 14e hoofdstuk van deel 3 van Kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door A. G. van Tricht. Deze LibriVox-opname is vrij van oud-deursrechten, opname door Marcel Konders. Toen het bekend werd aan de Briten, die aan de oever van de gele Tiber verwelden, dat hun geestige landgenoot, de heer Edmund Sparkle, een loort van het circumloquitiekantoor geworden was, namen zij dit nieuwtje met dezelfde belangstelling op als waarmede zij, in de Engelse kranten, andere berichten van een moord of een ongeluk bijvoorbeeld, lazen. Sommige lachten, andere zijden, dat zo'n posje een erebaantje was, waarvoor iedereen die zijn naam kon schrijven, goed genoeg was. Weer anderen, en dat waren de politieke oracles, bewerden dat Dezimus verstandig deed, zijn de positie te versterken. Het enige constitutionele doel, bij het vergeven van posten, door Dezimus. Wel waren er enkele opgewonden Briten, die dit niet wilden toestemmen, maar hun het tegenkanting was van zuivel theoretische aard. Uit een praktisch oogpunt beschouwt, liet de kwestie hen volkomen koud. Het was volgens hen, de zaak van enige onbekende Briten, ergens of nergens, wie die Briten waren, en waarom zij niet voor hun eigen belang opkwamen, dit was aan de over van de gele Tiber, nog aan die van de zwarte Theems, aan één Brit duidelijk. Meurvrouw Merdel verspreid het nieuws en ontving er de gelukwensen voor, met een bevallige onverschilligheid die het gewicht daarvan nog beter deed uitkomen. Evenals de wijze van zette de glans van een juwel verhoogd. Ja, zeiden zij, Edmund heeft de benoeming aangenoomen. Meneer Merdel verlangde dit, en toen heeft hij zich beschikbaar gesteld. Zij hoopte dat het Edmund zou bevallen, maar zeker wist hij dit niet. Hij zou nu veel in de stad moeten zijn, en hij hield zoveel van buiten. Toch was het ging onaan gename betrekking, en dan, hij had nu één positie. Het was niet te ontkennen dat het een beleefdheid aan meneer Merdel was, maar het was ook een bewijs dat men Edmund waardeerde als het hem nu maar beviel. Het was heel goed dat hij wat kreeg voor het geenhijk deed, of het hem beter bevallen zou dan een plaats in het leger moest de tijd leren. Zo sprak de boezem voor leerd in de kunst om de dingen schijnbaar aan bagatell te behandelen. En ze daardoor eigenlijk in de hoogte te steken. Henry Goham, door decimus afgewezen, gaf in de kringzijner Kennesen al zijn oordeel te kennen, bijna met tranen in de ogen, dat die sparkel het zachtmoedigste, eenvoudigste, in één woord bemindelijkste ezeltje was, dat ooit op een publieke wij had gegraast. En dat er maar één ding was dat hem, Goham, meer genoegen zou hebben gedaan dan dat hij, het bemindelijke ezeltje die post gekregen had, namelijk dat hij, Goham, zelf benoemd was. Het was trouwens juist een baantje voor sparkel. Er was niets te doen en dat zou hij zo charmant doen. Er was een aardig tractement aan verbonden en dat zou hij zo charmant opsteken. Het was werkelijk een aardige, doeltreffende, uitstekende keuze en hij vergaf het leerd decimus bijna dat hij hem had voorbij gegaan. Omdat hij zo blij was, dat zijn veelgeliefd ezeltje nu zo'n kostelijk ingerichtstalletje kreeg. Zijn welwillendheid was daarmee niet ten einde. Bij alle gelegenheden spannen hij zich in het sparkel te overtuigen dat deze zich moest vertonen aan het gezelschap en of schoon dit vriendschapsbewijs. Altijd er op uitdraide dat sparkel een droeverg en geeselijk minderwaarde figuur maakte. De goede bedoeling kon niet in twijfel worden getrokken. Tenzij, dat is waar, het voorwerp van sparkels genegenheid het betwijfelde. Je vrouw Fennie verkeerde in de moeilijke positie van door iedereen als zodanig beschouwte woorden, want zij had sparkel niet afgewezen, al gebruikte zij hem voor al haar grillen. Vandaar dat zij hem meer dan genoeg temde om te weten hoe hij haar comprometerde wanneer hij zich zo belachelijk aanstelde. Vandaar ook dat zij, schrander als zij was, hem telkens de hulp kwam tegen Goan en hem daarmede een goede dienstbewijs. En toch, terwijl zij dit deed, schaamden zij zich voor hem. Was zij het met zichzelf oneens of zij hem voorgoed zijn congé zou geven of hem aanmoedigen. Kwelde, harde angst dat zij hoe langer hoe meer verwart raakte in deze valse toestand, en dat mevrouw Merdel zich daarin zou verheugen. Onder zulke omstandigheden kan het geen verbazing wekken dat zij op zekere avond in een hoog zenuwachtige stemming van een concert en bal bij mevrouw Merdel thuis kwam. Haar zuster, die haar liefde vol wilde troosten, van zich afduwden. In haar boosheid ging zittend schrijn aan de toilettafel en met zwoegende boezem verklaarde dat zij iedereen verachte en wenste dat zij maar dood was. Maar Beste Fanny, wat heb je, vertel het mij toch? Wat ik heb, jouw kleine mol, als je niet steken blind waard, zou je mij dat niet behoeven te vragen. Hoe is het mogelijk te durven beweren, dat je ogen in je hoofd hebt, als je mij nu nog vraagt wat ik heb? Is er iets met meneer Sparkle liefste? Meneer Sparkle, hij haalde Fanny met onomwonde minachting. Nee, je vrouw Vlieermuis, er is niets met meneer Sparkle. Onmiddellijk daarop kreeg zij echter Berauw over de scheldnamen die zij haar zuster gegeven had en verklaarde zij snikkemt dat zij wist hoe gehaapt zij zich maakte, maar dat iedereen ook altijd aanleiding gaf. Ik geloof dat je niet heel wel bent vanavond, lieve Fanny. Onzin, riep zij toernog uit. Ik ben net zowel als jij. Misschien voel ik mij nog wel beter dan jij. Al beroem ik mij daar niet op. De arme Emi, geen kansingde om troostwoorden te vinden, die ook maar enigszins in de smaak zouden vallen, achten het het beste maar te zwijgen. Eerst nam Fanny dit ook kwalijk en verklaarde zij plechtig aan haar spiegel dat van alle vervelende zusters die een meisje hebben kon, een zeurige zuster de vervelendste was. Dat zij heel goed wist nu en dan een afschuwelijk humeur te hebben en zich gehaat te maken. Dat wanneer zij zich gehaat maakte met niet beter doen kon dan het haar te zeggen. Maar nu zij gestraft was, met een zeurige zuster gebeurde dat nooit. En het gevolg daarvan was dat zij telkens in verzoeking gebracht en geprikkelt werd om zich onaangenaam te maken. Bovendien zij duwde dit haar spiegel boos toe, had zij volstrekt geen vergiffenis nodig. Het was geen goed voorbeeld, zich telkens door een jongere zuster ter vergiffenis te laten schenken. Zo ging zij maar voort, tot zij eindelijk in een hevige snikbij uitpastte. En toen haar zuster naast haar kwam zitten en haar troostte, zij, Amy je bent een engel. Maar ik zal je eens wat zeggen, mijn lieveling, hernam Fanny. Toen Amy's hartelijkheid haar wat gekalmeerd had. Het is nu zover gekomen dat het niet langer zo kan voortduren. Er moet op de ene of andere wijze een eind aan komen. Hoewel Fanny zeer beslist pak, was het toch niet zo heel duidelijk wat zij eigenlijk bedoelde. Zodat Amy zij, laat onze dan eens overpraten. Juist liefste, stemde Fanny toe, haar tranendrogende, laat onze ons overpraten. Ik ben nu weer verstandig, en jij moet mij raad geven. Wil je dat, lieve kind? Amy glimlachte even, bij deze benaming, maar antwoorden, zeker wil ik dat, als ik maar kan. Dank je liefste, Amy, zei Fanny. En gaf haar een kus. Jij bent mijn plechtanker. Na haar plechtanker, hartelijk om helst te hebben, nam Fanny een fles toiletwater van de tafel en schelde haar kamen hier om een zachte handdoek. Daarna gaf zij haar verlof om naar bed te gaan, en begon zich raad te laten geven, terwijl zij van tijd tot tijd voor hoofd en ogen betten om ze wat af te koelen. Mijn lieveling sprak zij intussen. Onze karakters en gezichtspunten verschillen nogal. Kus mij nog een schat, zodat je heel waarschijnlijk erg verbaselt zijn over het geen ik je vertellen zal. Wat ik zeggen wilde, is dat wij, niet tegenstaande, ons groot voortuin in gezelschap eigenlijk maar geduld worden. Begrijp je wat ik bedoel, Amy? Ik twijfel er niet aan of ik zal het wel gaan begrijpen, maar ga door. Wat ik bedoel liefste, is dat wij ons nog in het leven van de grote wereld moeten inleven. Maar Fanny viel Amy in, altijd in bewondering van haar zuster. Dat is op jou toch niet toepasselijk. Nu, lieve kind, het is mogelijk, maar in elk geval is het allerliefst van je dit te zeggen. Zij betten nu ook het voorhoofd van haar zuster en bliezer op. Maar iedereen weet dat jij het liefste, hartelijkste schepseltje bent, dat ooit bestaan heeft. Maar om nu verder te gaan, mijn kind. Papa is een uiterst beschaafd en wel opgevoet man. Maar in sommige kleinigheden is hij toch anders dan andere mensen met zo'n groot voortuin. Eensdeels tent gevolgen van het ging hij heeft moeten doormaken, de armen. En dan omdat hij het niet van zich afzettend kan, dat andere mensen met wie hij spreekt en omgaat dat weten. Om is nergens te presenteren, al is hij een beste man van wie ik veel houd. In gezelschap is hij ongenietbaar. Het wordt, gooit het geld met handen vol weg. Ik bedoel niet dat daarin iets onvatsoenlijks is, volstrek niet. Maar ik bedoel dat hij, als ik het zomer uitdrukken, dat hij voor het geld dat hij uitgeeft alleen maar de naam van het verquester krijgt. Armen, Edward, zij Amy, met een zucht waar achter de gehele familiegeschiedenis verborgen lag. Ja, maar ook armen jij en armen ik, antwoorden Fanny, iets wat scherp. Dat is maar al te waar, en dan liefste, wij hebben geen moeder, maar een mevrouw-general. En nu zeg ik, je nogens, dat mevrouw-general, als ik eens een algemeen bekend spreek wordt gebruiken en op haar toepassen mag, een kat is die muizen wil vangen met handschoenen aan. Die vrouw, let op wat ik je zeg, wordt nog eens onze stiefmoeder. Dat kan ik, mijn moeilijk voorstellend Fanny, Fanny, veel haar in de reden. Kom, twis daar, nu niet over met me, Amy, zeiden zij. Ik weet het beter dan jij. Besefende dat zij, weer wat de scherp geweest was, betten zij het voorhoofd haar en zuster nogens en bliezer weer op. Maar om voor te gaan, het is nu voor mij de vraag, ik ben hoogmoeder en levendig Amy, zoals je wel weet, misschien wel wat al te, of ik de taak op mij zal nemen, de familie er doorheen te helpen. Hoe bedoel je dat, vroeg Amy angstig, zonder op deze vraag achter slaan, ging Fanny voort. Ik wil mevrouw-general niet tot stiefmoeder hebben en ik kan het ook niet velen door mevrouw Merdel in bescherming genomen en getrijder te worden. Amy legde haar hand op Fanny's arm en begon hoe langer, hoe angstiger te kijken, maar Fanny ging voort. Het is niet te ontkennen dat hij op welke manier dan ook een goede positie gekregen heeft en dat hij goede kruiwagens heeft even min. Of hij knap of niet knap is, weet ik niet, maar ik betwijfel of een knap echt genoot wel geschikt voor mij zou zijn. Ik zou, geloof ik, niet genoeg tegen hem opzien, niet onderdaarnoog kunnen zijn. Oh, best de Fanny, vermaande Amy, toen zij met schrik begreep wat haar zuster bedoelde. Als je werkelijk lief had, zou je heel anders voelen. Je zout jezelf geheel wegzijveren en helemaal opgaan in je toewijding. Aan hem, als je hem lief had Fanny. Fanny ontrok zich aan de liefkozende hand, die nog altijd op haar arm lach en keek Amy doordringend aan. Zo riep zij, is het heus, goede hemel, hoe komen sommige mensen er toch aan, zulke dingen te weten? Men zegt willens, dat iedereen een tearpunt heeft. En nu heb ik zeker dat van jou getroffen Amy. Kom, kleine, ik schert ze te maar. Weer werd Amy's voorhoofd bewerkt. Wees nu niet zo onnoozel. En denk niet zo vluchtig. En praat niet zoveel over totale onmogelijkheden. Zie daar. En nu weer over mijzelf. Laat ik eerst nog een zeggen, lieve Fanny, dat ik veel liever zou zien, dat wij weer moesten werken om een schamelstukje brood te verdienen. Dan dat ik jou rijk en getrouwd zou willen zien met meneer Sparkl. Je laten zeggen, liefste. Wel, natuurlijk wil ik je alles laten zeggen. Ik hoop toch dat je je door niets zult laten weerhouden. Wij zouden er immers samen over praten. En wat dat trouwen met meneer Sparkl betreft, ik heb er vanavond niet het minste plan op en morgenochtend even min. Maar dan toch later. Voor zover, ik nu kan zeggen, nimmer, antwoorden Fanny, onverschillig. Maar een ogenblik later ging haar onverschilligheid in onstuimigheid over en vervolgde zij. Jij praat over knapper mannen, klein ding. Het is heel gemakkelijk erover te praten. Maar waar zijn ze? Ik zie er nooit één in mijn buurt. Maar lieve Fanny, het is nog zo kort. Kort of lang, viel Fanny haar zister weer in de reden. Ik heb genoeg van deze toestand. Ik kan deze toestand niet uitstaan. Er behoeft, maar weinig te gebeuren, of ik breng er verandering in. Andere meisjes, anders opgevoed en onder andere omstandigheden levende, mogen zich verbazen over het geen ik zeg en doe. Laat ze haar gang gaan. Zij worden gedreven door haar eigen leven, haar eigen karakter. Ik door het mijne. Maar Fanny lief, je weet toch dat je eigenschappen bezit, die je geschikt maken voor de vrouw van een veel hogerstaande man, dan meneer Sparkle. Maar Amy lief, antwoorden Fanny als parodie op Emmys woorden. Ik weet dat ik een meer begrensde, een duidelijker omlijnde positie wens, waarin ik mij met meer succes kan doen gelden tegen dat onbeschaamde vrouwmens. Zou je daarom, vergeef mij deze vraag Fanny, met haar zoon willen trouwen. Misschien wel, antwoorden Fanny, met een triomfantelijk lachje. Er zijn wel minder aantrekkelijke wegen die naar het eind doeleiden beste. Dat stuk onbeschaamdheid mag nu misschien denken dat zij een groot succes zou behalen wanneer zij haar zoon aan mij kwijtraakte en dan mijnegeerde. Maar zij bedenkt niet hoe ik haar zou knijpen wanneer ik eenmaal getrouwd was. Ik zou haar in alles tegenwerken en de voetwaar zetten. Dat zou het doel van mijn leven worden. Fanny zette de fles met odekolonie neer en begon de kamer op en neer te wandelen, telkens stilstaande wanneer zij iets zeggen wilde. Eén ding zou ik zeker kunnen doen mijn kind. Ik zou haar ouder kunnen maken. Oudig. En dat zou ik doen ook. Volgden weer enige passen heen en weer. Ik zou van haar spreken als van een oude vrouw. Ik zou natuurlijk van haar zoon precies te weten komen hoe oud zij is. En dan zou zij het moeten aanhooren Amy als ik zij, natuurlijk alle beminnelijks, erbiedig en vriendelijk, hoe goed zij er nog uitzag op haar leeftijd. Zij zou onmiddellijk ouder lijken omdat ik zoveel jonger ben. Ik mag zo mooi niet zijn als zij. Zulke dingen kan men zelf niet juist beoordelen. Maar ik weet wel dat ik mooi genoeg ben om haar een dorm in het vlees te zijn. En dat zou ik wezen. Maar beste zus zou je jezelf willen veroordelen tot zo'n ongelukkig leven als je dan hebben zoud. Ik zou geen ongelukkig leven hebben Amy. Het zou juist een leven voor mij zijn. Of het mijn aanleg is dan wel of het de omstandigheden zijn. Dat doet er niet toe. Zo'n leven zou mij beter passen dan bijna elk ander. Er was iets droevigs. Iets van hopens in deze woorden. Maar met een korte, hoogmoedige lach begon zij haar wandeling opnieuw. Bekeek zich enige tijd in de spiegel en stond weer stil. Het figuur, Amy, het figuur. Ik wil niet ontkennen dat die vrouw een goed figuur heeft. Maar is het zoveel mooier dan dat van alle andere vrouwen. Dat het onbereikbaar zou zijn haar na te volgen. Daarvan ben ik nog zo zeker niet. Als men sommige vrouwen zoveel vrijheid in haar kleding biedt, als zij heeft, omdat zij getrouwd is, dan zouden wij nog een zien schatje. Er schreef in deze gedachten iets aangenamens, iets treldens te schuilen. Want zij ging weer zitten. In een veel opgewekter stemming nam de beide handen van Amy en klopte ze alle vier boven haar hoofd samen. Terwijl zij Amy lachend aankeek. En de danseres Amy, die zij helemaal vergeten is. De danseres, die niet het minst op mij leek. En aan wie ik haar nooit herinner, oh hemel nee, zou door haar leven dansen en op haar weg dansen. Op zo'n wijze dat ik haar insolente kalmte een beetje zou verstoren. Een heel klein beetje, maar Amy een heel klein beetje. Toen zij de ernstige, bijna smekende blik, in Amy's ogen ontmoeten, legde zij één hand op Amy's mond. Nu begint mij nu niet weer te kapittelen, kindlief. Want dat helpt toch niet. Ik heb meer verstand van zulke dingen als jij. Ik ben nog wel niet vastbesloten, maar het is mogelijk dat ik het doe. Zie zo, nu hebben wij gezellige praat en kunnen wel naar bed gaan. Goedenacht, beste en liefste van alle kleine muisjes. Met deze woorden woont Fanny haar anker op. Na zoveel raad gevraagd te hebben, wilden zij geen verdere raad aannemen. Van deze dag af sloeg Amy de verhouding tussen Fanny en haar slaaf aandacht gegaan, dan zij tot nu toe gedaan had. Er waren tijden waarin Fanny zijn geestelijke minderheid niet kon uitstaan. En zo ongeduldig eronder werd dat zij hem voorgoed zijn congeest geen te zullen geven. Op andere ogenblikken ging zij veelvriendschappelijker met hem om. Dan scheen hij haar te amuseeren en zij haar minderheid minder te voelen. Waren Sparkel niet de trouwste en meest onderdanige mina geweest, hij zou al lang zijn biezend gepakt en de afstand van Rome tot Londen tussen zich en zijn kwelgeest geplaatst hebben. Maar hij had zoveel willskracht als een roeiboot, die door een stoomschip wordt voortgetrokken. Hij volgde zijn vrede, onbamhartige meesteres door Dick en Dunn over effenen en verborgen wateren zonder enige moeite te doen om los te komen. Wanneer mevrouw Merdel bij hun ontmoetingen tegenwoordig was, sprak zij weinig tot maar zoveel te meer over Fanny. Zij werd als het ware gedwongen haar door haar loignet aan te kijken en zich in het algemene gesprek love redenen op haar schoonheid te laten afpersen die zij onmogelijk kon ontkennen. De enige vraag die zij nemen kon was erbij te voegen een verwende schoonheid. Maar met zo'n gezichtje en zo'n figuurtje is dat geen wonder. Het mag ongeveer een maand of zes weken geweest zijn naar die avond waarop kleine Dorret raad had moeten geven. Toen deze bemerkte dat de verstandhouding tussen Fanny en Sparkle een nieuwe fase was ingetreden. Alstof zij dit afgesproken hadden, sprak Sparkle en gezelschap niet dan na een blik op Fanny geworpen te hebben. Hij scheen eerst haar toestemming te vragen. Deze jonge dame scheen echter veel te beschijnen om die blik te beantwoorden. Maar had Sparkle de toestemming verkregen dan zweeg zij. Had hij die niet, dan sprak zij zelf. Bovendien was het duidelijk dat wanneer Henry Goh en Sparkle aan het praten trachten te krijgen, deze daraan geen gevolg gaf. En daarbij bleef het dan niet. Sproedig daarop volgde er dan, zonder dat iemand ter wereld er opzet in vermoed zou hebben, een vinden gezegde van Fanny, zodat Gohan zich terug trok als of hij de hand in een wespennest gestoken had. Er was nog een omstandigheid, die kleine dorret het ergste deed vrezen. Sparkles houding tegenover haar was veranderd, was bijna broedelijk geworden. Het gebeurde zelfs dat wanneer zij in gezelschap het zij in haar eigen woning of bij mevrouw Merdel wat achteraf bleef, zij eens klaps een arm om haar middel voelde, zonder dat hij ooit een verklaring gaf van deze attentie. Hij glimlachtte maar met zijn dom goed harte gezicht, als of hij een zekere eigendomsrecht liet gelden. Op zekere dag zat Emy op haar vrolijke kamer die op het korzo uitzag, met een bezwaard hart aan haar zuster te denken, toen zij eens klaps een zachte tik op haar schouder voelde, en Fanny die anders op dat uur gewoonlijk een wandelrit deed, naast haar kwam zitten. Wel, Emy, volg zij, waar zit je aan te denken, kleintje? Aan jou, Fanny, neem maar hoe toevalig, maar kijk eens, daar is nog iemand. Dacht je aan hem ook. Emy had natuurlijk aan die hem gedacht, want het was niemand anders dan Sparkle. Zij zei dit echter niet, maar gaf hem een hand, waarop Sparkle aan haar andere kant plaatsnam, en Weldra voelde zij de broedelijke leuning in haar rug, en zich uitreken, om ook Fanny tot steun te strekken. Nu zus je begon Fanny, met een zucht, ik vermoed dat je wel begrijpen zult, wat er aan de hand is. Zij is even mooi als ik verliefd op haar ben, staamelde Sparkle, en zij heeft geen curen, en het is nu in orde gemaakt. Je behoeft het niet uit te leggen, Edmund, zei Fanny. Nee liefste, antwoorde Sparkle. In het kortlieveling, hernan Fanny, wij zijn geangageerd. Zodra zich vanavond of morgenochtend de gelegenheid voordoet, zullen wij het aan papa vertellen. Het is er door, en dus behoeft er niet veel meer over gepraat te worden. Lieve Fanny, viel Sparkle bijna eerbiedig in. Ik zou graag een enkel woord tot Amy zeggen. Goede hemel, zeggen dan, riep de jong verlofde. Ik ben overtuigd, beste Amy. Als er één meisje is, na je hoogst begraafde en mooie zuster, die zo helemaal geen curen heeft. Nu, dat weten we wel, Edmund, riep Fanny. Laat dat maar achterweven. Vertel nu eens iets anders, dan dat wij geen curen hebben. Ja liefste, zei Sparkle, en ging voort. En ik verzeker je, Amy, dat ik geen grote geluks zal kennen, behalve dat van de uitverkorrenen te zijn. Van zo'n prachtig meisje dat geen spoor zelfs van Q, alsjeblieft Edmund, alsjeblieft, viel Fanny in, terwijl zij even met haar kleine voetje de vloer raakte. Je hebt groot gelijk, lieveling, hernam Sparkle. Dat is een slechte gewoonte van me. Wat ik wilde zeggen, is dat ik geen groter geluk ken, na dat van verlofde zijn, met zulk een voortreffelijk en prachtig meisje, dan steeds op vriendschappelijke voet te blijven met haar zuster Amy. Ik mag in sommige dingen wat beneden het gewone peil blijven, en ik weet heel goed dat men er over het algemeen zo over denkt. Maar wat Amy betreft, ben ik er ver overheen. Ten bewijze daarvan gaf hij haar onverwacht een kus. Er zal aan onze tafel altijd een plaatje zijn voor Amy, ging hij voort. Reden rijker dan de zusters, hem ooit bijgewoon hadden. Mijn oude heer zal zeker altijd verrukt zijn, iemand te ontvangen wie ik zo'n hoge achting toedraag. En wat mijn mama betreft, zij is zo'n merkwaardige vrouw, zonder Edmund, Edmund, waarschuw de Fanny. Neem mij niet kwalijk, lieve. Ik weet dat ik die gewone te heb, en ik dank je zeer, mijn aangebeden meisje, dat je de moeite wilt doen, mij daarvan te genezen. Maar mijn moeder is in ieders ogen, zoon. Merkwaardige vrouw, en heeft er heus geen, dat mag zo zijn of niet, antwoordde Fanny, maar je moest daar nu mee ophouden. Zeker lieveling. Dan heb je eigenlijk ook niets meer te zeggen, Edmund. Is het wel? Nee, volstrek niet mijn aangebeden meisje. Alleen wil ik nog mijn excuses maken dat ik zoveel gesproken heb. Het scheen dat Sparkle de ingeving kreeg, dat Fanny's laatste vraag, zoveel zeggen wilde, als, ga nu maar heen. Hij trok daarom de broedelijke leuning naar zich toe, en zij heel netjes dat hij, als Fanny het goed vond, nu maar afscheid zou nemen. Hij ging echter niet heen, voordat Amy hem zo goed en zo kwaad, als hij dit in deze omstandigheden mogelijk was, geluk gewenst had. Toen hij weg was, zei Amy, oh Fanny, Fanny, en viel haar zuster om de hals en schrijden. Eerst lacht de Fanny, maar al heel spoeder legte zij haar wang tegen die van haar zuster aan en schrijde ook een beetje. Het was de eerste maal dat Fanny enig verborgen, ondredrukt of overwonnen gevoel op dit punt aan de dag legde. Van dit uur af lag de zelfgekozen weg voor haar en bewandelde zij die op haar eigen, herzuchtige, eigenzinnige wijze. Einde van hoofdstuk 14 deel 3. 15e hoofdstuk van deel 3 van kleine Dorrit van Charles Dickens, vertaald door AG van Tricht. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marcel Koeders. De heer Dorrit ontving de mededeling dat zijn dochter door de heersparkel ten huwelijk gevraagd was en dat zij hem het jaarwoord gegeven had met grote deftigheid en veel vertoon van vaderlijke trots. Zijn deftigheid nam toe, bij de gedachten, aan al de voornamekenissen die hij reed in het verschiet zag. En zijn vaderlijke trots werd opgewekt door de gevoeligheid die Fanny aan de dag legde voor dit grote doel van zijn leven. Hij gaf haar te verstaan dat haar edele eersucht heerlijke weerklang vond in zijn hart, zegende haar als kind, overvloeiende van plicht en edoeiardige beginselen, volopofferende liefde voor de goede naam der familie. Toen Sparkle muurvrouw Fanny's toestemming verkregen had om zijn opwachting bij haar vader te maken, zij deze niet te willen bemantelen dat de verbindenis die meneer Sparkle de eer had voor te stellen in alle opzichten overeenstemde met zijn wensen en hopen, zowel omdat deze verbindenis in voelkomen harmonie was met de geheel onbaatsuchtige genegenheid zijn dochter, als omdat hem daarmee de hoogst aangename verwandschap geopent werd met de heermerdel, de grote geest deze eeuw. Ook sprak hij op hoogstloffelijke wijze over mevrouw Merdel als een hoogstaande dame, voornaam, eleganth en daarbij zo uiterst vriendelijk en minzaam. Hij achte het zijn plicht te doen opmerken, overtuigd als hij was dat een jong mens met zeren Sparkles scherpsinnigheid zou begrijpen dat de kiesheid dit voordorde dat een beslissing op het vererende aanzoek nog wachten moest, totdat hij het voorrecht zou genoten hebben, een korte briefwisseling met de heermerdel gehouden en de verzekering ontvangen te hebben dat die buitengewoonverdienstelijke gentleman zijn een goedkeuring hechte aan de verbindenis, zodat hij door het overtuigd kon zijn dat zijn dochter ontvangen zou worden op de voet waarop haar stand, haar huwelijks gift en het ging zij nog te wachten had haar recht gaven. Het ging alles te samen een waarborg was dat zij een waardige plaats zou blijven indemen in wat hij zonder de schijn op zich te laden van alleen aan het geld te hechten, verzocht te mogen noemen, het oog der grote wereld, in het algemeen ontving hij Sparkles aanzoek op dezelfde manier als waarop hij in vroegere dagen een paar halve kronen opgestoken zou hebben van een bezoeker. Sparkle enigszins voorbijsterd door de woordestroom die over zijn onschuldig hoofd was uitgegoten gaf hem kort maar beslist antwoord, verzekerende dat hij al lang wist dat je vrouw Dord geen malekuren had en dat hij het met de oude heer wel zou klaarspelen. Verder kwam hij niet want toen legde zijn aangebedene hem het zwijgen op en stuurde hem weg. Het bezoek dat meneer Dord daarna in vol ornaat aan mevrouw Merdel bracht werd met niet minder plechtigheid ontvangen. Mevrouw Merdel had de zaak al vernomen van Edmund. Eerst was hij er verbaasd geweest want zij had zich Edmund nog nooit voorgesteld als getrouwd man. In de wereld waarin Edmund verkeerde had men niet gedacht dat hij nog een zou trouwen. Evenwel zij had wel opgemerkt, vrouwen zien scherp op deze punten meneer Dord, dat Edmund buiten gewoon verrukt was van mevrouw Dord. Maar kon het niet onder stoelen of banken steken dat meneer Dord veel op zijn verantwoording had geladen door zo'n bekoorlijk meisje mee te nemen om de hoofden der jonge lui op hol te brengen. Mag ik de eer hebben hieruit te besluiten mevrouw zijn meneer Dord dat de richting die meneer Sparkels genegenheid genomen heeft door u wordt goed gekeurd. Ik verzeker u meneer Dord, antwoorden mevrouw Merdel, dat ik voor mijn persoon verrukt ben. Dat was voldoende voor meneer Dord. Voor mijn persoon herhaalde mevrouw Merdel, verrukt. Deze herhaling van voor mijn persoon gaf de her Dord het aanleiding de verwachting uit te spreken dat ook meneer Merdel zijn toestemming niet zou onthouden. Ik kan onmogelijk op mij nemen, antwoorden mevrouw Merdel, een stellig antwoord te geven voor meneer Merdel. Heren, in zonderheid heren die de wereld bestempelt met de naam capitalist, hebben op zulke punten hun eigen inzichten. Maar ik denk meneer Dord, dit is echter een geheel persoonlijke opinie, ik denk dat meneer Merdel, er zij bekeek zich nog eens van de borst tot de voeten, ook verrukt van zal zijn. Meneer Dord gaf nu te kennen dat hij als gentleman en als vader de her Merdel zou schrijven, het geen zeer de goedkeuring van mevrouw Merdel wechtroog. Zijzelf verzond met de eerst volgende post een brief ter voorbereiding aan het achtste wereldwonder. Evenals in zijn gesprekken en redenvoeringen over de grote zaak omhulde meneer Dord in zijn brief het onderwerp met talloze krullen, zoals meesters in de schrijfkunst op de titels hun er boeken aanbrengen. Evenwel de brief was duidelijk genoeg, want de inhoud betrof om de heer Merdel in staat te stellen zich te houden als of dit bericht het eerste was dat hij erover kreeg. Meneer Merdel zond een antwoord en meneer Dord schreef nog eens aan meneer Merdel en deze weer aan meneer Dord en al heel spoedig verluiden het dat de correspondeerende mogelijkheden tot een vergelijk waren gekomen. Nu, niet vroeger kwam meneer vrouw Fanny op het toneel, geheel uitgedost voor haar nieuwe rol. Nu, niet vroeger slorbden zij sparkle geheel op in het licht dat zij verspreiden en dat schitterde voor beide en nog voor een twintig tal anderen bovendien. Nu voelden zij het gemis van een bepaald, aangewezen plaats in de grote wereld, een gemis dat haar zo gekweld had, niet meer. Het mooie schepje stuurde onmiddellijk in een vaste koers, dreef luchtig en gelijkmatig op de golven en toonde hoe geschikt het was om onder zeld te gaan. Nu alles naar wederzijds genoegen geregeld is, acht ik het tijdstip gekomen, er officieel kennis van te geven aan mevrouw General, meen de meneer Doort. Maar meneer vrouw Fanny legde hem kortweg het zwijgen op, zeggende. Maar papa, ik zie niet in wat mevrouw General ermee te maken heeft. Lieve, antwoorden meneer Doort. Dat zou niet meer dan beleefd zijn. Tegenover een dame zo stipt op de vormen en zowel opgevoed. Oh, ik valg van de vormen en de wel opgevoedheid van mevrouw General papa. Ik heb vol op genoeg van mevrouw General. Vol op genoeg herhaalde de vader op verwijtende toon. Vol op genoeg van mevrouw General. Ik valg letterlijk van haar papa. Ik zie werkelijk niet wat zij met mijn engagement te maken heeft. Laat zij aan haar eigen hoelijksplannen denken, als zij die soms nog heeft. Fanny hernaamde vader deftig en langzaam, als gold het een zeer gewichtige zaak. Ik verzoek je mij wel te willen verklaren. Wat je bedoelt. Ik bedoel papa, dat als mevrouw General soms trouwplannen maakt voor zichzelf en zij haar tijd wel nodig zal hebben en wij haar met de mijne niet lastig behoeven te vallen. Heeft zij die niet zoveel te beter, maar ik verlang toch niet naar de eer om haar mijn plannen aan te kondigen. Veroorloof mij te vragen, waarom niet? Omdat zij het wel zal merken, dat ik geangageerd ben. Zij heeft haar ogen niet in de zak, zou ik denken. En mocht het aan haar waakzaam oog ontsnappen, dan zal zij het wel merken als ik ga trouwen. En ik hoop dat u het niet als gebrek aan liefde voor u zult beschouwen papa, als ik beweer dat het dan nog tijd genoeg is voor mevrouw General. Fanny deze grill en deze uiting van vijandschap tegen mevrouw General verbaast me niet alleen, maar is mij hoogst on aangenaam. Noem het geen vijandschap, papa, want ik geef u de verzekering dat ik mevrouw General die niet waardig keur. Nu stond meneer Dorot op. Hij keek hoogst ernstig en zeer misnoogd, terwijl hij zich in zijn volle waardigheid tegenover zijn dochter plaatste. En Fanny, al speelend met haar breselt, keek nu eens de kamer rond, dan weder naar het strengen gelaad van haar vader. En zij eindelijk, het spijk mij wel papa, maar ik kan er nu eenmaal niets aan doen. Ik ben geen kind meer en ik ben eenminiet. Ik zal spreken wanneer ik dat nodig vind. Fanny antwoordde haar vader na een indrukwekkende stilte, indien ik je verzoek hier te blijven terwijl ik naar mevrouw General ga om haar deelgenoten te maken van de verandering die er in onze familie zal plaatshebben, waarvan die voorbeeldige dame een vertrouwd lid is, indien ik je dat verzoek er opstaan. Al papa, veel Fanny, op betekenis volle toon in, indien u er zo op staat, dan ken ik geen andere plicht dan eraan te voldoen. Ik hoop echter mijn eigen opinie te mogen hemmen over dit onderwerp. Ik zou die in de gegeven omstandigheden moeilijk kunnen onderdrukken. Fanny bleef zitten met een gedweeheid die wel uitrusten elkaar altijd raken uitdachtend werd en haar vader niet meer willende antwoorden of niet meer wetende wat de antwoorden schelde om Tinkler, mevrouw General. Tinkler niet gewend dergelijke korte bevelen te ontvangen, ten aanzien van de schone vernister bleef staan, maar meneer Dorret, die in zijn houding, de gehele marschaltie met al haar bewoner zag, vloog onmiddellijk op hem af. Hoe durf je? Wat bedoel je? Neem me niet kwalijk meneer, maar ik zou graag weten, je hebt niets te willen weten, riep door het toornig. Vertel mij dat niet. Je houdt me voor de gek. Ha, voor de gek. Ik verzeker u, meneer. Verzeker mij niets. Ik wil niet iets verzekerd worden door een knecht. Je drijft de spot met me. Je kunt heen gaan. Ha, en het gehele personeel kan heen gaan. Waar wacht je nog op? Op uw bevelen, meneer. Dat is een leugen. Je hebt mijn bevelen. Ik, een, mijn beleefde groeten aan mevrouw General, en ik verzoek haar vriendelijk even bij mij te komen, indien het haar schikt. Dit zijn je bevelen. Het is wel mogelijk dat Tinkler, bij het overbrengen van deze boodschap, Tevens mededeelde dat meneer door het een buihat die aan razenij grensde. Hoe het zij, enige ogenblikken later, hoorde men het geritsel van een zijde rok in de gang. En kwam mevrouw General met buitengewone snelheid, men zou gezegd kunnen hebben, aanspringen. Bij de deur scheen zij zich te bedenken. Want zij zweefde met haar gewone hartstochteloosheid naar binnen. Ga zitten, mevrouw General, zij meneer door het. Mevrouw General nam plaats op de stoel die meneer door het haar aanbood. Mevrouw ging deze gentleman voort. Aangezien u de vriendelijkheid gehad hebt, de leiding van de opvoeding mij naar dochters op u te nemen. En ik overtuigd ben dat niets wat haar aangaat u onverschillig kan zijn. Onmogelijk, totaal onmogelijk, zei mevrouw General. Op haar eigenaardig kan me meneer. Ik wens u daarom, mede te delen mevrouw, dat mijn dochter hier aanwezig, mevrouw General, negen even naar Fennie en deze negen even naar mevrouw General, waarna zij weer even stijf ging zitten. Dat mijn dochter Fennie, a, geangageerd is met meneer Sparkler, met wie u reeds kennis gemaakt hebt. U zult, dient en gevolgen, ontslagen worden van de helft uwermoeilijke taak, mevrouw. A, zeer moeilijke taak. Meneer Dorot, kijk bij het herhalend van deze woorden, Fennie, torenig aan. Dit zal echter, naar ik hoop, niet de minste verandering brengen, direct nog indirect. In de wijze waarop u, tot nu, zo goed waard in de familie te verkeeren. Meneer Dorot, antwoorden mevrouw General, de gehandschoende hand die onder gelegen had, nu op de andere leggende, is altijd hoogst gevoelig voor de Vriendschapsdienstem die ik hem bewijzend kan. Fennie kuchte ons, als of zij zeggen wilde, u hebt wel gelijk. Je vrouw Dorot heeft ongetwijfeld. De grootste discreetie in acht genomen die de omstandigheden veroorloofden. En zal mij zeker, wel willen toestaan, haar mijne oprechte gelukwensen aan te bieden, wanneer dagelijke verbindenissen gesloten worden zonder de kluisters van de hartstocht. Mevrouw General sprak met gesloten ogen toen zij het woord hartstocht uitsprak, als of zij dat niet kon terwijl zij iemand aankeek. Wanneer de wederzijdse betrekkingen er hunne goedkeuring aan hechten, is het leggen van de grondslagen voor de stichting van een familiegebouw zeer zeker ene verblijdende gebeurtenis. Ik vertrouw dat je, vrouw Dorot, mij wel zal willen toestaan, haar mijn welgemeende gelukwensen aan te bieden. Hiermee de eindigde, mevrouw General, haar toespraak, maar om aan haar mond de vereiste ploi te geven, liet zij er heimelijk opvolgen, papa, pruimpje, prisma. Meneer Dorot vervolgde zij hoorbaar. Ben ik ten hoogste verplicht voor de beleeftijd en ik voeg erbij de onderscheiding die mij te beurt valt, om zo spoedig, met zijn vertrouwend vereerte woorden. Mijn dank daarvoor en mijn gelukwensen betreffen evenzeer meneer Dorot als muur vrouw Fennie. Mij zijn die bijzonder, zeer bijzonder aangenaam, zei de aanstaande bruid. Dat u, mevrouw General, niet de minste bezwaren maakt, is mij een pak van het hart. Wat had ik toch moeten doen, mevrouw General, wanneer u er iets tegen gehad had. Mevrouw General legde nu de andere hand weer bovenop en glimlachte met een oneindig aantal pruimpjes en prisma's. Uwe goedkeuring te blijven verlangen, mevrouw General ging Fennie Voort, haar glimlach. Beantwoordende met één waarin geen enkel van die voorwerpen aanwezig was, zal natuurlijk het hoogste doel in mijn huwelijks leven zijn. Die te verliezen zou mij diepe lendig maken. Ik verzoek u echter, mij te veroorloven, u aandachtig te mogen maken op een kleine dwaling. De besten onder ons zijn daar aan onderhever. En zelfs u, mevrouw General, kunt daar aan niet altijd ontkomen. Ik ben het niet geweest die u in vertrouwen genomen hebt. Dat heeft papa gedaan, anders niemand dan papa. Ik ben u zeer verplicht voor uw aanmoediging en uw beschermende hand, maar papa is de enige die ernaar gevraagd heeft. U hebt mij dus voor niets te danken. Terwijl ik in tegendeel hoogst dankbaar moet zijn dat u wel de toestemming tot mijn verloving hebt willen verlenen. Ik hoop dat u ook voortaan mijn handelingen zult blijvend goedkeuren. En dat mijn zuster, wanneer ik uit huis ben, nog lange tijd het voorwerp van uwe minzaamheid blijven mag, mevrouw General. Na deze, op zeer beleefde toon uitgesproken reden, verliet Fanny in een elegante houding en met een vrolijk gezicht de kamer. Om zodra zij bij de trap was, naar boven te stormen, met gloeiende wangen, bij haar zuster binnen te vallen, haar een kleine marmot te noemen, haar te schudden op dat zij de ogen beter open zou zetten en vertellen wat er beneden was voorgevallen en haar eindelijk de vraag voor te leggen wat zij nu dacht van papa. Tegenover mevrouw Merdel legde de jonge dame een grote zin voor ondervankelijkheid en zelfbewustheid aan de dag, zonder nog de eigenlijke veranderlijkheden te openen. Nu en dan had er een kleine schermitselijk plaats, wanneer mevrouw Merdel haar eens beschermend op de rug klopte of wanneer deze er bijzonder jong en fris uitzag. Maar mevrouw Merdel maakte aan het wapen gekletter altijd spoedigen einde, door met de bevalligste onverschilligheid in de kussens van haar sofa weg te schuilen en iets anders te vinden om haar aandacht op te vestigen. De grote wereld, want dit geheimzinnige ding had zich ook op de zevenheuvelen genesteld, vond dat het engagement je vrouw Dorrit in haar voordeel had doen veranderen. Zij was veel genaakbaarder, veel vrijer en aantrekkelijker, minder veel ijzend, zodat zij er een gehele stoet van bewonderaars opna hield, tot grote verontwaardiging van alle moeders met huwbare dochters. Je vrouw Fanny trok zich daarvan niets aan. Zij ging haar eigen weg op de hielen gevolgd door Sparkle en scheen te zeggen, als ik liever deze aanhanden- en voetend gebonden zwakkeling zegenvierend rondlijkt, dan door een sterkere rondgeleid te worden, dan is dat mijn zaak. Ik doe het en daarmee uit. En Sparkle zelf vroeg niets. Hij ging mee waarheen zij hem bracht, deed wat zij hem opdroeg, voelde dat de onderscheiding die aan zijn uitverkoorne te beurt viel, ook op hem afstraalde en was dankbaar dat hij zo openlijk als haar aanstaande bruidegrond erkend werd. Aangezien de winter nu langzamer hand plaatsbegon te maken voor de lente, begon ook het tijdstip te naderen dat Sparkle zich naar Engeland moest begeven om met hem toegewezen aandeel over te nemen in het besturen en beheren van zijn gaven des geestes. Zijn onderwijs zijn handel, zijn ondernemingsgeest en zijn wijsheid, het land van Shakespeare, Milton, Bacon, Newton, Watt, het land van vrogeren en tegenwoordige wijsgieren en natuuronderzoekers, van kunstenaars op vederlijgebied. Dat land riep om Sparkle, Sparkle moest komen om het onder zijn hoede te nemen, wilde het niet ellendig vergaan. En meneer Sparkle niet in staat die wanhoopskreed uit de diepst van de ziel zijn slants te weerstaan verklaarde dat hij gaan moest. Het gevolg hiervan was dat het dringend nodig werd de vraag te beantwoorden wanneer, waar en hoe meneer Sparkle de echtgenoot zou worden van het liefste en mooiste meisje van de wereld dat geen curen had. Na een beetje geheimzinnigheid en gefluister deelde Fanny zelf de oplossing aan, haar zuster mee. Nu zal ik je eens wat vertellend kenntje, begon zij op zekere dag. Het is zo evenpas vastgesteld en natuurlijk ben jij de eerste die het weten moet. Je huwelijk Fanny. Loop nu niet vooruit, op het geen ik je kom vertellen kind lief. Laat ik het je nu in vertrouwen mede delen. Eigenlijk moest ik op je vraag nee antwoorden, want het geld meer het mens huwelijk dan het mijne. Kleine door het keek en niet zonder reden als of dit fijne onderscheid aan haar begripsvermogen ontsnapte. Ik ben niet in geldverlegenheid. Ik heb geen haast, zij Fanny. Ik word niet in een betrekking gewacht en behoefd mijn stem niet te geven voor een verkiezing, maar Edmund wel. En wanneer ik niet op hem pas, doet hij maar dwaasheden. Het is dus veel meer Edmundszaak dan de mijne. Maar nu is de vraag, zullen wij hier en dus spoelig trouwen of in Engeland, en dus pas over een paar maanden. Als dat mens, zij sprak over mevrouw Merdel, toch tot na Pasen hier blijft, is er geen reden waarom ik meneer Merdels aanbod om voorlopig in dat huis, waar je eens met die danseres geweest bent, herinner je het wel, zou gaan wonen tot wij zelf een huis ingericht hebben. Bovendien heeft meneer Merdel papatologiëren gevraagd. En wanneer wij dan een paar dagen voor uitgaan, kunnen we papa in Florence opwachten. Dus dan blijf ik hier alleen met mevrouw General, vroeg Amy. Ja, schatje, tot papa terugkomt. Want op Eduwarts gezelschap kun je niet rekenen. Die is van plan naar Naples en Sicilia te gaan. Maar één ding, liefje. Als je hier met mevrouw General alleen blijft, laat zij je niet op een slimme manier overhalen om het eens te worden over papa. Zij zal het zeker proberen. Ik durf zie haar voorkomen. Al heeft zij altijd handschoenen aan. Je moet maar doen alsof je haar niet begrijpt. En mocht papa, wanneer hij terugkomt, je vertellen dat hij plan heeft met vrouw General tot je mama te maken. Omdat ik weg ben, antwoord dan zonder een ogenblik te aangezelen. Papa, ik verzoek u mij daar ernstig tegen te mogen oproneren. Fijn nu waarschuwde mij reeds en is er tegen even als ik. Ik geloof wel niet dat jouw tegenkanting enige uitwerking hebben zal, want je zult het wel niet met de nodige flinkheid zeggen nu papa erin betrokken is. Maar benenk dat het je plicht is. Dat mens, zij bedoelde nu mevrouw General, mag onze stiefmoeder niet worden. Zij zou ons allemaal het leven zuur maken. Ik zal je niet in de steek laten, geloof me. Ik zal je helpen en al mijn gewicht van de getrouwde vrouw, die niet onblood is van bekoorlijkheden, laten neerploffen op het hoofd en de valse haren. Al zijn ze nog zo lelijk. Ik kan mij niet begrijpen hoe iemand er toekomt, ze zo lelijk te kopen. Nu dan op het hoofd en de valse bruik van mevrouw General. Kleine Dorrit ontving deze raad zonder er zich tegen te verzetten, maar ook zonder Fanny enige aanleiding te geven tot de mening dat zij die zou opvolgen. Nu Fanny al dus alles geregeld had wat er nog in haar jonge meisjesleven te regelend viel, begon zij zich meteen haar geheel persoonlijkheid kenschetsende ijver te wijden aan de grote verandering die er met haar zou plaatsvinden. Het spreekt vanzelf dat de bruidstwalletten in Parijs besteld en door haar kamernier onder veilige leiden van de courriere afgehaald werden. Daalloos waren de vrouwelijken nieuwsgierigen die het gehele uitzet kwamen bewonderen en in tussend werd de dag bepaald waarop een gedeelte ervan in het openbaard en toon gesteld zou worden. Uitnodigingskaarten voor het déjuné werden minstens aan de helft van de inromule stad verblijfhoudende Engelsen rondgezonden terwijl de andere helft zich voorbereiden om als vrijwilligers op verschillende punten van de stad onder de wapenen te komen. De hoog edelen en beroemde Engelse signor Edgardo Doret kwam met postpaarden door modder en slijk aanrennen. Hij voldoide zijn opvoeding onder de vermaakte napolitanse adel om het feest met zijn tegenwoordigheid te vereren. Het beste hotel met een gehele staf van keukenprinsen en prinsessen zou aan de hoogste culinaire eisen voldoen. De wissels van meneer Doret dreigden de Torlonia Bank te doen springen en de Britse konzul verklaarde nog nooit zo'n huwelijk bijgewoon te hebben. En toen, tegen de avond van de gerichtige dag, het jonge paar was weggereden, voelde kleine Doret zich wat eenzaam en nierslachtig. Zij zou het liefst weer als van ouds bij haar vader hebben zitten werken. Voor zijn avond eten gezorgd en hem in bed geholpen hebben. Maar daraan mocht zij niet denken. Nu zij samen in de statiekoets zaten met mevrouw General op de bok. En avond eten had meneer Doret voor lang te soeperen. Er was een Italiaanse kok en een zitserse banketbakker die met mutsen op, zo hoog als meiters, in het laboratorium onder de grond allerlei algemistische geheimzinnigheden urenlang hadden moeten samenvoegen en omroeren voor het gereed dat kunnen zijn. De heer Doret was die avond erg volkkermachtige gezegde, bovendien zeerspraakzaam. Waren hij eenvoudig hartelijk geweest, dan zou hij zijn jongste dochter veel meer genoegen hebben gedaan. Maar zij nam er maar weer zoals hij was, had zij dat eens niet gedaan en deed haar best hem in het gunstigste licht te zien. Eindelijk trok zich mevrouw General in haar vertrekken terug. Dit terugtrek hem voor de nacht was altijd haar ijzigste ceremonie, alsof zij het noodzakelijk vond, de menselijke verbeelding te doen versteven, ten einde te beletten haar te volgen. Toen de oefening invatsoenlijk platonisch doen afgelopen en zij de deur uitwas, sloeg Amy de arm om haar vaders hals om hem goedenacht te zeggen. Amy, lieve, zei hij, haar bij de hand neemende. Dit is het einde van een dag die een grootse indruk bij mij heeft achtergelaten en mij zeer bevredigd heeft. Toch zeker ook wel wat vermoeid beste. Nee, nee, ik voel geen vermoeienis wanneer ik zoveel reden tot de zuiverste blijdschap heb. Kleine Dorret was blij hem zo opgewekte zien en keek hem glimlachend aan. Liefste ging hij voort. Deze dag is er een waarop een uitstekend voorbeeld is gegeven aan jou, mijn meest geliefd kind. Zij ontstelde van deze woorden en wist niet wat zij zou antwoorden of schoon hij ophilt als of hij verwachte dat zij iets zeggen zou. Je beste zuster, onze Fanny, Amy, heeft een huwelijk gesloten, uitnemend geschikt om de basis van onze connectieën te vergroten en ons de rang in de maatschappij te verschaffen die ons toekomt. Ik hoop dat de tijd niet meer ver af is waarop wij ook een begeerlijke partij kunnen vinden voor jouw liefste Amy. Oh nee, laat mij liever bij u blijven, papa. Ik smeek en bit u bij u te mogen blijven. Ik verlaan niets liever dan bij u te zijn en voor u te zorgen. Zij zei dit als onder de indruk van een plotselingenschrik. Kom, kom, Amy. Dat is dwaas en ziekelijk. Dwaas en ziekelijk. Je positie in de wereld heeft verantwoordelijkheid op je geladen. Je moet die positie verruimen en je die waardig maken. Wat dat zorgend voor mij betreft, ik ben best in staat om voor mijzelf te zorgen. Of voeg de hei er na een kleine pauze bij. Mocht ik oppassing nodig hebben, dan is die te krijgen met hulp van de voorzienigheid. Ik kan er niet aan denken, mijn beste kind. Beslag op je te leggen. Je je voor mij te laten opofferen. Oh wat een tijd van de dag, om met die uiting van zelfverlogening te beginnen. Dit te doen met een R als of hij zich erop beroemde, zich voor te doen als of hij zelf geloofde dat het mogelijk was. Spreek nu niet, Amy. Ik geef je de verzekering dat ik het niet doen kan. Ik ben het verplicht. Mijn geweten zou het mij verbieden. Onder de verse indruk van de gewichtige en voor ons allen zo hoogst aangename gebeurtenis van deze dag geef ik je mij plechtige wens te kennen, lieve Amy. Je goed en overeenkomster onze stand getrouw te zien. Oh nee, beste, ik smeek u. Amy, ik ben overtuigd dat indien dit onderwerp werd voorgelegd aan iemand met volledige kennis van de samenleving, met veel takt, kiesheid en gezond verstand, bij voorbeeld aan mevrouw General, dat haar opinie geheel zou overeenstemmen met de grote liefde en de rechtmatige eis die van mijn verlangen de grondslag uitmaken. Maar aangezien ik je liefhebbend en plichtmatig karakter uit ondervinding Kim ben ik overtuigd dat het onnodig is er nog meer van te zeggen. Ik zou op dit ogenblik geen echtgenoot voor je weten. Ik heb er zelfs geen op het oog. Ik verlang niets dan dat wij elkaar zullen begrijpen. Hmm, goedenacht, mijn lieve. Eenzaam achterblijvende dochter. Goedenacht, God zegen je. Is het mogelijk dat die nacht de gedachte in kleine dorret opkwam, dat hij, haar nu, in zijn voorspoed wel missen kon, dat hij haar plaats door een tweede vrouw wilde laten indemen. Maar zij joeg dergelijke gedachten onmiddellijk op de vlucht. Zij bleef hem even trouw als in de eerste tijd waar zij hem doorheen had geholpen. Zij alleen. Geen harder verwijkt trof hem dan dat hij nu alle dingen zag van zijn standpunt als rijk aard en nu en dan gebukt ging onder de zorg hoe hij rijk zou blijven en zo mogelijk nog rijker worden. Nog drie weken zaten zij samen in hun de statiekoets met mevrouw General Vrop en toen vertrok meneer Dorret naar Florence. Kleine Dorret zou Garnet met hem meegegaan zijn. Al was het alleen omdat zij hem lief had. Om dan alleen terug te keren, denkende aan het oude Engeland. Maar nu de koets met de jongetrouwlin vooruit was gegaan volgde de kamerdiner en de beurt zou niet aan haar gekomen zijn zolang er voor geld nog andere te krijgen waren. Mevrouw General nam het leven van de gemakkelijke kant op toen zij met haar beiden waren zo gemakkelijk als zij iets kon opvatten. En kleine Dorret reed nu en dan eens in een huurrijtuig uit om alleen rond te wandelen tussen de overblijfselen van het oude Rome. In die oude bouwvallen van amphitheaters, tempels en triomphortern zag zij behalve het geen ze werkelijk waren ruïnen van de oude Marshallsee, van haar eigen vroegere leven, de gelaatstrekken en gestalten van de bewoners die zij daar gekend had. De ruïnen van al de liefde, al de hoop, al de zorgen, al de vreugde die daar haar deel waren geweest. Einde van het vijftiende hoofdstuk van deel 3. Zestiende hoofdstuk van deel 3, van kleine Dorret, van Charles Dickens, vertaald door AG van Trigt. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten, opname door Marshall Koenders. Bij hun aankomst in Harley Street, Cavendish Square, te Londen, werd het jonge paar ontvangen door de eerste boterlier. Deze grote man stelde wel geen belang in hen, maar anfijn. Hij lachen nu eenmaal toe. Werd er niet meer getrouwd en ten huwelijk gegeven, dan waren er ook geen eerste boterliers meer nodig. Evenals de naties er zijn om belasting te betalen, moest een rijke familie zijn om er boterliers op na te houden. Hij was dus wel zo goed aan het rijtuig te komen zonder zijn wenkbrouwen te fronzen en om tegeneen van zijn onderschikte te zeggen, Thomas zorg voor de bagage. Zelfs geleiden hij de jonge mevrouw de trap op en bracht haar in tegenwoordigheid van meneer Merdel. Maar dit moest beschoud worden als een hulde aan de seksen. Hij was een groot bewonderaar van de zwakke seksen en zoals bekend was, in aanbidding van de bekoorlijkheden van Zekere hertogin, niet alsof dit op bevel geschieden. Meneer Merdel stond voor de haart in afwachting dat hij mevrouw Sparkl zou kunnen verwelkomen. Toen hij enige passend vooruit deed, scheen zijn hand in de mouw naar boven te kruipen, zodat hij haar de opslag in de hand duwde. En toen hij haar een kus gegeven had, nam hij zichzelf weer bij de polsen en trok zich tussen sofas, stoelen en tafels terug. Als of hij zijn eigen politieagent was en tot zichzelf zeiden, nu geen dwaasheden meer, kom, ik heb je stevig vast en nu ga je met mij mee. Mevrouw Sparkler, in haar statievertrekken aangeland, een heilige der heilige van Dons, zijde, sits en het fijnste linnen, voelde dat zij stap voor stap terrein won en de overwinning dus niet kon uitblijven. Op de dag voor haar huwelijk had zij aan de kamernier van mevrouw Merdel in tegenwoordigheid van haar meesteres een aandenkend gegeven. Een bracelet, een hoed en twee japonnen, alles nieuw, ongeveer viermaal meer waard dan het cadeautje dat mevrouw Merdel haar jaren geleden vereerd had. Of zij gelukkig was, wel Fanny moest nu immers wel gelukkig zijn, omringd als zij was van alle wilde en gemakken die voor geld te krijgen waren. Nu zijde zij niet meer, was ik maar dood. De courier had er zich niet mee kunnen verenigen. Dat zijn meester, bij een vriend, zou gaan logeren en er de voorkeur aangegeven hem onder te brengen in het hotel. Brook Street, Crossrunner Square en meneer Merdel bevalt het rijtuig vroeg voort te laten komen ten einde meneer Dorret zijn opwachting te gaan maken. Schitterend was de equipage, glanzend waren de paarden, blinkend was het tuig, kostbaar de liefrij, een deftige heel, een equipage voor een Merdel. De mens op straat zagen het, bewonderden het en fluisterden met ingehouden adem, daar rijdt hij heen. Ja, daar reed hij heen en in Brook Street, Crossrunner Square, verlieet het juwel het schitterend voedraal, zelf niets schitterend, in tegendeel, grote opschudding onder het bediende personeel van het hotel. Merdel, de eigenaar, een gentleman die het hoofd nogal hoog droeg en juist met een paar raspaarden, de stad was binnen gereden, geleidde de grote man persoonlijk naar boven, de bediende, kroopend vol eerbied in hoeken en achter pilaren weg. Merdel, o zon, maan en stern, daar is de grote man, de man die iedereen bij zich aan tafel kon vragen en het geheim bezat van geld te kunnen maken. Toen hij de trap opging, posteerden de bediende, zich al op de onderste treden, opdat zijn schaduw op hen zou vallen, wanneer hij naar beneden ging. De rijke man scheen het nieuwe testament herzien te hebben en nu reeds het koninkrijk daar hebelen te zijn ingegaan. Het zou niet lang duren of de zieken en kreupelen werden op zijn weg neergelegd, evenals op die van de grote apostol die niet met de rijke verkeerde en geen geld gemaakt had. De heerdorret zat in zijn kamer Japan, de courant te lezen aan zijn ontbijtafel, toen de courier met zenuwachtige stem aankondigde. Meneer Merdel, met bondsend hart, sprong de heerdorret op. O, meneer Merdel, ha, te veel eer, hmm, te veel eer, veroorloof mij, hmm, u te zeggen, hoe diep getroffen, ik ben door, a, deze overgrote beleefdheid. Ik weet, meneer Merdel, hoe ik het waarderen moet, dat u mij enige ogenblikken afstaat van a, uw kostbare tijd, door het bevde letterlijk terwijl hij de beroemde man toesprak. Meneer Merdel, uite, binnenismons aarzelend, enige onverstaanbare klanken, die overigens ook niets te betekenen hadden, en zij eindelijk het verheurd mij kennis met u te maken meneer. U bent zeer vriendelijk, waardelijk, zeer vriendelijk meneer Merdel. De bezoeker had in tussend plaats genomen en streek met zijn grote hand over het voorhoofd. Hij zag er iets wat betrokken uit. U bent toch wel, meneer Merdel, vroeg meneer Dordt. Ik ben zowel als ik, ja, zowel als ik gewoondelijk ben. U moet het wel enorm, o, de uitspraak van dat woord enorm druk hebben. Ja, dat gaat nogal, maar oh nee, het beduid niets. Ik ben heel wel. Meneer Merdel, keek het vertrekkends rond. Minder goede spijsvertering, misschien. Ja, dat is wel mogelijk, maar ik, ik ben wel genoeg. Er bevonden zich zwarte strepen op zijn lippen, daar waar zij elkaar raakten. Als of daar loopfuurtjes van buskruid ontstoken waren. Iemand met een vuurige temperament zou men van kortsigheid verdacht hebben. Vooral de manier waarop hij met de hand over het voorhoofd streek, had door het aanleiding gegeven tot zijn deelnemende vragen. Met de bedoeling hem wat op te vleuren, hernamd Dordt. U begrijpt dat ik mevrouw Merdel heb achtergelaten als het middelpunt van de algemene bewondering. Zij zag er bij mij vertrek uitstekend uit. Mevrouw Merdel wekt gewoondelijk ieders bewondering op, antwoorden de beroemde man. En dat verdient zij ook. Ik ben ervan overtuigd dat zij dit verdient. Wie is dat niet, zij Dordt. Meneer Merdel liet zijn tong in zijn gesloten mond heen en weer gaan. Hij scheenend stijven onhandelbare tong te hebben. Bevochtigde zijn lippen, bracht de hand nog eens naar het voorhoofd en keek de kamer weer rond, vooral onder de stoelen. Maar, zei hij, meneer Dordt, voor het eerst aankijkende, om de blik onmiddellijk op dienst vestknopjes te richten. Als wij spreken van grote aantrekkelijkheden, dan dienen wij uw dochter tot onderwerp van ons gesprek te nemen. Zij is een buitengewoon mooie vrouw. Buitengewoon. Zowel haar gelaat als haar figuur. Toen de jonge lui gisterenavond aankwamen, was ik bepaaldelijk verrast van zoveel bekoorlijks. Meneer Dordt voelde zich door deze verklaring zo gestreeld, dat hij niet kon aanlaten, nog eens mondeling te herhalen, het geen meneer Merdel reedschriftelijk had mede gedeeld. Namelijk dat hij, in deze verbindenis, een eer en een geluk zag voor beide familien. En daarbij bood hij meneer Merdel de hand. Meneer Merdel keek er even naar en nam haar toen in de zijne, als of zijn eigen hand, een gildpresenteerblad of een vislepel was. En gaf haar toen aan meneer Dordt terug. Ik meen de goed te doen, vanmorgen maar eerst eens hierheen te rijden, zei meneer Merdel. Ook om u mijn diensten aan te bieden, voor het geval, ik iets voor u zou kunnen doen. En u te verzoeken, mij de eer aan te doen, vanavond, eenvoudig bij mij te komen dineren en dat elke dag te doen, wanneer u geen andere uitnodiging hebt, zolang u in de stad blijft. Meneer Dordt was verrukt over zoveel attenties. Denkt u lang in Londen te blijven, meneer Dordt? Het is voorlopig mijn plan, mijn verblijf, niet langer dan veertien dagen te laten duren. Dat is een kort verblijf, naar zulke lange reis, antwoorde meneer Merdel. Ja, zei meneer Dordt. Maar mijn waarde, meneer Merdel, de lucht doet mij in het buitenland zo goed, en ik vind het leven daar zo naar mijn smaak, dat ik alleen hierheen ben gekomen om de grote eer en A het geluk te hebben met u kennis te maken en om een geschikkingen te treffen, aan gaande de wijze waarop ik mijn geld zal beleggen. Nu, meneer Dordt, ik herhaal, indien ik, u op de ene of andere wijze van dienst kan zijn, u kunt over mij beschikken. Er was nog wat meer aarzeling dan gewoonlijk in Dordt stem. Nu dit netelig onderwerp ter sprake kwam. Want hij kon zich niet goed voorstellen hoe zo'n machtig man zoiets zou opnemen. Iemand die aan het hoofd stond van zulke reusachtige ondernemingen hield zich vermoedelijk niet op met zulke beuzelingen als een particulier kapitaal zo als het zijn. Het vriendelijk aanbod van meneer Merdel had hem dus zeer gerust gesteld en hij nam het dan ook onmiddellijk aan. Ik durfden nauwelijks hopen, dat kan ik u verzekeren, zeiden hij, dat mij het voorrecht de beurt zou vallen van uw raad en hulp gebruik te mogen maken. Of schoon ik toch altijd, evenals, ah, de rest van de beschafde wereld in de voetstappen getreden zou zijn van de heer Merdel. U weet dat wij, om zo te zeggen, familie van elkaar zijn geworden, hen nam meneer Merdel bijzonder aangetrokken door de figuren in het carpet. U mocht er daarom op rekenen dat ik altijd tot uw dienst ben. Ah, dat is een prachtig aanbod, inderdaad prachtig, riep door het uit. Het zou op dit ogenblik voor een oningewijde, niet gemakkelijk zijn, her nam meneer Merdel, aandelen te krijgen in goede ondernemingen. Ik spreek natuurlijk van mijn eigen goede ondernemingen. Natuurlijk, natuurlijk riep door het op een toon, waaruit duidelijk bleek dat er volgens hem geen andere ondernemingen goed konden zijn. Tenzij tegen hoge prijzen, of zoals wij dat gewoon zijn te noemen, een lang getal. Meneer Dorret moest hartelijk lachen om die aardige uitdrukking. Ik behoud mij echter in mijn eigen ondernemingen altijd voor aan de een of andere voorkeur te kunnen geven. Men heeft er plezier in dat een gunst te noemen, als waardering voor al de moeite en zorg die ik ervan heb. En voor uw genie en uw hart voor de algemene belangen voegde Dorret erbij. Een beweging met zijn keel, als of hij iets droogs doorslikte, scheen aan te duiden dat Merdel deze lofspraak als een pil naar binnen werkte. Daarna ging hij voort. Eenvoudig als een bewijs van erkendelijkheid. Ik zal nagaan hoe ik die trouwens, zeer beperkte voorkeur, in uw voordeel kan aanwenden. Maar u begrijpt dat de mensen gouden loer zijn en mijn macht in deze is zeer beperkt. U bent wel heel goed, zij meneer Dorret. U bent wel zeer goed. Het spreekt vanzelf dat in dergelijke zaken oprechtheid en goede trouw bovenaan moeten staan. Er tussen partijen volkomen onverwoestbaar vertrouwen moet heersen, want anders kan men geen zaken doen. Meneer Dorret, begroete deze edelaardige beginselen met de hartelijkste betuigingen van volkomen overeenstemming. Ik kan u dus, maar tot op zekere hoogte, de voorkeur geven. Dat begrijp ik. Binnenzekere grenzen. Juist. Binnenzekere grenzen. En stipt vertrouwelijk. Wat betreft mijn raad? Dat is een andere zaak. Er staat in het contact met mijn venoten, een contact geheel berustende op onze vlekkeloze eer, niets dat mij zou beletten, u die te geven. U kunt er dus over beschikken, wanneer u maar wilt. Meneer Merdels aandacht werd bij de laatste woorden getrokken door een vuilniskar die langs het venster reed. Nieuwe erkentelijkheidsbetuigingen van Meneer Dorret. Weer ging Meneer Merdels grote hand over het bevolkte voorhoofd, kalmte en zwijgen. Meneer Dorrets vestknopen, schelen weder Meneer Merdels aandacht te trekken. Mijn tijd is kostbaar, zei Meneer Merdels plotseling, als of hij gedurende deze pauze op zijn benen had zitten wachten en deze nu juist aangekomen waren. Ik moet naar de city. Kan ik u misschien ergens heen brengen? Mijn rijtuig is tot uw dienst. Meneer Dorret bedacht zich dat hij zaken had met zijn bankier en die bankier woonde in de city, maar hij moest zijn jas aantrekken. Kom Meneer Merdels wel zo lang wachten. Oh zeker, Meneer Merdels dronk er nog eens op aan dat hij Meneer Dorret naar de city zou brengen. Meneer Dorret ging dus naar zijn slaapkamer. Stelde zich ter beschikking van zijn kamerdiner en was in vijf minuten terug. Straalend. Sta mij toe, sprak Meneer Merdels, u mijn arm aan te bieden. En toen, leunende op de arm van Meneer Merdels, daalde Meneer Dorret de trap af. Tussen de aanbidders door voelende dat de glans om Meneer Merdels hoofd terugkaatste op het zijne. En nu bracht het rijtuig hem naar de city en de mensen die allen groeten, de hoeden die van de grijze hoofden werden genomen, het gebuig en gekruip voor die wondervolle sterveling dat neerbuigen in het stof. Men had iets dagelijks nog nooit gezien. Nee, bij de hoge hemel nee. Zo veel ootmoet zag men op geen enkele zondag in Westminster Abbey en St. Paul's Cathedral te samen. Voor Meneer Dorret was het een verrukkelijke droom, daar zo hoog op die publieke zegenkart te zitten, met bestemming naar, zeer passend in deze omstandigheden, Lombard Street. Daar dronk Meneer Merdels erop aan te voet verder te gaan. Hij stapte uit en liet zijn armzalige equipage ter beschikking van Meneer Dorret. De droom nam nog in verrukkelijkheid toe. Nu Meneer Dorret alleen erin zat, want nu keken de mensen naar hem. Bij afwezigheid van Meneer Merdels en met het oorzins geestus hoorde hij telkens vluisteren, de vriend van Merdels. Dat moet een voornamen zijn. Hoewel de bottelier er volstrekt niet op was voorbereid, munten een diner die dag uit door keur van spijzen en een schitterend gezelschap. Een verzameling mensen, niet gemaakt uit het stof der aarde, maar van een hogere, voor- en tegenwoordige, nog onbekende orde. En die allen riepen hun zegen uit over het huwelijk van Meneer Dorret's dochter. En op diezelfde dag fing Meneer Dorret's dochter de strijd aan, nu in ernst, met haar schoonmoeder, dat wijf. Al was zij nog afwezig. En zij viel zo ontstuimig aan dat Meneer Dorret indien dat van hem gevraagd was, bijna onder Ede zou verklaard hebben, dat mevrouw Sparkl altijd een luxeleventje geleid had. En van zulke narendingen, als de marshalsie nooit had gehoord. De volgende dagen kenmerkten zich door even schitterende dinees en een even voornaam gezelschap. En de gehele dag regende het visitekaartjes bij Meneer Dorret, balie, bischop, schatkist, koor, iedereen wens te kennis te maken met de vriend en bloedverwand van de beroemde merdel. Op de kantoren in de city was het noemen van de naam Dorret voldoende om hem toegang te verschaffen tot het heilerdom van de grote merdel. En Meneer Dorret kwam dikwijls, want hij had veel raad nodig van die bereidwillige geldkolos. Elk uur werd de droom verrokkelijker en Meneer Dorret voelde dat deze kennismaking hem een flinke stap voorwaarts gebracht had. Eén ding hindelde Meneer Dorret. Wel niet erg, maar het was hem toch niet aangenaam. Dat was het gezicht van de eerste botterlier. Deze machtige man keek hem op de dinees waar hij in zijn kwaliteit verschem aan op een manier die Meneer Dorret minder gepast vond. Wanneer Meneer Dorret door de hal en de trap opging, keek hij hem met een glazen, gestrakken blik aan. Die Meneer Dorret niet aangenaam was. Wanneer Meneer Dorret aan tafeldronk zag hij door zijn glas heen dat de man hem met een paar spookachtige koude ogen aanstaarde. De vrees bekroop hem dat de botterlier misschien wel in zijn bezoek gebracht had in de Marchelsie. Misschien wel aan de vader was voorgesteld. Hij keek hem zo scherp aan als zo'n man aangekeken kan worden, maar hij kon zich toch niet herinneren hem vroeger ooit gezien te hebben. Eindelijk begon hij te vermoeden dat die man niet wist wat eerbied was. Het hart niet op de rechte plaats had. Dit baten hem echter niets. De man bleef hem in het oog houden, tegelijk met de tafelzilver. Het zou al te vermetel geweest zijn, hem een dwenk te geven dat hij en Meneer moest ophouden. Of hem te vragen waarom hij dat toch deed, want de eerste botterlier was ontzettend streng, zowel voor zijn meester als voor de gasten en stond nooit toe dat men zich de ene of andere vrijpastigheid veroorloofde. Einde van het 16e hoofdstuk van deel 3