 Hoogstuk 8 van Onder Moeders Vleugels Dit is een opname van LibyFox. Alle opnames van LibyFox zijn vrij van auteursrechten. Voor meer informatie of als u verwilliger wilt worden, ga naar LibyFox.org. Voorgelezen door Anna Simon. Onder Moeders Vleugels door Luise Mea Elcat. Hoogstuk 8 Jo ontmoet Apolion. Waar gaan jullie heen? Vroeg Amy, toen ze op een zaterdagmiddag in haar kamer komende haar twee oudste zusters bezig vond, hun goed aan te doen, met een zekere geheim zinnigheid die haar nieuwsgierigheid opwekte. Dat gaat je niet aan, kleine kinderen moeten niet toonischgierig zijn, antwoorde Jo scherp. Als er iets is dat ons ergert wanneer we nog jong zijn, dan is het wel dat ons dit onder de neus gevreven wordt, en nog grievender is het, als men ons daarbij vriendelijk verzoekt, nu maar gauw wat te gaan spelen. Amy stoof bij deze belediging op, en besloot het geheim uit te forsen, al moesten er een uur lang om zeuren. Zicht tot meta-wendende, die haar nooit lang iets kon weigeren, begon ze vlijhend. Toe, vertel het me maar, je kom me best laten meegaan. Bet ze zo verdiepte naar poppen, en ik heb niets te doen. En ik voel me zo enig. Ik kan je niet meenemen liefje, omdat je niet gevraagd bent, wacht om mee te, maar Jo viel haar ongeduldig in de reden met een nieuw meta, hou je stil, of je zult alles bederven. Je kunt niet meegaan, Amy, stel je dus niet aan als een klein kind door om te dwingen. Jullie gaan met Lori ergens heen, ik weet het heel goed. Je hebt gisteravond samen op de kanapese de vluisteren en lachen, en jullie hielten ineens op, toen ik binnen kwam. Is het soms niet waar? Ja, we gaan met Lori ergens heen, wees nou maar stil en zaan ik niet langer. Amy zweeg, maar gebruik daar ogen, en zag dat meta een waaier in de zakstak. Ik weet het al, ik weet het al, jullie gaan naar de comedie, de zeven kastelen zien, ripsen, er vastbesloten bij volgende, en ik ga ook, want moeder heeft gezegd dat ik het mocht zien, en ik heb het geld van de prullen nog bewaard, onuitstamer van jullie om mij niet bij tijds te waarschuwen. Luister eens even naar me, en wees nu eens lief, zijn meta komerend, moeder woud dat je deze week nog niet gingt, omdat je ogen nog niet heel goed zijn om al het licht bij het toverballet te verdragen. De volgende week kun jij gaan met Bets en Hannah, en een heerlijke avond hebben. Dat vind ik niet half zo plezierig als met jullie en Lori. Oh, laat me maar meegaan, ik ben nu al zo lang om mijn verkoudheid thuis geweest, en ik snak naar een pretje. Toe meta, ik zal heel lief zijn, smeekt de Amy zo roerend mogelijk. Zouden we haar dan toch maar meenemen? Ik geloof niet dat moederen op tegen zou hebben als we haar goed instopten, we gaan meten. Als zij gaat, ga ik niet, en als ik niet meegaan, heeft Lori het land. Het zou trouwens heel onbeleefd zijn haar Amy bij in te halen, nu hij alleen ons gevraagd heeft. Ik vind dat ze zich samen moest zich zo in te dringen, waar ze niet begeerd wordt, zei joe knorrig, want ze had niets geen lust op een beweegelijk kind te passen, nu ze zich voorgenomen had eens echt te genieten. Haar toon en manieren maakte Amy poos. Ze begon haar laar ze aan te trekken, en zij op de meest tergende manier. Ik ga toch, Meta zegt dat ik mag, en als ik voor mezelf betaal, heeft Lori er niets mee te maken. Je kunt niet bij ons zitten, want we hebben geriserveerde plaatsen, en je kunt ook niet alleen zitten. Lori moet je dan natuurlijk zijn plaats al afstaan, en dat zal ons plezier bederven. Of hij neemt een andere plaats voor je, en dat is onbehoorlijk, want je bent niet gevraagd. Je hoeft geen moeite te doen, want je blijft eenvoudig waar je bent. Pomdeo, knorgen dan ooit, daar ze zich juist in haar haast in de vinger had geprikt. Amy, die op de grond zat met één laars aan, begon te schrijven, en Meta zocht haar tot reden te brengen. Toen Lori zich beneden liet horen, en de twee meisjes haastig naam toe gingen, haar zusje, snikkend achterlatend. Want nu en dan vergat Amy haar grote mensen manieren, en gedochte zich als een bedoor verkind. Juist toen het gezelschap de deur uit zou gaan, riep ze op dreigende toon over de leuning. Het zal je berouwen, Jo March, dat beloof ik. Maligheid, antwoorde Jo, de deur toeslaande. Ze hadden een genotvolle avond, want de zeven kastelen aan het kristallen meer waren zo toverachtig, zo onderschoon, als we maar verlangen kon. Maar in weerweel van de grappige rode dwergen, de schitterende elfen, en de prachtig aangeklede prinsen en prinsessen, was Joos genoeger met een pittere droppel vermengd. De blonden krullen van de vee koningin herinnerden haar aan Amy, en tussen de verschillende bedrijven hielte zich bezig met te bedenken wat haar zusje zou doen, om het haar te doen berouwen. In de loop daar jaren hadden zij en Amy al menige schermutseling gehad, want beide hadden een driftig karakter en werden lichtheftig als ze eens loskwamen. Amy plaagde Jo, en Jo maakte Amy boos, en af en toe hadden er nog uitbarstingen plaats, waarvoor beide zich laten schabenden. Hoewel ze de oudste was, had Jo de minste zelfbeheersing en bracht menige een moeilijke dag door in het bestrijden van de driftige geest die haar zo dik was in verdrietelijkheden bracht. Haar boosheid was nooit van langer duur, en als ze nederig haar schuld beleden had, voelten ze er oprecht berouw over en trachten zich te beteren. Haar zus zes bekende dik was dat ze het wel leuk vonden, Jo eens voeden te maken, omdat ze dan later zo eng en lachig lief was. De arme Jo deed wel hoopig haar best omkant te zijn, maar boesemvijand was altijd gereed op te vliegen en haar de nedelaag toe te brengen, en er was een jarenlange, geduldige strijd nodig om hem te verslaan. Toen ze thuis kwamen, zat Amy te lezen in de zitkamer. Ze nam een beledigd air aan, sloeg haar ogen niet van haar boek op en deed geen enkele vraag. Misschien zou haar nieuwsgierigheid het gewonnen hebben van haar trots, als Bet er niet geweest was, om naar alles te vragen en een opgewonde beschrijving van het stuk te krijgen. Toen ze ging om haar beste hoed te bergen, keek ze het eerst naar de laadtafel, want bij de laatste twist had Amy haar gevoel zoeken te luchten door Jo's bovenste la op de grond om te keren. Alles scheen nu even wel op zijn plaats, en na een haastige blik in haar kast, wastafel en dozen, kwam Jo tot het besluit dat Amy het belediging vergeven en vergeten had. Maar daarin had Jo zich vergis, want de volgende dag deed zijn ontdekking dins storm teweegbracht. Mete, Bet en Amy zaten in de naamiddag bij Elkander, toen Jo opgewonden de kamer binnen stormde en ademloos vroeg, heeft iemand mijn sprookjes weggenomen? Mete en Bet zeiden dadelijk neem en keken verbaasd op. Amy pokte in het vuur aan zij niet. Jo zag dat ze een kleur kreeg en vloog op haar toe. Amy, jij hebt ze weggenomen. Nee. Dan weet jij waar ze zijn. Nee, dat weet ik niet. Dat jokje! Riep Jo, haar bij de schouders vattende met zo'n woedende blik, dat ze een moediger kind aan Amy zou hebben doen schrikken. Dat jok ik niet. Ik heb ze niet, en ik weet niet waar ze zijn, en ik geef ook geen zieer om. Je weet er iets van, en je zou beter doen op maar dadelijk te zeggen, of ik zal je er toe dwingen. En Jo schudde haar onzacht heen en weer. Dreg maar zoveel je wilt, je krijgt je malle verhalen niet terug. Riep Amy, nu op haar beurt booswoordende. Waarom niet? Ik heb ze verbrand. Wat! Mijn sprookjes? Waar ik zoveel van hield en zo hard aanwerkte, en die ik van plan was af te maken voordat vader thuis kwam? Heb je ze wezenlijk verbrand? Vroeg Jo verbleekend, terwijl haar ogen schitterde en haar handen Amy zenuwachtig vastklemden. Ja, zeker. Ik heb gezegd dat je berouwen zou, dat je gisteren zo omaardig was, en daarom heb ik het gedaan, verder kon Amy het niet brengen, want Jo is driftige natuur, werd haar de baas. Ze schudde Amy, dat de tanden in haar mond klapperden en riep in een hartstochtelijke vlaag van droefheid en woede. Je bent een slecht, een akelig kind. Ik kan ze nooit meer zo schrijven, en ik vergevent je nooit, zolang ik leef. Met haar vloog toe om Amy te ontzetten, en Betts om Jo tot bedaren te brengen. Maar Jo was geheel buiten zichzelf en na Amy tot afscheid om de oren te hebben gegeven, vloog ze de kamer uit, naar de oude kanapé op de Zolder, en streed haar strijd alleen. De storm klaarde beneden op toen mevrouw Marge thuis kwam. Na het verhaal aangehoord te hebben, bracht ze Amy wel draad tot inzicht van het onrecht, dat ze haar zuster had aangedaan. Jo's boek was er trots van haar hart, en werd door de huisgenoten beschouwt als een veel belovend letterkundig spraaltje. Het waren niet meer dan een half do zijn sprookjes, Jo had haar geduldig aan gewerkt met haar ganzen hart, in de hoop iets te kunnen voortbrengen dat de moeite waard was op gedruk te worden. Ze had ze juist zeer zorgvuldig in het net geschreven, en het klat verscheurd, zodat Amy's brandstapel het dierbaar werk van verschijde maanden had vernietigd. Mogelijk scheen het anderen een gering verliest toe, maar voor Jo was het een vreselijk ongeluk, en ze gevoelden dat het haar nooit vergoed kon worden. Betts treurde als om een gestorven katje, en meta weigerde voor haar lieveling in de breast te springen. Mevrouw Marge keek ernstig en bedroefd, en Amy was onder de indruk dat niemand meer van haar zou houden. Ierse vergeving had gevraagd voor de daad is u nu meer dan iemand anders betruurde. Toen de T-bell ging verscheen Jo, maar ze zag haar zo boos en ongenaakbaar uit dat Amy al haar moed bijeen moest rapen om zachtzinnig te zeggen. Jo, wil je het mij alsjeblieft vergeven? Ik heb er vreselijk veel spijt van. Ik zal het je nooit vergeven, was Jo's beslist antwoord, en van dat ogenblik af scheen ze Amy's bestaan, geheel en al te vergeten. Niemand sprak over de dovengebeurtenis. Zelfs mevrouw Marge niet, want allen hadden door ondervinding geleerd dat woorden niets uitwerkten als Jo in zo'n bui was, en dat het wijste zou zijn te wachten tot de een of andere kleine gebeurtenis of Jo's eigen ene moedige natuur haar verbittering verzachte en de breuk heelde. Het was geen gelukkige avond, want hoewel de meisjes alsnaar gewoon te zaten te werken terwijl hun moeder voorlas uit Bremer, Scott of Edgeworth, ontbrak er toch iets aan, en de lievelijke, huiselijke vrede was verstoord. Ze gevoelde dit vooral toen het ogenblik van Zingen was gekomen, want Bets kon alleen maar spelen. Jo zweeg als een stenen beeld, en Amy begon te schrijden, zodat meten en moedig alleen zonen. Maar in spijt van hun pogingen om zo vrolijk te zijn als Leverikken, schene de heldere stemmen toch niet zo goed bij elkaar te passen als gewoonlijk, en allen voelden zich ontstemd. Toen mevrouw Marge, Jo, een nachtkust gaf, fluisterde ze haar teder toe. Kindlief, laat de zon niet ondergaan over je toren. Vergeef te kander, help de kander, en begin morgen weer opnieuw. Jo verlangde niets liever dan haar hoofd neer te leggen aan het moederlijk hart en haar troefheid en boosheid uit te schrijden. Maar tranen waren een onmannelijke zwakheid, en ze vond zich zo diepe ledigd dat ze nog niet kon vergeven. Ze knipoogte dus uit aller macht, schud haar hoofd en zij bars, omdat Amy nog onder het bereik van haar stem was. Het was een afschuwelijk ledelijke streek, en ze verdient niet dat ik het haar vergeef. Zo stapte Jo naar haar kamer en haar bed, en er werd die avond geen verrolijk vertrouwelijk praatje gehouden. Amy voelde zich diep gegrieft dat haar vredesvoerslagen van de hand gewezen waren, en begon te wensen dat ze zich niet zo vernederd had. Daarna zich hoe langer hoe meer beledigd te achten, en eindelijk zich op een onuitstaanbare wijze te verheffen op haar deugdzaamheid. Jo zag haar nog altijd uit als een donderwolk, en niets ging die dag goed. Smorgen was het bitter koud, ze liet haar kostselijk warm pudding trommeltje in de goot vallen. Want de Marge had een aanval van rusteloosheid. Meta was afgetrokken, Betscake bedroefd en neerslachtig toen ze thuis kwam, en Amy praat er gedurig over mensen die altijd de mond vol hadden van goed te worden en haar toch niet haar wilde streven, zelfs niet wanneer andere mensen hun nog goed voorbeeld gaven. Ze zijn allemaal zo onvertraagelijk, ik sta maar eens aan Lori vragen of hij mij wil gaan schaatsen rijden. Hij is altijd vriendelijk en verrolijk en zal me wel weer in mijn fotsoen brengen, dat weet ik zeker, maar hij was bij jou tot zichzelf, en ging op weg. Amy hoorde het klep rem der schaatsen en keek naar buiten met de ongeduldige uitroep. Daarnoe, zat me beloofd dat ik de eerste de beste keer mee zou gaan, want dit is natuurlijk het laatste eis dat we dit jaar zullen hebben. Maar het zou vergeefse moeite zijn aan zo'n brombeer te vragen aan mij mee te nemen. Zegt dat niet Amy? Je bent heel ondeugend geweest en het is moeilijk voor jou, je het verlies van haar kostbaar boekje te vergeven. Dat ze het nu wel doen kon, en ik denk ook wel dat ze toen zal, als je het maar op het goede ogenblik vraagt, zij meten. Loop en achterna, zeg niet voordat Jo weer in haar humeur gekomen is door Lori, neem dan een gunstige ogenblik waar en geef haar een kus of doe het liefst, en dan geloof ik zeker dat ze met heel haar hart vrede zal sluiten. Ik zal het proberen, zei Amy, want die raad was naar haar smaak en na zich haastig aangeklitten hebben, liep ze de vrienden na een bevel verdwenen. Het was niet ver tot aan de rivier, maar beide stonden al op de schaatsen voordat Amy hem bereikte. Jo zag haar komen en keerde zich om. Lori zag haar niet, want hij probeerde zo voldig het ijs langs de kant, daar een warm zonnetje aan de laatste vorst was vooraf gegaan. Ik zal tot aan de eerste bocht gaan en zien of alles in orde is voordat we om het hartstrijden, hoorde Amy hem zeggen, terwijl hij vooruit schoot en er in zijn pels en bonten muts uitzag aan zijn jongen rust. Jo hoorde hoe Amy heigde na haar harde lopen en hoe ze met de voeten standte en haar vingers warm zocht te blazen terwijl ze bezig was haar schaatsen aan te binden. Maar Jo keerde ze volstrekt niet om en reed langzaam en zichtig de rivier op, met een bitter en ongelukkig soort van voldoening in de tegenspoed van haar zuster. Ze had haar boosheid gekoesterd tot het een krachtig gevoel was geworden dat haar helemaal beheerstte, zoals kwaadig gedachten en opwellingen altijd doen, maar die twee mensen ter stond verjaagd. Toen Lori de bocht omgingen hierbij terug, blijf aan de kant, het is in het midden niet veilig. Jo hoorde het, maar Amy kwam juist overeind en verstoond ging boord. Jo keek over haar schoudig en de kleine demon die ze de schoudplaats verleende fluisterde haar in het oor. Komt niet op aan of zij het hoorde of niet, laat ze maar voor zichzelf zorgen. Lori was achter de bocht verdwenen, Jo kwam er juist dichtbij en de achterhoede zette zich in beweging naar de mooie effe baan in het middender rivier. Eén ogenblik stond Jo stil met een vreemd gevoel in haar hart. Toen besloot ze verder te gaan, maar een zeker iets hield haar tegen en dwong haar nog eens om te kijken. Juist bij tijds om te zien hoe Amy de handen in de hoogtesloeg en onder het plotseling kraken van brekend ijs, het geplas van water en het uiten van een geel die Jo's hart van schrik deed stilstaan en wegzonk. Ze wilde Lori roepen, maar haar stem begaf haar. Ze tracht op haar zusje toe te schieten, maar haar voeten schene alle macht verloeren te hebben en ze stond daar maar onbeweegelijk met een ontzettend gezicht te staren naar het kleine blauwe hoedje boven het zwarte water. Eensklaps schoot haar iets pijlsnel voorbij en Lori stemreep haar toe, halen stok, gauw, gauw! Hoe ze het deed wist ze nooit te zeggen, maar de volgende ogenblikken werkte ze als een bezetenen, blendelingsgehoorzamende aan Lori die zijn zelfbeheersing niet verloor en voor overliggende Amy ophield met zijn armen totdat Jo een lad aangesleept had en ze met verreende krachten het kind meer versrik dan bezeerd uit het ijs trokken. Zie zo, nu moeten we zo hard mogelijk met haar naar huis lopen. Pak haar goed in met onze dingen terwijl ik die verwendste schaatsen losmaak. Riep Lori zijn jas om Amy heenslaande en aan de riemen rukkende nooit te voeren zo ingewikkeld hadden geschenen. Rillend, druipend en schrijend brachten ze Amy thuis en na wat van de schrik bekomen te zijn viel ze bij een heet vuur en warm in dekes gewikkeld in slaap. Onder al de bemoeingen had Jo bijna niet gesproken maar bleek en verwuld het rondgevlogen haar hoed en mantel half af haar japon geschuurd en haar handel open gehaald en beseerd door ijs en latten en weer spanne gegespen. Amy rustiglach te slapen, het huis stil was en mevrouw March voor het bed zat rips ze Jo tot zich en begon haar gewonde handen te verbinden. Weet u wel zeker dat ze buiten gevaar is? Vluisterde Jo en zag vol vroeging naar het goud lokkig hoofdje dat wel voor goed uit haar ogen had kunnen verdwijnen onder het verradelijke ijs. Voorkomen mijn kind ze heeft zich niet bezierd en zal zelfs niet verkouden worden denk ik. Je hebt haar zo flink ingestopt en het huis gewacht antwoord haar moeder opgeruimd dat heeft Lorrie gedaan ik liet haar haar gang gaan moeder als Amy Stierf zou het mijn schuld zijn en naast het bed neervallende bekende Jo onder een stroom van berouwvolle tranen al wat er gebeurd was de hardheid van haar hart ten diepste veroordelend en onder snikken haar dankbaarheid betuigend dat de zware straf die haar had kunnen treffen haar bespaard was de schuld van mijn ellende gedrift ik tracht het te overwinnen gedurig denk ik dat ik het overwonnen heb en dan is het weer erger dan ooit oh moeder wat zal ik doen wat zal ik toch doen? riep de arme Jo van Hopen wak en wit lieveling geeft nooit te strijd uit moederloosheid op en denkt nooit dat het onmogelijk is een gebrek te overwinnen zijn vrouw Marge en ze trok het verwilderde hoofd tegen haar schoudig en kusten de betraande wang en zo teedig dat Jo nog hard stochtelijker begon te schrijn ik weet het niet u kunt niet begrijpen hoe erg het is als ik zo driftig ben geloof ik dat ik tot alles in staat zou zijn ik word zo woedend dat ik iemand wel zou kunnen aanvliegen en qua doen en er dan blij om zijn soms ben ik zo bang dat ik nog eens iets verschrikkelijk zal doen en mijn leven bederven en maken dat iedereen me haat oh moeder help me dat zal ik mijn kind dat zal ik schrijn niet zo bitter maar vergeet deze dag nooit en neem je wat je heel je ziel voor of zo nooit meer eenten beleven joh lief we hebben alle onze verzoekingen sommige veel groter dan de jouwen en we hebben dik was ons hele leven nodig om ze te overwinnen jij meent dat je je muur het slechtste ter wereld is maar het mijne was vroeger precies zo het uwe moeder je bent nooit boos rip joh voor een ogenblik haar berouw in haar verbazing vergetende veertig jaar heb ik het tegen gestreden en daardoor geleerd mij te beheersen ik word bijne elke dag van mijn leven boos joh maar ik heb geleerd het niet te tonen en ik hoop nog altijd ook dat te overwinnen al moest het me ook nog veertig jaar kosten het geduld en de nedrigheid die te lezen stonden op het gelaten ze zo lief had waren een betere les joh dan de verstandigste preek de scherpste bestrafing ze voelde zich dadelijk vertroost door haar moeder's medegevoel en vertrouwen de overtuiging dat moeder hetzelfde gebrek had en het steeds tachter te verbeteren maakt het voor haar zoveel gemakkelijker te dragen en versterkte haar besluit er tegen te strijden hoewel 40 in waken en bidden doorgebrachte jaren een meisje van 15 werd lang schenen moeder is u boos de kippen zo pokanderdrukt en soms de kamer uitgaat wanneer tante marge brompt of de mensen natuurlijk lastig maken voeg joh die zich meer en inniger dan ooit te voeren met haar moeder verbonden voelde ja, ik heb geleerd de haastige woorden die mij voor de mond komen te bedwingen en als ik voel dat ze toch tegen mijn wil zouden ontsnappen ga ik een ogenblik heen en neem mijzelf eens onderhanden omdat ik zo zwak en slecht was antwoordde me vrouw marge met een zucht en een grimlag de johs verwarden lokke gladstreek en in orde bracht hoe heb je geleerd u te bedwingen dat kost mij de meeste moeite want de scherpe woorden ontvallamen voordat ik weet wat ik doe en hoe meer ik zeg dest te erger wordt het totdat het me goed doet het gevoel van andere te kwetsen en verschrikkelijke dingen te zeggen vertel me toch eens moes hoe u het aanlegt mijn goede moeder hield me altijd zoals u ons helpt maar ik verloor haar toen ik nog maar iets ouder was dan jij nu en moest jarenlang alleen voortzukkelen want ik was zo trots om mijn zwakheid aan iemand anders te bekennen ik had een moeilijke tijd joh en stort er veel bitteren tranen over mijn tekortkomingen want in weerweel van mijn pogingen scheiding toch nooit vooruit te komen toen kwam je vader en voelde ik me zo gelukkig dat het me gemakkelijk viel goed te zijn maar wel draa toen ik vier dochters om mij heen had en we arm werden begon de autostrijd opnieuw want ik ben van natuur niet geduldig en het kostte me heel veel als ik zag dat mijn kinderen niet alles hadden wat ze verlangden arme moeder wie heeft u toen geholpen vader joh hij verliest nooit zijn geduld twijfelt nooit, klaagt nooit maar hoopt altijd en werkt zo opgeruimd dat men zich schaamer moet in zijn nabijheid anders te zijn hij hield mij dan dat ik naar al de deugten moest streven die ik graag mijn kleine meisjes wilde zien bezitten want ik moest u een voorbeeld zijn het was gemakkelijker daarnaar te tachten daar willen van jullie, dan daar willen van mezelf een verschrikte of verbaasde blik van een van mijn kinderen als ik een scherp uit viel was mijn groter verwijd dan woorden hadden kunnen zijn en de liefde, de achting en het vertrouwen van mijn kinderen was de heerlijkste beloning die ik kon ontvangen voor mijn streven om de vrouw te worden en de mensen dat ze zouden na volgen oh moedig als ik ooit half zo goed word als u zou ik tevreden wezen zij joh aangedaan ik hoop dat je veel beter zult worden lieve kind maar je moet waken tegen je boezenfijand zoals je vader zegt anders zou hij je leven terugmaken zo niet bederven je hebt nu een waarschuwing gehad onthoudt-ie en zoek met hart en ziel en je hoefheid en berouw veroorzaakt dan je nu voelt ik zal het proberen moedig ik zal wezenlijk mijn uiterste best doen maar je moet me helpen het mij herinneren en maken dat het niet tot zo'n uitbaarsting komt ik heb vroeger wel eens gezien dat vader soms zijn vinger op de mond hield en u aanzacht met een heel vriendelijk maar ernstig gezicht en dan klemde u altijd de lippen vast op elkaar of ging weg herinnerde hij u dan aan om echt mij zo te willen helpen en vader vergat het nooit maar bewaarde mijn voormedig scherp woord door die kleine beweging en die vriendelijke blik joh zag dat haar moeders ogen zich met tranen vulden en dat haar lippen beefden terwijl ze sprak verezen dat ze te veel gezegd had fluisterde ze hartelijk deed ik er verkeerd aan dat ik zo op u lette en had er nu van sprak ik was niet van plan iets onliefs te zeggen maar het is zo prettig u alles te vertellen wat ik denk ik heb geen gelukkig te voelen mijn lieve joh je mag moeder alles zeggen want het is mijn grootste geluk en trots als ik voel dat mijn meisjes vertrouwen in me stellen en weten hoe lief ik ze heb ik dacht dat ik u bedroefd maakte nee kind maar als ik zo over vader spreek voel ik zo diep zijn gemis zo duidelijk hoeveel ik hem verschuldigd ben en hoe zorgvuldig ik waken en werken moet om zijn dochtertjes veilig en goed voor hem te bewaren en toch heeft u hem aangeraden te gaan moedig en schrijden niet toen hij heen ging en u klaagt nu nooit en ziet er nooit uit als of u hulp nodig hebt zij joh verwondert ik gaf het beste wat ik had aan het land dat ik lief heb en bewaarde mijn tranen tot hij vertrokken was waarom zou ik klagen als we beide slechts onze plicht hebben gedaan en er aan het einde zeker gelukkiger om zullen zijn als het je toeschijnt dat ik geen hulp nodig heb en mijn vriend heb dan zelfs vader is om mij te troost en te steunen mijn kind de moeite en verzoekking van je leven beginnen eerst en zullen misschien velen zijn maar je kunt ze alle bestrijden en overwinnen zodat je de kracht en de tederheid leert kennen van onze hemelse vader zoals je die van je aardse vader kent hoe meer je hem lief hebt en vertrouwt destel dichter zul je je bij hem gevoelen en zoveel minder zul je steunen op menselijke macht en wijsheid worden niet moeden, nog veranderen ze kunnen je nooit ontnomen worden en zullen je, hoop ik, een bron zijn van vrede, geluk en sterkte voor het hele leven geloof dit van harte en ga tot God met al je kleine zorgen en bezwaren je zonden en lasten evenvrij en vertrouwelijk als je tot mij gaat Joost enig antwoord was dat ze haar moeder vaster omklemde en in de stilte die nu volgde steeg het oprechtste gebed dat ze ooit gebeden had uit haar hart tot God op want in dat droevig, maar toch zo gelukkig uur had ze niet alleen de pitterheid van barou en wanhopleren kennen maar ook het liefvelijke van zelfverlogening en zelfbeheersing en geleid door haar moeders hand was zij nadegekomen tot de vriend die ieder mensenkind welkom heet met een liefde, sterkere, dat ding van enig vader tederder dan die van enige moedig Amy bewoog zich en zuchte in haar slaap en alsof ze er naar verlangde dadelijk haar fout te herstellen keek Jo op met een uitdrukking op haar gezicht die je voor haar nooit op de zin was geweest ik liet de zon ondergaan over mijn toren ik wilde haar niet vergeven en vandaag zou het te laat geweest zijn als Laurie ons niet geholpen had hoe kon ik zo slecht zijn zei Jo half luid terwijl ze zich over haar zusje heen boog en het vochtige haar dat op het kussenlag streelde Amy sloeg haar ogen op alsof ze de woorden gehoord had en stakte armen uit met een glimlach die rechtstreeks doordrong tot Jo's hart geen van beide spak een enkel woord maar ze omhelsten al kan daar innig in spijt van al de dekens en alles werd met een hartelijke kus vergeven en vergeten einde van hoogstuk 8