 Hoofstuk 1 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van uteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorglees door Karola Jansen. Eline Veren van de Wico Peres. Hoofstuk 1. 1. Men verdrong zich in de tot kleedkamer ingerichte eetzaal. Voor een psychie stond Frederike van Erlevoort met loshangende haren. Zeer bleek onder een dunne laag poederderie, de wenkbrouwen als door een enkele penceelstreek zwartige tint. Haas je dan toch, Paul? We komen niet klaar, zeiden ze, een weinig ongeduldig met een blik op de pendule. Voor haar knielde Paul van Raad en zijn vingers plooiden een lange eilis sluyer van goud en karmozijn als een draperie om haar middel. De stof wolkte op het roze fond van haar onderkleed. Haar halse en armen waren sneeuwwit van de filoutine, vrijgelaten en flonkerde in de glans van door elkaar gestrengelde snoeren en ketenen. Oh, wat een tocht! Houd toch de deur dicht, dien, gielde Paul een oude meid na, die bevracht met enige japonen de kamer verliet. Door de open gelaten deur zag men gasten, gerokte heren en lichtriekleden dames. Zij begraven zich langs de Aralia zijn palmen van de corridor naar de grote svieten. Zij glimlachten om de oude meid en weerpun stilse blik naar binnen. Alles schaterde om die verrassing, die blik achter de coulisses. Alleen Frederik bleef ernstig, in het bewustzijn dat zij de waardigheid enerantieke voor stinn had optouden. Haar ze je toch, Paul, sprak zij, bijna smekend. Het is al over half negen. Ja, ja, Freddy, je wees maar niet bang. Je bent al klaar, antwoordde hij, en handig schikte hij enige juwelen tussen de grazen geplooien haar draperie. Klaar, vroeger Maria en Lili verstraten uit de kamer komenen, waar de estrade waarschijn opgeslagen, een grijmzinnige verhevenheid als uitgewist in een halfduister. Klaar, antwoordde Paul, en nu, alsjeblieft, kalmte vervolgde hij, terwijl hij zijn stem verhief en gebiedend in tron zag. De vermaning was nodig. De drie jongens, de vijf meiden, die als cameneers diensteden, liepen in het met allerlei accessoires opgevulde vertrekken elkaar in de weg. Lachende, gillende, de grootste wanwoorden veroorzakend. Te vergeefs pogde Lili een gouden bordpapierenlier uit de handen te redden van de 12-jarige zoon des huizes, terwijl de beide bengels van neven op het punt waren tegen hun groot wit kruis aan te klimmen, dat in hun hoek der kamer geplaatst onder hun aanvallen reeds wankelde. Weg van het kruis Jan en Karel, geeft hij lier op Andere Jan, brul de Paul, zorgt dat toch een beetje voor Marie. En nu, bed en dien hier, bed met een lamp, dien bij de deur, de andere weg. Er is geen plaats meer. Kijk in de tuin aan het raam van de grote zaal, daar zie je alles prachtig, uit de vechten. Kom Freddy, voorzichtig, hier is je sleep. Je vergeet m'n kroon. Die zal ik je opzetten als je geposeerd bent. Kom, allon. De drie verbannen meiden haasten zich weg te komen. De jongens herkten neer in een hoek der toneelkamer, waar zij niet door het publiek gezien konden worden. En Paul hielp Freddy de estrade beklimmen. Twee. Marie, nog even als Lily niet gedrapeerd, sprak door het gesloten raam met de vuurwerker, die in de besneeuwde tuin in een dikke duffel wacht om het begraals licht af te steken. Een grote reflector was door het venster als een bleke, lichtloze zon zichtbaar. Eerst wit, dan groen, dan rood, riep Marie, terwijl de vuurwerker knikten. De kamer was donker, slechts verlicht door de lamp die bed vasthield, terwijl dien bij de portbrizee, der nu verlaten kleekkamer stond. Voorzichtig, Freddy, voorzichtig, sprak Paul. Frederique ligt zich zeer behoedzaam in de kussens van het rustbed neer. Paul schikte haar draparieën, haar kettingen, haar haren, haar diedeem, en stroi de heren daar een bloem. Is het zo goed, vroeg ze met bevende stem, een van de voren bestudeerde pose aannemende. Je bent om te stelen prachtig. Nu, Marie, Lily, hier. Lily weerp zich op de grond. Marie fleide zich tegen de bank met het hoofd aan Frederiques voeten. Vlucht drapeerde Paul beide meisjes in kleurige schuil, sluiers, strengende snoeren om haar armen en in hun haren. Marie en Lily wanhopig kijken. Meer vringen je armen, Lily, in wanhoop, meer in wanhoop. Freddy, jij meer smachten, je oog omhoog en je mond iets treurigs. Zo? Marie schaterde. Ja, zo, zo is het beter. Stil nu, Marie. Alles klaar? Klaar, sprak Marie. Paul schikt er nog iets, een plooie, een bloem, in wan trouwen of alles gereed zou zijn. Kom, nu maar beginnen, sprak Lily, die zeer ongemakkelijk lag. Bet breng de lamp weg, dien de deur dicht en dan beide hier elk aan de kant van de Port-Prizee. Dit gebeurde en zij bevonden zich alle opende harten in het pik donker, terwijl Paul aan het venstertikte om zich daarna bij de jongens in de hoek te voegen. Langzaam en wijflend ontvlande het Bengaals licht tegen de reflector aan, de Port-Prizee's hoofd staatig open, een helle, witte gloed verheerlijkte het tableau. Drie. Glimm lachend en beleefd, terwijl de gesprekken eensklapps in een murmelend gegronds overgingen, drongen zich de gasten in de grote svieten en de serren een weinig naar voren, vindt door een zee van kleuren en licht. Heren weken uit voor een paar lachende meisjes. Op de achtergrond en zaal klommen jongen liden op stoelen om beter te zien. Lamoor de Cleopatra las Betsy van Raad aan mevrouw van Erlevoort voor, die haar het programma had gereikt. Prachtig, magnifiek, hoorde men van alle zijden. In de witte gloed van het licht scheen het oude Egypte herschapen te zijn. Tussen wilderige draperie zag men iets als een owaanse doorschemeren, een blauwe lucht, een paar piramide, een palmegroep. Op haar dorsvingse, getorste rustbank lach Cleopatra overgolf door een vloed van lokken de doodreeds naar bij, terwijl zich een adder om hun arm kronkelde. Twee slavinnen vrongen zich in wanhoop aan haar voeten. De bonte droom ene orientalische pracht van enkele seconden. De poesie de oudheid voor korte weilen herlevent onder de blikken ene moderne soiree. Dat is Freddy, sprak Betsy. Beeldig, o, beeldig. En ze wees me vrouw van Eerlevoort, wie al die weelden een weinig veroog geschemerde, de stervende voorstin aan. Nu, echter, herkende de moeder haar eigen dochter in het bevallige, onbewegelijke beeld, gins voor haar. En dat is Marie, en die andere, oh, dat is Lily, onherkenbaar. Wat een prachtige kostum, wat een moeite. Ziet u die draperie van Lily? Dat violet met silver, heb ik u nog leent? Hoe doen ze het murmelde de oude dame? De witte gloed van het licht wijvelde, de deuren schoon verdicht. Prachtig, Tante, prachtig, rebetsie tot mevrouw Verstraat, de gastvrouw die haar voorbij ging. Twee malen herhaalde zich de droom, eerst in zeegroene glans, daarna in vuurrode gloed. Onbeweegelijk lag Freddy met de adder, en alleen Lily sidderde in haar gevrongen pose. Paul zag met een straalend gezicht uit zijn hoek toe. Alles was goed. Het licht die Freddy stil, en alles zo rijk en toch niet overladen, iets als een schilderij van elkaar, sprak Betsy, haar veren waaier ontplooiend. De fruile u dochter is al heel gauw levensmoe, mevrouw, lispelde de jongen de woude van Berg, zich tot mevrouw van Erlevoort, de mama van Freddy buigende. Vier. Na de derde herhaling van de droom, ging mevrouw Verstraat in de kleedkamer. Zij vond er, Freddyriek en Lily, schateren bezig zich van haar egyptische dosten ontdoen, zoekende naar de tallozen spelden tussen elke wouw. Paul en Marie op hoge trappen, bijgelicht tot tweede meiden, rukte Cleopatra's boudoir uit één. Dien beëiverte zich neergeworpen draperie en afgegede kettingen op te rapen. De drie jongens rolden op een matras over elkaar. Was het mooi mama, vroeg Lily? Was het mooi, mevrouw, riep Freddyriek tegelijkertijd? Prachtig mooi, ze hadden het nog eens willen zien. Noggens, ik ben nu al half dood, en ze liet zich kwijnend met geloken ogen in een voetuin neer, terwijl ze er een grote bundel van afgooide. Dien werd wanhopig, zo zou zij nooit aan een eind komen. Lily, rust dan toch, riep Paul, bovenop zijn trap, haar uit de andere kamer toe. Je krijgt nu zo'n vermoeiende pose. Tante zegt u tegenaan Lily dat ze moet rusten en heb je op enige bond de pijten van de kooorde af, waarover zij geplooid hingen. Dien ging aan het opvouwen. Dien, witte laken zijn witte tulle, riep Marie. Dien hoorde verkeerd en bracht verkeerd aan. Ieder sprak, ieder beval en vroeg, de grootste wanhoorden begon te ontstaan. Paul roerde zich een wanhoop zonder begrepen te worden op de hoogste treden van de trap. Ik kan niet meer, sprak hij, neerheurkend en woedend. Ik moet ook alles alleen doen. Mevrouw Verstraat was na Pauls verzoek aan Lily herhaal te hebben, vertrok om de knechts te zeggen dat de jonge artiesten niet vergeten mochten worden. De eerste kwam dus wel de rabbinnen met grote bladen, vol glazen wijn en limonade, gebak en sandwiches. De wanhoorden steegten top. De drie jongens lieten zich bedienen op hun matras, waarover één daar Janne een stroom-origade groot. Toen stortte Marie op hen in hun woede van woorden toe en zij trok met Dien de matras onder en weg naar de andere kamer. Frederik helpt dan toch eens aan de achtergrond, Rip Paul steeds gehoorkt en met een verwijtende stem. Hij had het reeds opgegeven, meester te blijven over de drie jongens, die nu echter door oude Dien buitelend en gillend uit de kamer werden verdreven. Het werd hun weinig rustiger, ieder was echter bezig behalve Lily. Wat een rommel, sprak zij binnen Smonz, en zij borstelde zittend hun haren uit, golfend en asblond, om daarna van een groot kwast en sneeuw van poeder op haar armen te doen vallen. Dien kwam terug, ademloos, en het hoofd schuddende met een goedige glimlach. Dien, witte lakens en tulle gauw, Riebefredi, Marie en Paul tegelijkertijd. Paul was van zijn trap afgeklommen, had het grote witte kruis waaronder hij bij kans bezweek op de estrade geplaatst en vleidende matras en tal van kusses aan het voetstuk. Dien, witte lakens en tulle, alle tulle en gaast dat er is. En Dien bracht het aan met de andere meiden. Dien, witte, alles wit. Vijf. Mevrouw Verstraat was naast haar nigt Betsy van Raad gaan zitten. Zij was geruwd met de oudere broer van Paul. Jammer dat Eline niet is gekomen. Ik had op haar gerekened om de lange pauses met wat muziek aan te vullen. Ze zingt zo lief. Ze was waarlijk niet wel, Tante. U begrijpt hoe het haar spijt oms verjaardag niet te kunnen meevieren. Wat heeft ze? Ach, ik weet niet zoals zenuwachtig, geloof ik. Het is niet zo toegeven aan die buien. Met een beetje energie kom je die nervositijd wel te boven. U weet het, Tante. Het is de ziekte van het jongere geslacht, zei de Betsy, met iets als een treurige glimlach. Mevrouw Verstraat zuchtte en schurde toestemmend het hoofd. Apropos, hernam zij, de meisjes zullen morgenavond zeker te moe zijn om naar de opera te gaan. Zou je misschien onze loge willen hebben? Betsy bedacht zich even. Ik heb morgen een dienetje, Tante. Maar toch wil ik de loge heel garene hebben. Alleen de Verre Lijnz en Emilie en Georges komen, maar de Verre Lijnz wilde vroeg weggaan, omdat de kleine Dora-Bien niet wel is geweest. En dan zou ik met Emilie en Georges een act kunnen gaan horen. Nu, dat is dan afgesproken. Ik zul je de kaartjes sturen, spak me vrouw Verstraat en stond op. Ook Betsy stond op. Georges de Wouden van Berg wilde haar juist aanspreken, maar zij deed alsof zij hem niet zag. Zij vond hem vanavond onverdragelijk. Reeds tweemaal had hij haar aangesproken en beide malen hetzelfde gezegd. Iets over de tabloos. Gedecideerd, hij had geen conversatie. Morgenavond zou zij hem ook al moeten genieten. Tante's loge was een uitkomst. Haar man stond in de seren met een groep heren. De heer Verstraat, de heer Hovel, Otto en Etienne van Erlevoort die druk redeneerden en hij luisterde toen met zijn groot dichtliggaan. De bladere ene palm verdrukend en iets wat dommer lag op zijn goede gelaad. Ook hij ergarde haar. Zij vond hem argievervelend en een rok stond hem zo slecht, niet schiek. In zijn duffel zag hij het tenminste flink uit. Zij vond gelegenheid even tot hem te zeggen. Spreek toch eens iemand aan Henk. Je staat al de hele tijd in die hoek. Circuleren ze een beetje. Je ziet er zo uit, net of je je verveelt. Je das iets geeft. Hij stotte er iets en tastte aan zijn hals. Zij echter keerde zich om en was welderaar te midden van een luidruchtig troepje dat zich onvrouwelijk de wouden geschaard had. Zelfs de melancholieke mevrouw van Rijzel, Freddy's zuster, had zich erbij gevoegd. Emily de Wouden was ongehuwd en droeg haar 38 jaren met een benijdenswaardige levenslust. Haar aangenaam opgewekt gelaad maakte een allerinnemendste indruk. Zij gelijk op haar veel jongere broer George, maar had iets joviaals dat zeer afstak tegen zijn gemanieerde stijfheid. Uitgelaten verrolijk had Emily een kleine kring toegelok door de komische voordracht haar anekdote om zich verzameld. Zij was juist bezig te verhalen hoe ze volleden op de bevroren sneeuw gevallen was voor de voeten van een heer die haar onbeweegelijk had staan aankijken en plaats van haar op te buren. Verbeeldje, mijn mof links, mijn hoed rechts, ik in het midden en daar stond hij, met open mond naar me te kijken. Zes. Er klonk een belletje. Emily staakt haar verhaal en vloog uit haar auditorium weg om naar voren te komen. Men verdrong zich voor de zich opschuivende port-pri-sé. Ik kan niet zien, sprak Emily, zich op haar tenen verhevend. Komt u hier op mijn stoel vreulen riep achter haar jong meisje dat in een kremtoiletje boven de andere uitstak. Je bent een dottoos, heerlijk, ik kom. Mag ik even passeren, mevrouw van der Stoor? Uw dochter red me uit de nood. Mevrouw van der Stoor, een dame die onder pseudoniem gedicht te schreef, weet ik bitschwim lachend uit. Zelfs een weinig gefraseerd door Emily's sangéenne. Zij zelf deed geen poging om beter te zien. Emily en Kato van der Stoor stonden wel draa samen op hun stoel alkander om het middel vasthoudend. O, wat mooie riep Emily, en ze werd stil van wat zij zag. Uit de baren enig schuimende zee van gaas verees een ruw als uit wit marmergehouwe kruis waar aan een slanke witte vrouw zich in doodsgevaar vastklampte, terwijl haar voeten door een tulle golf werden oversproeid en haar vingeren verhongen zich krampachtig vast aan de rots der eeuwen. Het is Lily, hoorde m'n heren daar. Wat is die Lily eleganth, fluisterde Emily tot Kato. Maar hoe zou ze ze daar zo hangen, hoe houdt ze het uit? Ze ligt helemaal in kusses, maar het is toch erg vermoeiend, zei de toos. Je ziet natuurlijk niets van die kusses, vrouwelen. Natuurlijk niet, het is heel mooi, ik heb nooit zo iets poëtisch gezien. Zeg eens toos, ik dacht dat je mee zou doen. Ja, vrouwelen, maar alleen in het laatste tablo met Etienne van Erlevoort. Nu moet ik langzamerhand weg om mij te gaan verkleden. Ze wipte van haar stoel. Het licht wijvelde, de deuren schooven dicht. Een lichte applaus klapte als op ongelijke handslagen door de zaal, maar weldra herhaalde zich het witte vision van schuimend gaas en een engel boog zich met roerende blik over de brede arm van het kruis om de bezwekenen die nu met geloken oog de tegenlag op te heffen. Het applaus weer klonk krachtiger. Marie kan zich natuurlijk weer niet ernstig houden, sprak Emily, haar hoofd schuddend. Ze schaat het straks uit. Werkelijk trilde er iets zeer ongepas spotachtig om het fijne mondje van de engel, terwijl zijn roerende blik enigszins komiek werd onder een paar zenuwachtig opgetrokken wenkbrauwen. Zeven. Hoewel men het de artieste aanzag dat zijn moe waren, daar niemand zich onbeweegelijk hield, werd het laatste tablo met tal van toejuigingen ontvangen. Vier maal, vijf maal moesten er herhaald worden. Het was ene allegorische voorstelling der vijf zinnen, voorgesteld door de vier jonge meisjes, rijk gerapeerd in zware stoffen, goud en zilverlaken, brokaten en hermelijn, en door Etienne, de jongste broer van Frederique, die in een minstereel gevaat het gehoor voorstelde. Het was nu gedaan. Met de lange pauses, die de artieste zich veroorloofd hadden, was het twee uren geworden en de heren en mevrouw Verstraat ontvingen de dankbetuigingen de gasten die afscheid namen. Blijft u nog soeperen met kato, zeiden mevrouw Verstraat de zagjes tot mevrouw Van der Stoor, heel familiaar. Van der Stoor vond echter dat het te laat zou worden, ze wilde alleen nog op haar dochter wachten. De artieste hadden zich zo spoedig mogelijk verpleed en traden de zaal binnen, waar zij nog van de laatste gasten enige complimenten over spel en smaak opvingen. Emilie had zich bij die zegeverende intocht aan de piano gezet en ontbeukte er de akkoorden in een fanfare aan. Ze hebben leef als intieme huisvriendin met van Raad en Betsy soeperen. Morgen kom je toch, Nivaar, doos. Komt de fotograaf, riep Marie. Het was dan donderdag, maar kato zou niet naar school gaan om uit te slapen en om twee uur zou zij komen. Afgetopt vielen de artiesten neer in de gemakkelijke stoelen de ruime seren, waar een koud soepé verscheen, een kalkoen, sla, een taart, champagne. Wat was het mooist? Wat was het mooist? riepen ze alle. En in Ieders opinie werd gewikt en gewogen, bestreden en toegejuicht onder een algemeen gerammel van borden, gekletter van vorken en lepels, geklink van glazen, vol en spoedig leeg. Einde van hoofdstuk 1, opgenomen door Karola Jansen op 6 februari 2008 te Rotterdam. www.karolajansen.nl Hoogstuk 2 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opname zijn vrij van noteursrechten. Ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen. Eline Veren van de wikoperis, hoofdstuk 2. 1. Om half drie keerde de Van Raad van het Soepé terug naar het Nassauplein. Hun huis was stil, de knecht en de meiden waren naar bed. Terwijl Henk zijn sleutel in de zakstak en de bouw dwars voor de huisdeur lichten, stelde Betsy zich onwillekeurig haar slapende jongen voor, roze met gesloten vuistjes in zijn witbedje. Ze nam de bougie van de pijlerdag trap en ging naar boven. Hij met zijn courante de eetkamer in. Het gas brandde er, schemervlauw en verkleinde wajervlam. Zo ook in haar kleedkamer. Ze draaide de kraan open waardoor zich het licht snel uitbreiden en trok haar bonte rotonde van de schouders. In de kleine haart vroeng zich stuiptrekkend een vuurige tong als van een heraldisch leeuw. Er zweefde door het vertrek iets als de lauwheid van een warm bad, vermengd met de zoete geur van violette parm. Even zag zij in de aangrenzende donkere kamer naar het witte bed van haar kind om. Begond zich toen zuchtende te ontkleden en liet de kante Japan als een wolk van zwart haar heupen afgewijden. De deur werd geopend en Eline kwam. Een weinig bleek binnen. In een wit flanelle peignoir met los hangend haar. Zo, Ellie, nog niet naar bed? Nee, ik heb wat zitten lezen. Heb je je geamuseerd? Oh, zeker, het was alleraardigst. Ik wou alleen dat Henk niet zo ontdraagelijk vervelend was. Hij zegt in stonwoord en zit met een bed gezicht aan zijn horlogieketting te morren. Tot ze gaan wissten in de pauze. Enigszins driftig zette bed zich de ene voet achter de andere en schopte een schoentje uit van goud leer met kralen. Eline rekte zich kwijnend. Heb je gezegd aan mevrouw Verstraat, dat ik ongesteld was? Ja, maar zusje, je weet dat ik zavonds thuis kon verlang ik naar mijn bed. Morgen de rest vind je niet? Eline wist dat haar zuster zavonds thuis komende of zij zich geamuseerd had of niet in een lichtkorselige stemming was. Een ergenis veroorzaakt door de lust zich zo spoedig mogelijk te ontkleden. Toch had Eline even de aandrang met een bitswoord te antwoorden, maar gevoelde ogenblikkelijk daarop er zich tulloom en ontsenend voor. Zij roerde zacht met de lippenbetsieswang aan en liet haar hoofd geheel onwillekeurig op de schouder haar zussel neer in een onbedwingbaar verlangen naar tederheid. Ben je heus ziek he, of... Nee, alleen een beetje... Een beetje lui, adjeu, slaap lekker. Eline ging, loom en bevallig in haar witte peignoir. Betsie raakte de kanten Japan op en ontkleden zich verder. Twee. In de gang kreeg Eline het onbewuste gevoel van buiten de deur gezetten zijn dat haar zeer vaag onaangenaam aandeed. De gehele avond toegeven aan een schil van loomheid en verveling had zij alleen gezeten en langdurige eenzaamheid deed haar spoedig melangoliek worden en haar een scherchzend woord aan het bijzijn van andere verlangen. Besluiteloos bleef zij in oogblik in het donkerstaan en ging in haar behoefte naar enige aanspraak tastende de trap af de eetkamer binnen. Henk had zijn rok op de bank neergegooid en stond zich in vest en hemsmouwen zijn traditionele grok klaar te maken. Heet wasum wolkt het glas uit terwijl hij de ketel weer op de vuurstof plaatste. Zo, meisje, goed hij met zijn joviade stem en innemende goedmoedigheid speelde in zijn soezige blauwgrijze ogen en om zijn zwaar en blond beknevelde mond. Heb je je niet erg verveeld, zogeheel verlaten? Wel een beetje. Misschien jij nog meer, vroeg zij, en behaagd ziek toelachend? Ik? Wel neen. In tegendeel, de tabloos waren heel aardig. Wijt zijn de benen uit eenzetende, slurpte hij behaagelijk aan zijn gloeiende grok. Is de peutigstil geweest? Ja, hij is niet wakker geworden. Blijf je nog op? Even de courante inzien. Maar waarom ben jij nog niet naar kooi? Ach, zomaar. Zij rekte zich weer kwijnend voor de spiegel en wond zich met opgeheven armen het los hangende haar tot enig glans en bruine vrong. Zij gevoelde een behoefte hem veel en vertrouwelijk te verhalen. Zocht naar iets, maar vond in haar lege, verdroomde gedachte geen enkel onderwerp, geen enkele grief. Zij wel scherende in tranen losgebarsteende overmaat ener niet al te scherp vleimende smart, alleen om zijn zachte, zware stemhaar te horen troosten, maar ze vond niet en bleef zich kwijnend rekken. Is er wat? Hé, hij meisje. Kom, vertel eens. Is er wat? Starend schudden zij het hoofd van Neen. Neen, er was niets. Nou, maar je kan het mij gerust vertellen, hoor. Ach, ik heb een beetje het land. Waarover? Zij kreunde even in Neen een behaagsieke proulerij. Ach, ik weet niet. Ik ben wat zenuwachtig al de hele dag. Hij lachte met zijn zachte, volle, diepe stem. Jij met je zenuwen? Kom, zusje. Wordt nu weer vrolijk, hè? Je bent zo'n gezellige meid, als je wat vrolijk bent. Je moet je niet aan die bui je overgeven. Hij gevoelde dat zij naar welsprinkendheid niet toereikende was om haar dit verder te betuigen, en disbesloot hij scherzend. Wie een grokje, zus. Dank je. Ja, een slok uit je glas. Ze wenden zich tot hem en lachende onder zijn blonden knevels, lief hij het hawaas om in de glas aan haar lippen. Toen zag hij door de halfgesloten oogleden een traan glinsteren die zijn tegenhield. En eens klaps als besloten, zet hij zijn glas neer en vat haar de handen. Kom, meisje, vertel eens. Er is wat gebeurd met Betsy, of... Kom, anders ben je zo vertrouwelijk met me. En hij blikte haar verwijtend toe met zijn soezige, domme blik als van een goedige newfoundlender. Drie. Toen, toen barste zij los, en door snikken onderbroken stroomde de klachten voor. Zonder aanleidende oorzaak vertedelt dat zij was geworden door zijn stem en oog. Het was een onhoudbare behoefte en zich te uiten. Wat had zij aan haar leven, voor wie was zij enigszins van nut? De handen in elkaar gevrongen liep zij het vertrek op en neer, immer klagende, klagende. Het zou haar niets kunnen schelen binnen een uur te sterven, alles was haar hetzelfde, alleen dat doeloze, nutteloze bestaan zonder iets waaraan zij zich met haar gehele ziel kon wijden, werd haar te zwaar. We zagen met de scène die toch niets anders was dan in de bekende, een periodiek terugkomende scène. Hij praat over Betsy en Ben, hun jongen, over hem zelf, hij had het op de lippen haar te spreken van een eigen huishouden, dat de toekomst haar zou toe beschikken, maar iets als zijn kieze aarseling hield hem hiervan terug. Zij op deze tegenwerpingen schudde het hoofd, een boedeerend kind gelijk, dat het verlangde niet krijgt en het aangebodende weigert, en woest wie erp zij opeens haar hoofd daar een arm om zijn dikke nek geslingert. Zo klaagde zij voor het met los samenhangende zinnen in haar nervositijd geprikkeld door een avond eenzaam gemijmer in een overwarme kamer, steeds terugkomen op haar doeloos leven, dat zij voortsteept als een vervelende last en er klonk iets in haar stem, als verweet zij dit alles aan hem, aan Henk, aan haar zwaker. Hij, zeer verlegen, onthoort door de geurige warmte dier om Helsing, die hij toch niet altijd teden mocht beantwoorden, de opeelende stroom van gebroken zinnen alleen met een paar banalen troost worden. Langzaam, langzaam aan op de volle, zachte toonzijnig zware stem, liet zij haar in melancholie wegwiegelen, als een in een weemeling van een roze blader op hem vliegt. Eindelijk zweeg zij, loozen een zucht, maar bleef met haar hoofd op zijn schouderusten. Nu zij bedaarder werd, vond hij het gepast zich wat boos te maken over haar onverstand. Wat een lariflang was dat toch. Wat een onzin, trommels woont ze zich toch altijd zo op. Neen, Henk, waarlijk begon ze, en heeft haar vochtig geblik tot hem. Meisje, je zeurt met je doeloos leven en al dat moois meer. Waar haal je toch die dingen vandaan? Waar houden immers allemaal van je? En bij de herinnering zijn er onuitgesproken gedachten van zo even gingen hij voor het. Een jonge meid, en dan praten van een doeloos zus je bent dol. Toen, als gekittelder zijn er gedachten en bovenal menenden dat de filosofie genoeg geduurd had, schudde hij haar opeens met scherzende woestijd bij haar armen en kneep haar in de treurende mond. Het lachend stribbelde zij tegen. De uitbasting had in haar iets als een verbroken evenwicht hersteld. Toen bij de enige ogenblikken daarna samen de trap opgingen, moest zij in schatigheel onderdrukken daar hij haar plotseling tillde en droeg, terwijl zij bevreesd dat hij zou de struikelen half smeekt, half beval. Kom, Henk, laat los hoor. Wees nu niet zo duaz, Henk, laat los, Henk. De einde van hoofdstuk 2, opgenomen door Karola Jansen op 7 februari 2008 te Rotterdam. www.carolajansen.nl Hoogstuk 3 van Eline Veren. Dit is een opname voor LibriVox. Alle LibriVox-opnamen zijn vrij van auteursrechten. Ga voor meer informatie of een meter doen naar LibriVox.org. Voorgelezen door Karola Jansen Eline Veren van Louis Coupéres Hoogstuk 3. 1. Eline Veren was de jongste daarbij de zusters. Donkerde van haar en ogen, slanker, minder rijk van vormen. Haar schaduw volle zwartbruine blik bij de geamberde bleekheid van haar tint en het kwijnende van haar sommige huren gebaren, gave haar iets van een loomen odeliske, die droomde. Die schoonheid verzorgden zij zeer als een dier bij juwel dat men laat fonkelen en flonkeren en deze aanhoudende zorg deed haar als verlieven op wat zij bevalligs aan zich vond. Minuutelang kon zij zich spiegelen, glimlachend met de fijne punt van de roze, genagelde vinger de lijn van Wengprouw en Wimper streelend, zich de oogleden een weinig amandelvormig vertrekkende of huren bruine haren woest om zich heen warrenden in de houding enig schalke zingara. Haar toilet verstrekte haar ene onophoudbare moeite, een voordurende, zeer ernstige overpijnting, waarbij zich lichte kleuren met zieerlijke vorm harmonieerden tussen het Emaïe-achtig tintelen van satijn en het in warme schakeeringen wisselen van peluche omwolkt door ene apotheose van tulen en gras, musiline en kant. De lichte druppel trillende onder de facetten van de briljant aan haar ringfinger wekte met de verwelkende geur van een sachet ene aangename gewaarwoording van fijne wilden, iets zeer vrouwelijks en weeks in haar op. Twee Enigszins dromerig en romantisch van natuur dacht zij zich soms in loome buien met zekere wellust haar kinderjaren terug en stapelde zij allerlei klein heugenissen uit die tijd op elkaar als dierbare reliquieën. Dan verfrist en vervrijden zij willens en wetens die vervrouwde heugenis met idealistisch terentint. Van tijd tot tijd zich ze weder voor de geest roepend vergat zij wat historisch wat fantastisch eraan was en kon met stellige zekerheid de ene of andere nietige episode van vroeger dagen al dus gepoietiseerd verhalen. Betsy met praktische waarheid zin ons of zij er zeker van was of niet op alles wat slechts naar verheerlijkingsweemde af en Eline in een behaaglijke melancholie onderscheiden meestal na zulke terechtwijzingen zowel de eerste kim als de lateren fantastische bloemhare voorstelling. Zij herinnerden zich haar vader een schilder en fijn artistieke geest zonder kracht tot scheppen zeer jeugdige huwt met een oudere hem overheesende vrouw zich gedrukt gevoelende onder die heersucht terwijl zijn fijn bezenoed gestel gelijk een edelsnaar speeltuig getreeld had onder haar te ruwe beroering zoals dat van Eline nu somtijd streelde onder die der zuster. Zij herinnerde zich die vader met zijn tint als vergeeld ivoor en zijn een bloedeloze, doorscheinende vingers, lusteloos en loom neerliggende zich in de geest kracht zijn stenkens plannen van grote werkenschappend en die van zich werpend naar een eerste spenseelstreek. Zij was enigszins zijn kleine vertrouwling geweest en zijn kachteloos genie had in haar ogen de vlucht genomen van dat eens poëtische Madonna-malende Rafaels met weepende ogen en lange lokken. Haren moeder had haar steeds een stille vrees ingeboezemd en herinnering van eluzie verdrijvende nietigheden van dagelijkse levens die zich aan deze moeder meer verbondten aan die vader maakte Eline onmogelijk haar in gedachten te idealiseren. Zij herinnerde zich na de doodhaars vaders jong gestorven in de ontevredenheid van een misluk leven nadien haar moeder plotseling door ene immer een dreigende hardkwaal getroffen haar jeugd onder de hoede ene verdweduwde tante en zachte voogdes. Oude wets, maga en recht met treurige regelmatige trekken als de ruïne enigschone in vrouw herinnerde zij zich die voor een grote spiegelruid vier glinsterende brein naalde in regelmatig bevrig menuwet met twee doorrehanden te hebben zien bewegen. Zij leefde daar in die grote kamer ene zachtkens ontsenuude en weken welvaart in iets geurigs en flueelachtig's het mollige deventers onder de voeten, een vlammend blokkenvuur in de haart en een met fantastische ooyenvaar en scharlaken pioenrozen bekleurd geelzijde Japans tochtscherm voor de deur. De beide zusters daar aan Alkanderszijde ontwikkeld onder de lessen enigzelf de opvoeding in een enzelfde omgeving hadden twee aan elkaar evenwijdige gemoetslevens in zich laten ontkiemen Weerzijde echter bij het rijpen der jeugd naar de ijzen van twee verschillende temperamenten afweken In Eline, die van hun loom- en lymphatisch gestel behoefte gevoelden aan tedere steun- en zachtkoesterende warmte en Weerzenuwe fijn als de vezelen en haar bloem, zelfs in haar weken als met flueelgecapissioneerde omgeving dikwels nog door de minste tegenstand teru werden beroerd en teheven geprikkeld ontwikkelde zich uit angst enen terughoudendheid die haar uitvulde met duizenden kleine grieven van heimelijk verdriet Over volgewoorden storten zich dit dan uit met een enkele bruisende golf In Betsys vol bloedige leven ontkiemde, bevoorderd door Elines behoefte aan steun, een streven naar overheersing waardoor zij haar psychisch bestaan bijna geheel in het wezen der als was zo ontvankelijke zuster kon dringen, welke hierbij na een eerste schok toch rust en voldoening vond Maar nog Elines vrees haar besteld te zullen wonen, nog Betsys heerzuchtig egoisme hadden ooit tot ene tragische crisisaanleiding gegeven, daarbij de scherpe omtrekken in de zachtblauwe atmosfeer haar omgeving zich afstomte en wegdoezelde in een effe grijze tint 3 Later, na enige bals waar Eline zich op haar witte satijne voetjes in iets bezwijmelens van geur en licht glijdend had laten medevoeren door een zachte dwang van haar cavaliers en door slepende driekwaartsmaten als door teurig Champagne had laten bedwelmen Later was zij twee malen ten huwelijk gevraagd geworden en had zij beide malen bedankt Van die aanzoeken beheelt zij de herinnering als van twee gemakkelijke triumfe die toch een kalme glimlach van eigenwaarde verwekte en de heugnis daar eerst de vermocht zelfs zonwijlen haar een lichte zucht te ontlokken toen had zij Henry van Raad ontmoet en sedert verbaasde zij zich vaak hoe die goede lobbes, zoals zij hem noemde zo weinig op de held haar dromen gelijk zoveel sympathie in haar verwekte dat zij dwikkels, plotseling, naar zijn bijzijn verlangen kon die haar dromen had iets van het geïdialiseerde beeld haar's vaders van Wida's roman helden en niets van Raad met zijne in de voldoedigheid van een tussenkwinisch gestel wegsoezende luidheid zijn zachte, domme, grijsblauwe ogen zijn trager, sprake en dikke lach en toch was er iets in zijn stem in zijn blik dat haar aantrok in zijn vertrouwelijke, gemoedelijke wijze van zijn dat haar van steun sprak zodat zij soms het vagen verlangen gevoelde haar hoofd als moeder op zijn schouder te leggen en ook hij gevoelde met zekere hoogmoed dat hij iets in haar leven was geworden die hoogmoed verdween echter aanstons zodra Betsy hem nader kwam bij Eline's zuster voelde hij zulk een zedelijke minderheid dat hij meer malen haar radden en luchtige scherts met nog trageren spraak en nog dikker lach dan gewoonlijk beantwoorden zij vond er een verfeind genot vol vreedheid in hem dan uitlokken tot gezegde die zij met een weinig vals vernuft als zeer weinig complimenteus wist te doen voorkomen om ze hem daarna met een tintelende ondeugendheid voor de voeten te werpen hij verontschuldigde zich zoekende naar zijn zinnen somweilen nog niet goed vattende wat zij na onbeleefdheid geweest was of zich verwarrende in armzalige wendingen ten einde haar van zijn goede mening te overtuigen dan schaterlachten zij luid en die volle gezonde lach klaterend in spottend gevoel van meerderheid hittste hem nog meer aan dan de tederen als naar steuntastende bekoring van Ilynes wezen deze was de bekoring ene weenende zoetlonkende sirenen die met een kwijnende kreet van verlangen haar lome armen uit het blauwderbare beurt en weer door die bare machteloos wordt meegevoerd genen die ene tiersos, zwaaiende begante welke met strengelende wijngaard dranken hem zocht te omstrikken of hem drie stendartelen prikkelende overmoed haar volle beker in het gelaad weerp vier en zo was het is geweest waarvan hij zich nooit zuiver reekenschap had kunnen geven hoe hij op een avond in de groene kulte enig flauver ligt te serren Betsy eensklappsverzocht had zijn vrouw te worden geheel opeens met een paar doorslaande zinnen hij had alleen die avond gevoeld dat hij niets anders vermocht als gemagnetiseerd door iets bevelends gewezen dat hem tot die verklaring dwong zij, kalm, zonder aardeling had aangenomen en voorzorgende dat de in haar gemoet bruisende blijdschap over het vooruitzicht nu meesteressen in een eigen omgeving te zullen worden zich onder die kalm te schuilden hield zij verlangde naar een andere atmosfeer dan de deftige muffheid ter grote kamer met de gladde spiegelruiten het oude deventers de vlammende haart en de ooyvaren en peoenroos op het japanse scherm waar Henk had toen Eline hem eenvoudig en vriendelijk geluk gewenst had een verbaasdheid en ontevredenheid gevoeld over zijn eigen daad die hem geen woorden deden vinden bij de zustelijke betuigingen van het jonge meisje en Eline zonder er bewust van te wezen ruw door al dit onverwachte aangegrepen school uit plotselingen angst voor Betsy in haar melancholische terughoudendheid weg terwijl zij sedert, zich toch haren meerdere zwakheid bewust het overheersende streven daar zuster waar een hoogmoedpogede te bestrijden in die overheersing niet meer de rust en voldoening van eertijds weervindend einde van hoofdstuk 3 opgenomen door Carola Jansen op 7 februari 2008 te Rotterdam www.carolajansen.nl hoofdstuk 4 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van noteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org lezen door Carola Jansen Eline Veren van Louis Coupérez hoofdstuk 4 1 toen Eline de morgen na huren uitbarsting van verdriet beneden kwam om te ontbijten was Henk reedste deur uit op weg naar de stal waar zijn de paarden en tevens zijn er beide door Betsy niet in huis gedulde Ulmer Doggen verzorgd werden zij vond alleen de kleine Ben die eentoonig neuriënt met zijn korte brede vingertjes vet van boter aan een boterham zat te plukken Betsy hoorde ze zeer bedrijfig rondlopen en ernstige beraadsslagingen houden met greten en vindige keukenmijd 10 middag kwamen Frans en Jean Verenlijn en freule de wouden van Berg met haar broer dineren Eline zag af fris en helder uit in een eenvoudige matinee een rok van 3 grote volants en een effe corsage beide van een donker grijze wolige stof die glad over het corset spanden het midden omsnoerd en obstrikt met een grijsseide lint als centuur aan haar hals een klein, flickerend gouden peiltje zij troef geen ringen, geen brasseletten ze had iets zeer gewild invoudig en jongvrouwelijk stijf op het voorhoofd en in de nek cruiselde wat fijne lokjes als uitgeravelde zijden vriendelijk terwijl ze hem bij de deurreeds toelachten knikten zij de jongen toe en achter hem gekomen pakte zij zijn dik hoofdje tussen beide handen om er wat bevreesd voor zijn boterige vingertjes en lipjes een flinke zoen op te drukken toen ging zij zitten met een tevrede gevoel over haar verzorgde bevalligheid in haar herstelt, gemoets evenwicht aangenaam gestemd door de lauwe warmte van de kachel, terwijl de sneeuw neerviel in een donzer gestilte onbewust grimmwachtend vreef zij zich haar blanke witte handen en bezag haar roze, witgepunten nagels om daarna behaagelijk naar buiten te zien waar een fruitvrouw in tweeën gebogen maak er als een riet hoeker in een vuile grijze schaal en een kar met besneeuwde sinnesappels voortdoelde behaagelijk ook met iets egoistisch verheugd dat de zaak haar niet zou deren hoorde zij zich een broodje snijdend naar een twist tussen Betsie en de Vinnegemeid, luide bevelende betuigingen en korte brutale tegenwerpingen die tegelijkertijd opklonken tussen het gerammel van ijzere pannen of het porcelijnige klater van een driftig neergeplaatse stapelborden Betsie kwam binnen met een ontevrede uitdrukking in haar onderzware wenkbrouwen en de ogen haar korte vleesengelippen neidig samengetrokken zij droeg een stapeltje cristallen dessert-schaal die zij nu zelf wilde wassen daar geten de keukenmijd erin gebroken had voorzichtig trots haar verbittering zetten zij het stapeltje neer vulde een spoelkom met lauw water zocht naar een kwast die drommelse meid verbeeldje, een van mijn fijne schaal dat gaat ze vrachtig met kokentwater wassen het is ook altijd zo als je die lompers wat toevertrout hart met een ruwe nadruk klonken haar woorden vreverlijk duwden zij Ben die haar in de weg stond op zij Eline, zeer bereidvaarder in haar aangenaam humeur wilde aanstond helpen wat Betsie gestreeld garen aan nam ze beweerde nog veel te doen te hebben maar liet zich intussen op de bank neervallen en zag toe hoe Eline voorzichtig de schaaltjes een voor één afkwasten en in de plooien van een teedoek droogde met kleine bevallige gebaren zonder haar vingers te bevochtigen en ze gevoelde het verschil tussen haar eigen bruisende beweegelijkheid ontsproten uit haar rijke gezondheid en Eline is eleganzig mengeld met iets als een vrees zich te zullen vermoeien of te bezoedelen Apropos, gisteren bij de Verstraatens hoorde ik dat ze vanavond niet naar de opera gingen om uit te rusten van de tabloos dan te vroeg of ik de lodge wilde hebben, heb je lust te gaan? naar de opera en je gasten Jeanne-Verrelein wilde vroeg weg omdat haar kindwerk kou heeft gevat en ik wou Emily en haar broer vragen of ze mee willen, hen kan thuis blijven je weet, het is een loge van vier het is mij wel, heel goed tevreden over zichzelf zette Eline het laatste schaaltje door glansend met fijn geslepen punten neer en de spoel kom weg toen er in de keuken een twist uitbarsten door klettert met de zilveren ritveling van haar neergesmeete bundel, lepels en vorken Greten was met Mina de werkmeid aan de gang Betsy repte zich en welderaar volgde ruwen bevelen en brutale tegenwerpingen elkaar op als in een snelle dialoog Ben was intussen enigszins soezig met een open mond op de plek blijven staan waar zijn moeder hem heen geduwd had vol van een stille vrees voor al dat rumoer daar buiten Kom Ben, ga je mee naar Tantes Kamer vroeg Eline en glimlachend strikte zij haar hand naar hem uit hij kwam nader en beide gingen de trap op Op de eerste verdieping bewoond de Eline twee kamers gescheiden door een portiere een slaapkamer en een ruim boudoir met een vervijnde zuinigheid en takt had zij deze vertrekken een aanzien van wilde weten te geven waarover iets als een artistiek waas lag het was er bont en vol terwijl een gewilde wanoorde hier en daar de natuurlijke stillevens vormde haar piano stond schuin in een hoek een lage divanne overdek met een persische stof was overlommerd door een volbladige aralia een kleine schrijftafel was overladen met talloze kleine voorwerpen van wilde beelden, platen, veren, palmen, vulden, alle hoeken de roze marmere schoorsteen was bekroond met een venitiaans spiegeltje door rode koorden en kwasten als opgebeurt een amor en psychiën naar kanova in bisquie vormde daar een groep van een zich overgevende ontsluide jongvrouw en een minzieke geveleugelde god toen Eline met Ben binnenkwam streeelde de rossige gloed van de haard haar aanstondste wangen zij wierp het kind enige verscheurde uit hun banden hangende prachtwerken toe om het bezig te houden en het nestelde zich op de diva onder de aralia Eline trat even haar slaapkamer binnen waarvan de ramen nog enige smeltende eisbloemen vertoonden, fijn geetst als in kristal als een apotheose van tulen en kants stond daar een toilet douches grillig omgeven met de satijne kornets van oude balboeketten en overladen met vlakons en koep van porcelijn, deserveren en kristal tussen al dit wit en roze schitterde de spiegel als een gepoleist metaal het ledikant verschool zich achter rode draperieën, een brede psyché dwars in een hoek ving in zijn glas een grote watering van licht op even zag Eline rond of de meid alles naar behoor had geschikt toen, huiverend in de kielte van het juist geluchten vertrek ging zij opnieuw haar zitkamer in en sloot de deur het was er zeer behaagelijk in die iet of wat orientalische wilde terwijl van buiten de sneeuw de werkaatsing naar binnen schoot twee Eline voelde haar keel vol melodie zij zog dus in een aandrang zich te uiten tussen haar muziek en koos de wals van mireille zij zong ze met variaties van zichzelfen met lange poëndork fijn uitgesponnen als zwelende glazen draaden met jubelende trillers als die van de leeuwrik en haar lied zij vergat de sneeuw en de kouder daar buiten toen kreeg zij een gewetensvroeging bij de gedachte dat zij geen drie dagen een seizoengamma's fileerde haar hoge tonen of zog de smelting van een moeilijk overgang te volmaken en het metaal van haar stem klonk glansrijk op, een weinig koud maar helder, vol cristal en parelen Ben, hoewel gewend aan dit gejubel dat het gehele huis door trilde bleef toch met open mond luisteren zonder zijn illustraties ver de om te bladeren en opschikkende bij de doodringende schelheid van een hoge zee of do Eline begreep nu zelf niet de vorige dag zo trurig was geweest hoe was die bui van melancholiek toch komen aandrijven zonder ene bepaalde aan te duiden oorzaak hoe weggesweefd, eveneens zonder en alles overstromende vreugde nu voelde zij zich opgewekt, vrolijk, gezond het speedt haar gisteren niet de tabloos te hebben gezien waarvan zij garenen door Betsy meer had horen vertellen en ze ervrieste zeer dat de heer en mevrouw Verstraat haar ongesteldheid niet ernstig zouden hebben opgenomen die goede, gezellige meneer verstraat haar altijd vol vrolijkheid en gekheid en die lieve mevrouw en zij dacht, steeds voor haar piano nu een roulade dan een paar voorslagen studerende aan andere lieve mensen die zij kenden ze vond goede eigenschappen in al haar kennissen, in de Vera Lijns Emily de Wouden, de oude mevrouw van Raad mevrouw van Erlevoort ook in mevrouw van der Stoor Cato was een poetje en zij betrapte zich op het idee wel eens met die een comedietroep te willen meedoen Frédéric Marie, Lily, Paul en Etienne een uitstekende levensopvatting hadden altijd vrolijk samen vol plannen van pretjes het was wel aardig zich te laten bewonderen mooi gedrapeerd en Paul had een lieve stem ze vond het heerlijk duo's met hem te zingen en ze vergad dat ze een paar dagen geleden aan haar zangmeester had gezegd dat hij hoe genaamd geen klanken in zijn orgaan had ze was dus aangenaam gestemd en ze zoem in tweede wals die van Juliette uit Gounot's opera het was half elf toen er geklopt werd aan haar deur binnen, riep ze en liet omziende haar fijne vingers rusten op te toetsen Paul van Raad trat de kamer in bonvoer Elin, dag kleine rakker zo, Paul zij stond op, enig sinds verbaasd hem te zien Ben liep naar zijn oom toe en trok zich aan zijn benen op wat ben je al vroeg ik dacht dat je vanmiddag zou komen zingen maar daarom ben je niet minder welkom hoor ga zitten en vertel mij van de tabloos en ik heb al een aandelijne opgetogen toen zich bedenkende dat zij de dag te voor ongesteld was geweest hernam ze kwijnend het speelt me vreselijk dat ik gisteren zo ziek en aaklig was vreselijke hoofdpijn ik kan het je niet aanzien heus Paul, denk je dat ik anders niet was gekomen om je talent te bewonderen kom vertel me, vertel me alles en ze trok hem mee naar de sofa van waar zij de pracht werken afweerpen Paul had zich eindelijk bevrijd van Ben en zijn handen hangend zich op de hielen liet wiegelen kom, laat los Ben, dikke jongen en is de hoofdpijn nu over? oh ja, helemaal ik ga vanmiddag meneer Verstraat en nog feliciteren mijn excuses maken maar Paul, vertel me nu ik wam je juist vertellen dat ik vanmiddag niet kom zingen hoor Ellie, ik heb geen tonen met stem gisteren heb ik zo moeten brullen en brommen dat ik er schoor van ben maar we hebben veel succes gehad en hebben gewoon honderd uit te vertellen er waren zijn idee's en veel van zijn handenarbeid geweest onder andere het kladderen van de achtergronden maar ook de meisjes hadden een maand langs waar werk gehad met de kostuums en duizenden kleinigheden die middag zou los komen om fotografies te nemen van de laatste groep zelfs al was hij dus op stem geweest had hij niet kunnen komen zingen en daarbij gevoel hij zich zo stijf hij had gewerkt als een timmerman maar de meisjes zouden zeker ook wel uitgeput zijn gebroseerd had hij niet een stuk met de organisatie daarvoorstelling gehaald hij liet zich een weinig achteroverfallen in de persische kussenstechsofa overlommerd door de aralia en streek zich met de hand over het haar het trof Elliene hoe hij op Henk gelijk of schoonheid tien jaar jonger slanker en levendiger was fijner besneden van gelaten verstandigen van blik maar een enkel gebaar een optrekken daar wenkbrauwen deed die gelijknis soms streffend uitkomen en al waren zijn lippen dunner onder zijn blond kneveltje onder zijn dikke snor toch lachte hij met dezelfde trek en dezelfde volle diepe zachtheid van zijn broer 3 waarom neem je toch geen goede schilderlespal vroeg Elliene als je toch talent hebt dat heb ik juist niet, lachte hij het zou de moeite niet loonen ik klod er zo wat precies zoals ik wat gal het is allemaal niets en hij zucht om zijn gemis en energie om zijn onbeduidende talentjes tot iets hoger te ontwikkelen je laat me denken aan papa hij zei en er trok een waas van weemoed over haar woorden toen het gepotiseerd beeld haar vaders voor haar blik vrees hij had bepaald buitengewoon veel talent maar zijn gezondheid was in de laatste tijd te zwak dan dat hij iets groots kon scheppen ik herinner mij dat hij juist aan een kolossaal doek bezig was een scène uit Dante's paradiso geloof ik juist toen toen hij steerf arme papa maar jij, je bent nog jong en flink ik begrijp niet hoe je niet verlangt om wat te doen iets groots, iets bijzonders dat ik bij hovel werken ga oom voor straat heeft het voor mij bedisseld hovel was advocaat en procureur en daar paal inderdaad nog al vroeg na een afwisseling van hartblokken en langluijeren in de rechter gepromoveerd was had oom voor straat de gemeente jongermeester een dienst te doen door hem zijn vriend aan te bevelen paal zou dus op hovels kantoor werken tot hij zichzelf als advocaat zou vestigen bij hovel, een hele beste man ik mag zijn vrouw heel gierne oh maar dat zal uitstekend zijn paal we zullen hopen maar zie je, als ik een man was zou ik maken dat ik beroemd werd kom ben, wees nu niet lastig ga nu die mooie plaatjes kijken, hier op de grond zou je het niet heerlijk vinden beroemd te zijn zie je, als ik niet eliminveren was dan werd ik actrice en ze galden de uroulade uit die van haar lippen viel als een wristdiamante beroemd minnachtend haalde hij de schouders op nee, dat vind ik zo een kinderachtig idee dat kan me niet schelen maar ik zou wel goed willen schilderen of goed willen zingen, zwa maar waarom neem je dan geen les het zijn is schilderen, het zijn in de muziek wil ik mij meestal vragen dank je, laat die bronpot van een robot zijn maar buiten en daarbij waarlijk Eline het is de moeite niet waard ik zou toch niet kunnen volhouden in het een of ander ik heb vlagen, raarsjes weet je en dan neem ik alles te kunnen doen dan zoek ik grote onderwerpen voor een schilderij zoals papa en dan ben ik vol ijver om mijn stem te maken wat er van te maken is maar heel gauw branden die mooie plannen uit als afgestoken lucifers je moest je schamen ik ga mijn genaiale aspiraties in proceszaken wegstoppen weet je antwoorden hij lachend opstaande maar nu moet ik gauw naar de prinsessegracht, naar de verstraatens je rekent dus niet op me vanmiddag we moeten nu nog het een en ander gereed maken voor loskomt adieu dag Eline, dag ben, dikke peuter bonjour, beterschap met je schoorheid Paul ging en Eline zette zich weder aan haar piano een korte pose mijmerde zij erover hoe jammer het was dat Paul zo weinig energie toonde en dit deed haar weer aan hengdenken maar ze gevoelde zich te opgeruimd om veel te pijn zijn te filosoferen en zij zong vol van een wilde die zich klater het moest uiten tot het belletje van 12 uur haar en ben naar beneden riep 4 Paul had zijn moeder gewaarschuwd dat hij die middag niet thuis zou komen koffiedrinken daar hij dit bij de verstraatens dachten zullen doen hij woonde met mevrouw van Raad in de Laan van Meerdervoort samen zij, in een oudere zuster van mevrouw Verstraat was in het deftige dame met pijnzende lichtblauwe ogen met enigszins oude wetsen opgemaakt silvergrijs haar en met een waas van berusting en vermoeidheid overgeheel haar wezen verspreid daar het loophaar moeilijk begon te worden zat zij meestal neergebogen in haar gemakkelijke stoel geruch het mattengrijze hoofd gezonken op de borst en de blauge aderde handen in de schootgevouwen zij leefde nog een stil eentonig bestaan voort na een kalment tevreden bijna wolkeloos leven aan de zijde van haar echt genoot opwiens portret zij vaak de doffe ogen sloeg zoals het gins in generaal's uniform goed geschilderd voor haar hing een knap, fix, open gelaad met een paar trouwe verstandige ogen en een enemende trek om de vastgesloten mond een kleine grote smarte aangebracht en zij was er in de kleine poëzie van haar eenvoudige loof god dankbaar voor maar toch nu was ze moe, zeer moe onherstelbaar getroffen door de dood van Dienman welke zij tot het laatst had aangehangen met een genegenheid kalm als een rimpeloos meer waardoor het bruise haar jeugdliefde vervloeid was toen was zij een weinig aan toppen meestal over duizenden niet tegeden dagelijks terugkeer in de kleine beslommeringen met haar meiden en haar leveranciers het geen zich in haar gedachte alles aan een schakelde tot een keten van last zij gevoelde het ze werd oud en het leven kon haar weinig meer geven en ze vermijmende zich met een stil egoisme in de vervlogen poëzie van haar welleer ze had drie kinderen gehad haar jongste en meisje was gestorven van haar beide zonen beminnen zij Henk het meest die vorig zijn groot haar uiterlijk het meest aan zijn vader liet denken terwijl zijn soezige goedmoedigheid in haar ogen meer naar de ronde oprechte flinkheid van deze zweemde dan Pauls fijne bezenoede wispeltuurigheid en vleugelloze genialiteit Paul was haar steeds nu te onrustig dan te nerveus geweest zowel vroeger in zijn telkens afgebroken juridische studie te leiden eindelijk dankzij een weinig morele dwang van onverstraat met een promotie bekroond als nu wanneer hij zavonds laat uitbleef rage's had van schilderen tableau vivant en duwetten luierend niets doen waarin hij een gehele middag over een sofa hing met een boek dat hem verveelde voor Henk een gehuwd was had hij rustiger en huishelijker dan Paul zich ook beter kunnen schikken in het huishijner oude moedig al was hij stil zijn zwijga had haar nooit geërgeerd het was als de gezellige stilswijgendheid van een trouwe newfoundlender die met zijn slaperige oog over haar waakte zij gevoelde zich zo veilig bij haar Henk, zij hield van geen verkeermheid waarin haar het verleden het rooskleurig bij het grijze heden voor de geestplacht te trekken en Paul zag zijzelfde anders dan in haast dinerende daarin afspraak had of zich vervelende op zijn eigen kamer uitgaan deed zij daarbij zelfde, ongewend geworden aan de woelende drukte der straten of de grondzende conversatie van vele mensen te samen Henk was haar lieveling en zij betreurde door de nevelhaare topberigheid waar het haar zoon aanging scherp en helderziende zijn huwelijk met sieveren. Dat was nooit een vrouw geweest voor haar kind en zij had hem ook niet van harte haar toestemming en moedelijke zegen kunnen geven toen haar zijn voornemen had mede gedeeld toch had zij de geliefde zoon niet in die keuze willen tegenstreven bevreesd anders waar ligt zelf tot zijn ongeluk mede te werken zij had dus met een verlogening van gewone oprechtheid, een verlogening die haar somweilen zelf verbaasde haar afgunst voor de indringsten verborgen en deze ontvangen als een dochter in tussen zij bleef een zwaar hoofd hebben in de toekomst van Henk zij had me vrouw Vera een weinig gekend driftig en heer Zuchtig was deze haar steeds een onaangename persoonlijk heist geweest en deze dochter deed haar veel aan die moeder denken of Schoon Henk in haar ogen een veel vastere en flinke karakter bezat dan Vera die zijn slechts doodsbleek en met zware hoofdpijk kon voorstellen terwijl zijn vrouw voor hem dacht en handelde of Schoon Henk naar zijn meende de ronde flinkheid van zijn vader had en zich niet zou laten bedillen gelukkig, gelukkig als zij met van Raad was geweest, zou hij nooit met Betsy wezen en zij zuchten bij die gedachten met vochtig oog hun moedelijke liefde deed haar trots haar moedelijke blindheid als door een onveilbaar instinct iets van de waarheid gissen en zij had garen in haar vroeger geluk gegund aan haar zoon om in zijn plaats te hebben geleden met dwaarlende gedachten had zij nu gezien hoe leentje de meid in de andere kamer de ronde eet tafel voor de lunch had gedekt, voor haar alleen en met de matten berusting zetten zij zich neer loodzwaar gedrukt onder een hatelijke verlatenheid morgen zou zij nals heden het leven was haar een uitgebloeide zomer geworden en bleven herfst en winter ook stormeloos zij brachten door een melancholie en killen letarchie over waarom leven ze zij nog en ze gevoelden zich zo moedel onder het gewicht die er versuffende eenzaamheid dat zij leentje niet eenmaal de leslas over haar verdoeheid of schoon zij toch een porcelijn vleeschaal in het oogkreek waarvan de rand bij het vaten was zeer gekarteld was geworden vijf vroeger dan zij placht uit te gaan ging Eline die middag naar de verstraatens het was in de laatste dagen van november en een strenge winter was vroeg in gevallen het vroor de sneeuw knarsten nog onbezoedelt een blauwe blanke onder Elines lichte regelmatig getred maar liever zocht haar voet de glatheid de fijn geschroeide handen in het kleine moffje verschuilend soms van onder haar witte tulle voiletten een kennis vriendelijk glimlachend toeknikkende nam zij haar weg door de javensstraat naar de prinsessegacht ze voelden zich nog zeer opgeruimd in haar elegant met bruin bondomzoomd wintertoilet en in haar aangename gemoetstemming zelfs niet verbroken door een kleine twist met Betsy welke haar ver weten had hoe zij gereed te werk liet doen dat mina paste zulke kleine onenigheden waren tegenwoordig gegene zelfzaamheid echter steeds tot grote ontstemming van Henk wie niet zo tegenstond als die lichte uitbarsting van huiselijk gekibbel Eline had zich echter Betsy's opmerking weinig aangetrokken en deze met minder bitsheid dan gewoonlijk beantwoord ze wilden zich niet door zulke niet tegeden uit haar goetumeur laten brengen het leven was er haar te lief voor en dankbaar dat zij zich ingehouden had sloeg zij de javensstraat om bij de verstraatens van ongewone wanoorden Dien gaf haar niet thuis maar Eline verbrak het consigne en dronk door in de grote sweeten waar zijn bevrouw aantroffen die zich verontschuldigde over haar penuaar los de fotograaf was half bedekt onder het groene kleed van zijn toestel bezig de reeds geposeerde groep der vijf zinnen te beschouwen de meisjes etienne en paal lachte Eline toe en zij zeiden na mevrouw haar excuses gemaakt te hebben hoe heerlijk zij het vond nog iets van te zien maar het tafereel maakte in het kiln door de besneeuwde tuin weerkaatste daglicht niet meer die indruk van gloed en wildere kleur gevlonker als de vorige avond in een verheerlijking van Bengaal's licht de draperie ging het slapen verkreukeld het goudlaken van Frederique had een vaal verlepte tint haar hermenlijn bleek molton te zijn met zwarte wol opgewerkt het jennes blonde pruik was een weinig uit de krul te vergeefs maanden los aan Lili als de reuk lag half de sluimeren in haar kussen ik geloof dat er niet veel van komen zal zijde Marie terwijl los aan haar draperie schikten met toosje van de stoor had er wel idee op en bleef liggen onbeweegelijk met een onuitstaanbare kramp in haar middel door hun moeilijke pose Eline was om de geposeerde artiesten niet af te leiden naar de serre gegaan en zette zich neer bij de heer Verstraat die zijn nog met zijn verjaardig feliciteerde haar handen en zijn bril af terwijl hij met zijn tintelende bruine ogen vol welgevallen het elegante meisje beschouden weet u wel sprak ze terwijl zij het met bondomzomende manteltje loshaakten weet u wel dat ik eigenlijk jaloers ben op dat troepje dagins je ziet ze maar auto's samen altijd vrolijk vol van allerlei plannen en pretjes ik voel me heus oud bij ze verbeeld je antwoorden me vrouw lachend terwijl ze in haar penuaar achter een stoel bleef staan je bent even oud als Marie 23 niet waar ja mevrouwtje maar ik ben niet zo bedorven geweest als Marie en Lily worden en ik geloof dat ik het me toch zo goed zou hebben laten wel gevallen ach u weet vroeger bij ons toen ik nog een kind was papa was meestal ziek en dat maakte ons natuurlijk stil en later bij tante veren tante was een aller liefste vrouw maar veel ouder dan papa en vrolijk was hij niet je mag geen kwaad spreken van tante veren eline zijde de heer Verstraat ouder vlam van me oh en u mag niet met haar spotten ik hiel dol veel van haar ze was ook een tweede moeder voor ons en toen ze na die lange ziekte stierf voelde ik me verschrikkelijk verlaten als alleen op de wereld ziet u dat alles heeft me nu juist geen erg vrolijke jeugd gegeven en ze glimlachten met een weemoedig trekje terwijl haar ogen bij de gedachte aan wat zij gemist had vochtig werden terwijl als je pal en etienne en de meisje ziet het heus om in jaloers van te worden die toos is ook een lief kind men hoorde de artiesten van de estralen springen los was klaar pal en etienne kwamen met fredi marie en cateau in kostumdeserre binnen terwijl lillie naar bed ging afgewonden door de drukte de laatste twee dagen dacht je fravere sprak cateau en rijkte eline haar hand eline gevoelde plotsling een onbeschrijflijk onbereideneerde sympathie voor dat kind zo eenvoudig en onbewust innemend en ze moest haar aandoeding terwijl ze opstond om heen te gaan verbergen door cateau met een bruske baar al spelende tomhelzen dacht schat zeiden ze dwepend kom me vrouwtje ik ga u verlaten u zal nog veel te doen hebben nu de drukte is afgelopen alleen heb ik Betsy beloofd u de kaartjes te vragen voor de opera zou ik ze mogen meenemen als u ze bij de hand heeft zes het was nog vroeg even over half 3 in de gedachte hoe zij in vele dagen de oude mevrouw van raad niet had opgezocht of schoon zij wist dat deze veel van haar hield en garen er desmiddags iemand ontving om een praatje te kunnen maken hen ging zijn moeder trouw iedere morgen bezoeken nadat hij gereden had en de twee door zijn vrouw verbanden Ulmer Dogge rende ongestrafte trappen van het huis zijn haar moeder op Betsy zag deze zelden Betsy zag wel in dat mevrouw van raad haar weinig genegen was Elina had haar hart weten te winnen door een zekere, allereenemendste wijze waarop zij met oude dames omging iets in haar toon van spreken in haar kleine attenties iets als een geur van eerbied die de oude vrouw wel deed Elina ging weer terug door de Javelstraat naar de Laan van Meerdervoort en vond me vrouw van raad alleen in haar hoge stoel de handige vouwen in de schoot en zij scheen het jonge meisje een beeld van zo grote onuitgesproken treurigheid toe er zweefde onder de rijke versleed de meubel zulke waas van vergevlogige gezelligheid er hing in de corridor in het vertrek zulke atmosfeer van weenmoed er lag over de plooier de donkergroene ripsen gordijnen, zulke nevel van melancholie dat zij zich bij haar binnentrede beklempt om het hart volde als was het leven de moeite niet waard waarom, waarom toen deed zij zich geweld aan zij verzamelde die gedachten waarin zij desmorgen zo opruimd was geweest zij glimlachte en nam in haar toon die vage eerbied met iets van liefde leiden aan en zij sprak opgewekt over paal, over het diner van die middag en de opera, en zij beloofde mevrouw van Raad enige boeken te sturen lieve, lichte lectuur waarin met de wereld door roze glaasjes bekeek het deed haar pijn zo te raten terwijl zij garen met de oude vrouw had willen schrijden in een sympathie van wedom maar zij hield zich goed en durde zelfs een ernstige onderwerp aan te vatten zij keurde het steeds met haar lieve eerbiedige toon af dat mevrouw zo even toen zij binnen was gekomen ze had haar al gehoog gehad en dit nu niet wilde erkennen zij was niet nieuwsgierig maar zij zou haar zo gaan en willen troosten zo ze kon had mevrouwtje haar niet wel eens meer als confidenten beschouwd zij doelde op klachten over Betsy op andere kleinere beslommeringen maar raakte ze niet verder aan en de oude vrouw schudde reeds getroost en met een lachje het hoofd, waarlijk ze had niets, ze gevoelde zich alleen maar wat verlaten ze stelde in weinig meer belang maar dat was haar eigen schuld niet waar andere oude mensen laaden zich geregeld toe courant, hielden zich op de hoogte, zij niet maar Eline was toch een lieve meid waarom geleek Betsy niet een beetje op haar en ze begon levendiger te verhalen, over haar jeugd over haar lieve man, daar hing zijn portret het was over vieren toen Eline zich haast de weg te komen het begon donker te worden en het dojden en de duisterende wolken schenen te zullen vallen en haar te doen stikken die oude vrouw was gelukkig geweest zeer gelukkig verbeelden zij zich dat of was het waarheid en zij Eline was nu reeds niet gelukkig oh, hoe zou ze zich voelen wanneer ze ook oud was en lelijk en verschrompeld dan zou ze zelfs geen herinneringen hebben om zich te troosten dat het geluk bestond voor haar bestaan had, dan zou alles droevig grijs zijn, grijs als die lucht oh god waarom te leven hebben ze zo niet gelukkig waarom waarom en ze haasten zich dat ze zich verkleden moest voor het diner einde van het eerste deel van hoofdstuk 4 opgenomen door Karola Jansen op 7 februari 2008 te Rotterdam www.karolajansen.nl het tweede deel van hoofdstuk 4 van Eline Veren dit is een opname voor LibriVox alle LibriVox opname zijn vrij van ooteursrechten ga voor meer informatie of om mee te doen naar LibriVox.org voorgelezen door Karola Jansen Eline Veren van de Wicoperis hoofdstuk 4 tweede deel 7 het zou een eenvoudig huiselijk dineetje zijn om half zes kwamen de Verenlijns en kort na hen Emily met George Betsy ontving ze in de salon en vroeg Jean naar het kindje ze is nu veel calmer mijn kleine meid ze heeft er minstig geen koorts meer beter is ze niet doktereien was nog al te vreien ik vind het heel lief dat je ons gevraagd hebt ik heb waarlijk behoefte uit al die sousa te zijn maar door mijzelf kom ik er niet toe alleen je ziet ik heb vertrouwd op je gezegde dat het heel intiem zou zijn en er mij dus niet voor gekleed ze keek een weinig ongerust van haar eigen invoudige zwarte japon naar Betsy's grijs satij in het toilet er komt werkelijk niemand meer dan hier Emily en haar broer maar je had mij gezegd vroeg naar huis te willen gaan en wij gaan dan later even naar de opera in de loge van oom voor straten maak je dus niet ongerust je hebt groot gelijk gehad zo te komen Henk kwam binnen in zijn huisjasje met zijn joviaal vriendelijk gezicht en dit stelde Jean nog meer gerust dan Betsy's verklaring Emily ruisende van de gitten en levendig als altijd kende zij goed en alleen George maakt op haar in de onberistblijkheid van zijn vrak en zijn gardenia een indruk van gegineertijd Frans Verenlijn was als oost-indies-amtenaar met verlof voor herstel van gezondheid in Holland gekomen en zijn vrouw was een ouderschoolkennis van Eline en Betsy Jean scheen een invoudig vrouwtje zeer stil en gebukt onder haar huisselijk verdriet zwak, mager en van een bloedarmoede gebleekheid met een paar zachte bruine ogen was haar de moedelijke zorg voor 3 ziekelijke kinderen bij bekrompe geldmiddelen te zwaar en ze had een onbedwing waar heimwe naar India waar zij geboren was waar zij het eenzame leven in de binnenlanden lief had zij leed van de kouden en telde de maanden die zij nog in Holland zou moeten doorbrengen aan Emilie verhaalde zij hoe zij bij Temangung in de cadeau gewoond hadden Frans was controleur eerste klasse te midden een haar menagerie van Cautchin China kippen, eenden, duiven, londelse koe die zoveel liter melkgraaf per dag twee gijten en een kakken toe als aardame even in het paradijs merkte Emilie op hoe zij des morgens haar persische roze en haar mooie krotons verzorgden en in de groententuin zelf haar groenten voor die middag uitzocht en hoe haar kinderen in Holland aanstond waren begonnen te zuckelen en te hoesten het is waar, ze zagen wel bleekend India maar ze behoefden daar toch niet te vrezen voor elk tochtje voor elke deur die open stond en zij betreurde zeer haar babu Saripa die zij het economie hadden moeten achterlaten nu was zij in dienst bij andere mensen op Samarang, maar zij had beloofd dadelijk weer tot haar te komen en Jan zou haar uit Holland enige mooie katoentjes voor Kabaya's mede brengen Emilie luisterde vriendelijk toe en maakte haar goed aan het praten ze wist hoe de herinneringen uit India Jan vermocht het te wekken uit haar gewone stilte Betsy vond haar ongeschikt in een groot gezelschap en vroeg haar dus slechts alleen met haar man soms met een paar goede kennis eigenlijk vond haar vervelend en onbeduidend meestal slecht gekleed en zeurig maar toch meende zij dat deze opinie niet uitsloot haar een enkelemaal intiem te vragen Jan uit medeleide Emilie voor de vrolijkheid en Georges om zijn kaartje met een invitatie te reciproceren terwijl Frans Verenlijn met Henk over zijn aanstaande promotie tot assistentresident sprak en Georges na een paar frazen aan de gastvrouw luisterde hoe Jan herverhaalde van Frans rijpaard dat eens tot in hun middengalerij was komen aanzet om zijn pisang te halen lag Betsy met het hoofd op de rug harenkozeuze en vond dat Eline op zich wachten liet ze had graag een wat vroeg willen eten om niet al te laten in de opera te komen en ze hoopte maar dat de Verenlijn's niet in discreet zouden zijn en langer blijven dan zij zich eerst hadden voorgenomen Amusant waren ze toch zelden dacht ze en stond op, heimelijk ongeduldig verschikte de powerveren in een makkaarboeket enige kleinigheden op een pelus tafeltje of schoof met hun voet het tijgenvel voor de vlammende haar terecht kribbig op Eline eindelijk ging de deur open en Eline trat binnen en de trofchan, hoe mooi, vooral hoe elegant zij was in haar roze toilet van zij de rips zeer invoudig en zeer rijk met enkele kleine striktjes die als flintels weggescholen op haar aan keur open gesneden corsage en hun korte moutjes in de elleboog striktjes die zich luchtig schenen neergezetten hebben op haar schouders en aan haar middel in haar lichtbruine haren opgekant in de vorm van een antieke helm stak een roze veren toeef met ekret roze schoentjes schoeiden haar voet loom en licht als die enig vee een enkel parelsnoer schakelde zijn mat witte kralen om haar hals in de hand toeg zij haar lange handschoenen haar roze veren waaier en haar binocle van parelmoer verenlijn en de wouden stonden op en zij drukte hun de hand en kuste Emilie en Jean even op het voorhoofd meewaarig naar de kleine Dora vraagend zij zag hoe alle zelfs Henk en Betsy haar opname van het hoofd tot de voeten als getroffen door de rijke eenvoud van haar toilet en zij glimlachten toen Jean haar van doctorij als goede hoop sprak het top in de vrouwtje in de triumf en de glans haar geschitterende bevalligheid toe 8 aan tafel scherfste Eline onophoudelijk met de wouden haar buurman Betsy zat tussen haar beide mannelijke gasten Emilie tussen Henk en Frans, Jean tussen Eline en Henk in de inig sinds somber en antiek gemobileerde eetkamer glinste de tafel van Damas silver in cristal onder de gloed van het gas terwijl het flikkende langs karaffen en glazen donkerrood of bleekgeel de wijnschijn te sidderen uit de bloemen van een zilveren korf verhief een ananas herkroon van stekelig loof de wouden was met Eline begonnen te praten over de soiree bij de verstraatens en hij schilderde haar hoe waarlijk forstelijke vreulen van Erlevoort als Cleopatra en het gezicht was geweest onder Emilie, Frans en Betsy ontstond een drukgesprek over Indië waarin zich Jean eerst bij weilen mengde maar ze zat te ver en werd afgeleid door het gekakel van de wouden en het schellen lachje van Eline die met elkaar zaten te flurten zwijgend lepelde Henk zijn soep en had zijn vispotsstij en enkelemaal Jean en Emilie met een paar woortjes bedienend of inschenkend en Jean werd al stiller en stiller zowel uit Malaise als uit vermoeidheid over haar druk gekouwd met Emilie naar een dagvol zorg zijn gevoelde zich weinig thuis naast het koketterend paardje Eline, Ankran toilet, de wouden in zijn rok die beide als een groepje vormde uit de gala dineet al zei er in haar zwart japonnetje poventjes bij afstak toch was zij blij dat ze naast Henk zat en gevoelde zij Indië na buurschap iets als de vagesympathie van haar misplaatsheid voor de zijnen en zij kon niet nalaten zich te vergelijken bij Eline en Betsy zij tobben er met haar drie kinderen en haar klein verlof strakt hetementje Eline en Betsy onbekrompen steeds verkeerende in een zwier van vermaken wereldzijd maar er was de vroegere gezellige vriendschap die haar samenbond toen zij, nog omdeugende kinderen met haar tassen naar school slenterde Eline d'n caption van haar regelmantel vol kersa had gestopt en zij, haar ondeugde en moedwil tegen de schooljevrouwen botvierde ondertekmando van Betsy zij gevoelde zich als verkoeld van de jonge vrouw welke haar nu zelfs begon af te stuiten door dit laat dunkend nangelante in haar wijze van spreken door die toon van overwicht tegen over haar man verkoeld van dat jonge meisje dat haar wuft en eidel toeschene in haar gesprek volschitterende nietigheid met die invat vooral Eline begreep zij niet zij vond iets ongewoonst, iets raadslachtigse in geheel haar wezen dat steeds met zichzelf in contrast was haar gelach om niets vermoeide haar en zij verwondelde zich uit een fijn instinct daarover hoe iemand die naar mijn zijde zo heerlijk zong zo onaangenaam en onnatuurlijk lachte oh dat ze toch een ogenblik stil waren en zij wendste zich terug in hun nauw bovenhuis bij haar kleine Dora hoe had ze die invitatie dan ook aangenomen maar waar Frans was er op gesteld geweest dat zij nu de dokter het gevaar geweken zag enige verstrooing zou zoeken maar dit dit gaf haar geen verstrooing dit maakte haar zenuwachtig zelfs verlegen en zij bedankte Henk voor de zwezerikken met asperges die hij haar aanpreeze heb ik goed gehoord vreulen is meneer de Wouda een broer van u vroeg Frans zacht aan Emilie zowel haar als George ontmoette hij voor de eerste keer en zowel hun gelijkings als hun contrast trof hem en ik heb er zeker, vlustde de Emilie een eigen broer en ik ben trots op hem hij is een echte gommeu, maar een beste jongen hij werkt op buitenlandse zaken hij is een elev consul pas op, als u misschien niet slechts van hem denkt lachte zij vluisterend en dreigde met haar vinger als rietzijferen lijnsgedachten ik heb nog nauwelijks meer dan een paar woorden met meneer de Wouda gewisseld en zal dus wel oppassen nu al een opinie over hem te hebben sprak hij een weinig verschikt over Emilie's bruskerie dat is u geraden de beste mensen krijgen een geheel andere indruk van George als zij hem enige tijd kennen dan als zij hem voor het eerst in gezelschap zien u ziet, ik spring als een trouwe zuster voor mijn broer in de bres schenk u me nog maar eens in en zelfs zonder dat hij wordt aangevallen hervat de verenlijn glimlachend en voldeet een Emilie's verzoek maar toch zoveel merk ik al dat hij een bedorf kindje van de dames is niet alleen van zijn zuster, ook van m'n vrouw van Raad en je vrouw Vera Betsy had zich in het gesprek van Eline en George gemengd aangetrokken door de levendigheid van de laatste die van de hak op de tak sprong tal van onderwerpen even aanroerden een conversatie zonder bepaald fond zonder eigenlijk geestigheid maar licht als schuim en zeebellen en flickerend als vuurwerk zulke gesprek was haar element een ernstig discours al werd het met verven gevoerd was haar te zwaar maar dit getintel van kleine vondkjes en schuimspadjes, dat was als het geparel van de wijn en het cristal daarkelken, behaagde haar uit te maten zij vond George veel amusanter dan gisteren bij de verstraatens waar hij twee mal beweerd had dat het rode licht meer flatteerder dan het groene nu viel hij niet in herhalingen, maar Raad tolde door, terwijl zijn stijfheid met een paar fijne plooitjes kreukte terwijl hij haar schert zijn prutaal in de rederviel of zijn opinie opdrong terwijl hij zijn frazer vlug en onakkeurig afspondend een Franse levendigheid Eline had een paar malen Jean willen medevoeren in diencirkel van schitterende nitigheid, maar Jean had slechts evenere glimlacht of geantwoord met een enkel woord en Emily gaf het ophaar te amuseren het gesprek werd algemeener Eline voerde zich erbij met haar vrolijk sanguine en haar komische jovialiteit en Frans de midde van die toverkring kon niet daarlaten nu en dan een vondk van luchtige geestigheid te later flikkeren alweer bij vaak een bezorgende blik naar zijn stilvrouwtje negen het was Jean als of het diner nimmer zou eindigen vanaf de eetlust had wilden zij niet meer weigeren en at van de getreveerde pullaarden, van de gâteau Henri IV van de ananas en het keurig dessert haar wijn echter slechts even met de lippen aanrakend Henk, naast haar, had veel en met smaak en verwonderde zich al kluivende hoe zij steeds zulke kleine porcis nam maar ook de woude at de nauwe nood daar hij er zich in het vuur zijn levendigheid nauwelijks de tijd toegunde Emily, echter, hield Henk goed gezelschap en dronken steven glas wijn het was overachten toen men opstond en de dames zich naar de salon begave Frans ging met Henk en de woude en sigaar roken daar Jean verklaard had nog wel een half uurtje te willen blijven Betsy had dit vriendelijk gevraagd ze kon haar gasten toch niet op staande voet laten vertrekken en het bleef vroeg genoeg voor de opera is door haar dikwelst ziek Jean vroeg Elinne terwijl zij zich met het geruis van haar roze rips naast deze op een kanepee neerzetten en haar hand nam en ik kreeg dat ik haar zag, mankeerde haar niets en toen vond ik haar al zo bleekjes en fijn Jean trok zacht haar hand terug en gevoelde iets als een ergenis over die vraag naar de conversatie en tafel zij antwoorde kort weg maar Elinne liet niet af als was ze bewust nu in liefheid te moeten inhalen wat zij eerst had verzuimd en ze kon zo iets gevoelvol medeleidens in haar stem leggen dat Jean er onwilligeurig door werd bewogen Jean begon te klagen hoe zij niet geloofde dat Dr. Reijer zorgvuldig genoeg haar meisje had onderzocht en Elinne die zich op het zilveren blad dat Gerard de knechte voorhield haar mokkersuikerde hoorde vol belangstelling naar de moedelijke klacht Emilie en Betsy waren in het aangrenzen poedwaar gegaan waar de eerste modeplaten wilde zien Arme meid wat heb je in moeite en nauwelijks drie maanden pas in Holland je bent immers in september gekomen vroeg Elinne het doorzichtig Chinese kopje op de peluche babby tafel zettend maar eens klaps richten zij zich op en op haar beurt Elinnes fijne koele vingers vattende zijde zij in een verlangenaar tederheid zeggen ze Elinne je weet ik heb het hart op de tong ik ben altijd nogal oprecht geweest mag ik iets vragen natuurlijk antwoorden Elinne een weinig verbaasd nu dan waarom zijn we niet met elkaar zoals we vroeger waren toen je ouders nog leefden het is nu vier jaar geleden dat ik trouwde en haar indien ging en nu we terug zijn gekomen die is het alsof alles tussen ons veranderd is ik heb geen kennissen en bijna geen familie hier in de dag en ik zou graag naar mijn vroegere kennissen blijven behouden maar Jean oh, ik weet het je vindt me misschien dwaas dat ik zo spreek maar ik voel me soms zo gedrukt door al die Souza ik zou zo graag naar eens aan een goede vriendin mijn hart willen uitstorten wat ik natuurlijk niet aan mijn man doe maar waarom niet aan je man ach, hij heeft al genoeg zorg van zijn eigen zaken hij is ziek niet waar en hij wordt ongeduldig maar Jean, ik weet niet wat er tussen ons veranderd zou zijn misschien verbeelde ik het mij ook vroeger waren we meer samen nu leef je in geheel andere kringen je gaat veel uit en ik we zijn zo langzamerhand aan elkaar vervreemd maar als me elkaar in 4 jaar niet gezien heeft we hebben toch correspondentie gehouden wat zeggen we in 3, 4 brieven in een jaar spreek het niet vanzelf dat mijn enigszins andere ideeën krijgt als mijn oude wordt en in andere omstandigheden komt vroeger was ik ook in zorgen eerst over mijn lieve papa later over tantiveren die ik in haar ziekte heb opgepast voel je je gelukkig hier kan je met Betsy overweg oh zeker, uitstekend anders zou ik immers niet bij haar inwonen Eline vond het uit haar aangeboren ter huidendheid niet nodig hierop meer te antwoorden zie je, je hebt je om niets te bekomen ging Jean voort alles gaat en gebeurt zoals je zelf wilt je leeft vrij en onafhankelijk voor je genoegen bij mij is alles zo geheel anders mij is dat nu een reden om ons vervreemd van elkaar te noemen ten eerste vind ik vervreemd een onaangenaam woord ten tweede is het al duitje het zachter uit niet waar toch niet, ik verzeker je Jean kan een keer van dienst zijn in het een of ander je zal me altijd bereid vinden, geloof je dat zeker en ik dank je voor je belofte maar Eline, nu is het als een vraag op de lippen hoe ben je? verhaal mij meer van je laat mij je beter leren kennen zoals je nu bent maar het gemaakt vriendelijk lachje om die fijne lippen in die dromerige amandelvormige ogen deed haar zwijgen en zij gevoelde plotseling berouw over haar openhartigheid tegenover dit kokette meisje dat haar veren waren hier in en uit ploiden zij gevoelde als een onvoldaanheid over het nutloze gesprek dat er uitgevloeid was waarom had zij zich door die opwelling laten medeslepen, zij pasten in toch niet bij elkaar nu, herhaalde Eline en toch vreesde zij in haar terughoudendheid voor die vraag die komen zou later, later, als we weer ergens alleen zijn, stotterde Jean en zij stond op, ontevreden over zichzelf geërget op het punt in tranen uit te barsten na dat omaangename dinee na die vruchteloze wisseling van gedachten Betsy en Emily traden juist uit het boudoir Jean meende dat de tijd was van heen gaan de drie heren kwamen wel drabinnen en Henk helpt Jean haar lange wintermantel aantrekken zichzelf tot vriendelijkheid dwingend nam zij afscheid en haalde Betsy hoe lief ze haar intieme invitatie had gevonden en opnieuw overviel haar een rilling van ontevredenheid toen Eline haar op beide wangen kusten wat is die Jean toch gloeiend vervelend zei de Betsy nadat de verenlijns weg waren ze heeft bijna geen mond open gedaan waarover heb je toch zo even met haar gehad Eline kijk wel hoe voetdora en over haar man niets bijzonders Arme meid sprak Emily medeleidend kom Jorges haal mijn sortie eens Mina bracht echter de sorties daar dames binnen terwijl de wouden zijn ulstiging aantrekken en Henk zich in zijn dikke handen vreef aangenaam gestemd dat hij vanavond thuis zou kunnen blijven na een lekker diner het rijtuig stond reeds een half uur in de dooi in de sneeuw te wachten met dirkte kutsier en herman de palfrenier onder hun grote bonte pillarien als verzonken op de bok Frans dwing me nooit meer een invitatie bij de Van Raats aan te nemen sprak Jean smekend terwijl zij rillend aan haar mans arm door de modderplasten en de slippen van haar tewijde mantel die telkens open woei met haar kleine verkleumde hand welkaar pogende te houden Heus ik voel me niet meer thuis bij hen bij Betsy en Eline hij haalde even ongeduldig de schouders op en bleef zwijgen en zij stapte met hun natte schoenen door de vantarens die zich vervelend regelmatig herhaalde langs de weg en die haar doffe glans afspiegelde in de plassen bevrig en flauw 10 de derde acte van Le Tribus de Zamora was juist begonnen toen Betsy, Emily, Eline en George hun lodge binnenkwamen deze komst gaf een afleiding in een plotslinge lichte beweging in de stilte van het luisterend en schouwend publiek er ruiste een gekreuk van zijden en satijn men zag naar en op en om in het publiek fluisterde men hier en daar en vroeg men wie zij waren Emily en Eline zetten zich voorneden Betsy en George achter haar en Eline zag een weile, half glimlachend in het ron terwijl zij haar waaier en haar paar omhoere binokkelen neerlegden toen begon zij langzaam haar resortie van wit peluche met roze satijn gevoerd los te strikken en deed hij als iets rosigs en sneeuwigs van haar schouders glijden waarop de wouden ze over de leuning duitschikten en zij genoot in de triumvaren bevalligheid toen zij als zonderaar op acht te geven zag hoe men haar betuurde en bewonderde het is vanavond vol we treffen het goed, fluisterde Emily ik vind niet zo vervelend als een lege zaal oh, ik ook, zei de Betsy kijk, daar zitten de eekhoofjes Anges en Leonie met haar gemama gisteren waren zij ook bij de verstraatens de volgende week geven ze een soiree daassant en zij groeten de meisjes terug naavond sinkt de nieuwe bariton die uit Brussel komt Theo Fabrice sprak de wouden tot Eline u weet dat er sinds de debuts twee zijn afgewezen en hij is eindelijk de derde wat waren de debuts vreselijk lang deze winter merkten Eline achterloos en zich wajende op met een voortenor hebben het nog al dadelijk getoffen maar ook hier, Fabrice rendt heel goed zij naar ik heb horen zeggen kijk, daar komt hij het kooor van Bensa iets odaliske hij voerst zelf het trat binnen aan de hand Xaima zijn palijs binnenvoerend Eline lette echter weinig op daar zijn nog de zaal rondzacht nu en dan een kennis toelachten en haar ogen niet weer naar het toneel richten dan toen Bensaid en zijn slaafind onder hun troon hemel gezeten waren en het palet begon daarin schiep zij behagen en zij volgden de danseuzes die algleidend op de tippen daarthenen zich rijden onder de moorse arcades en zich groepeerden achter de opgeheven sluiers en wajers van zilveren franje omgroten door haar corsages van glansig zatein en schitterend van het klaategoud op de tulle haar er wijd uitgeproeide rokkjes een lief palet zei de Emilie gapend achter hun wajer en vleiden zich makkelijker in haar voetuil en weinig onder de indruk van het genoten diner. Eline knikte en terwijl zij achter zich het gevluissel van Betsy en George hoorde bleef zij de kunstige evoluties volgen de eerste danseuze die onder de op en neer gezwaaide sluiers en wajers tussen de andere doorzweefde steeds op de punten van hun zateinen naar omlaag gekomde voeten, de armen omhoog in hun kapsel en flickerend ergred van diamanten. Uit de aard haar dromerig idealistische natuur hield Eline dol veel van de opera niet alleen om er zich in haar loome eleganst te laten bewonderen, niet alleen om de muziek en om een er beroemde chanteuse de voordracht van een of andere aria af te horen, maar ook om de gespannen zeer romantisch gekleurde muziek is, de enigszins ruw geschilderde melodramatische peripetieën vol haat en liefde en vraag waarvan het konventionela haar niet hinderde en waarin zij zelfs geen waarheid zocht. Zij behoefde geen ogenblik te vergeten dat zij acteurs en actrices geen ridders en edelvrouwen voor zich zag dat zij zich in een volle verlichte schouwburg bevond, zienden naar geschilderde coulissen en horend naar de toonemassas van een zichtbaar orkest en niet met held en heldin medelevde in de telkijl de poesie van de een of andere medievistische periode, zij genoot des niet te min, zodie acteurs niet te slecht zongen, niet beurgelijk acteerden en er gesanjeerd in hun kostuums uitzagen. Betsy, in tegendeel ging alleen naar de opa om te zien en zich te laten zien. Zij zou Elines genoot, zo zij hiervan geweten had, kinderachtig hebben gevonden en er de schouders over hebben opgehaald, maar Eline genoot in stilte omdat zij dus denken, dat zij eigenlijk geen ander genoegen in de schouwburg smaakte dan als zij, kennen ze te zien en door deze gezien te worden. Zij betreurde het nu bij zichzelf zo laat gekomen te zijn. Ze zag de tribü de Zamora voor de eerste maal en ze wist niet de inhoud ter twee voorafgaande actes. Emily was onder de indruk van haar vispastij en haar getruffeerde polar de stil geworden en zat als zij aandachtig te zien. Het ballet was geëindigd, Bencaï en hij zong naar het recitatief Je m'ai force en van de tablaire de romance Oh Xeime, décne maan tendre mon am et tattois sans retour de stem van de nieuwe bariton was vol en zwaar meer die van een bas chantante en hij voileerde haar in zijn lied als met een sluier van melancholie maar in zijn wilderig moors costume leek hij groot en zwaar gebouwd nog aan zijn houding, nog aan zijn mimiek vermocht haar enige zweem van verliefde onderdanigheid te schenken en hij zacht de chanteuse légère in haar zilverlaken en haar met paarden door vloogte blonden haren meer aan met iets dreigends en geweldigs dan met de demoot van smekende hartstocht. Eline voelde dit gemis in zijn actie, maar toch behaagde haar het contrast die uitdrukking van gebiedende trots in zijn houding met die andere van demoedigheid in zijn stem. Zij volgde de zang toon voor toon en terwijl de actrice bij een plotseling fortissimo van Bensa iets kopen orgaans geen te cidderen van angst vroeg Eline zichzelf af Waarom zou ze toch zo bang zijn? Wat is er gebeurd? Hij ziet er niet kwaad uit. En zij zag, terwijl men naar de romance in de handen klapt, de zaal rond toen haar blik bij toeval op een groep heren viel die in de entrée der stalles zich op de trapjes geposteerd hadden. Zij bespeurde hoe zij juist naar hun loge tuurden en denkelijk over hen praten zodat zij met haar gracieuze zomijd het hoofd weder een weinige wilde afwenden maar tegelijkertijd merkte zij één onder hen op die hoed en stok in de hand haar met iets hoffelijk zijn familiaars toelachten. Zij keek hem even aan met grote ogen Goedte in haar verbazing niet dadelijk terug maar wende zich eens klaps om legde hun hand op Betsy's knie en fluisterde haar zuster toe. Zie eens Betsy, zie eens wie daar staat. Waar, wie dan? Daar, in de stallen Vincent, zie je niet? Vincent? Zij heeft niet eens verbaasd. Oh ja, Vincent. Zij knikte beide Vincent toe die haar schetsende wijze met zijn binokkelen begon te fixeren waarop Eline zich coquette achter haar waaien verborgen. Wie, wie is dat? Wie is Vincent vroeger Emilie en Georges? Vincent veren een eigen neef antwoorden Betsy. Oh, een dwaze jongen, meestal weet niemand waar hij uit hangt, dan zie je hem in geen maanden en dan appariseert hij weer. Ik wist volstrek niet dat hij in de naag was. Hij was gek met die waaien. Hij hoefde me niet te fixeren, zei de Eline en hield zich met een bevallige ronding van de arm de waaien voor het gelaten. Sedert, wanneer heeft u uw neef gezien? Mevrouw? Vols Georges. Oh, zeker niet in 1,5 jaar. Ik geloof dat hij toen we hem met laatst spraken naar Londen zou gaan waar hij iets gevonden had als reporter bij een courant geloof ik of iets dergelijks. Een verbeeldje, ze zeggen dat hij in tijd lang in het vreemde legioen in Algiers is geweest maar dat geloof ik nooit. Hij heeft van alles gedaan en bezit nooit een zoe. Ja, nu herinner ik me hem. Ik heb hem vroeger wel eens gezien, zei de Emilie, gapend. Een raar individu. Ja, dat wel, maar hij weet dat hij zich hier in de naag waar hij familie heeft een beetje moet inhouden en dat doet hij. We tolereren hem dus. Ach ja, merkte Emilie philosophisch op. Je hebt meestal zo'n funslit in de familie. Eline shockeerde zich lachend om haar studenticoze uitdrukking en plooi je er eindelijk als ze struisveren van haar waaier in. Elf. De derde acte verliep zonder dat zij veel begreep van de scene met Manoel maar uit het grote duo van Hermose en Xaima ving zij een draad op. De herkenning van moeder en dochternaat gebisseerde de Boux en van de Liberie. En het scherm viel onder een davend applaus dat er beide actrices 3-mal voor het voet ligt waar een paar boeketten en een koop bijen haar overhanderd werden ter rugriep. Ach toe meneer de Wouden, waar komt toch de intrig eigenlijk op aan? Je ne voit pas encore clair vroeg ik Eline nu terwijl ze zich een weinig tot Georges wende. Betsy sloeg echter voor een ogenblik in de foyer te gaan en ze stond op en verliette hun alloge. In de foyer op de Ottomanen gezeten verhaalde Georges het verloop van de handeling der opera terwijl Eline met meer aandacht dan zij wilde laten blijken luisterde. Zij wist nu waarom Xaima huiverde voor Ben Said en ze had gerenen de looting van de jongvrouwen in de eerste de verkoop van Xaima als slavin in de tweede acte gezien. Eens klaps merkten zij Vincent op die de trappen van de foyer af en naar in toe kwam invoudig en vrijmoedig als had hij zijn nigt nog pas de dag te voren gezien. Zo Vincent ben je weer uit lucht komen vallen, riep Eline. Dag Eline, dag Betsy geschameert je weer eens te zien vrouwen van Berg en Wouden zoek me goed herinner. Hij drukte haar beide de hand op de hoge veer. Ik bewonder u geheugen, ik was u vergeten antwoordde Emilie. Meneer de Wouden van Berg, meneer Vera presenteerde Betsy. Zeer aangenaam en hoe gaat het, goed? Tot nog toe, een weinig verbaasd lachte Eline, je komt zeker om morgen weer te vertrekken naar Petersburg of Constantinople niet. Hij zag haar glimlachend aan met zijn fletsenblauwe ogen, als van verkleurd porcelijn achter hun lornjet. Zij gelaten had schoonen regelmatig met de fijne rechten neus de kleine mond waarom vaak iets spotzieks of minachtens speelde over donstdoor dunne blonden snortje maar een ongezond geel bleke tint en een vermoeide uitdrukking vaagde de grootste bevalligheid ervan weg. Zeer slank en fijn gebouwd was hij in een donker half gekleed kostuum en opvallend waren zijn smallen voeten en zijn slanker hand met dunne witte vingers, een hand als van een artiest waarvan de fijnheid Eline steeds aan die hij zette zich bij hen neder en vertelde op Elines vragen met een mattenstem hoe hij juist in de nage was gekomen voor bezigheden. Het laatste was hij geweest te Malaga in een wijnzaak, voor die tijd in een assurantiemaatschepijte Brussel daarvoor in een rijk ogenblik als compagnon in een tapijtenfabriekte Smerna, die vailliet was gegaan. Niets flotte, nu verveelde hem dat gereis in getrek, hij had genoeg blijk van energie gegeven maar het noodlot was hem tegen aan te brengen. Belicht zou hij echt bij een kina onderneming op Java een betrekking kunnen krijgen, maar hij moest eerst juist de inlichtingen inwinnen. Morgen in de ochtend hoopt hij bij Van Raad te komen, die hij spreken moest. Betsy vroeg daarop of hij dank kwam koffiedrinken daarvan raadsmorgens nooit thuis was, wel smiddags. Hij nam dit graan aan en praten vervolgens over de opera. Fabrice, oh dat is de bariton niet waar, ja vindt u? Nee, ik vind dat hij op het toneel nogal een goed figuur maakt, meen de Emili. Kom frullen, dat meent u niet. Emili bleef bij haar opinie en Eline lachte op een verschil van mening. Het belletje waarschuwde echter dat de vierde acten begon en Vincent nam afscheid of Schoon George hem beleef zijn plaats in de loge wilde afstaan. Oh dank u zeer verplicht, ik wil u niet van uw plaats beroven, ik sta in de stallis heel goed, dus dan tot morgen niet waar. Adieu Betsy, Eline oh plezier frullen, zeer aangenaam geweest meneer de woude. Hij boog, drukte George de hand en verwijderde zich langzaam, nichtjes met zijn dunne rottingswaaiend. Het is een vreemde jongen, zei de Eline en schudde het hoofd. Ik ben altijd bang dat hij ons nog eens compromiteren zal, fluisterde Betsy Emili in het oor. Maar zoals ik zei, tot nog toe heeft hij zich nogal vootsoenlijk gedragen. En daarbij, ik ben lief tegen hem om hem te vriend te houden. Ik kan niet zeggen dat hij een charme van me is, sprak Emili en ze stonden op om zich naar hun plaats te begeven. Kom Emili, dat zeg je nu maar omdat hij fabriek niet mooi vindt, plaagde George. Emili haalde de schouders op en ze ging het door de couloir. Oh, er is dus geen vijfde acten, ik dacht dat er vijf actes waren, zei de Eline, bijna teleurgesteld tot de woude, die haar het slotte opera verhaalde, snel, met een enkel woord. Twaalf. In de vierde acten, in de doormaanlichtbeschene tuinen van Ben Said, hoorde Eline vol belangstelling naar Manoel's cavatine, zijn duet met Xaima en hun beide trio met Hermoza, maar haar aandacht steeg toen de morse voorst in de poort van z'n paleis verscheen, de krijgslieden beval Manoel weg te voeren en Xaima naar zijn tevergeefs meekende klacht in plotseling woedende hartstocht voortsleepte. Het einde de opera, Ben Said vermoord door de moeder die haar dochter redden wil, geef haar meer aan dan zij zo hebben willen bekennen. In zijn seines met beide vrouwen speelde de nieuwe bariton met een vuur en een kracht die het melodrama als hun gloed van romantische waarheid bijzetten, en toen hij getroffen op de trappen van het pavillon neerzeeg, hief Eline haar binocle op om zijn donker gekleurd gelaad met de zwarte baard en de gloke ogen even te beschouwen. Het scherm viel, maar de vier acteurs werden teruggeroepen en Eline zag hem weder, buigende met een koelen onverschillige trek, die afstak bij de Fort Chanteuse en de Chanteuse Ligère. Het publiek rees op, de deuren de lozen openen zich. Georges hielp zijn dames met haar sorties en ze gingen de couloir door, de trappen af om achter de glazen deuren te wachten tot hun rijtuig werd aangediend door de afroepen met de hand aan de mond. Van ra-haat! Ik geloof toch niet dat de tribute een van Cuno's beste opera's is, is het niet Eline, vroeg Emily in het rijtuig, niet te vergelijken met de koosterfroom en Joé Juliet. Ik geloof het ook niet, antwoorden Eline voorzichtig, om haar bewogen gemoedstemming niet te doen blijken, maar men kan zo moeilijk over muziek oordelen wanneer men die voor het eerst hoort. Een paar lieve melodieën hebben mij wel gevrappeerd en daarbij hebben we maar de helft gezien. Voor een paar actes te gaan vind ik wel aardig, maar enige hele opera te moeten horen verveelt me, dat wil ik wel bekennen, tijdens de betsie gapend. De wouders werden eerst thuisgebracht op het Noordeinde en Betsie en Eline reden vervolgens molle gedoken in het gebrocheerd satijn van de landdouwer naar het Nassauplein terug. Zij spraken nog even over Vincent en toen zwegen zij beide en Eline dacht in een dwalende mijmering aan de wals van Mireille aan haar twist met Betsie overgeten aan de groep der vijf zinnen, aan mevrouw van Raad en de Wouden, aan heroonse Japon en Bensait.