstellingen zij begreep dat die tot een minachtend oordeel over mevrouw Goan moestend geven en voelde instinctmatig dat er zelfs geen zwem van waarheid ingelegen was niet te min werd haar omgang met mevrouw Goan erdoor belemmerd want de voorschriften van de puimpjes en prisma's luiden wel heel beleefd zijn tegen die dame maar niet met haar woorden en kleine Dord was wel genootzaakt zich aan deze voorschriften te onderwerpen de sympathie die beiden voor elkaar voelden was echter zo groot dat zij tegen grotere bezwaren bestand zou zijn geweest ook bij een nog meer beperkte omgang zouden zij trouwe vriendinnen geworden zijn een nieuw bewijs van haar overeenstemming was de afgeer die zij beide voelden voor Blandois meer zelfs dan afgeer het was de angst en de afschuw die men heeft van een of andere kruipend gedierten Blandois gedroeg zich tegenover beiden dezelfde wijze maar beide voelden dat zijn gedrag tegenover ieder ander verschilden van zijn wijze van optreden tegenover haar andere merkten dat verschil niet op omdat het te gering was maar zij wisten en voelden het wanneer hij één van beide of beide tegelijk aankeek in zichzelf zijde ik heb die twee heimelijk in mijn macht ik weet wat ik weet zij hadden dit nog nooit zo sterk gevoeld en zo duidelijk van alkander begrepen dan op zekere dag toen hij voor zijn vertrek uit Venetie afscheid kon nemen van de familie en toen was met het zelf de doel gekomen en kleiner door het was alleen thuis nog ging vijf minuten waren de dames bij alkander of daar werd hij aangediend en zijn gehele houding scheen te zeggen je waard van plan het over mij te hebben maar hier ben ik om het te beletten verwacht u meneer Gohwan ook hier met zijn gemene glimlach nee antwoorden Mini niet mag u onderdanige dinaar u dan naar huis geleiden wanneer u heen gaat dank u ik ga niet naar huis niet naar huis dan ben ik wel ongelukkig dit was mogelijk maar hij voelde zichzelf niet ongelukkig genoeg om heen te gaan en de dames alleen te laten hij bleef haar de liefste complimentjes toezwaaien en aller onderhoudendst met haar praten maar gaf toch in zijn gehele manier van doen te kennen nee nee nee lieve dames ik ben hier met opzet u te beletten over mij te spreken zo duidelijk gaf hij dit te kennen en hij legde zo'n duivelse standfastigheid aan de dag dat mevrouw Gohwan eindelijk opstond om te vertrekken toen hij haar zijn hand aanboot om haar de trap af te brengen hield zij kleine door het handje stevig vast en zij nee dank u maar als u eens naar mijn gondolier wilt kijken zult u mij zeer verplicht hem hij had nu geen andere keus dan voor hen uit te gaan en terwijl hij dit deed met de hoed in de hand verluisterde mevrouw Gohwan hij was het die leeuw vergiftigde weet meneer Gohwan dit vroeg kleine door het niemand weet het maar kijk niet naar mij, maar naar hem hij zal zich onmiddellijk omwenden niemand weet het maar ik ben er zeker van dat hij het deed jij ook niet ik ik geloof het ook antwoorden kleine door het Henry houdt van hem en wil geen kwaad van hem geloven hij is zelf zo openhartig zo oprecht maar wij beide zijn overtuigd zo over hem te denken als hij verdient hij maakte Henry wijs dat de hond al vergif had binnen gekregen toen hij plotseling zo wild werd en op hem wilde aanvliegen en dat gelooft Henry maar wij geloven het niet ik zie dat hij staat te luisteren maar te vergeefs dag m'n lieveling vaarwel deze laatste woorden werden op luideton gesproken terwijl de waakzame blandwa onder aan de trap staande zich omwenden en naar boven het keek hoewel hij leeft mogelijk keek hij toch zo dat elke ware philanthropist verlangt moest hebben hem een grote steen om de hals te binden en hem in het water te gooien dat door de donkere poort stroomde waarin hij stond helaas was er op dat ogenblik ging dergelijke weldoender der mensheid aanwezig had blandwa m'n vrouw goa in de gondel hielp en bleef staan tot zij uit het zicht was toen bestegen hij zijn eigen kleinere gondel en volgde haar het was wel eens in kleine door het opgekomen en het kwam nu terwijl zij de trap opliep weer in haar op dat de toegang tot hun woning met blandwa wel wat al te gemakkelijk was gemaakt maar zo was het met zoveel mensen gegaan daar haar vader even als fennie graag mensen en drukte om zich heen hadden dat men met blandwa geen uitzondering had kunnen maken de familie dorrit ging aangetast om veel kennis te maken voor wie zij konden pralen met hun geld over het geheel kwam het klein door het voor alsof de maatschappij waarin zij leefden heel veel overeenkomst had met de marshalsie al bestond die dan ook uit een hogere klasse een aantal mensen schenen ongeveer op dezelfde wijze buiten lands te gaan als de mensen in de gevangenis kwamen om schulden uit luijheid uit nieuwsgierigheid om bloedverwantend te bezoeken uit algemene ongeschiktheid om zich in eigen huis aan eigen haard te handhaven even als de schuldenaren de gevangenis werden bewaakt stonden zij onder de hoede van koetsjes en gitsen zij dwaalden in de kerken en de musea rond zich eigenlijk even hard vervelende als de gevangenen op de plaats van de marshalsie zij waren gewoonlijk van plan morgen of de volgende week weer heen te gaan wisten eigenlijk zelf niet wat zij wilden deden zelden wat zij van plan waren geweest weer even als de gevangenen zij betaalden veel geld voor slechte voeding en vervoerden de plaats die hun schijnbaar beviel juist zo als in de marshalsie zij waren even ongeschikt voor vaste bezigheid als de gevangenen keken enigszins minachtend op elkaar neer gingen slordige kleed leiden een ongeregeld leven evenals de bewoners van de gevangenis aan het verblijf van de familie in Venetie kwam een einde en nu was Rome aan de beurt waar op het corzo een vrije woning voor hen was gehuurd het kwam kleine door het voor dat de vergelijking met de marshalsie hier minder duidelijk in het oog viel en de pruimpjes en prisma's de overhand hadden mevrouw General was in haar element iedereen luisterde naar een ander niemand had een eigen opinie en de vernis kwast hand tot hand Weldra ontvingde familie een bezoek van mevrouw Merdel uit hoofd van het departement Hanvatsoen en welvoegelijkheid in de eeuwige stad gedurende deze winter en de behendige manier waarop zij en Fanny bij die gelegenheid met elkaar schermden deed kleine door het nu en dan knip ogen als overwerkelijk degens voor haar ogen schitterden het verhuurde mij zo begon mevrouw Merdel de kennismaking te hernieuwen die bij onze eerste ontmoeting in Martinie zo weinig scheen te beloven oh ja, Martinie ik ben verrukt nu ik u weer ontmoet antwoorden Fanny ik vernam van mijn zoon Edward Sparkler dat hij al genoten heeft van deze toevallige ontmoeting hij kwam verrukt uit Venetie zo vroeg Fanny op onverschillige toon is hij daar lang geweest ik zou deze vraag aan meneer Dorret ter beantwoording kunnen voorleggen antwoorden mevrouw Merdel haar brede borst naar de oude herkerende want Edward is hem zeer verplicht voor de wijze waarop meneer Dorret zijn verblijf al daar heeft veraan genaamd oh, spreek daar toch niet van Fanny ik meen dat papa het genoegen had meneer Sparkle 2 of 3 mal uit te nodigen maar wat heeft dat nu te beduiden wij ontvingen zoveel gasten hielden om zo te zeggen open tafel waardelijk het heeft niets te beduiden behalve lieve kind veel meneer Dorret in behalve ha dat het mij grote voldoening verschafte enig sinds a al was het weinig te kunnen tonen zoals iedereen wel doen moet hoeveel achting ik koest er voor een zo hoog vererden en al onbekende naam als die van meneer Merdel deze hulde werd door mevrouw Merdel op de vriendelijkste wijze aanvaard meneer Merdel merkte Fanny aan ten einde meneer Sparkle naar de achtergrond te schuiven meneer Merdel houd papa's gedachten voortdurend bezig moet u weten mevrouw Merdel het heeft mij zeer teleurgesteld mevrouw en nam meneer Dorret van meneer Sparkle te vernemen dat er weinig kans bestaat ook meneer Merdel heer te ontmoeten mijn man heeft het zo heel druk iedereen heeft hem altijd nodig zodat ik ook vrees dat hij niet hier zal komen in de laatste jaren had hij nooit tijd om eens op reis te gaan u bent al geruime tijd op reis je vrouw Dorret is het niet oh hemel ja antwoorden Fanny ze zijn erg vervelend vond al enig jaren dat meende ik ook gehoord te hebben antwoorden me vrouw Merdel ja juist ik vertrouw echter hernam men in Dorret dat als ik het grote voorrecht moet missen meneer Merdel aan deze kant van de Alpen te ontmoeten ik die eerst zal hebben in Engeland terugkomen ik zou die eer zeer op reis stellen want dat is een bijzondere wens van mij meneer Merdel zeker niet minder zijn mevrouw Merdel terwijl zij Fanny door haar rognet zat te bewonderen kleine Dorret hield dit gehele gesprek eerst voor niets anders dan pruimpjes en prisma's zij had er zwijgend en pijnzend bijgezet in maar toen haar vader nadat zij een schitterende partij bij mevrouw Merdel bijgewond hadden aan de ontbijtafel nog eens terugkwam op zijn wens om meneer Merdel te leren kennen ten einde hem over het beleggen van zijn vermogen te raadplegen begon zij te begrijpen dat er nog iets meer achter stak en werd zij ook nieuwsgierig naar dat grote licht einde van hoofdstuk 7 van deel 3 achtste hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorret van Charles Dickens vertaald door AG van Tricht deze LibriVox opname is vrij van uteursrechten opname door Marcel Kunders terwijl de wateren van Venetie en de ruïnen van Rome ten plezieren van de familie Dorret door de volle zon werden beschenen en dagelijks door onttellbare reizende penselen en potloden werden geschilderd en geschedst in alle denkbare groten gelijkend en niet gelijkend bleef de ferma Dois en Klenem in het bloedende hardhof maar doorhameren zodat de geluiden van ijzer op ijzer elkander het zwijgen oplegden de jongste compagnon had omstreeks deze tijd de zaak goed op gang gebracht terwijl de oudste die nu tijd genoeg had voor zijn uitvindingen veel gedaan had om de goede naam van de fabriek te verhogen als geniaal man ondervond en weer stond hij natuurlijk lange tijd alle beletselen die de regerende machten een misdadiger van deze soort in de weg konden leggen maar dit was slechts zelfverdediging van die regerende machten een zeer geoorloofde zelfs want hoe het te doen moest natuurlijk als de gezworen vijand beschouwd worden van hoe iets niet te doen herin was de basis te vinden van het wijze systeem dat door het circumlocutie kantoor met hand en tand werd vastgehouden om eerder Engels onderdaan te waarschuwen dat hij zich aan velige varen bloot stelde indien hij het waagde geniet te hebben gevaren als gekweld te worden tegen gewerkt te worden beroofd en geplunder te worden door de hulp die hij nodig had moeilijk kostbaar onzeker te maken en eindelijk na een korte tijd van genot zijn eigen don verbeurt verklaard te zien als of uitvinden eigenlijk een schurkenstreek was dit systeem werd door alle barnacles goed gekeurd en terecht want iemand die een uitvinding doet meent het ernstig en de barnacles hadden voor niets zo'n afschuw en angst als voor iets ernstig te menen ook dit was te begrijpen want in een land waar veel mensen zijn die het ernstig menen is geen plaats voor barnacles evenwel daniel dois kwam alle gevaren straffen en boeten te boven en werkte hij vroeg voort omdat werken nu eenmaal zijn lust en zijn leven was klennen die hem met zijn levendige belangstelling aanmoedigde was een zedelijke steun voor hem behalve dat hij hem in het beheer van de zaak goede diensten bewees de zaken gingen voorspoedig en de compagnons maar dois kon het oude plan van zoveel jaren niet vergeten men kon redelijker wijzen niet anders verwachten had hij het gemakkelijk kunnen vergeten dan had hij het nooit kunnen opvatten nog het geduld en de volharding kunnen hebben om het uit te werken deze gedachte zal kens in kleinem op wanneer hij zijn vriend des avonds tekeningen berekeningen en modellen voor de dag zou halen om ze even spoeder weer weg te leggen met een zucht mompelend dat het toch zo waar was als iets ter wereld geen sympathie te tonen voor zoveel inspanning en zoveel teleurstelling zou klennen beschouwd hebben als een verzuim van zijn plichten als compagnon de belangstelling aan de deur van het circumlocutie kantoor opgewekt herleefde hij verzocht dois hem zijn uitvinding te verklaren maar voegte hij erbij je moet wel bedenken dat ik geen werkman ben en het dus niet zo spoedig zal begrijpen geen werkman je zou zeker een bijzonder degelijk werkman geworden zijn wanneer jij je er maar op toegelegd had ik heb selden iemand ontmoet die een betere hoofd voor zulke dingen had dan jij toch? ik moet dit tot mijn spijk bekennen acht ik mij niet bevoegd erover te oordelen dat weet ik nog niet antwoorden dois en dat moet je ook niet zeggen geen man met gezond verstand en algemene ontwikkeling en die van beide een goed gebruik heeft gemaakt kan geheel onbevoegd beschouwd worden het is mij niet te doen geheimzinnig te zijn als ik alles openhartig en duidelijk had verklaard zou ik met genoegen het oordeel aanhoren van elke man die aan boven genoemde voorwaarden voldoet dit klinkt als of wij bezig zijn elkaar complimenten te maken ze klinnen maar hoe het zij ik zal de duidelijke uitlegging krijgen als er maar gegeven kan worden nu daarvoor zal ik mijn best doen dois bezatte gaven die dik wel schepaard gaapt met karaktereigenschappen als dezijnen om het geen hij zelf goed begreep uit te leggen met dezelfde duidelijkheid als het hem voor de geest stond in meneer van uitleggen was zo geregeld en juist en eenvoudig dat het bijna moeilijk was hem verkeerd te begrijpen er was bijna iets belachelijks in de geheel onverschoonbare mening die soms geuit werd dat hij een fantast was wanneer men oog en vinger en scherpsinnig over zijn tekeningen zag dwalen bij bijzondere punten stilstaan of zorgvuldig naar andere terugkeren van waarop nieuw moest uitgegaan worden om één of andere bijzonderheid duidelijk aan te tonen alvorens zijn hoorders een duim breed verder te brengen dan wist men wel beter niet minder merkwaardig was het zo als hij zichzelf wegcijferde hij zei nooit ik ontdekte dit of ik vond dit uit maar vertoonde alles als door de goddelijke kunstenaar gemaakt en door hem bij toeval gevonden zo bescheinen was hij met zoveel eerbiedige bewondering voor het heelal hij vervuld zo overtuigd was hij dat alles in de natuur was opgebouwd naar onomstootelijke wetten niet alleen die avond maar nog onderscheidende volgende weideklen hem zich met het grootste genot aan dit onderzoek hoe langer hij het voortzetten en hoe vaker hij keek de grijze hoofd wanneer het zich over de tekeningen boog en naar het schanderen oog dat schitterde van lust en liefde voor een zaak die hem gedurende de laatste 12 jaren om eindig veel verdriet en teleurstelling verschafd had des te minder vrede voelde hij met het denkbeeld om haar te laten varen nog een laatste poging in het werk te stellen eindelijk zei dus het is eindelijk zover gekomen Dois dat ge de gehele zaak moet laten varen of opnieuw beginnen ja, antwoorden Dois dat is het wat die adelijke en voor name heren ervan gemaakt hebben maar ik heb een ondervelen en moet mij dus niet voor een martelaar houden de gehele zaak laten varen of geheel opnieuw beginnen mompelde Klenem daar komt het eigenlijk op neer antwoorden Dois dan mijn vriend Riep Klenem en opspringende nam hij dienst Ruwe werkhand in de zijne moet er opnieuw begonnen worden Dois keek bijna onstelt op en antwoorden gejaagd tenminste voor zijn doen nee, nee laat het maar rusten dat is veel beter eenmaal zal men er toch wel eens van horen je vergeet best de Klenem dat ik het al heb laten rusten is afgedaan ja Dois jijzelf hebt er genoeg verdriet en teleurstelling door ondervonden dat geef ik graag naartoe maar ik niet ik ben jonger dan jij ik heb nog maar eenmaal in mijn leven een voet op dat mooie kantoor gezet en durf er terug komen kom, ik zal eens aan de schenen leggen jijzelf moet blijvend voortgaan te doen zoals je gedaan hebt sinds wij bij elkaar zijn ik zal bovendien een poging doen om je recht te laten geschieden en je zult er nimmer meer van horen tenzij ik succes mocht hebben Danieel Dois was en bleef nog huiverig om zijn toestemming te geven en herhaalde telkens weer dat het beter was ervan af te zien langzamerhand liet hij zich echter overhalen en zoon aan Arthur de langdurige hopeloze arbeid op om het circumlocutie kantoor over te halen iets te doen wel draa begonnen de wachtkamers om hem te kennen en werd hij door de concierges er binnen gelaten zoals men een zakkerroller bij de politie aangeeft met dit verschil dat men de zakkerroller op het politiebureau houdt terwijl men op het circumlocutie kantoor zijn best deed om van Klenem af te komen het was echter zijn vaste voornemen niet te laten afschepen en zo begon dan weer het invullen van formulieren het corresponderen het opmakend van minuten en memoranda het tekenen, reviseren en contra reviseren het wegen, terugzenden en het in handen stellen voor advies en contra-advies maar nooit ter afdoeming wij komen hier op een trekje van het circumlocutie kantoor waarvan wij nog even melding willen maken wanneer dit bewondermswaardige departement in verlegenheid kwam en aangevallen werd door één of ander woedend parlementslid door de inferior barnacles gewoonlijk aangezien voor iemand die door de duivel bezeten was niet over een bijzonder geval maar als een afschuwelijke instelling als een groot gekkenhuis dan trat één der superioren barnacles in het parlement tegen hem op velden hem neer en vermorzelden hem door opgraven te doen van alle werkzaamheden die het circumlocutie kantoor werd een opgedragen om iets niet te doen dan had die edele barnacle een papier met enige cijfers in de hand en vroeg hij de aandacht daarvoor van het huis en dan riepen de inferioren barnacles op commando hoor, hoor en lees en dan de barnacle van het papier voor om iedereen te overtuigen die daarvoor nog vatbaar was spottend gelach en een raar groep van de inferior barnacles dat nog binnen de korte tijd van het laatste halve financiële jaar door dit veel belastelende departement geschreven en ontvangen waren 15.000 brieven gejuich 24.000 minuten luidgejuich en 32.500 en 17 Memoranda ontstuimige juich meer nog een vernuftig heer verbonden aan het departement een zeer bruikbaar en ijvig ambtenaard ingemaakt van de hoeveelheid kantoor behoeften in diezelfde tijd gebruikt de uitkomst stond op hetzelfde papier en ging met die na dan kwam en tot de hoogst merkwaardig ontdekking dat de velle schrijfpapier in datzelfde tijdsbestek op het circumlocutie kantoor gebruikt voor de openbare dienst de trotvaars aan beide zijden van Oxford Street geheel zouden bedekken en er dan nog bijna een kwart mijl voor het park zou overschieten bulderend gelach en gejuich terwijl er aan band aan roodband genoegen gebruikt was om er zeerlijke vestoenen van te maken om het park tot het grote postkantoor en dan ging de edele barnacle onder oorverdovend gelach en gejuich zitten terwijl de lillende ledematen van het woedende lid op het slagveld blijven liggen na zulk een voorbeeldige bestrafing had niemand meer de stoutmoedigheid ook maar te opperen hoe meer het circumlocutiekantoor deed hoe minder er afgedaan werd en dat de grootste zegen die het aan het ongelukkig publieks schenken kon was niets te doen Tlenum had na deze taak opzegenomen te hebben een taak die menig verdienstelijk man voor zijn tijd ten graven haddoendalen overvloedigwerk doch leidde overigens een vrij eentonig leven nu en dan een bezoek in de zieke kamer zijn haar moeder of bij de migels in Twickenham dit was maanden achtereen zijn enige afleiding hij miste kleine dorret heel erg hij had dit wel gedacht maar niet dat dit kleine figuurtje zo'nledig zou achterlaten in zijn leven ook voelde hij dat hij de hoop op terugkeer moest opgeven wel begrijpende dat een brede kloven hem nu van de familie door het scheiden de oude belangstelling die hij voor haar gekoesterd had en haar vertrouwelijke aanhankelijkheid voor hem hadden in zijn verbeelding een droever tintje aangenomen hoespoedig was dit alles veranderd en met alle andere tederen herinneringen door het verleden vervolgen toen hij haar briefontving was hij diep ontroerd maar toch begreep hij wat de kloven die hen scheiden niet te overbruggen zouden zijn die brief hield hem om nog beter in te zien welke plaats hem door de familie was aangewezen hij zag in dat zij hem heimelijk in dankbare herinnering hield maar dat de rest van de familie vervangen is en alles wat daarbij behoorde door al deze overpijzingen heen die hem elke dag weer bezig hielden dacht hij aan haar terug zoals hij vroeger was zij was zijn onschulder vriendinnetje zijn lief, teder kind zijn dierbare kleine dorrit overigens paste deze verandering in de omstandigheden wonderwel bij de gewoomte die hij die avond toen de rozen wegdreven had aangenomen om zichzelf voor ouder te houden dan hij werkelijk door zijn leeftijd was hij beschouwde haar van een standpunt niet tegenstaande zijn tederheid zover verwijderd dat zij zich een grieft gevoeld zou hebben indien zij het geweten had hij maakte bespiegelingen over haar toekomst en over een mogelijke echtgenoot en legde daarbij in gedachten zoveel waren genegenheid voor haar aan de dag dat zij indien zij zijn gedachten had kunnen raden zeker diep ongelukkig zou zijn geweest wel haar vuurigste hoop daarmee de bodem zou zijn ingeslagen alles om hem heen scherer op m'n rekend hem in de gewoomte te sterken zich voor een te oudman te houden om wensen te koesteren zoals hij ten aanzien van minigoan zodopper bestreden had hoewel dit bij maanden en seasons gereken nog niet zo heel lang geleden was zijn een betrekkingen met haar vader en moeder waren als die van een schoonzoom die weduunaar was geworden het gener niet weinig toe bijdrog om hem te stijven in het oordeel dat dit tijdperk van zijn leven voor goed was afgesloten hij hoorde telkens hominisreef dat zij zo gelukkig was en zoveel van haar man hield maar zodra er over haar gesproken werd zag hij die wolk op het gelaat van haar vader terugkeren migels had naar haar huwelijk nooit meer zo straalend gekeken als hij vroeger doem kon de scheiding van pet was hij nog niet te boven hij was nog dezelfde goed geluimde openhartige kerel maar het scheen wel dat het velen kijken naar de portretten van zijn beide dochters op zijn gelaat een eigenaardige uitdrukking achterliet een uitdrukking die hoe afwisselend ook altijd deed denken dat hij iets verloren had op zekere zaterdagavond het was winter bevond Klenem zich op de kleine villa toen mevrouw de douaier gohann kwam aanrijden in de equipage van hemtend kort die het uitsluit het eigendom heten te zijn van vele eigenaars persoonlijk zij stapte uit in de schaduw van haar groene waaier ten einde meneer en mevrouw migels met een bezoek te begunstigen en hoe gaat het u papa en mama migels vroeg zij om haar nedere verwandten wat aan te moedigen en wanneer het u laatst iets gehoord van mijn arme jongen mijn arme jongen was haar zoon een betieteling die zij voor zon had om zonder onbeleefd te zijn of aanstoot te geven te doen uitkomen dat haar zoon het slachtoffer geworden was van de listen de familie migels en het lieve mooie kind ging zij voort van haar dan ik heel fijntjes gaf zij me deze vraag te kennen dat haar zoon zich had laten vangen door het mooie gezichtje en daardoor betovert afstand gedaan had van alle meer wereldse voordelen ik geef u de verzekering ging zij voort zonder enige aandacht te schenken aan de antwoorden die haar gegeven werden ik kan u verzekeren dat het een grote troost voor mij is te weten dat zij voortdurend gelukkig zijn mijn arme jongen is zo rusteloos en zo wispeltuurig zo gewoon om precies te doen wat hij goed vindt en met allerlei slag van mensen om te gaan dat het waarlijk de troost voor mij is ik vermoed dat zij zo arm zijn als ratten pappermiegels meneer meegels enig sinds geraakt door deze vraag antwoorden dat hoop ik niet mevrouw ik hoop dat zij met hun kleine inkomen zullen rondkomen omen beste meegels hernam me vrouw gohwan terwijl zij met hem een tikje op de arm gaf met haar weinig waarna zij deze tussen negeel en haar hoor das hield hoe kunt u als man van de wereld en als de meest praktische man die er bestaat u bent een praktisch man voor ons die dat niet zijn wel wat al te dit sloeg weer uit had om gohwan in hun netten te verstrekken hoe kunt u nu spreken over rondkomen over het beheren van hun kleine inkomen mijn beste armen jongen het idee dat hij honderden zou kunnen beheren pappermiegels spreek toch niet over rondkomen want dat sluit in zich beheren nu me vrouw gohwan zijn meegels op ernstige toon ik moet toegeven tot mijn spijt dat henrie inderdaad niet rondkomt met zijn inkomen mijn beste goede man ik maak maar geen plichtplegingen want wij zijn u toch zo iets als verwanten heus mama meegels riep zij vrolijk als of deze zondelingen samendoop haar nu voor het eerst trof heus zo iets als verwanten maar mijn beste goede man wij kunnen op dit ondermaanse niet alles hebben zoals wij dat wel zouden wensen dit betrof weer hetzelfde punt en moest meegels zo beleefd mogelijk schrijpen dat hij tot nu toe een schitterend succes gehad had en mevrouw gohwan vond het zo'n gelukkig gezet dat zij nog een ze haalde niet alles nee nee wij kunnen op dit ondermaanse niet verwachten dat alles gaat naar onze zin papa meegels mag ik u eens vragen mevrouw gaf meneer meegels terug met enig sinds verhoogde kleur wie verwacht dat oh niemand niemand ik wilde dat juist zeggen maar u viel mij in de reden wat wilde ik ook weer zeggen ik ben de draad kwijt zij liet haar grote groene waaien rusten en keek pijnzend naar meegels als of zij zich bedenken moest wat zij had willen zeggen een wijze van doen niet geschikt om die reeds warm geworden heer te bekoelen oh ja dit wilde ik zeggen mijn arme jongen had de gewoonte zijn verwachtingen wat hoogtespannen ze mogen verwezenlukt of niet verwezenlukt zijn laat ons maar zeggen niet verwezenlukt veel meegels in de douayere keek hem even boos aan maar zij verjocht die opwelling met haar waaier schudde even het hoofd en ging op haar vorige toon voort het doet er ook eigenlijk niet toe mijn arme jongen was aan zulke dingen gewend en dat hebt u natuurlijk geweten zodat u voorbereid waard op te gevolgen ik zelf heb de gevolgen duidelijk voorzien het verbaas mij dus niets laat het u ook niet verbaasen eigenlijk kan het u niet verbaasen want u waard erop voorbereidt meneer meegels keek eerst zijn vooral en toen klen hem aan zich op de lippen en keugde een paar malen en nu vervolgde mevrouw Goan nu heeft mijn arme jongen de mededeling gekregen dat hij over enige tijd vader zal worden en hem dus al de onkosten te wachten staan die met zo'n vermeerdering van de familie gepaard gaan Arme Henry maar er is nu niets meer aan te doen niets meer aan te doen het is te laat maar spreek u nu niet meer over rondkomen papa meegels als of u nu pas ontdekt dat hij nooit rond kwam dat zou te veel zijn te veel mevrouw vroeg meegels op een toon de verklaring zocht van deze woorden kalm kalm zijn mevrouw Goan met een handbeweging die hem moest beduiden dat hij de minderen moest blijven te veel voor de moeder van mijn arme jongen om op haar leeftijd nog te dragen zijn zij nu eenmaal getrouwd dat kan niet meer ongedaan gemaakt worden dat weet ik papa meegels u behoeft mij dat niet meer te vertellen ik weet het heel zeker wat zij ik zo even dat het een grote troost is te weten dat zij gelukkig zijn het is de hopen dat het mooie vrouwtje alles zal doen wat zij kan om mijn arme jongen gelukkig te maken en hem tevreden te houden wij moesten er nu maar verder over zwijgen papa en mama meegels wij hebben deze kwestie nooit van dezelfde kan bekeken en zullen het er nimmer over eens worden zie daar, nu is het van mijn hart inderdaad nu zij alles gezegd had wat zij kon een leuke houding te verdedigen en de her meegels deugdelijk aan het verstand gebracht had dat hij niet moest menen de eer van de verbindenis zo heel goed koopdeel achter te zijn geworden was me vrouw gohwan wel geneigde rest maar over het hoofd te zien hart meegels zich gestoord aan de smekende blik en aan een veelzeggende wenk van Klenem dan zou hij haar in het ongestoord genot van deze zielstoestand gelaten hebben maar Pet was zijn lieveling en zijn trots en als hij haar met nog meer toewijding had kunnen beschermen haar nog meer had kunnen liefhebben dan toen zij het zonnetje in zijn huis was dan zou het tans geweest zijn nu zij de dagelijkse lust en vreugde van dat huis daaruit verdwenen was me vrouw gohwan zij hij ik ben mijn leven lang een open hartig man geweest indien ik het nu nog wilde proberen mijzelf of een ander op een fatsoenlijke manier te misleiden zou mij dat niet gelukken waarschijnlijk niet papa migels antwoorden de douayère maar de bloos op haar wangen kwam wat levendiger uit dan gewoondelijk nu het overige gedeelte van haar gelaad bleek was geworden daarom mijn beste mevrouw en al migels zich met grote moeite inhoudende daarom hoop ik dat u het mij niet eeuvel zult duiden als ik zeg dat ik mij aan dergelijke misleidingen niet schuldig wens te maken mama migels zij mevrouw gohwan ik begrijp u man niet dit was eenvoudig een kunstgeep om mevrouw migels in het gesprek te halen met harde strijd voor te zetten en de overwinning op haar te behalen maar migels beletten deze toelech moeder, zei hij je hebt geen ondervinding genoeg van zulke dingen de kansen staan niet gelijk wees zo goed niet mee te praten laten wij allen ons best doen een koel hoofd te houden en oprecht te blijven kom mevrouw gohwan beklaag Henry niet ik zal pet ook niet beklagen wees niet eenzijdig mijn beste mevrouw dat is nog kies nog beleefd laat ons niet zeggen te hopen dat pet Henry het al zal maken maar dat zij het al kan er zullen doen ja zeker maar laat ons de kwestie nu verder laten rusten film mevrouw migels in goedhartig als altijd waarom moeder nee hernan migels ik kan het niet hierbij laten ik hoop dat ik niet overgevoelig ben mevrouw gohwan en ik geloof ook niet dat ik er naar uitziet nee dat doet u niet antwoorden de douayère terwijl zij hoofd en waaier schudden om op haar woorden meer nadruk te leggen dank u mevrouw dan ben ik gerust evenwel ik voel mij om geen hard woord te gebruiken een weinige krengt zal ik maar zeggen u kunt zeggen wat u wilt dat is mij onverschillig nee nee zegt u dat niet verzocht migels dat zou niet vriendelijk zijn ik voel mij enigszins gegrift wanneer ik moet aanhoren gevolgen te hebben voorzien en dat het nu te laat is enzovoorts zo papa migels dat verbaasd mij niet wel mevrouw herna migels ik hoopte dat u tenminste verbaasd zou zijn want het is ver van edelmoeder iemand te grieven bij het bespreken van zulke kies onderwerp ik ben toch niet verantwoordelijk voor uw geweten papa migels de arme migels keek voorbijstert indien ik ongelukkig genoeg een schoen bij mij heb die u past en die u aantrekt verwijt het mij dan niet als het model u niet aanstaat papa migels dat verzoek ik u vriendelijk al goede hemel mevrouw past de migels uit dat is zoveel gezicht als nu papa migels zijn mevrouw gohwan die buiten gewoon kalm en vriendelijk werd wanneer papa migels zich warmaakte misschien is het om verwarring te voorkomen beter dat ik voor mijzelf spreek dan van uw vriendelijkheid te vergen dat u het voor mij doet dat is zoveel gezicht zei u wel nu ik zal die zin vervolgen dat is zoveel gezicht als dat ik van het begin af mij heb verzet tegen die door u op tau gezette verbindenis en daar niet dan op het allerlaatst en tegen mijn zin in het toegestemt moeder hoor je dat artuur deze kamer is niet zo groot merkte me vrouw gohwan aan terwijl zij zich met haar waaien bewerkte of mijn stem zal wel overal verstaanbaar zijn er gingen enige ogenblikken van algemene stilte voorbij alvorens meegels zich zo vast in zijn stoel had gezet dat hij geen gevaarlief op te springen bij het eerste woord dat hij sprak eindelijk achter hij zich daar voldoende zeker van en zij het kost mij veel mevrouw er op te moeten terugkomen en ik wil er u toch even aan herinneren hoe ik over die ongelukkige zaak gedacht en hoe ik er in gehandeld heb oogwaarde heer zij mevrouw gohwan hoofdschuddend op een wijze die een beschuldiging inhield dat weet ik maar al te goed ik heb voor die tijd niet geweten wat het zegt gelukkig te zijn mevrouw hernam meegels nog angst gekend het was een wanhopige tijdvormer zo wanhopig dat er niet verder over spreken kon maar zijn zakdoek tevoorschijn haalde en die tegen zijn ogen drukte ik begreep de hele zaak zij mevrouw gohwan kalm oogwaarde heenkijkende aangezien u de heerklennen tot getuigen hebt opgeropen mag ik dat ook wel doen hij weet dat ik de zaak begreep ik heb niet de minste lust om aan dit onderhoud deel te nemen die allen aankeken te meer niet de verstandhouding welke er tussen Henry en mij bestaat niet wens te verbreken dit kan ik echt er wel verklaren in een gesprek dat ik met mevrouw gohwan voor het huwelijk gehad heb en waarin zij meneer migels verdacht het te bevorderen heb ik getracht haar de ogen te openen en haar meegedeeld om niet meer te weten dat hij er pertinum tegen was en deed wat hij kon om het te verhoeden ziet u nu wel zijn mevrouw gohwan de handen met de palmen naar migels houdende als waren zij de gerechtigheid in eigen persoon hem voorhoudende liever maar de waarheid te zeggen daar ziet u nu wel heel goed nu papa en mama migels beide zij stond op staat mij toe de vrijheid te nemen een eind te maken aan dit bijna angstverwekkende geschil ik wil het onderwerp niet meer aanroeren alleen wil ik dit nog zeggen het is weer een bewijs voor het geen eerder mens met ondervinding weet dat zulk soort van dingen nooit lukken dat ze zich nooit betalen zou mijn arme jongen zeggen in één woord dat er niets goed van komen kan welk soort van dingen volg migels het is vergeef ze moeite ging zij voort dat mensen beproven met elkaar om te gaan wanneer zij zulk in één loopend verleden hebben wanneer zij op zo'n toevallige manier door een huwelijk als het warebel kan er zijn gegooid en de ongelukkige wijze waarop zij tot het kan er zijn gekomen niet door dezelfde bril bekijk hem dat kan niet meer goed gaan voor oorloof mij te zeggen begon migels nee, doe dat niet waarom zout u dat doen het is een vastaant feit het gaat nooit met u voor lof zal ik dus mijn eigen weg gaan en u gaat de uwen met genoegen zal ik nu en dan het mooie vrouwtje van mijn arme jongen ontvangen en altijd mijn best doen op de meest aangename voet met haar te blijven maar zo'n omgang met mensen die half familie en half verremdeling voor mij zijn niets doen dan spellen, prikken, geven of vervelend zijn dat is een verhouding die mij niet past ik verzeker u dat het nooit gaan zal de doailleren maakten glimlachend een diepe buiging meer voor de kamer dan voor iemand die er in zat en dan afscheid klein hem ging vooruit om de boos open te maken die ten dienste stond aan alle pillen in hemtend Koord-Pellis en met grote plechtigheid stapten zij in en reed weg na dit bezoek vertelden zij meer malen met een spotachtig lachje aan haren bekenden dat zij het na een ernstige proef had moeten opgeven om te gaan de houten van hen is vrouw die het zo slim hadden weten aan te leggen om hem in hun netten te verstrikken of zijn reeds te voren tot het besluit was gekomen dat zij door zich van hen af te maken haar verzonnen sprookje beter zou kunnen plaatsen terwijl zij er niets bij waagde er was immers niets meer aan te doen nu hij het mooie vrouwtje getrouwd en haar vader alles voor haar over had zal zij zelf het best geweten hebben deze geschiedenis heeft daarover ook een mening en die is beslist bevestigend einde van het achtste hoofdstuk van deel 3