 38e hoofdstuk van Alleen op de wereld. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Alleen op de wereld door Hector Malo, vertaald door Gerard Keller. 38e hoofdstuk, de oom van Arthur, James Milligan. Als ik in de plaats van Mathia was geweest, zou ik misschien even zo gedacht hebben als hij. Maar in de toestand, waarin ik verkeerde, waren mij zulke onderstellingen niet geoorloofd. Het gold toch mijn vader. Voor Mathia was deze slechts driskel en niets anders. En als ik met mijn geest Mathia wilde volgen, dan hield ik mijzelfend terug. Maar toch niet zo, als ik wel zou verlangen. Mathia kon van driskel denken al wat hij goed vond. Voor hem was deze een vreemdeling, aan wie hij niets verplicht was. Ik daarin tegen was alle erbiet aan mijn vader verschuldigd. Zeker waren er zonderlingend dingen in mijn toestand, maar ik was niet vrij om er over na te denken van hetzelfde standpunt als Mathia. Mathia mocht er aan twijfelen. Aan mij was dit niet geoorloofd. En toen Mathia mij zijn twijfel wilde mededelen, was het mijn plicht hem met zwijgen op te leggen. Dat tracht ik ook te doen, maar Mathia was kopper en ik kon er niet in slagen om die koppigheid te overwinnen. Sla er maar op, als gelust hebt, zeiden hij, word boos, maar luister. En toen moest ik wel luisteren naar zijn vragen. Waarom hadden Ellen, Net, Annie en Kate lichtblond haar, terwijl het mijne niet blond was? Waarom gedroegen al de leden van de familie Driscoll, behalve Kate, die nog niet wist wat zij deed? Zicht tegenover mij zo onaan genaam, als of ik een schurftige hond was. Hoe kon de mensen, die niet rijk waren, hun kinderen kleren met kant geven? Op al die vragen, waarom en hoe, had ik maar één antwoord, dat zelf één vraag was. Waarom zou de familie Driscoll mij gezocht hebben, als ik haar kind niet was? Waarom zou zij geld gegeven hebben aan Barbarin en aan Gress en Gally? Mathia verklaarde dat hij het niet beantwoorden kon, maar toch gaf hij zich niet gewonnen. Omdat ik geen antwoord kan geven, op uw vraag, zeiden hij, bewijst dit niet dat ik ongelijk heb. Want hij kunt geen antwoord geven, op één van mijn vragen. Een ander in mijn plaats zou heel goed kunnen ophelderen waarom Driscoll u heeft laten zoeken. En met welk doel hij zoveel geld heeft besteedt? Ik kan dat niet, omdat ik niet slim ben, en omdat ik nergens verstand van heb. Zeg dat toch niet, gezegd in tegendeel heel slim. Als ik dat was, zou ik u dadelijk weten uit te leggen, wat ik nu niet begrijp. Maar je moet het voelen. Nee, jij zijt geen kind van de familie Driscoll. Jij zijt het niet en jij kunt het niet zijn. Dat zal later wel aan het licht komen. Daar ben ik zeker van. Maar het ogenblik dat alles moet ophelderen, vertraagt jij door uw ogen maar niet te willen openen. Ik begrijp wel dat jij u weerhouden laat door eerbied voor uw ouders. Maar dit moet u toch niet stond maken. Maar wat wilt geen dan dat wij doen zullen? Naar Frankrijk terugkeren. Onmogelijk, omdat uw plicht u noopt bij uw familie te blijven. Maar als het uw familie niet is, wat weerhoudt u dan? Zulke gesprekken konden tot niets leiden dan alleen om mij nog ongelukkiger te maken dan ik er iets was. Niets toch is erger dan twijfel. En hoewel ik niet wilde twijfelen, twijfelde ik toch. Was die vader, mijn vader, was die moeder, mijn moeder? Waren die kinderen, mijn broers en zusters? Het was vreselijk dit te moeten herkennen. Ik had nog minder smart en gevoelde mij nog minder ongelukkig. Toen ik alleen was, wie zou ooit gedacht hebben toen ik in eenzaamheid weende omdat ik geen familie had, dat ik nog ramsaliger wezen zou als ik er wel ene had. Hoe zou ik licht vinden? Wie zou mij licht schenken? Hoe zou ik ooit de waarheid vernemen? Voor die vragen stond ik stil, onder het drukken besef van mijn onmacht. En ik zei tot mijzelf dat ik vruchteloos mijn leven lang met het hoofd zou bonzen op die muur die geen uitgang aanboot. Toch moest ik zingen, deuntje spelen waarop mijn dansen kon en aardig zijn, terwijl ik in mijn hart zo diep bedroefd was. De zondagen waren mijn gelukkigste dagen, omdat er de zondagste Londen geen muziek op straat mag worden gemaakt. Dan kon ik mij ongestoord aan mijn bedroefheid overgeven. Als ik wandelde met Mathia en Kapi. Hoorweinig was er in mij nog over van de knap die ik enige maanden geleden was. Op één van die zondagen, toen ik mij gereed maakte om met Mathia uit te gaan, hield mijn vader mij thuis en zeiden dat ik hem die dag behulpzaam moest wezen. Hij liet Mathia alleen uitgaan. Mijn grootvader was nog niet beneden. Mijn moeder was uitgegaan met Kate en Annie en mijn broers liepen op straat. Mijn vader en ik waren dus alleen thuis. Een uur lang waren wij alleen geweest. Toen men aan de deur klopte. Mijn vader ging openen en keerde terug met een heer. Die niets gelegd op de vrienden welke hij gewoonlijk ontving. Dit was inderdaad een heer. Iemand die mij in Engeland een gentleman noemt. Hij was zeer netjes gekleed en hij had een voorname voorkomen en een trots gelaad met enigszins vermoeide trekken. Hij moest ongeveer 50 jaar zijn. Wat mij het meest in hem trof was zijn glimlach. Dan openden zich zijn lippen en vertoonden zich twee rijen witte punten getanden als van een jonge hond. Dit maakte een eigenaardige indruk. En ik vroeg mij af of het eigenlijk wel een glimlach was. Dan wel een beweging om te bijten. Terwijl hij met mijn vader Engels sprak, wie op hij telkend zijn blik naar mij. Maar als hij de mijne ontmoette, wende hij de ogen ter stond af. Nadat hij een poos lang met mijn vader gesproken had, wisselde hij het Engels met het Frans. Dat hij vloeiend en bijna zuiver sprak. Is dat de knap waarvan geen me gesproken hebt? Zijde hij tot mijn vader, met de vinger naar mij wijzend. Hij schijnt een gezonde jongen te zijn. Antwoord meneer, zeiden mijn vader, ben je gezond? Vroegte voorna me heer. Ja, meneer. Ben je nooit ziek geweest? Ik heb eens in een bloedspuwing gehad. Zozo, hoe kwam dat? Ik had snacht in de sneeuw geslapen. Toen het vinnig koud was. Mijn meester is die nacht van koude gestorven. Ik heb er maar ene bloedspuwing van gekregen. Is dat lang gereden? Drie jaar. En heb je later nooit gevolgen van die ziekte ondervonden? Nee, geen vermoeidheid. Geen afgemat gevoel. Zweet je snachts erg? Nee, nooit. Als ik mijn moe gevoelde, was het omdat ik lang gelopen had. Maar ziek was ik er niet van. En kunt gegoed tegen vermoeienis? Dat moet ik wel. Hij stond op en kwam naar mij toe. Hij voelde mijn armen. Legde toen zijn hand op mijn hart en vervolgens zijn hoofd tegen mijn rug en vervolgens tegen mijn borst en beval mij diep adem te halen als of ik hart had gelopen. Toen liet hij mij ook hoesten. Toen dit afgelopen was, zag hij mij zeer aandachtig. Een poos aan. En toen vooral kwam de gedachte bij mij op. Dat hij bijten wilde. Zo dreigend was zijn glimlach. Zonder verder iets te zeggen, zette hij in het Engels het gesprek met mijn vader voort. Daarop gingen zij samen heen. Niet naar de straatdeur, maar naar de stal. Toen ik alleen was, vroeg ik mijzelf af wat al die vragen van de voorname Heer betekenden. Wilde hij mij in zijn dienst nemen. Maar dan moest ik scheiden van Mathia en Kapi. Bovendien had ik het vaste besluit genomen om nooit meer bij iemand in dienst te zijn. Zo min van die gentlemen aan wie ik nu al een hekel had als van een ander. Wie ik misschien genegen zou zijn. Na voorloop van enige tijd kwam mijn vader terug. Hij zei dat hij uit moest. En dat hij mij dus niet nodig had, zoals hij eerst gedacht had. Ik kon dus ook uitgaan als ik wilde, zeiden hij. Ik had er volstrekt geen lust in. Maar wat moest ik in dit treurige huis beginnen? Ik kon even goed gaan wandelen als hier blijven en mij vervelen. Daar het regende ging ik naar onze wagen om mijn schapen vacht te halen. Hoe verwonderd was ik daar Mathia te vinden. Ik wilde iets tegen hem zeggen. Maar hij legde de hand op mijn mond en sprak op fluisterende toon. Maak de staldeur open. Ik zal stil achter u komen. Men mag niet weten dat ik in de wagen was. Eerst toen wij op straat waren, besloot Mathia te spreken. Weet hij wie die heer is, die straks bij uw vader was. Vroeg hij. De heer James Milligan, de oom van uw vriend Arthur. Daar ik onbeweegelijk midden op straat bleef staan, nam hij mij bij de arm. En voortlopende vervolgde hij. Daar het mij verveelde, alleen door die sombre straten te lopen, op zo'n triestige zondag, ben ik maar naar huis gegaan om te gaan slapen en ben toen in mijn bed gaan liggen. Maar ik heb niet geslapen. Uw vader kwam met een heer in de stal, en ik hoorde wat zij zeiden, zonder bepaalde luisteren. Zo stevig als ijzer en staal, zeiden de heer. Tien anderen zouden dood zijn gegaan. Hij heeft er maar een bloedspuwing van gekregen. Toen begreep ik dat men over u sprak en luisterde ik. Maar het gesprek nam een andere wending. Hoe gaat het met uw neef? Volg uw vader. Beter? Hij zal er nog wel van opkomen. Drimaanden geleden hadden alle dokters hem opgegeven. Zijn goede moeder heeft hem nog gered door haar oppassing. Oh, het is een goede moeder, die mevrouw Milligan. Gij kunt denken hoe ik mijn oren spitste toen ik die naam hoorde. Dus als uw neefje beter wordt, ging uw vader voort. Zijn al uw voorzorgen overbodig. Voor het ogenblik misschien, antwoordde de heer. Maar ik kan niet aannemen dat Arthur in het leven blijft. Dat zou een wonder zijn, en wonderen zijn er niet meer. Maar als hij sterft, moet ik zeker zijn dat er geen ander opdaagt. En moet ik James Milligan de enige erf genaam zijn. Wees gerust, zei uw vader. Dat zal gebeuren, daar sta ik u voor in. Ik reken op u, zeiden de gentleman. En hij voegde er nog iets bij dat ik niet juist begreep. Maar dat mij scheen te betekenen, voor het ogenblik, zullen wij zien wat ons te doen staat. Toen ging hij heen. Mijn eerste gedachte was naar huis te gaan, om aan mijn vader het adres van de heer Milligan te vragen. Ten einde iets te vernemen, omtrend Arthur en zijn moeder. Maar ik zag er stond in, dat dit een dwaasheid zou zijn. Een man, die met ongeduld op de dood van zijn neef wachten, was waardelijk de geschikke persoon niet, om hem naar richten, omtrend die neef te vragen. Van de andere kant, waren het ook zeer onvoorzichtig, om aan de heer Milligan te zeggen. Dat men had gehoord, wat hij zeiden. Arthur leefde, hij was weer beter. Voor het ogenblik gaf die goede tijding mij al genot genoeg. Einde van hoofdstuk 38. 39e hoofdstuk van Alleen op de wereld. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Konders. Alleen op de wereld door Hector Malau, vertaald door Gerard Keller. 39e hoofdstuk. De kerstnachten. Wij spraken over niets anders meer dan over Arthur. Mevrouw Milligan en James Milligan. Waar waren Arthur en zijn ne moeder? Waar zouden wij ze zoeken? Waar hen vinden? Het bezoek van de heer James Milligan had ons op een denkbeeld gebracht. En een plan doen vormen. Dat, naar wij meenden, zeker moest gelukken. Daar de heer Milligan eenmaal in de rode deel was geweest. Konden wij zeker zijn dat hij er nog wel een tweede en een derde maal zou komen. Hij deed immers zaken met mijn vader. Als hij dan wederwegging zou Mathia die hij niet kende, hem volgen. Hij zou dan dienst woning ontdekken. Hij zou zijn er bedienden aan het praten brengen. En misschien zou hij ons bij Arthur brengen. Waarom niet? Dit scheen ons, in ons idee, volstrekt niet zo onmogelijk toe. Dat mooie plan zou ons niet alleen het voordeel verschaffen dat wij Arthur terugvonden, maar ook een ander dat reeds dadelijk een einde maakte aan de moeilijkheid. Zee dat het gebeurde met Kapi en na het antwoord van vrouw Barberin, hield Mathia niet op in allerlei vorm mij toe te voegen, laten wij naar Frankrijk terugkeren. Dat liedje zong hij elke dag op een nieuwe wijs. Maar ik stelde er altijd een ander tegenover. Dat ook steeds hetzelfde was. Ik mag mijn ouders niet verlaten. Ontrennt de vraag, wat in dit geval mijn plicht geboot, konden wij het niet eens worden. En hoelang wij erover praten, het bracht ons niet verder. Want ieder bleef bij zijn mening. Geen moet heen gaan, ik moet blijven. Toen ik op mijn onveranderlijk antwoord volgen liet om Arthur terug te vinden, had Mathia niets meer te zeggen. Hij kon geen partij vatten tegen Arthur en moest ook niet mevrouw Milligan met de plannen van haar schoonbroeder bekend worden gemaakt. Als wij op de heer James Milligan hadden willen wachten, terwijl wij dagelijks van de morgen tot de avond uitgingen, gelijk wij sederd onze komste London hadden gedaan, zou dit niet heel verstandig zijn geweest. Maar de tijd naderde dat wij, in plaats van overdag op straat muziek te maken, dit snachts zouden gaan doen. Want het is midden in de nacht dat de zogenaamde weeds de kerstconcerten plaats hebben. Dan zouden wij overdag thuis blijven, één van ons zou de wacht houden en zeker zouden wij dan de oom van Arthur wel snappen. Als jij eens wist hoe ik verlang, dat geime vrouw Milligan mocht terugvinden. Zijn er Mathia eens. Waarom? Hij aarzelde geruime tijd en zijde eindelijk. Omdat zij zo goed voor u is geweest. Toen voegde hij erbij. En omdat zij u misschien behulpzaam zou kunnen zijn om uw ouders terug te vinden. Mathia, gewild dat niet van me horen? Ik verzeker u dat het mijne schuld niet is. Maar het is me onmogelijk een ogenblik aan te nemen dat jij tot de familie Driscoll behoort. Zie al de leden van dat gezin eens aan en vergelijk u zelf dan met hem. Ik spreek nu niet eens van hun flasbollen, maar heb je die eigenaardige beweging van de hand en die glimlach van uw grootvader gezien. Zijd jij ooit op de gedachtige komen om manufacturen bij lamplicht te bekijken, zoals Driscoll? Is het ooit gebeurd dat jij met uw armen op tafel in slaap zijt gevallen? En heb jij ooit als Ellen en Ned aan Kapi de kunst geleerd om wolrecausen te apporteren, die niet verdoren waren? Nee, duizendmal nee. Men heeft altijd enige karakter trekken met zijn familiegemeen. En als jij een Driscoll waard geweest zou jij niet gearzeld hebben om u op die manier wolrecausen te verschaffen. Als jij ze nodig en geen geld in uw zak had, wat u meer dan eens overkomen is. Wat hebt jij gedaan, toen Vitalis in de gevangenis zat? Denkt ge dat een Driscoll toen zonder eten naar bed zou zijn gegaan. En als ik de zoon van mijn vader niet was, zou ik dan op de hoorn kunnen blazen en op de clarinet of de trombone of op welk instrument men maar wil, zonder dat ik het ooit geleerd heb. Mijn vader was muzikant en ik ben het daarom ook. Dat is heel natuurlijk. Even natuurlijk is het dat jij een heer zijt. En dat zult jij ook worden, zodra geen mevrouw Milligan heb teruggevonden. En hoe dan? Ik heb mijn plan. Wilt ge mij uw plan zeggen? Nee, zeker niet. Waarom niet? Omdat het te dom is. Zeg het toch maar. Het zou al te dom zijn. Als het niet gelukte. En men moet zich niet verheugen over dingen die niet gebeuren. Wat wij ondervonden hebben, toen wij meenden dat Bethnal Green een lomaarrijk plekje was, moet ons wijzig hebben gemaakt. Hebben wij toen ook geen groene velden gezien in onze verbeelding en in werkelijkheid slechts modderpoede gevonden. Ik drong er niet verder op aan, want ook ik had mijn plan. Het was wel heel vaag en nevelachtig. Veel onnozelig en veel dommer dan dat van Mathia zijn zou, dacht ik. Maar juist daarom durfde ik er niet op aandringen, dat Mathia mij zijn plan zou mededelen. Wat zou ik geantwoord hebben? Als dit hetzelfde was als het geen mij als een droom voor de geesweefde. Dan zou ik het inwoorden hebben moeten omschrijven. En het met hem durven bespreken. Wij moesten maar wachten en wij wachten. Al wachtende doorkruisten wij Londen, want wij behoorden niet tot die bevoorrechte muzikanten die bezit nemen van een gehele wijk en daar om zo te zeggen hun eigen publiek hebben. Wij waren nog maar knapen en nog te nieuw in het vak om zoveel aanspraken te maken. En wij moesten het veldruimen voor hen die hun eigen domsrechten konden doen gelden door middelen, waar tegen wij niet waren opgewassen. Hoe dikwijls was het gebeurd, dat wij op het punt om rond te gaan met het bakje naar onze mooiste stukken te hebben gespeeld. Verplicht waren zo spoedig mogelijk ons uit de voeten te maken voor enige reuzachtige schotten met bloottebenen en bondgeruiterokken, pleets en mutsen met een veer. Die, zodra wij maar hun doedelzak hoorden, ons de vlucht deden nemen. Met zijn horen had Mathia hun doedelzakken wel kunnen overstemmen, maar tegen de mannen die de doedelzakken bliezen, waren wij niet bestand. Even min konden wij het uithouden tegen de benden negers muzikanten, de nigger melodist die de straten door kruisen, voor die false negers die zich zo potcieelijk uitdossen met rocken met lange, smallepanden en grote, witte boorden, waarin hun hoofd omvat is als een ruiker door een stuk papier, waren wij nog banger dan voor de schotse zangers. Zodra wij hen zagen aankomen of maar hun banjo hoorden, zwegen wij erbiedig en gingen wij naar een en andere wijk, waar wij hoopten geen van die benden te ontmoeten. Of, wel wij schaarden ons onder de omstanders en wachten tot zij hun katten muziek geëindigd hadden. Eens dat wij weder in de kring stonden die zich om hen had gevormd, zag ik één van hen, de potcieelijkste van de groep, Mathia toewenken. Eerst dacht ik dat hij de gek met ons dak en het publiek wilde onthalen op het één of ander dwaas tafereel, waarbij wij de leidende rol vervullend zouden. Maar tot mijn grote verwondering zag ik dat Mathia hem vriendschapelijk toeknikte. Kent jij die man? Vroeg ik. Het is Bob. Wie is Bob? Mijn vriend Bob uit het paardespel van Gazoo. Eén van de twee clowns. Van wie ik uw wellens gesproken heb. Hij is het van wie ik het beetje Engels heb geleerd dat ik ken. Had ge hem dan idadelijk herkend? Hoe zou ik hem herkend hebben? Bij Gazoo maakte hij zijn hoofd wit met mail. Hier smeert hij er schoens meer op. Toen de voorstelling van de nigger melodist geëindigd was, kwam Bob bij ons en uit de wijze waarop hij Mathia aansprak en de hand drukte. Zag ik hoeveel men van mijn vriendje moest hebben gehouden. Bij een broer had niet zoveel blijdschap uit de ogen en de stem kunnen spreken als bij die voormalige clown. Die om de dure tijden zoals zij zeiden, reis het muzikant, had moeten worden. Maar wij moesten alspoelig scheiden. Hij om met zijn troep mede te gaan. Wij om in de buurt op te zoeken waar zij niet waren. De twee vrienden spraken af de volgende zondag Elkander te zullen vinden, om dan elkaar eens te vertellen wat zij beide ondervonden hadden. Sedert zij van Elkander waren gescheiden. Uit vriendschap voor Mathia zeker was Bob ook voor mij zeer vriendelijk en Weldra hadden wij een vriend die door zijn rijpere ervaring het verblijf in Londen ons veel aangenamer maakte dan het tot nu toe voor ons geweest was. Hij vatte ook een grote genegenheid op voor Capie en Dick wel zeiden hij dat als hij een hond had als deze zijn voor tuinspoeder zou gemaakt zijn. Meer dan eens deed hij ons ook het voorstel om met ons drieën of liever met ons vierën. Welkander te blijven. Hij, Mathia, Capia en ik. Maar zo ik mijn familie niet verlaten wilde om naar Frankrijk terug te keren en listen en mijn vroegere vrienden. Te zien, nog veel minder wilde ik met Bob Engeland doorkruisen. Zo naderde voor ons het kerstfeest. In plaats van dan desmorgens de rode leeuw te verlaten gingen wij elke avond tegen acht of negen uur op pad en begraven ons naar de buurten die wij gekozen hadden. Het eerst begonnen wij op de meer afgedegen pleinen en straten waar de rijtuigen waren verdwenen. Het moest stil zijn. Wilde onze muziek door de deuren en ramen doordringen en de kinderen doen ontwaken. Om hun de nadering van het kerstfeest aan te kondigen. Welk feest bij de Engelsen in hoge eer wordt gehouden. Naarmate het later in de nacht werd, begraven wij ons in de grotere straten. Als de laatste rijtuigen waarmede de mensen uit de schouwburgen terugkeerden, voorbij waren. Werd het rustiger en zekere kalmte volgde op de voedige drukte van de dag. Dan speelden wij onze zagste, lievelijkste stukjes, die iets waar moeders en godsdiensters hadden. Matthias Viool scheen te wenen en mijn harp zuchte. En als wij een ogenblik pauze hielden, bracht de wind de tonen tot ons over van de muziek. Die andere muzikanten een paar straten verdermaakten. Ons concert was uit. Heeren en dames, goede nacht en vrolijk kerstmis. Dan gingen wij verder om op een of andere plaats te spelen. Het moet heerlijk zijn muziek te horen des nachts, als men in zijn bed ligt onder de warme dekens. En op een zachte pelu, maar voor ons waren er geen dekens of pelu's. Wij moesten spelen met strammen, half bevroren vingers. Nu eens was het een dikke lucht, en de natte mist drong door onze kleren heen. Dan weder was de hemel helder en de scherpe noordenwind scheen het mer in onze beenderen te verstijven. Een zachte, zwoelen nacht kent men in Engeland niet, vooral niet tegen het kersttijd. Oh, die kerstdagen waren wel hard voor ons. Toch bleven wij gedurende, die drie weken geen enkele nacht in huis. Hoe dikwijls stonden wij stil, voorzij nog gesloten waren, voor die winkels, waarin gevogelten, vruchten, taarten en wat dies meer zij, verkocht werd. Welke prachtige ganzen en kalkoenen en kippen zagen wij daar. Ganzenbergen, sinaasappelen en appelen. Castanjes en gedroogde pruimen, vooral de ingelechte vruchten, deden ons watertanden. Er waren zeker veel blijde kinderen, die al dat lekkers genoten zich opgetogen in de armen hun erouders wirpen. En terwijl wij door de straten dolden, zagen wij armeswervende jongens. In onze gedachten, de huisgezinnen feestelijk bijeen, zowel in de aanzienlijkste huizen der Rijken, als in de stulpen van de armen. En wij wensen een vrolijke kerstmis aan hen, die liefde genoten. Einde van hoofdstuk 39. Eerste deel van het veertigste hoofdstuk van alleen op de wereld. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koenders. Alleen op de wereld, door Hector Malo, vertaald door Gerard Keller. Eerste deel van het veertigste hoofdstuk, de angst van Mathia. De heer James Milligan kwam niet meer in de rode leeuw. Of althans wij zagen hem niet, hoe wij ook opletten. Na kerstmis moesten wij wederoverdag uit en onze kans om hem te ontmoeten werd minder. Onze hoop was nu nog op de zondag gevestigd. Wij bleven, dan ook dikwijls thuis, in plaats van gebruik te maken van de vrije dag. Om voor ons plezier te gaan wandelen. Wij wachten, zonder onze toestand geheel te vertellen. Had Mathia toch aan zijn vriend Bob het ene en ander mede gedeeld en hem gevraagd of er geen mogelijkheid was. Het adres te ontdekken van ene zekere mevrouw Milligan, die een lamzoontje had. Of zelfs maar van de heer James Milligan. Maar Bob zei dat men dan allereerst weten moest wie die mevrouw Milligan was. Of welke betrekking de heer James Milligan bekleden. Daar zeer vele mensen in Londen en nog meer in Engeland, de naam van Milligan droegen. Daraan hadden wij niet gedacht. Voor ons was er maar één mevrouw Milligan, de moeder van Arthur en één meneer James Milligan, die de oom was van Arthur. Toen begon Mathia alweerder met zijn raad om naar Frankrijk terug te keren. En opnieuw begonnen wij daarover te kibbelen. Gij wilt het dus opgeven om mevrouw Milligan te zoeken, vroeg ik. Nee, zeker niet. Maar het is niet uitgemaakt dat mevrouw Milligan nog in Engeland is. Even min dat zij in Frankrijk is. Dat is toch waarschijnlijk. Daar Arthur ziek is geweest. Zal zijn moeder hem wel naar een land hebben gebracht waarvan het klimaat geschikt is voor zijn herstel. Frankrijk is het enige land niet. Waar men een klimaat vindt dat helzaam is voor ene zwakke gezondheid. Arthur is eenmaal in Frankrijk hersteld. Daarheen zal zijn moeder hem dus wel voor de tweede maal ook gebracht hebben. En bovendien zou ik ook garen zien dat Gij van hier ging. Mijn toestand was van dienaart dat ik aan Mathia niet durfde vragen waarom hij mij volstrekt hier vandaan wilde hebben. Ik was bang dat hij juist datgene zou zeggen wat ik niet wilde horen. Ik ben bang ging Mathia voort. Laat ons dus heen gaan. Gij zult zien dat ons een ongeluk overkomt. Laat ons gaan. Of schoon het gedrag van mijn familie tegenover mij niet veranderd was. Mijn grootvader nog altijd spielde als hij mij in zijn nabijheid zag. Mijn vader mij slechts enkele woorden op een toon van gezag toevoegde. Mijn moeder mij nooit aanzag. En mijn broers en zusters onuitputterlijk waren in het uitdenken van allerlei streken. Die mij onaangenaam waren, Annie mij haar afkeer toonde bij elke gelegenheid en Kees slechts lief was als ik haar lekkers meebracht. Kon ik nog maar niet besluiten om de Raad van Mathia te volgen. Even min als ik hem geloven wilde, dat ik de zoon van Driscoll niet was. Twijfelen kon ik, maar vast geloven dat ik geen Driscoll was, viel mij onmogelijk. De tijd ging langzaam voorbij, zeer langzaam. Maar de dagen volgden toch op de dagen en de weken op de weken en het tijdstip naderde waarop de Driscolls Londen zouden verlaten om hun zwerftocht door Engeland te ondernemen. De twee wagens waren opgeschilderd en zij waren gevuld met al de koopwaren die zij maar bevatten konden en die men in de loop van de zomer zou verkopen. Er was een ontzeggelijke hoeveelheid van allerlei artikelen en het was bijna niet te begrijpen dat alles in die twee wagens kon worden gepakt. Het waren manufacturen, gebreid groets, mutsen, omslagdoeken, zakdoeken, kousen, onderbrocken, vesten, knopen, garen, katoen, nai en breikatoen. Nalden, scharen, schermessen, oorringen, ringen, zeep, pomaden, schoensmeer, slijpstenen, poeders voor ziekepaarden en honden, vlekkenwater, tandwater, middelen om het haar te doen groeien of om het te verven enzovoort. En terwijl wij in de schuur waren, zagen wij uit de kelder de pakken tevoorschijn komen die des nachts in de rode leeuw waren gebracht en niet geleverd waren door de magazijnen waar die voorwerpen doorgaans worden verkocht. Eindelijk waren de wagens gevuld, er werden paarden gekocht. Hoe en waar, dat wist ik niet. Maar wij zagen ze thuis brengen en alles was gereed voor het vertrek. En wat zouden wij gaan doen? Zouden wij te Londen blijven met grootvader die de rode leeuw niet zou verlaten? Zouden wij, even als Ellen en Net, de waren moeten te koop bieden? Of zouden wij met de wagens medegaan en ons vak van muzikant fortsetten in al de steden en dorpen waar wij op onze reis doortrokken? Mijn vader vond dat wij een goed dageld maakten met onze viol en onze harp en hij beslistte daarom dat wij muzikanten zouden blijven. Dit deelde hij ons mede, de dag voor ons vertrek. Laten wij naar Frankrijk terugkeren, zei de Mathia en van de eerste gelegenheid de beste gebruik maken om te vluchten. Waarom zouden wij geen reisje door Engeland maken? Omdat onze ongeluk overkomen zal. Wij hebben kans met vrouw Milligen in Engeland te ontmoeten. Ik geloof dat wij daarop veel meer kans hebben in Frankrijk. Wij kunnen het altijd in Engeland beproeven. Daarna kunnen wij zien. Weet je wat jij verdient? Nee. Dat ik u verlaten en alleen naar Frankrijk ga. Gij hebt gelijk, dat raad ik u ook aan. Ik weet wel dat ik het recht niet heb u terug te houden. En ik weet ook wel dat jij te goed zei om bij mij te blijven. Ga dus heen. Gij zult Lisse opzoeken en haar zeggen. Als ik haar ontmoet, zou ik haar zeggen dat jij dom en slecht zijt om te geloven dat ik u ooit zou verlaten, terwijl jij ongelukkig zijt. Want jij zijt ongelukkig, zeer ongelukkig. Wat heb ik u gedaan, dat jij zo iets van mij zou kunnen denken? Zeg, wat heb ik u gedaan? Niets, niet waar? Wel nu vooruit dan. Al weder waren wij op de grote wegen. Maar ditmaal was ik niet vrij om te gaan waar ik wilde en te doen wat ik goed vond. Toch had ik een gevoel van verlichting toen ik Londen verliet. Ik zou de rode deel niet meer zien en dat luik dat mij ondanks mijzelf een aantrok. Hoe dikwijls ben ik desnachts met schrik wakker geworden terwijl ik in het benouden droom een rood schijnsel door het raampje zag vallen. Het was een droom, een vision, maar wat deed dit er toe? Eénmaal had ik werkelijk dat licht gezien en dit was genoeg om het altijd als een brandende vlam voor ogen te hebben. Wij stapten achter de wagens aan en in plaats van de stinkende en ongezonde geuren van Betnell Green ademden wij de zuivere lucht van de schone landschappen die wij doortrokken en die misschien het woord Green niet in hun naam hadden maar Green waren voor de ogen terwijl onze oren vergast werden op het gezang der vogelen. Op de dag zelf reeds van ons vertrek zag ik hoe de verkoop plaatshapt van de waren die zo weinig gekost hadden. Wij waren in een groot dorp gekomen en de wagens werden op het plein gebracht. Eén der wanden die uit verschillende panelen bestond werd neergeslagen en de gehele vooraat werd uitgestald om de aandacht van het publiek te trekken. Koopjes, koopjes, zo iets heb je nooit gezien, riep mijn vader. Daar, ik mijn waar, niet betaal, kan ik ze goedkoop leveren. Ik verkoop ze niet, ik geef ze present. Koopjes, koopjes, ik hoor de mensen die de prijzen hadden gelezen onder het weggaan tot elkander zeggen. Het zal wel gestolen waar zijn. Dat erkent hij zelf. Als zijn mijn kant hadden uitgekeken zouden zij aan mijn blozen gezien hebben dat hun vermoeden maar al te gegrond was. Maar zagen zij die bloos niet. Matthia had hem opgemerkt en de zafend sprak hij er mij over hoewel hij gewoonlijk vermeed openhartig over dat punt te spreken. Zult hij die schanden altijd kunnen verduren vroeg hij. Spreek er niet over als hij niet wilt dat die schanden mij nog meer kwelt. Dat wil ik niet maar ik wil samen naar Frankrijk terugkeren. Ik heb u altijd gezegd dat er een ongeluk gebeuren zal en ik zeg het u nog en ik voeg er nu bij dat het niet lang meer zal uitblijven. Begrijp dan toch dat er een politie is en dat deze de een of andere dag zal willen weten hoe Driscoll voor zo lage prijzen zijn waard kan verkopen. En wat zal er dan gebeuren? Matthia, ik bit je. Als jij zelf dan niet zien wilt moet ik het wel voor u doen. Gezult zien dat men ons allen oppakt. Ook u en mij die niets gedaan hebben. Maar hoe zullen wij dat bewijzen? Hoe zullen wij ons verdedigen? En is het niet waar dat wij het brood eten voor het geld van die gestolen waar gekocht? Die gedachte was nog nooit bij mij opgekomen. Zij trof me als of men met een hamer op mijn hoofd had geslagen. Maar wij verdienen ons brood, zei de ik, om mij te verdedigen. Niet zozeer tegen Matthia, dan wel tegen die gedachte. Dat is waar, Hernan Matthia, maar het is evenzeer waar dat wij verenigd zijn met mensen die het hunnen niet verdienen. Dat zal men zien. En overigens niets anders zien. Wij zullen veroordeeld worden, evenzeer als zij. Het zou mij diep leed doen zo ik veroordeeld werd als dief. Maar nog veel meer waarin je gij als dief werd veroordeeld. Ik ben maar een arme drommel en ik zal nooit iets anders zijn. Maar gij, als gij uw familie het weer gevonden, uw echte familie, wat zal het dan een smart en een schande voor u zijn als gij Zulk een vond is het gehad? En als wij in de gevangenis zitten, zullen wij allerminst gelegenheid hebben om uw ouders te ontdekken. En als wij in de gevangenis zitten, kunnen wij mevrouw Milligan ook niet waarschuwen voor het geen James Milligan tegen Arthur in het schild voert. Laten wij ons dus redden, terwijl het nog tijd is. Red uwzelfden. Gij zegt altijd dezelfde domheid. Wij zullen ons samenreden of wij zullen samen opgepakt worden. En als dat gebeurt, wat niet lang meer durend kan, zult gij de verantwoordelijkheid dragen. Dat gij mij met u meegesleept hebt. En wij zullen eens zien of dat besef zo licht te dragen is. Als gij nuttig waard voor hem, bij wie gij nu zo hardnekkig wilt blijven, zou ik dat volhouden begrijpen, maar gij zijt volstrekt niet onmisbaar voor hem. Zij zullen, ook zonder u, wij leven. Laat ons dus poedig heen gaan. Wel nu, laat mij nog een paar dagen om er over na te denken. Dan zullen wij zien. Haast u de wilde man rok mensen vlees. Ik ruik het gevaar. Nooit hadden de woorden de ridinering en de beden van Mathia mij zo sterk getroffen als tans. En als ik eraan dacht, zeide ik tot mijzelfen dat de besluitenloosheid waraan ik mij maar niet onttrekkend kon, lafwas, en dat ik beslissen moest en eindelijk moest weten wat ik wilde. De omstandigheden deden voor mij wat ik zelf niet durfde. Reeds enige weken waren voorbij gegaan sinds wij Londen verlaten hadden en wij waren in een stad gekomen in welke omtrek wetrennen moest de plaats hebben. In Engeland zijn de wetrennen niet wat zij in andere landen zijn. Een vermaak alleen voor de rijken. Die drie of vier paarden tegen alkander laten dopen en zichzelf hen eens komen vertonen om dan met alkander wedderschappen om hun gulden of wat aan te gaan. Daar zijn zij volksfeesten voor enige hele streek en het zijn niet de paarden alleen die men komt zien. Op de vlakte of langs de kust waar de wetrennen plaats hebben komen somtijds reedsdagen te voeren kunsttemaakers, muzikanten, reisende kooplieden enzovoorts die daar een soort van kermis aanrichten. Wij hadden ons gehaast om in een plaats daar te krijgen wij als muzikanten en driskels als kooplieden. Maar in plaats van op het terrein van de wetrennen zich te vestigen had mijn vader in de stand plaats ingenomen in de stad zelfen waar hij waarschijnlijk betere zaken dacht te maken. Wij waren al vroeg aangekomen en daar wij niet behoeften te helpen aan het uitstallende koop waar gingen Mathia en Nick het terrein van de wetrennen eens opnemen dat op korte afstand van de stad op ene heide was gelegen. Er waren een groot aantal tenten opgeslagen en van verre zag mensmalle roko-lommen opstigen op de punten die de grenzen vormden van het veld voor de wetrennen. Weldra kwamen wij door een holle weg op de gewoonlijk door een naak te vlakten. Maar waar die avond houtelootsen waren opgeslagen waarin men nu verversingen kon bekomen en zelfs nachtverblijf, barracken, tenten en wagens of zelfs leger plaatsen met vuuren in de open lucht waaromheen een groot aantal mensen in allerlei klederen zich bewogen die de schilderachters te groepen vormden. Toen wij een van die vuuren voorbij gingen waar boven een ketel hing herkenden wij onze vriend Bob. Hij was recht blij dat hij ons zag. Met tweezijne kameraden was hij naar de wetrennen gegaan om voorstellingen te geven. Maar de muzikanten op wie zij gerekend hadden hadden geen woord gehouden. Zodat de andere dag in plaats van een goede winst af te werpen, die zij gehoopt hadden, zeer onvordelig zou zijn. Als wij wilden, konden wij hun grote dienstbewijzen door de taak van die muzikanten op ons te nemen. De opbrengst zouden wij met ons vijven delen, want okapi zou zijn aandeel hebben. Uit een blik van Mathia begreep ik dat het plezier zou doen aan mijn vriend als wij het voorstel van Bob aannamen en daar wij vrij waren om te doen wat wij wilden onder voorwaarde slechts dat wij een goede som thuis brachten, nam ik het aan. Wij spraken dus af dat wij de andere morgen ons ter beschikking van Bob en zijn beide vrienden zouden stellen. Maar toen wij weder in de stad kwamen, deed zich ene moeilijkheid voor. Ik vertelde aan mijn vader welke afspraak wij hadden gemaakt. De hond heb ik zelf nodig, zeiden hij, jij kunt hem dus niet meenemen. Die woorden maakte mij enigszins ongerust. Wilde hij kapie voor de ene of andere slechte streek gebruiken. Maar mijn vader deed ter stond alle vrees bij mij verdwijnen. Kapie heeft een fijn gehoor, zeiden hij, en hij is zeer waakzaam. Hij kan ons dus van grote dienst wezen bij de wagens, want bij die toevloed van mensen zouden er wel eens onder kunnen zijn die ons wilden bestelen. Gij gaat dus alleen spelen met Bob en als het wat heel laat mocht worden, wat zeer goed mogelijk is, kunt Gij ons opzoeken in de Herberg de Eikenboom, waar wij onze intrek nemen. Daar het mijn plan is tegen het vallen van de nacht te vertrekken. Die Herberg de Eikenboom, waar wij de vorige nacht hadden doorgebracht, was een kwartier van de stad gedegen, op het Openveld, in een eenzame sombere streek. Zij werd door een echtbaar gehouden dat niet zeer geschikt was om vertrouwen in te boezemen. Die Herberg de snachts terug te vinden was niet moeilijk. Het was een rechte weg, het enige onaan gename was dat zij nog al ver aflag, wat vooral naar een zware dag geen genoegen was. Maar dat kon ik aan mijn vader niet zeggen, want deze gedogende geen tegenspraak. Als hij iets gezegd had, moest men gehoorzamen. De andere dag nadat ik een post met Kapi had gelopen om hem te eten en te drinken te geven zodat ik zeker kon zijn dat hij geen gebrek zou leiden, maakte ik zelf hem vast aan de wagen, die hij bewaken moest. En Mathia en ik gingen naar het terrein van de wetrennen. Zodra wij aangekomen waren, begonnen wij muziek te maken en dit duurde voort tot desavonds laat. Mijn vingers deden eindelijk zozeer dat wij door duizenden naalden werden gestoken. En Mathia had zoveel op de horend geblazen dat hij bijna geen adem meer halen kon. Toch moesten wij maar blijven spelen daar Bob en zijn makkers met hun kunsten niet ophielden. Van onze kant mochten wij dus ook geen rust nemen. Toen de avond gevallen was, dacht ik dat wij rust zouden gaan nemen. Maar wij verwisselden onze plaats in de open lucht met ene grote houten loods. En daar begonnen de kunsten en de muziek opnieuw. Dit duurde tot bij minder nacht. Ik maakte nog altijd geluid op mijn harp, maar ik wist niet meer wat ik speelde en Mathia wist het even min als ik. Al twintig maal had Bob mede gedeeld dat het nu de laatste voorstelling zou zijn. En twintig maal waren wij weder opnieuw begonnen. Zo wij moe waren onze makkers die veel meer hun krachten moesten inspannen dan wij waren afgemat en al meer dan één van hun toeren was mislukt. Bij één van die toeren gebeurden het dat een staak die daarbij dienst deed op de voet van Mathia terechtkwam. De pijn was zo hevig dat hij het uitschreeuwde. Ik dacht dat zijn voet verpletterd was en wij snelden allen naar hem toe. Gelukkig was de wond niet gevaarlijk. Zijn voet was gekneust en het vlees open gereden. Maar er was niets gebroken. Lopen kon Mathia eventueel niet. Wat te doen? Er werd besloten dat hij in de wagen van Bob zou slapen en dat ik alleen naar de herberg de eikenboom zou gaan. Ik moest toch weten waarheen de familie Driscoll de andere dag zou heen gaan. Ga er niet heen, zei de Mathia, bij haar haling. Dan gaan wij morgen samen. Als wij dan niemand in de herberg de eikenboom vinden, desto beter dan zijn we vrij. Als ik de familie Driscoll verlaat, zal het niet op die manier zijn. Bovendien gelooft geen niet dat zij ontspoedig zou weer gevonden hebben. Waar wilt gij dan heen gaan met uw voet? Wel nu. Wij zullen morgen erheen gaan als gij wilt, maar niet vanavond. Ik ben bang. Waarvoor? Dat weet ik niet. Maar ik ben bang voor u. Laat me toch gaan. Ik beloof u morgen terug te zullen komen. En als men u terughoudt om dit te beletten zal ik mijn harp hier laten. Dan moet ik wel terugkomen om die te halen. Ondanks de vrees van Mathia ging ik op weg. Want zelf was ik volstrekt niet bang. Voor wie? Voor wat zou ik bang zijn? Wat zou men kunnen verlangen van een arme drommel als ik? Maar al voelde ik niet de minste vrees of een zwem van angst. Ik was toch zeer ontroerd. Het was voor de eerste maal dat ik werkelijk alleen was. Zonder Kapi, zonder Mathia. En dat gevoel van verlatenheid drukte mij. Terwijl de geheimzinnige stemmen van de nacht de gewone indruk op mij maakten. Ook de maan die mij met haar bleek gelaad aanstaarde stemde mij zwaarmoedig. Hoe vermoeid ik ook was ik stapte stevig door en kwam eindelijk aan de herberg de eikenboom. Maar hoe ik onze wagens ook zocht ik vond ze niet. Er waren twee of drie alendige karretjes met huiven. Een grote loods van planken en twee overdekte karren waaruit het gebrul van wilde dieren zich deed horen. Toen ik naderde. Maar de vrije wagens en velle kleuren van de familie Driscoll zag ik nergens. Toen ik de herberg omliep zag ik een licht dat achter een ongesloten raam brandde. En daar ik hieruit opmaakte dat niet ieder nog sliep klopte ik op de deur. De herberg hier met zijn ongunstig uiterlijk die ik de vorige dag had gezien deed zelf mij open en hield zij lantaren voor mij zodat het volle licht op mijn gelaat viel. Ik zag dat hij mij herkende. Maar in plaats van mij door te laten hield hij de lantaren achter de rug. En een blik, om zich werpende luisterde hij enige ogenblikken aandachtig. Uw wagens zijn al vertrokken, zeiden hij. Uw vader heeft gezegd dat hij onmiddellijk zonder verwel naar Louis zou gaan en de ganze nacht zou doorlopen. Goede reis. En hij deed de deur voor mijn neus dicht zonder een woord erbij te voegen. Zodat mijn komst in Engeland had ik genoeg van de taal geleerd om die weinige woorden te begrijpen. Maar er was één woord in het belangrijkste dat voor mij onverstaanbaar was. Louis had de herbergier gezegd maar lag dat land. Ik wist het volstrek niet. Dat Louis de Engelse uitspraak was van Louis een stad waarvan ik de naam wellends op de kaart had gelezen. Maar al had ik ook geweten waar Louis lag. Had ik er toch niet dadelijk kunnen heen gaan. Mathia achterlatende. Ik moest dus naar het terrein van de wetrennen terugkeren. Hoe moe ik ook was. Ik begaf mij dan ook weder op weg en anderhalf uur later lag ik op een bos in het roo naast Mathia in de wagen van Bob. En in weinige woorden vertelde ik hem wat er gebeurd was. Daarna viel ik doodvermoeid in slaap. Enige uren slaap gaven mij mijn krachten terug en de andere morgen werd ik wakker, gereed om naar Louis op weg te gaan. Als de minste Mathia die nog sliep, mij kon volgen. Toen ik uit het rijtaug stapte ging ik naar mijn vriend Bob. Die voor mij was opgestaan en reeds bezig was het vuur aan te maken. Ik sloeg hem gade terwijl hij daar op handen en voeten lag en met aller macht in het smeurlend hout toen ik meemde Kapi te herkennen die een politieagent aan een touw hield. Ik was zo verbaasd dat ik mij niet verroeren kon en vroeg mij af wat dit kon betekenen. Maar Kapi had mij herkend en een ruk gedaan aan het touw, zo krachtig dat het aan de handen van de agent ontsnapte. In een paarsprongen was hij bij mij en in mijn armen. De agent kwam bij ons. Die hond is van u niet waar vroeg hij. Ja dan meem ik u een hechtenis en hij greep mij krachtig bij de arm. Einde van het eerste deel van hoofdstuk 40. Tweede deel van het 40ste hoofdstuk van Alleen op de Wereld. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Konders. Alleen op de Wereld door Hector Malone vertaald door Gerard Keller. Tweede deel van het 40ste hoofdstuk de angst van Mathia. De woorden en de daad van de agent had de bob doen opzien. Hij kwam erbij. Waarom neemt Guy die knap in hechtenis? Vroeg hij. Zij het Guy zijn broer. Nee, zijn vriend. Een man en een jongen zijn deze nacht in de kerk zin George geklommen door een hoge raam met behulp van een ladder. Zij hadden deze hond medegenomen om hen te waarschuwen als men naderde. Zij werden overvallen en zij hebben zich de tijd niet gegeven om de hond mede te nemen. Toen zij uit het venster zich redden en het beest heeft hen niet kunnen volgen. Daar het in de kerk was opgesloten. Met die hond heb ik zeker de dieven te zullen ontdekken. En nu heb ik er één van. Waar is nu de ander? Ik weet niet of die vraag gedaan werd aan Bob of aan mij. Ik antwoorde niet. Ik was verpletterd. Toch begreep ik wat er gebeurd was. Ondanks mijzelfen raden ik het. Men had Kapi geen hond om de hond te bewaakken maar omdat hij zulk een fijn gehoor had en hen kon waarschuwen als zij in de kerk aan het stelen waren. Het was dus ook niet alleen om het genot van in de ijkenboom te overnachten. Dat bij het vallen van de avond daar geen halt hadden gehouden. Was het? Omdat de diefstal was ontdekt en men zo snel mogelijk zich uit de voeten moest maken. Maar niet aan de schuldigen moest ik tans denken. Maar aan mijzelfen. Wie zij ook waren ik kon mij verdedigen en zonder hen te beschuldigen mij naar onschuld bewijzen. Ik behoefde slechts te zeggen hoe ik die nacht mijn tijd had doorgebracht. Terwijl ik zo redeneerde was Mathia die ook de agent had gehoord en het gedruis dat zij nog komst ten gevolg had gehad opgestaan en uit het rijtuig gekomen en hinkend mij genadert. Maak het hem toch duidelijk dat ik niet schuldig ben zijde ik tot Bob. Ik ben tot 1 uur bij u geweest. Toen ben ik naar de Herberg de Eikenboom gegaan. Daar heb ik de kastelijn gesproken en ben ter stond hierheen ter ruggekeerd. Bob herhaalde die woorden voor de agent. Maar deze was daardoor volstrekt niet overtuigd zoals ik gehoopt had. In tegendeel was kwart over enen toen men in de kerk inbrak zijde hij. Die knap is van hier vertrokken enige minuten voor enen zoals hij zegt. Hij heeft dus om kwart over enen in de kerk kunnen zijn met de dieven. Men heeft toch meer dan een kwartier nodig om van hier naar de stad te komen zijde Bob. Wart loopt, hernam de agent. Bovendien wie bewijst me dat hij te 1 uur is vertrokken. Dat swerik, zei de Bob. O, gij, antwoorden de agent. Het zal altijd moeten blijken wat uw getuigenis waard is. Bob werd boos. Vergeet niet dat ik Engels onderdaan ben. Zijde hij de agent. De agent haalde de schouders op. Als gij mij beledigd schrijf ik aan de times. In afwachting daarvan neem ik die knap mede. Hij zal zich voor de rechter verantwoorden. Mathia wierp zich in mijn armen. Ik dacht dat hij afscheid van mij wilde nemen. Maar Mathia liet zijn versant spreken voor hij aan zijn hart toegaf. Houd moed verluisterde hij mij toe. Wij zullen u niet verlaten. Toen nam hij afscheid van me. Houd kapi bij u zei de ik in het Frans tot Mathia. Maar de agent begreep het. Nee, nee, zei de hij. Ik houd de hond. Hij heeft mij deze doen vinden en hij zal mij ook wel op het spoor van de anderen brengen. Dit was de tweede maal dat men mij in hechten is nam. En toch viel de schande mij veel zwaarder dan de eerste maal. Want nu gold het niet zulk een dwaase beschuldiging als toen men meende dat ik een koe had gestolen. Als mijn onschuld was gebleken zou ik dan niet de smart ondervinden die genen te zien veroordelen wie ermee de plichtige men mij geloofde. Ik moest door de politieagent vastgehouden langs de rij van nieuwsgierigen gaan die zich om ons hadden verzameld. Maar men jouden mij niet na en dreigden mij niet zoals in Frankrijk. Want zij, die er getuigen van waren, waren geen boeren. Maar mensen die altijd min of meer in oorlog leefden met de politie. Kunsttemaakers, tappers, vagebonden, trams zoals de Engelse hen noemden. De gevangenis waarin men mij opsloot was geen gevangenis om de spot mede te drijven zoals die eerste waarin men mij bewaarde. Het was enige gevangenis met getralide vensters waarvan het gezicht alleen elk denkbeeld aan ontsnappen verdwijnen deed. De meubels bestonden uit een bank om op te zitten en een hangmat om in te slapen. Ik ging op de bank zitten en bleef daar lang. Hoe verschrikkelijk was het heden. Hoe vreselijk de toekomst. Houd goede moed had Mathia mij gezegd. Wij zullen u niet verlaten. Maar wat vermogt een knap als Mathia? Wat vermogt zelfs een man als Bob? Zo deze Mathia al wilde helpen. Als men in de gevangenis is heeft men slechts een enkele gedachte om eruit te komen. Hoe zouden Mathia en Bob als ze mij niet verlieten en alles deden om mij van dienst te zijn mij kunnen helpen om uit de gevangenis te komen. Ik ging naar het venster opende het om de ijzeren staven te betasten en de ijzer voorvormden. Zij waren in de muur gemetzeld. Ik onderzocht de muur. Hij was meer dan 1L dik. De grond bestond uit een vloer van grote stenen. De deur was met ijzeren platen beslagen. Ik keerde naar het venster terug. Dit gaf het uitzicht op een smal langplein waarvan het uiteinde was gesloten door een grote muur die minstens 4L hoog was. Uit deze gevangenis was het wel niet mogelijk te ontsnappen. Zelfs al werd men geholpen door een paar trouwe vrienden. Wat vermag de meest opofferende vriendschap tegen de kracht der dingen. De vriendschap breekt men niet door de muren heen. Voor mij loste de gehele zaak zich op in de vraag hoe lang ik in die gevangenis zou blijven voordat ik voor de rechter zou verschijnen die over mijn lot beslissen zou. Zou het mij mogelijk zijn hem van mijn onschuld te overtuigen. Niet tegenstaande kapie in de kerk was en zou het mij mogelijk zijn mij te verdedigen zonder de schuld te werpen op hem die ik niet wilde en niet kon beschuldigen. Darin was alles voor mij gelegen en daarin alleen konden Mathia en zijn vriend Bob mij van dienst wezen. Hunnetraak bestond hierin dat zij getuigen bij brachten om te bewijzen dat ik om kwart over enen niet in de kerk Sint George kon wezen. Als zij dat bewijzen konden was ik geret ondanks het zwijgende getuigenis van mijn arme kapie tegen mij. En die bewijzen waren naar het mij voorkwam onmogelijk te geven. O, als Mathia maar geen gekneusde voet had zou hij wel wat weten te vinden om mij moeite geven om mij te redden. Maar in de toestand waarin hij nu verkeerde kon hij misschien niet eens uit de wagen komen. En als hij niet kon zou Bob dan zijn naar plaats willen innemen die angst gevoegd bij al het geen erbuiten dien in mijn omging belette mij te slapen ondanks de vermoeienis van de vorige dag. Ik kon zelfs het eten niet aanraken dat men mij bracht. Maar zo ik al het eten liet staan met desten meer gretigheid viel ik op het water aan. Want ik leed een versmachtende dorst en die dag ging ik elk kwartier naar mijn kruik en dronk met lange teugen om mijn dorst te lessen of de bitterer smaak weg te nemen die ik de gehele dag in de mond had. Toen ik de sipier in de gevangenis afkomen had ik een gevoel van genot en een zweem van hoop ontwaakte in mij. Want zeer dat het oogomelijk dat ik hier was opgesloten verkeerde ik in ene koortsachtige spanning over de vraag die ik maar niet kon oplossen. Wanneer zou de rechter mij in verhoor nemen? Wanneer zou ik mij kunnen verdedigen? Ik had wel eens verhalen gehoord van gevangenen die men maandenlang had opgesloten gehouden, zonder dat men hunne zaak behandelde of zelfs hen maar in verhoornam wat voor mij hetzelfde was dat in Engeland er nooit meer dan een paar dagen voor lopen tussen het in hechtenis nemen en de openbare behandeling van de zaak voor de rechter. Die vraag die ik niet kon oplossen was dus de eerste welke ik tot de sipier richtte die er niet kwad uitzag en die zo goed was om mij de verzekering te geven dat ik zeker de volgende dag zou voorkomen. Maar mijn vraag gaf hem aanleiding om op zijn beurt ook mij een paar vragen te doen. Daar hij mij geantwoord had was het immers niet meer dan billig dat ik ook hem antwoorde. Hoe ben je toch in die kerk gekomen volg hij? Op die woorden antwoordde ik met de vuurste verzekeringen van mijn onschuld. Maar hij zag mij aan en haalde de schouders op. Toen ik voortging met de bezweren dat ik niet in de kerk geweest was ging hij naar de deur en mompelden terwijl hij zich nog even naar mij omwende wat zijn ze toch verdorven die londense straatjongens. Daarmee ging hij heen. Die woorden maakte een pijnlijke indruk op me. Hoewel de man mijn rechter niet was had ik zo graag gewild dat hij aan mijn onschuld geloofde. Aan mijn toon aan mijn gelaat moest hij gezien hebben dat ik geen kwaad had gedaan. Als ik hem overtuigd had zou het mij dan mogelijk zijn de rechter te overtuigen. Gelukkig had ik getuigen die voor mij spreken zouden en als de rechter mij niet hoorde dan zou hij toch verplicht zijn om de getuigenissen aan te horen die mij naar onschuld bewezen. Maar die getuigenissen had ik nodig zou ik ze hebben onder de geschiedenissen van gevangenen die met mij verteld had was er ook één waarin voor kwam dat men aan gevangenen briefjes kon doen toekomen in het eten dat zij kregen. Misschien zou de Bob en Mathia van dit middel hebben gebruik gemaakt en toen dat denkbeeld in mij was opgekomen begon ik mijn brood te kruimelen maar ik vond er niets in. Behalve dat brood had met mij aardappelen gebracht ook deze kneden ik fijn maar er was geen stuk van een briefje in te vinden. Zeker hadden Mathia en Bob mij niets te zeggen of wat waarschijnlijk was konden zij mij niet zeggen. Er bleef mij dus niets anders over dan de volgende dag af te wachten zonder al te veel aan mijn treurigheid gegeven zo mij dit mogelijk was. Ongelukkige wijze was mij dit niet mogelijk en hoe oud ik ook word steeds al mij de herinnering aan die nacht voor de geest taam als of het gisteren was. Hoe onzinig was het ook dat ik niet geloofd had aan het voorgevoel en de vrees van Mathia. De andere morgen kwam disappear in mijn cel met een kruik en een waskom. Hij zei me dat ik mij wat kon opknappen als ik er lust in had want dat ik straks voor de rechter zou verschijnen en hij voegde erbij dat één net voorkomen soms tijds het beste verdedigingsmiddel voor een beschuldigde is. Toen ik mij zo netjes mogelijk had gemaakt wilde ik op mijn bank gaan zitten maar het was mij onmogelijk om op mijn plaats te blijven en ik liep in mijn cel heen en weder als de dieren in hun kooi. Ik wilde mijn verdediging aan antwoorden vooruit klaarmaken maar mijn hoofd was te veel in de war ik kon niet denken aan mijn tegenwoordige toestand ik was met allerlei zonderlingend dingen bezig die in mijn hersens zich verwarden als de beelden in het overlandaren de Sipir kwam terug om mij hem te volgen ik liep naast hem en na een aantal gangen te zijn doorgegaan kwamen wij aan een kleine deur die hij opende ga binnen, zei hij een warme lucht kwam mij tegen en ik hoorde een verwart gedruis ik traat binnen en bevond mij de zaal van het gerechtshof hoewel ik aan een soort van zinsverbijstering ten prooi was en de aderen van mijn slapen voelden kloppen als of zij straks barsten zouden een enkele blik die ik om mij heen weerp deed mij duidelijk zien al wat mij omringde de gehele zaal en al de mensen die er zich in bevonden zij was vrij groot die zaal zeer hoog en met brede ramen zij was verdeeld in twee delen het ene was voor de rechters en de beschuldigden het andere voor de nieuwsgierigen op ene verhevenheid was de rechter gezeten iets lager voor hem er zaten drie rechterlijke ambtenaren zoals ik later vernam de rivier een penningmeester voor de boeten en een ander rechterlijk ambtenar die men in Nederland het openbaar ministerie noemt voor mijn afgesloten bankje zat iemand met een toga en een priuk dat was mijn advocaat hoe kwam het een advocaat had waar kwam hij vandaan wie had hem mij gegeven dat waren vragen die ik op dit ogenblik moeilijk kon oplossen maar ik had een advocaat en dat was genoeg in een andere bank zag ik Bob zelf met zijn twee makkers de herbergier uit de eikenboom en mensen die ik niet kende en in ene bank tegenover hem herkende ik de politieagent die mij in hechten is had genomen verschillende andere personen waren bij hem ik begreep dat dit de bank de getuigen moest zijn de ruimte voor het publiek was dicht gevuld boven de balustrade zag ik Mathia van zijn ogen ontmoeten el cander en wij lazen erin wat wij dachten dadelijk kreeg ik moed ik zou verdedigd worden ik moest dus de hoop niet opgeven om ook mijzelf te verdedigen ik werd niet langer verpletterd door de ogen die op mij gericht waren de antenaar van het openbaar ministerie nam het woord en sprak zeer kort hij is geen haast te hebben hij stelde de zaak voor er had een diefstalplaats gehad in de zin Georgekerk de dieven een man en een knaap waren er binnen gekomen met behulp van een ladder en door het verbreken van een glasraam zij hadden een hond met zich genomen om de wacht te houden en daar schuwen als er gevaar mocht dreigen en er iemand kwam een voorbijganger die laat naar huis terugkeerde het was kwart over enen had met verwondering licht in de kerk bespeurd en hij had iets horen kraken daarop had hij de kosten gewerkt men was met enige andere mannen naar de kerk gegaan maar toen had de hond aangeslagen en terwijl men de deur opende waren de dieven door het vensten gevlucht de hond achterlatende die de ladder niet kon oplimmen die hond naar het terrein van de wetrennen gebracht door de agent Jerry wins doorzicht een ijver niet genoeg konden worden geprezen had zijn meester herkend die niemand anders was dan de beschuldigde op Ginzenbank gezeten wat de andere dief betrof die was men op het spoor na enige beschouwingen die mijn schuld moesten bewijzen zweeg het openbaar ministerie en ene schelle stemriep stilte toen vroeg de rechter zonder zich tot mij te wenden en als of hij tot zichzelf versprak hoe ik heette hoe oud ik was en welk beroep ik uit oefende ik antwoorde in het Engels dat ik Francis Driscoll heette en bij mijn ouders te Londen woonde in de Rode Leeuw in Betnell Green daarop verzocht ik verlof om van de Franse taal gebruik te maken daar ik in Frankrijk was groot gebracht en eerst enige maanden in Engeland mijn verblijf hield teracht mij niet te betriegen zeiden de rechter op strengen toon ik ken Frans ik deed dus mijn verhaal in het Frans ik deed uitkomen hoeveel konen onmogelijk het was dat ik te 1 uur in de kerk was geweest daar ik tot op die tijd op het terrein de wetrennen was dat ik te half drie bij de Herberg de Eikenboom was geweest en waar waart hij de kwart over enen vroeg de rechter onderweg dat staat te bewijzen hij zegt dat hij op weg waart naar de Herberg de Eikenboom en volgens de acte van beschuldiging waart hij in de kerk als hij enige minuten voorenen de geld van de wetrennen verlaten hebt kunt hij bij uur medeplichtige zijn geweest bij de muur de kerk die u daar met een ladder wachten en nadat u die stom mislukt was kunt hij naar de Herberg de Eikenboom zijn gegaan ik tracht aan te tonen dat het niet mogelijk was maar ik bemerkte duidelijk dat ik de rechter niet had overtuigd en hoe verklaart hij de tegenwoordigheid van uw hond in de kerk vroeg de rechter die kan ik niet verklaren die begrijp ik zelf niet mijn hond was niet bij mij ik had hem de smorgens aan één onze wagens vastgemaakt hij betaamde mij niet er iets meer van te zeggen want ik wilde geen wapens in de hand geven tegen mijn vader ik zag matia aan die mij wenkte dat ik verder zou gaan maar ik ging niet verder men riep een getuige en deed hem de eet afleggen op de bijbel en beloven dat hij de waarheid zou zeggen zonder haat of neid het was een dikke man met een dom gelaad niet groot van gestalten zeer statig ondanks zijn vuoroot gezicht en zijn blauwe neus voor hij de eet afleggen maakte hij in een kniebuiging voor de rechter en richtte zich toen met veelwaardigheid op het was de koster van de parochie syn George hij begon uitvoerig te verhalen hoe hij gestoord en verontwaardigd was toen men hem plotseling had gewekt om hem mede te delen dat er dieven in de kerk waren zijn eerste gedachte was dat men hem een poets wilde spelen maar daar men geen poetsen speelt aan personen van zijn kwaliteit had hij begrepen dat er iets ernstigs gebeurde hij had zich toen aangekleed met zoveel haast die knopen van zijn vest waren gesprongen eindelijk was hij naar beneden gesneld hij had de kerkdeur geopend en hij had gevonden wie of liever wat, een hond ik had daarop niets te antwoorden maar mijn advocaat die tot op dat ogenblik gezwegen had stond op schudde zijn priuk schoof zijn toga op de schoudersglad en nam het woord wie heeft gisteren de deur van de kerk gesloten vroeg hij ik zei de dekoster zoals mijn plicht is zei het hij daar zeker van als ik iets doe ben ik zeker dat ik het doe dan ben ik zeker dat ik het niet doe zeer goed dus kunt hij zweren dat hij de hond waarvan hier spraken is niet in de kerk heeft gesloten als de hond in de kerk was geweest zou ik hem gezien hebben heb geen goede ogen ik heb ogen als iedereen zei het hij zes maanden geleden niet tegen een kalf gelopen dat open gesneden voor de winkel van de slachter hing ik zie het belang niet in van zulke ene vraag aan een man van mijn kwaliteit riep de koster uit terwijl zijn gezicht blauwert wilde hij mij de grote beleefdheid bewijzen om op die vraag verantwoorden als of zij werkelijk van belang was het is waar dat ik tegen een dier ben aangelopen dat zeer onhandig voor de winkel was opgehangen had hij het dan niet gezien ik was in gedachten verdiept had hij gegeten toen hij de deur van de kerk sloot zeker en toen hij tegen dat kalf aanliept had getoen ook niet gegeten maar hij zegt dat hij niet gegeten had toch wel en drinkt hij licht of zwaarbier zwaarbier hoeveel kan een? twee nooit meer wel eens drie nooit vier nooit zes drinkt hij geen groch naar uw middagmaal soms houdt hij van sterke of slappengroch niet te slap hoeveel glazen drinkt hij dan dat hangt er vanaf zijt hij bereid te zweren dat hij soms niet drie of vier glazen drinkt daar de kosten die hoe langer hoe blauwer werd niet antwoorden ging de advocaat zitten en zijde onder de hand die vragen bewijzend genoeg dat de hond zeer goed in de kerk kon opgesloten zijn door de getuigen die na zijn middagmaal geen calvaren ziet omdat hij in gedachten verdiept is dat is alles wat ik wilde weten als ik gedurft had zou ik mijn advocaat om de hals zijn gevlogen ik was gered waarom zou capie niet in de kerk zijn gesloten dat was zeer wel mogelijk en als hij op die wijze opgesloten was zou ik niet in de kerk zijn ingebroken ik was dus niet schuldig daar dit het enig bewijs was dat tegen mij was aangevoerd na de koster hoorden men de mensen die met hem waren mede gegaan toen hij naar de kerk ging maar zij hadden niets gezien behalve het open raam waardoor de diven waren ontvlucht daarna hoorden men mijne getuigen Bob zijn makkers de herbergier die alle getuigden omtrend de tijd te zien hadden een enkel punt werd echter niet opgehaald en dit was van veel gewicht omdat het de juiste tijd betrof waarop ik het terrein van de wetrennen had verlaten toen het getuigend voorhoor was afgelopen vroeg er echter mij of ik niets te zeggen had erbij voegende dat ik zwijgend kon indien ik dit beter achter ik zei dat ik onschuldig was en mijne zaak vertrouwde aan de rechtvaardigheid de rechters toen die terechter het procesverbaal voorlezen van de verklaringen die ik had horen afleggen en zeiden daarop dat ik overgebracht zou worden naar de gevangenis van het graafschap en ik wachtte tot de grote rechtbank van gezwonen bijeen kwam die beslissen zou of ik al dan niet naar het crimineel gerechtshof zou worden verwezen het crimineel gerechtshof ik zonk op mijn bankneder helaas waarom had ik ook niet naar de raad van matia geluisterd einde de volgende hoofdstuk