 Hoogstuk 10 van Paddeltje. Deze liepenvoxtopname behoort tot de publieke domijn, opname door Anna Simon. Paddeltje, de scheepsjongen van Michiel de Ruiter, van Johan Been. Hoogstuk 10. Plannen. Even had lange meewes opgekeken, toen de deur van zijn kerkkerhol geopend was, maar dadelijk liet hij het hoofdwil op de borst vallen. Jongen, jongen, spakt de Ruiter op ernst getoond. Moet ik je hier vinden? Deze woorden, van de door hem zo hoge achterman, scheen hetans echt er weinig indruk op de matroos te maken. Hij toonde nog schaamte, nog barouw. Heel zijn gedachte was door één groot verlangen ingenomen, dat hem zeker nu al enige uren achter elkaar, minuut voor minuut en seconde voor seconde, gepijnigd en gemarteld had, en zich nu los vrong in een akelige schorrenroep. Water! Water! De Ruiter ontstelde van dit doffe geluid, waarin hij in het geheel niet meer de vrolijke, jolige stem van zijn matroos herkende. Even bugte hij, om hem bij het licht, dat door het zwaargetrade de venster in het halfduister de gevangenissel drong, in het gelaten zien. Maar toen hij twee verwilderde met bloed door lopen ogen op zijn gevestigd zag, en een half geopende mond met droge, doorre lippen, waarover een witachtige tong met een leerachtige geluid heenschuifelde, wende hij, zonder nog een woord meer bij te voegen, zich naar de deur. Bondster met geweld tegen, en toen schiet dadelijk daarop, met een onstelt gezicht, de gevangenbewaarder verscheen, beet de Ruiter hem kort en bevelend in de landstaal toe. Watig! De man zag hem besluitenloos aan, maar met krachtige hand gereepte schrippen hem bij de schoudig, drong hem de gang in, zonder op te letten dat de deur open bleef, en herhaalde met nadruk hetzelfde woord. De man trachten zich, door te vergeefs, aan de gespierde zeemansknuis te ontvingen, en zij een heleboel woorden, waaruit de Ruiter zoveel als opmaakte, dat hij niet vermocht aan dienst bevelte voldoen. Een dreigende rimpel kwam over het voorhoofd van de Ruiter, maar gelukkig reed er een reddende gedachte bij hem op. Ieraan dadelijk gevolggevende tastte hij in de zak, haalde zijn beurs tevoorschijn, en er een geldstuk uitnemend, toonde hij dit aan de bewaardig, daarbij het woord water herhalend. Dadelijk veranderde de man van houding. Zo nors en ongewillig, als hij zich tot nu toe getoond had, zo vriendelijk, ja, kruipend, werd hij nu. Zijn hand greep als een kluin naar het geldstuk, even wachten hij, alsof hij hoopte dat er nog een uit de beurs zou komen, en wel gebeurde dat, maar hij hoorde zich toevoegen, nog meer door gebaren, dan door duidelijke woorden, dat eerst aan het bevel moest voldaan worden. Toen snelde hij heen, en binnen korte tijd kwam hij met een kleine kruik aandragen, die halfvol water was. De Ruiter greep die van hem aan, dukt het geldstuk in zijn hand en elden uit het cel, waar iets twee armen onder akelig keten gerammel, ja, eigenlijk het gehele lichaam van de matroos, zich naar de kruik uitstrakte. Met een gulzigheid als van een beest, zwolg meewes het water in. Door de haast, liep het langs zijn mond en zijn kin. In een ogenblik was het weinige water verzolgen, en de kruik met een diepe zucht van voldoening van de mond neemende, riep hij als een eilende. Meer! Meer! En met het tong likte hij het vocht van zijn lippen, streek het met de hand van zijn kin en zoog die weinige droppels op. Weer verliet de Ruiter het vertrek. Hij meer voor zijn geld, dan voor zijn goede woorden, want die laatste kon hij niet aan de wachten geven, die zijn jongen zo had laten versmachten. Kreeg hij spoedig de kruik, en nu wat beter gevuld, terug, en rijkte haar opnieuw aan meewes over. Er echter een vermading bijvoegende, dat hij haar niet in ene mocht uitdrinken. De matroos gewoonde bevelen van zijn schipper in alles op te volgen, en nu zo vreselijk niet meer door een dierlijke zucht naar drinken beheerst, voldeed aan het verlangen van de schipper. Maar, of hij wel precies het helftje in de kruik achter liet, wagen wij te betwijfelen. En nu meewes, voordat ik iets anders van je te weten kom, moet je me eerlijk zeggen waar paddeltje gebleven is. In Doffer-Wanhoop sloeg meewes de handen voor zijn gelaad. Ik weet het niet. Ik weet het niet. Mijn hoofd is zo zwaar. Oh, ze hebben me willen vergiftigen. Wie? Ik weet het niet. Stamelde de matroos weer. Oh, het klopt zo in mijn hoofd. En ik gevoel me zo ziek. Zo ziek. Op dit ogenblik overvielen hem krampachtige brakingen. Des te benoudig, omdat het hem met de voeten in het blok gesloten en het middel met een ketting aan de muur verbonden, moeilijk, ja haast onmogelijk viel, het bovenlijf wat verover te buigen. Meeleidend ondersteunde hem de ruiter het hoofd en voelde toen, hoe het klammen zweet, het voorhoofd en de haren van de matroos vochtig gemaakt had. Wat hebben ze dat met je uitgevoerd, jongen? Stil niet maar, het zal wel beter worden. Ik ben nu bij je. En ik neem je mee, hoor. Ik ga niet zonder jou uit dit hol. Lange meo's had het nog te benoud om te antwoorden, maar de goede woorden van de schipper schenen toch tot zijn bewustzijn doordringen, met zijn handen om klemde hij die van de schipper en drukte ze dankbaar. Een gezagvoerder van een koopvaardijschip moest in die dagen, en nog veel later, de dokter van zijn matrozen zijn. Bij de door- en doorgezonde kerels als over het algemeen de zeeluit waren, kwam die behandeling meestal neer op het verbinden en verzorgen van wonden, maar ook voor koortsen in de morassige mondingen van een tropische rivier, voor scheurbuik door het langdurig eten van gezouten vlees, of voor buikloop veroorzaakt door het onmatig eten van vruchten na een tijd van ontbeering, bevatte de medicijnkist aan boord de daarvoor aangewezen middelen. Door lange ervaring leerden een schipper soms een betere kijk op een ziekteverschijnsel verkrijgen dan men van zozeer op verwacht zou hebben. En een verstandig en strander man als de ruiter, voor wie bovendien zijn matrozen niet enkel werkrachten, maar ook en vooral mensen waren aan zijn zorg toevertrouwd, moest soms genezingen kunnen verrichten, waarover zijn jongens verbaasd stonden en waardoor hun hoogachting en toewijding nog toenamen. Misschien werden bij die kerngezonde lieden de wonderbare genezingen wel voornamelijk bewerkstelligd door de zovuldige verpleging, de innige belangstelling welke deze schipper toonde en niet in het minst door het grote vertrouwen dat men in hun bestelde. Tenminste, Langameo is begon zich al het beter te gevoelen, toen het tot zijn bewustzijn doorgedrongen was, dat de oude bij hem stond, en zijn lijden zoveel mogelijk dachten te verlichten. Toch, deze benoude cel was geen geschikte verplegingsplaats, en nog minder viel het goed een zieke te verplegen die een boeie geslagen was, en zich in zo'n moeilijke houding bevond als dat bij Langameo is het geval was. Zonder van zijn verzorging af te laten, riep de schipper de gevangen bewaardig, die mede in het hol getreden was, maar zich wat op de achtergrond hield, en beduidde hem de officier van de wacht te roepen. De bewaarder verstond hem niet, of wilde hem niet verstaan, want met een flauw glimlachje op het gelaat, beleef hij op zijn plaats. Toch nu kwam de ruiter met silk een hoogheid op hem toe, en eist de gehoorzaamheid op een wijze, en welke hem ten volle bewees hier met een man te doen te hebben, wie het bevelend een tweede gewoonte was geworden, dat het glimlachje vlug van zijn gelaat verdween, en hij benen maakte om aan het commanden te voldoen. Het gevoel was dat de officier kwam, en die had bij het onderhoud van de ruiter met een zand te veel ervaren in welk een gunst deze koop hardijschipper bij zijn machtige heer en meester stond, dan dat hij niet ten volle aandienst wensen tegemoet zou komen zijn. Langameo's werd van zijn boeien en uit het blok ontslagen, en ondersteund door de gevangen bewaardig, die nu in een zeer gedienstig helper omgetoverd was, en door zijn meester geholpen naar een beter verdrikgeleid, waar hem een rustbed ten dienste stond. De schipper schreef de middelen voor welke hij dienstig achte, hij dacht aan vergiftiging, en hoe hij brandde van belangstelling om te weten wat er met paddeltje geschiet was, voor wie hij na dit toneel met Langameo's het ergste begon te vrezen, begreep hij dat voor de zieken nu in de allereerste plaats rust en kanten nodig waren. Hij liet naar boord van zijn schip om de matrooszenden die hij op dit ogenblik voor ziekenoppassig het meest geschikt oordeelde, en toen hij ervan overtuigd was dat Langameo's, die in een geruste slaap was gevallen, niet beter verzorgd kon worden, ging hij heen, de boodschap achterlaten dat men hem zou roepen als Meo's wakker was geworden. Doch niet eer voor die geen bewijzen meer gaf van weder in te zullen slapen. Alleen als het toestand verergerde of wanneer de zieken uit verlangen te kennen gaf hem te willen spreken, moest men hem er met de meesterspoed kennis van geven. Hij zou zorgen dat in alle tijden de plaats bekend zou zijn waar hij zich kon bevinden, want op één en dezelfde plaats zou hij niet verblijven, de schipper die nog het spoor miste van de tweede schepeling. Al had hem het toneel dat hij in de gevangenis van Langameo's had bijgewond, sterk aangegrepen, de gedachte aan paddeltje was hem geen ogenblik uit het hoofd gegaan. Nu Langameo's nog niet in staat was hem in te lichten, zag hij twee wegen voor zich, welke hij niet aanzelde in te slaan. Een persoon en een voorwerp waren op deze dag opzettelijk of onwillekeurig in verband gebracht met de vreselijke toestand van Langameo's en het verdwijnen van paddeltje. Die persoon was de Italiaan uit de Osteria aan de haven, die Langameo's gevangen had laten nemen onder beschuldiging van de vertering niet te hebben willen of kunnen betalen, welke door hem en enige andere lieden gemaakt was. Het voorwerp was het scheepje, waarnaar, volgens de berichten der matrozen, de twee maats gisteren met zulke een belangstelling had te staan kijken. Het spoor van de Italiaan was poediger te volgen dan dat van het scheepje, het welk gelijk de ruit er bij navraag vernomen had reeds gisteren vertrokken was. Daarom richt hij zijn sreden naar de haven en ontdekte Weldra de ontsbekende Osteria. De ruiter trod naar binnen en op de waard afgaande die bezig was zijn klanten te bedienen, voeg hij hem in het Italiaans, dat hij voldoende meester was om er zich verstaanbaar in uit te drukken, of hij de persoon was die gisteren een Noords matroos door de politie uit zijn Osteria had doen verwijderen en naar de gevangenis voeren. De donkere ogen van Marco gingen snel over de persoon en de gelaadstrekken van de vragen haar heen. Dadelijk sloeg hij ze neer. In dat ogenblik scheen hij genoeg gemerkt te hebben om te weten hoe hij zich gedragen moest. Hij kreeg het plotseling zeer druk. De signor moest het hem niet kwalijk nemen, maar als de signor wist hoeveel klanten hij het te bedienen had, die beter betaalden dan sommige Noordse matrozen, goede siermakende maar de hospes naar het geld laten de fluiten. Zou de signor ook begrijpen dat hij, Marco, geen tijd had om praatjes aan te horen of verhaaltjes op te dissen? Wille de signor bediend worden, hij zou niet te klagen hebben. Betere wijn dan in zijn gelegenheid, was er een heel salé niet te verkrijgen. Een wijnje signor, vuurig en... En met gif erin, Peter ruidt er hem toe, de kleine Italiaan geen ogenblik met zijn doordringende ogen loslatend. Gif? De hospes zette de wijnkroezen die hij ter bediening zijn klanten had opgevat, weer nedig, en hief beide handen omhoog, met een zeldzame ratheid van tong, een tal van welluidende Italiaanse klanken rondstrooiend. Zo was hij nog nooit beledigd. Gif, in zijn wijn, dat zou de belediger hem waarmaken. Hij zou het brengen voor alle kadi's van salé, tot voor de hoogverhevensant in persoon. Hij ging zodanig aan dat er zichspoedig een groepje om die twee gevormd had, waarvan sommigen op een standje hoopten om dan zonder betalen zich uit de voeten te kunnen maken. Terwijl anderen de partijen van de hospes begonnen op te nemen, verzod als zij waren op zijn inderdaad heerlijke en bovenin goedkope wijn, en vindende dat het heus niet aan een vreemde varendsman te pas kwam, om hier een salé, een ingezetene, van zulke een laagheid te verdenken. Als Michiel de Ruit er zich driftig maakte, was hij lang niet van de gemakkelijkste. Het bloed was hem onwilligeurig naar het hoofd gestegen, toen hij de waard gezien had, die door zijn gluiperig uiterlijk, geen gunst geindruk op de ronde zeeman gemaakt had, en dien hij, na de eerste kennismaking, meer dan ooit verdacht van een lelijke hand in het spel gehad te hebben. Welkig hij dadelijk spijt van zijn drift, en begon op bedaarde, en zelf kalme wijze, met het overtuigende in zijn stem, het welk schier nooit zonder uitwerking bleef, de Italiaan toe te spreken, hem op vriendelijke wijze medededende, dat hij gaarne enige inlichtingen van hem wilde hebben. Maar Marco, die begon te begrijpen, hier met de zeelse schipper te doen te hebben, voor wie Veritas hem nadrukkelijk gewaarschoed had, wilde niet overtuigd wezen. Hij gevoelde veel te goed het voordeel dat hij door het enigszins onhandig optreden van de vreemdeling op deze behaald had, en was slim genoeg om te bespeuren, hoe de gezindheid van de aanwezige gasten op dit ogenblik te zijn een gunst te neigde. Als een vuurwerk, raketten zijn Italiaanse woordelijkens omhoog, er scheen geen tegenhouden aan, en een ogenblik was zelfs de ruiter er verlegen over wat hem in deze moeilijk omstandigheden te doen stond. Die woordestroomt is tuiten of te onderbreken, is geen onmogelijk. Het leek wel of de Italiaan een paar spieren meer aan zijn mond had dan een Nederlander, en misschien was dit ook wel het geval, want als er een wedstrijd tussen een bedaarden en kalme zeel en een opgewonde Italiaan moest gehouden worden, in het snel spreken en in het rondslingeren van de meeste woorden, weet ik wel vooruit wie de eerste prijs behalen zou, en de tweede en derde erbij. Evenwel, juist door die houding werd de ruiter, mensen kennen als hij was, er meer dan ooit van overtuigd dat de Italiaan op de hoogte moest zijn van het geen er met de twee batrozen gebeurd was. Met rustige blik, de hem omringende lieden overziende, meestal Italiaanen of andere zuiderlingen, begreep hij hier inderdaad niet meer te kunnen uitrichten. Snel was hij besloten, zit naar een paleis van de zand te begeven, en ter ondervraging van de waard, de hulp ter politie in te roepen, welke hem met de groot mogelijke vrijgevigheid was toegezegd. Hij wende zich om en wilde heen gaan. Er ontstond nu een gejouw, en men begon op de Noordse Schipper in te dringen. Nou had de ruiter hiervan het bewust zijn, of plotseling had er een gehele verandering met een plaats. In plaats van heen te gaan, kwam hij op de tirende masse af, calm en geducht, met opgeheven hoofden en een paar ogen die niet baden of volgen, maar die onderwerpingschenen te ijzen. Hij was één man tegenover die velen, maar dan ook een man, een zichzelf bewuste, krachtige persoonlijkheid. Terug, is geen heel zijn gebiedende houding te zeggen, maar zeggen, deed hij niets, nog sloeg hij de hand aan zijn zwaart. Zo onderwerp een gezagvoerdig, alleen door zijn durf, zijn wil en zijn groot gevoel van eigen kracht, een bende, muitende matrozen. Zo verlamde hier Michiel de Ruiter door de mannelijke kracht, die van zijn gehele wezens geen uit te gaan, de onwelijkeurig, terugdijndende bende, die hem een ogenblik te voeren had willen vernederen en beledigen. En nu hij daar zo stond, in de volgenzekerheid van zijn persoonlijke moed, de zeeuw die nooit gebeefd had en nooit beven zou, voor welke hoge of lage aardse machten ook, hoe de moedigheid hoofd kon buigen voor een hogere macht, in weer leiding hij geheel zijn lot met het diepste vertrouwen stelde. Gebeurde het, dat hij door één der Italiaanse zeeliden herkent werd. Een vermoeden, een twijfel, eindelijk de zekerheid, en van die enen ging het gemompel door de aanwezigen, het voortdurend gereel van de hospes overzoemend, dat daarvoor hen stond, de Noordse schipig, die de sand eent zijn broeder genoemd had. Toen verstomde plots het woordend gespeel van Marco, hoe die zich ook verheven had op de goedkeuring welke hij hem gisteravond geworden was vanwege de Heerderslandse over zijn handelwijze tegenover de Nederlandse matroos. Geen woord was over de lippen van de Ruiten gekomen, toen hij door zijn persoonlijkheid alleen het woest de zeevolk bedwongen had in dienst voorgenomen baldadigheid. Geen woord kwam ook nu over zijn lippen, toen hij na nog een blik op de menigte geworpen te hebben, de Osteria verliet. In plaats dat deze tegenspoed bij het begin van zijn onderzoek hem afschrikte, werd hij er als het ware nog meer door gesterkt in zijn voornemen om reed deze dag, niet alleen zoveel als maar enigszins mogelijk was achter de waarheid van het gebeuren te komen, maar ook een krijgsband te maken ter opspoering, of moest het zijn ter bevrijding van zijn scheepsjongen. Dat plannenmaken, en dan maar dadelijk uitvoeren ook, lag er heel in zijn aard. Hij begreep nu even wel dat hij hier in Salé met al het verschil van spraak en dat heel of half vajandige van de verschillende nationaliteiten tegenover elkaar, niet op zulke eenvoudige, ronde wijze kon handelen als dat in het vaderland zijn lust zou geweest zijn. De ruiters eerste plan, regelrecht naar het paleis van de Santegaan en de gevangeneming van de Italiaanse waard te vragen, verwierp hij bij enig nadenken, en terwijl hij daar zo rustig langs de haven liep, de afgesproken weggaande, opdat zijn matrozen hem dadelijk vinden konden, het zij om hem tijding van meewis, het zij van het geheimzinnige scheepje te brengen, bouwde hij in zijn hoofd een van die schanderen en stouten plannen op, waarvan hij altijd gewoon was, en in de toekomst altijd gewoon zou zijn, dat er de victorie op volgde. De moeilijkste omstandigheid waarmee hij rekening had te houden, was wel deze, dat hij over enkele dagen Salé moest verlaten om naar het vaderland terug te keren. Snelheid van handelen was het geheim waardoor hij zijn meesters, de Jeralamsens van Vlissingen, meer verdienen liet dan andere kooplieden. Snelheid van handelen zou ook één der eerste voorwaarden moeten zijn voor het welslagen van zijn plan. Desavonds in zijn karjuitgezeten met lange meewis tegenover zich, wist hij even wel dat er in dit geval met die eerste voorwaarden geen rekening gehouden kon worden. Van zijn matroos, die dankzij een goede rust en een verstandige behandeling in zover hij hersteld was dat hij zich aan boord had kunnen begeven, al gevoelde hij zich nog duizelig en vervoeld van afkeer voor al wat aan spijzen herinnerte, had de ruitig alles vernomen. Er was geen twijfel aan of Veritas had werkelijk niets dan het de zuivere waarheidmede gedeeld, en paddelt je gerondseld om hem bij de vrije vaar te brengen. De berichten om Trenden Schepje klopten hiermee, want hij wist ook nu dat een jonge zeeman zonder kist of buldzak aan boord was gegaan, waarna spoedig de touwen losgegooid waren en het Schepje zee gekozen had. Waarheen? Dat viel niet te bepalen, en daardoor het gister had plaatsgehaald viel aan een vervolging niet meer te denken, vooral ook omdat niemand kon zeggen of vermoeden waarheen de koers gesteld was, nadat de vrijbuiten eenmaal ver genoeg in zee was om zich buiten het bereik van mogelijk spiedende ogen te gevoelen. En al twijfelde Michiel de Ruiter er niet meer aan of paddeltje bevond zich in de macht van Il Tigretto. Er bleef hem geen tijd meer over om te onderzoeken naar welke van de nederzettingen van die beruchte zeeschamig, het zij op de Canarische eilanden, op Corsica of in Marokko zelf, de jonge voorlopig heen gevoerd was. Op kalme wijze, uitvoerig en zo invoudig dat lange meewis, die niet van de stranders er was, nu vooral niet, met het gehamer en geklop in zijn nog half versuft hoofd, hem voorkomen begrip, lij hem de Ruiter dit alles uit. En toen de matroos klaar en duidelijk de ware toestand inzag, werd hij er half van hopend onder en riep handenving het uit. O, schippig, dan zien we paddeltje nooit meer terug. Het was juist mijn plan hem wel terug te zien, gaf de Ruiter per daart ten antwoord, en daartoe moet jij me helpen. Lange meewis zag hij met ware verdwijfeling op het gelaad aan. Als Jorgen kans toeziet schippig, riep hij op zijn zeus, hoe zou ik dan een middel weten? Ik voegt haar jammer aan het bij, die er eigenlijk de schuld van ben dat ze hem geroonsteld hebben. Horens, meewis, je mocht klagen en jezelf beschuldigen, en niet ten onrechteverind, dat jij door je drinklust de schuld van alles bent. Je mocht dat alles doen, zodra Paltje weer bij mij aan boord is, maar zolang dat niet het geval is, moet je kalm blijven. Heb je gezondigd door de jongen letterlijk van je zijde te laten wegvoeren, je moet daarvoor in de eerste plaat boeten door hem zelf te verlossen. Dat zou ik wel dolgaag willen schippig, maar als Jorgen dat niet doet, komt Paltje nooit meer in veiligheid. Ik kan dat niet doen, meewis, want overmorgenreed vertrekt onze schuit. Verschikt zag lange meewis hem aan. Ik begrijp je niet schippig. Plicht gaat boven alles, meewis, hoe zwaar het met deze keer ook valt om naar het vaderland terug te keren, het moet. En je let Paltje aan zijn lot over? Nee, want jij blijft achter. Ik? Ja. Weervroeng lange meewis de handen. Oh schippig, schippig, je straft me te hard. Malle jongen, dacht je dat je ongestraft zou blijven, maar ook aan die straf zal een einde komen, want zo gott het wil, kerk naar deze streken terug, om jou en Paltje te halen. Lange meewis begreep er niets meer van, en dat gedraai en gehamer is in hersenen. Luister nu eens goed, meewis, want van je al of niet goed begrijpen hangt het gehele welslagen van mijn plan af. Straks pak je je boeltje en ga je van mijn schip af, omdat je al schelm afgejaagd bent. Al schelm afgejaagd? Ja, omdat ik vooral mijn matrozen een voorbeeld wil stellen, hoe ik een plicht vergeten matroos behandelen moet. Lange meewis was er wanhooptem prooi. De nauwen van hem die je meegejaagd had, het schilder weinig of hij was op de knieën gevallen. Dacht de ruiter hield hem tegen. Verstaan me wel. Heel de bemanning van ons schip moet er ten diepste van overtuigd zijn dat dit je straf is. Die indruk moet men ook aan wel krijgen. Je blijft erachtig als één die niet meer op mijn schip mag terugkeren, waardoor ik vrijwaarschijnlijk je ook de pas heb afgesneden om op een ander Nederlands vaartuigdiensten te nemen. Want ik ben toch wel een weinig bekend bij de Nederlandse schippers die Salé aandoen. Maar, maar ik begrijp niet. Je verkeert dus, ging eruitig, altijd even, calme, voort, in een wanhopige toestand. In je ellende, want ook in Salé zullen de onderdane van de sand niet erg genadigd zijn voor een matroos die wegejaagd is door hem, die de heerders lands zijn broeder genoemd heeft. Leg je je anker neer bij de hospets van de Osteria waar mijn paddeltje van je afhandig gemaakt heeft. Bij die kerel die me haast vergeven heeft, juist. Op de een of andere wijze moet je maar zien je aan hem verstaanbaar te maken. En, als je er kans toe ziet, mij maar flink uitschelden. Dat nooit schipig. De ruiten glimlachten. Doe zoals je hartje ingeeft, als die waard maar de indruk krijgt dat je diep wanhopig bent. Dat ben ik nu al schipig. Getuild, aan die wanhopesal, tenminste hier wel dadelijk een einde komen. Als jij maar zorgt dat de Italiaan gevoelt hoe er werkelijk nergens meer uitkomst van je is, dan zal hij nadat zijn wand trouwen voor goed overwonnen is, wat zeker het geval zou zijn als hij ons schip ziet vertrekken zonder jou, en de schepelingen niet anders menen dan dat jij je voor scheld bent weggejaagd, op zekere keeg aan je oorkomen fluisteren dat er voor één die nergens meer terecht kan nog altijd een uitweg is. En die uitweg? Is bij de zeeroofers. Ik ben er zeker van dat die Italiaan in verband staat met il Tigretto. En ze, maar als jij, willen ze dol graag hebben, maar je bent de jaren te boven dat je je door het avontuurlijke van hun leven laat verleiden. Met geweld kunnen ze zo één wel krijgen, maar die blijft van een onbetrouwbaar element. Alleen als je, verlaten door je landgenoten, uitgestoten door de beschaafde wereld, zelf als ze meekeling tot enk komt, hebben ze wat aan je, en zelfs zeer veel. Begin je nu wat te snappend mee was? De ruit er vocht dit grim lachend, want al verbaasdig was de uitdeling op het gelaad van de matroos geworden, en er kwam een glans op van beginnen te begrijpen wat het schandere meester bedoelde. Ik geloof, ik geloof schrippig. Zeker, er gaat een licht voor je op, niet waar? Als jij bij de roofersbenden van il Tigretto komt, per staat er aller kans dat je paddeltje ontmoet. Verheugd sprong langer meoes op. Blijf nog even bedaard, bevalde Ruiter. Wat ik zeggen wilde is, dat er zelfs aller kans bestaat dat ze je express bij paddeltje brengen, omdat jouw voorbeeld op hem zal inwerken. Ik denk dat de jongen niet goud door hen gewonnen zal zijn. Ik hoop het zelfs. Als ze nu ongedacht jou bij hun bende krijgen, zal het voor hen zijn als ze twee vliegen in één klap slaan, en ze zullen wel de onhandige schipper uitlachen die hen door het wegjagen van een schuldige meteen de onschuldige met lijf en ziel in de handen speelden. Lange meoes voelde geen geklop en gezag meer in zijn hoofd. Ho, die nauwe van hem. Wat wist hij toch al dit raad en uitkomst? Maar hoe zou hij het zonder hem stellen bij zulke grote onderneming? Hij bracht dit bezwaar in het midden. Als je niet met zelfvertrouwen begint, gaf de Ruiter hem op dit bezwaar ten antwoord, kan je wel aan boord blijven en anders paddeltje verloren. En meoes, je weet toch wel dat er een middel is om nieuwe krachten te vinden als je te midden van gevaren een ogenblikje de moed voelt ontsinken. De jongens van Michiel de Ruiter weten het te goed dat zij nooit alleen staan, zelfs als alle menselijke hulp schijnt uit te blijven en de menselijke krachten falen. Ho, als paddeltje dat maar niet vergeet. Hij is nog zo jong. Daarom meoes, moet je hem van mij die woorden overbrengen en zeggen dat hij toch nooit toe moet geven aan hen die hem slecht willen maken. Ik zou dat alles wel in een paar regels op een stukje percament willen schrijven en je dat meegeven, maar geschreven schrift is voor jou zo gevaarlijk als ze het ontdekken. Want ze zullen je bespieden meewes en het zal lang duren voorzien geheel vertrouwen. Maar als je eenmaal bij elkaar bent, dan komen je luidwelvrij. Paddeltje is rander genoeg en jij bent het baas genoeg om hem in de uitvoering van zijn plannen te helpen. Toch wil ik voorlopig een plan voor je opmaken. Misschien is dat met de wijzigingen door omstandigheden geboden wel het geschikt voor jullie, in elk geval in de eerste tijd voor jou alleen als je paddeltje nog niet bereikt hebt. Zet nu allebei je oren goed open en luist er met heel je verstand. Want het wel en wee van jou en je makkig kan van dat al of niet goed begrijpen afhangen. Ik zal me best doen schippig, zei lange meewes, die geheel en al opgewonden was geworden. Maar, zo voegde hij erbij met een gezicht als een schooljongen die voor een heel zware soms zit. Denk eraan dat de meester op school zo'n klijf aan me had dat hij blij was toen ik er vandoor ging, geloof ik. De ruiter moest nu ook glimlachen. Ik zal je bij je oren pakken als het er niet gauw genoeg ingaat qua jongen. En of je het goed begrijpt of niet, weggejaagd, word je vanavond toch. Nog één woordje voorafschippig. Ik kan me zo moeilijk anders voordoen dan ik ben. En daarom geloof ik dat ik geen twurre gezicht kan zetten als je me wegjaagt. Het geluid van de ruiter werd nu zeer ernstig. Laat het je dan gezegd zijn, meewes, dat je zonder paddeltje nooit weer aan boord van mijn schip terugkomt. Dat sloeg erin bij lange meewes. Zijn geluid betrok even. Goed begrepen, meewes? Verduivel je haar schippig. Dat kwam er zo glad bij de matroos uit dat de ruiter slechts met moeite een glimlach kon weerhouden. Een oogblik later was hij weer zeer ernstig, want hij voelde aan dat onbehouwe antwoord en hij zag in dat trouw hartige gezicht van de flinke zeer op hoe vol toewijding die voor zijn meester was. En nu had er een lang onderhoud plaats. Met veel geduld en zeerende breedte ontwikkelde de ruiter het krijgsplan dat lange meewes zou hebben te volgen. Met koppige voelharding trachten de matrozen te doorgonden. Zij eerlijk als zij iets niet snapten en dan begon zijn meester weer aan het uitleggen. Aan het slot liet de ruiter het hem herhalen en toen hij er nu zeker van overtuigd was uit indien Zenemans kop zo vast ingeheid te hebben dat ze ten voorkomen eenheid met de gedachten daarin te uitmaken, stakte schipper zijn hand uit die door de matroos gegepen werd, instellen gebeloften want ze zullen handelen na het plan van de nauwen, die immers overal en ten alle tijden uitkomstwist. Dienavond werd tot grote verbazing van de gehele equipage, de matroos die dat toegelaten dat zijn jongeren makkig door de zeerovers was gerondseld als schelm van boord gejaagd. Een paar dagen later nam het schip de reishuiswaarts aan. De twee open gevallen plaatsen waardoor twee andere zeerlieden bezet, die wat gaarne zich voor dit reisje bij de bekende schipper hadden laten aanmonsteren. Einde van hoogstuk 10 Hoogstuk 11 van paddeltje deze liepenvoxtopname poort tot publieke domein opname door Anna Simon paddeltje de scheepsjongen van Michiel de Ruiter van Johan Been Hoogstuk 11 in Keetenen Even akelig en naag als dat met lange meo's het geval was geweest ontwaakt op een goede morgen onze vriend paddeltje uit een verdoofing. Hoef Veritas er ook op aangedrongen had hij had niet willen beloven zich rustig en kon met een blinddoek voor de ogen over land te laten vervoeren. Hij wilde weten waar hij was zei hij eenvoudig. Ook had hij meer open hartig dan verstandig gezicht dat hij op de ene of andere wijze een kijkgaatje in de draagstoel zou weten te maken maar Memen ten einde raad gedreigd had hem te zeu vervoeren. Zijn ogen kon hij niet in zijn zak steken verklaarde hij en hij had zich gekregen om ze te gebruiken. Daartoe had hij heel zijn lichaam voegde hij erbij en daarom wilde hij geen enkele beloofd afleggen en in de allerlaatste plaats die van geen pogingen tot opvluchting te beproeven. Dat zouden jullie wel willen had hij tergend uitgeroepen op die manier kan ik ook wel iemand rondzelen je laat hem eerst maar beloven als een zoet jongetje mee te lopen nee vriend zo dommis paddeltje niet om als een stomme vis met de kop in een vuik gesnapt te worden jij zegt de waarheid op jouw manier en ik op de mijne en die is dat ik zo lang als jullie me in je macht heb al mijn best zal doen om uit te snijden dan krijg je geen leven paddeltje geen leven daar hebben je luid niks over te vertellen dat zal ik inrichten precies zoals me dat in de bol schiet we zou het je kunnen ontnemen dat is jullie zaak en eigenlijk ook niet want dood kan je me maken dat is ook al geen heel erg kunstje maar als ik dood ben heb je mijn leven toch niet daar zou je altijd met je vingers afblijven en zolang ik het heb kan daar maar één de basis over spelen en die één is geen tijgertje of geen tijgertje en nog veel minder een van zijn liefjeshelpers zoals jij die één is de nauwe van me feritas kon hoog springen of laag lieverkoekjes pakken of niet beloven koeien met gouden hoorns of dreigen met allerlei verschrikkelijkheden het hielp geen zier paddeltje bleef bij zijn apropos en was daar niet af te brengen toen schoot feritas niets anders over dan zijn gevangenen door een verdoofingsmiddel voor enige tijd buiten alle bewustzijn te brengen het speelt hem wel want tegen Willen Dank was hij van de ronde scheepsjongen gaan houden en vond het niet prettig hem op welke wijze dan ook enige lichaamelijk leed te doen toch hij wist er werkelijk niets anders op het had zelfs moeite genoeg gekost de wakker jonge wien met nietspoedig een knol in de muts draaiden te verschalken wijn dronk hij niet en in het water het welk hij enig en alleen als drank gebruikte was een verdoofingsmiddel te spoedig waarnembaar het zij door troepel worden het zij door een bijsmaak de nood maakt evenwel vinding rijk en zo geschieden het dat paddeltje het verdoofingsmiddel in kreeg even voorman de landingsplaats bereikte toen het zijn uitwerking begon te doen was de lastige jonge eigenlijk niets anders dan een soort pakgoed geworden dat, hoewel niet gemakkelijk toch vrij wat midden er moeilijk te vervoeren was dan het met de levendige en beweegelijke en bovenal sterk een boy het geval zou zijn geweest toen paddeltje ontwaakte kon hij zich eerst maar niet begrijpen waar het er wereld hij zich bevond hij deed ook niet veel moeite toe want evenals bij lange meo's waren zijn hersenen nog te veel onder de nawerking van het verdoofingsmiddel ook bij hem was een de eerste kentekenen dat hij tot het pleven terugkeerde een razende behoefte aan lesing van zijn dorsst beter verzorgd dan zijn maat vond hij vlak onder het bereik zijn er hand een kruik van een poreuse steen vervaardigd zodat het vocht uit welk zij bevatten cool en fris was ook was het vermengd met een artsenij welke als tegengif voor het gebruik de verdoofingsmiddel gold bovendien bevond zich er niet meer vocht in de kruik dan voor het eerste gebruik na de verdoofing nodig werd geacht het smaakte paddeltje overheerlijk en deed hem bijzonder goed toen kreeg hij weer een grote behoefte aan rust en zich met een behagelijke beweging uitstrak in de automatras welke hem tot legersteden diende vult hij opnieuw in een diepe slaap bij zijn tweede ontwaken gevoelde hij wel opnieuw dorsst en voldeet hij wederom aan deze behoefte waar even als de eerste keer zich een liggende houding om te wenden naar de kruik welke met tijd het zijn slaap gevuld zijn te hebben maar hij had nu meer zijn hersenen tot zijn beschikking al bleef er nog een dofgevoel in zijn hoofd over daarom strekte hij zich na gedronken te hebben niet wederom als de eerstemaal uit maar al in liggende houding blijvende liet hij zijn ogen rondgaan door het vertrek waarin hij zich bevond het zag er niet zo smerig uit als in het hol waar mijn lange mee was had opgesloten maar toch leek het meer op een kerker dan op een woonvertrek kale muren een stevige met ijzere boute beslagen deur en een met tradiën voorzien gat zo hoog in de muur dat men het met geen mogelijkheid bereiken kon bovendien was aan de buitenkant ervan een stoerpakje gespijkerd bestaande uit drie planken die aan het onder eind van het venster bij elkaar kwamen en zich vervolgens van het venster verwijderden zodat men geen uitgethad dan op de hemel die in tegenstelling met het half donker het welk in de cel heerste vol groet leek van een warme dag hoe kom ik hier momp op de paddeltje die de ingeschaapend trek van ieder wezen het zij van het in de avond rondvladderend uitje of van de krachtige trekvogel die op het licht van een vuurtouren afliegt gevolgd en met de ogen de bron opgezocht had waardoor iets van de glans wesdags in het hol kwam hoe kom ik nu een vredes naam hier even lag hij over dit diepzinnige vraagstuk te pijnzin en daar het hem hoe langer hoe meer het belang inboezemde wilde hij zich in zittende houding oprichten daar toe moest hij niet alleen zijn bovenlijf van de matras verwijderen maar ook zijn benen naar z'n toetrekken bij de laatste beweging trof een wonderlijk gerinkel zijn ogen vol verbazing zag hij naar zijn voeten om iedere enkel bevond zich een ijzeren ring blinkend als staal en die twee ringen waren door een lange dunne keten aan elkaar verbonden wat is dat kwam het vol verbazing over zijn lippen haastig en onder het niet onweluidend gering kink ter schampjes stond hij op ja hij kon zich bewegen waarheen hij wilde maar de afstand zijn voetstappen was onbedwingbaar bepaald door die fijne maar sterke keten als in verstomming bleef hij naar de keten kijken hoe kwam die aan zijn voeten wanneer had men dat gedaan en met welk doel omwillekeurig gleed eindelijk zijn blik over zijn armen nee die waren vrij maar in welk grof pak had men hem gestoken die grove kleren lieten wel zijn armen en benen en een deel van zijn borst onbedekt en juist daarom had hij er nog geen erging gehad het was hem voorgekomen alsof hij half ontkleed op zijn matrass had gelegen maar nu hij zich van alle kanten bekeek zag hij dat het niet zijn losse zeemanskleding of een deel daarvan was het welk hij aan het liggen droog Eensklaps voegen een schok door zijn lichaam die ketenden aan zijn voeten die alle grosten plunjen als voor harde en zware arbeid bestemd men had hem daar meer van verteld aan boord zavond op de wacht als men onderlantaam bij elkaar lag de ene betroos wist het van zijn vader die van zijn broedig een derde van een andere bloedverwand en Eens Eens had paddeltje er een aan boord gekend die verlost was door zijn goede meester vrij gekocht voor veel geld uit de harde en vrede slavernij bij de ongelofigen maar goede hemel nog aan toe was hij dan slaaf bij de ongelofigen hij paddeltje hoe was hij daartoe gekomen droomde hij nee die keten rammelde daarvoor te duidelijk hadden zijn maats dan een grapje met hem uitgehaald nee ook dat kon niet mogelijk wezen want hij bevond zich wel degelijk in een gevangenis of een slavel wat wist hij het toen ging paddeltje weer heel pedaard op de mattress zitten om te overpijn zijn op welk een wonderlijke manier hij de scheepsjonge van Michiel de Ruiter zich op een goeie morgen teruggevonden had als slaaf bij de ongelofigen langzaam en voorzichtig als om zo weinig mogelijk geweld te maken werd er van buiten de grens weggeschoven behoedzaam werd er zware deur geopend die desk niet tegenstaande een knas het geluid maakte op de geweldige hengsels en in de al dus ontstaande opening vertoonden zich feritas zoals de frisse morgenwind de voegen maart nevelen wegvaagt en de zonnestraan die er rood goud doorheen gloeden hele landschap helder verlichten bomen en huizen en verre torens vooral sprekend doen uitkomen tegen een diep donkerblauwe achtergrond zo lag ineens het jongste verleden voor de herinnering van de scheepsjonge zijn eerste aandrift was op te springen waar een licht geringkink van ijzeren schalmen deed zonder dat hij zich tegen verzetten kon een groot gevoel van schaamte over hem komen en dadelijk daarop een verontwaardiging zo hevig dat hij die niet doorwoorden maar alleen door zijn blikken kon vertoken feritas die aan de arm een korf droeg was blijven stilstaan toen hij de blikken van paddeltje op zich gevestigd zag gelukkig dat je weer beter bent paddeltje sprak hij en in zijn toon klonken op berechtere blijdschap hij zette de korf op de grond sloot de deur zovuldig met een reuzachtige sleutel die hij vervolgens wegborgen en zich toen omwendende keek hij met een glimlach op het gelaat de scheepsjonge aan minst ogen geen ogenblik van hem afgewend waren geweest hoe is het paddeltje voeg hij vriendelijk geen antwoord heb je nog hoofdpijn of of kun je het nog niet terecht thuisbrengen wat er met je gebeurd is en toen paddeltje nog geen antwoord gaf dat hij nadig toen maakte paddeltje een gebaar van afkeer weg judas weg kom kom vriend sprak feritas gemoederlijk wees niet boos op mij niet boos riep paddeltje uit onwillekeurig de hand over het voorhoofdstrijkende dat hem gloeide ik wou maar dat je me uitschult of door een slaven opzicht er niet afrand zullen dan zou ik je nog een vent vinden maar met het eeuwengezoete koek van je maak je me nog misselijker dan ik al ben ja ging feritas rustig voort alsof hij dat verwijt niet verstaan had met je maag zal het nog niet geheel in orde zijn dat kan ook niet zo dadelijk maar morgen voel je er zo goed als niets weer van ik heb nog het water met een geneeskrachtig middel meegebracht en verder wat lichte spijzen die je zeker over een paar uur gebruiken kunt dat zal je helemaal opknappen vriend maar paddeltje bleef hem aankijken donker en met omweel hou jij je eten en je drinken en je mooie praatjes maar voor je zeg me maar ineens de volle waarheid die jij die altijd met de waarheid te koop loopt hoewel er geen groter leugenaag en geen gemeener huigelaar op de wereld bestaat dan jij en vertel me maar eenvoudig dat je me opgelicht hebt om een slaaf te werken op je landerijen en met de hand greep paddeltje zijn voetketen en rammelde daarmee de al door de vrijbuiter blijvende aankijken Veritas zag om zich heen en een ruwe houten bank bemerkende welke een hoek van het vertrek was neergezet haalde hij die en zette zich dicht bij de legersteden van het scheepsjonge neer bij de handen lei hij op de knieën en zich zo naar paddeltje veroverbuigend kiek hij hem in de nog altijd verwijtende ogen en sprak op zachten en als het waren overtuigende toon Beste jongen ik wil je de waarheid zeggen zoveel en zoveel ik mag het spijt me dat ik je leed heb moeten doen maar hij was ook zo verschrikkelijk onhandelbaar als je meer meeganden was geweest had ik je niet behoeven te bedwelmen maar heus ik wist er anders geen raad op om je te vervoeren over land naar de woonplaats van il capitano en hij deelde zonder iets achter te houden alles mede wat een geschiet was en dat alles zo eerlijk en zo invoudig dat paddeltje er onwelkeurig hoe hij er zich ook tegen tacht te verzetten de overtuigd werd goed zei hij toen invoudig ik wil het er dan voor houden dat de helft van de schuld bij mij ligt maar dat verklaart niet waarom ik nu ketenen aan de voeten en een slavenpak aan het lijf heb wat hebben jullie met me uitgevoerd waar is mijn matrozenpak gebleven en wat hebben jullie toch met me voor Feritas houden de schouders op op al die vragen mag je geen ander antwoord geven dan dat je zeemansplunje op een weilige plaats bewaard wordt met al wat de voorwaarden in weg geborgen was das wel een mooi stukje voor rovers zei paddeltje met een tikje van terugkeerende spotzucht niet waar gaf Feritas glimlachend een antwoord dadelijk die gelegenheid om het gesprek wat minder ernstig te maken met beide handen aangrijpend maar hiervan wil de paddeltje in de verste verte nog niet weten ik wil je nog één vraag doen en wel over die plunje van me Feritas wil je die beantwoorden als ik kan en mag ja nu dan zal ik ooit van mijn leven dat zeemanspak weer aankrijgen Feritas ogen dwalden af ik mag je daar geen antwoord op geven waarom vraag je dat ook want ik weten wel of ik heel mijn verdere leven lang een slavernpak zal moeten dragen paddeltje zei dit met een glimlach en probeerde het terug op lucht getoen uit te brengen maar hij kon niet verinneren dat Feritas er juist datgene in hoorde trillen wat de jonge zeeman verbergen wilde plaagend keek die hem aan verlang je nu al naar de geur van de zee ja dat is eerlijk gesproken waarom zou ik verbergen wat ieder van een zeemansjonge begrijpen kan en daarom zou je het gruwelijk vinden dubbel gruwelijk je verdere leven als slaaf het land van mijn meester te moeten bebouwen plotseling keken de ogen van de scheepsjonge heldig en klaar als altijd recht in die van Feritas haa rip hij uit nu begin ik het te begrijpen op die manier willen jullie me drijven naar de zee en bij de zeerovers Feritas wend de verlegen de ogen af hij scheen door deze triumphantelijke uitroep in verwanging gebracht schie het dadelijk evenwel hersteld hij zich zo spoedig niet of paddeltje die niet van gisteren was had de verlegenheid van zijn bezoeker opgemerkt zegt nou eens de waarheid Feritas tergte hij Feritas haalde de schouders op dan ben ik er alachtig spotten paddeltje en toen met grote nadruk liet hij op volgen maar zo krijg je me toch niet bij jullie weer haalde Feritas de schouders op we zullen elkaar nader spreken en ik hoop van alles het beste jongen maar één ding moet me toch echt even van het hart niet om je wat te verwijten hoor ik heb daarvoor te veel met je op ja ik hoop zelfs dat alles door de tijd nog wel schrik is al daar zeg je alweer te veel jubel de paddeltje even kleurde Feritas je bent handig paddeltje en daarom wil ik dat ene ding nog maar zeggen anders anders wist ik zoekjes aan alles hè Feritas bewoog even vluchtig de handen en haalde weer de schouders op praat maar toe en bouw maar luchtkastelen ik voor mij wilde je nog alleen maar in haar herinnering brengen hoe je op het schip tegen mij zei dat niemand behalve een oude van je baasder kunnen spelen over je leven en dat zeg ik nog riep paddeltje op heftgetoon uit met die keten aan je voeten en in dat slavenpak spotten Feritas paddeltje werd rood ik weet niet of je meester of je capitano of hoe noem je hem nu laat maar je tijger zeggen versrikt die Feritas de rechter hand omhoog eens hemelsnaam jongen wees voorzichtig waarom ik ben een slaaf die kunnen ze randzellen en trappen zoveel ze willen erger kan het niet met de mensen maar ik wil je dit zeggen dat als je meester jou heeft uitgezonden om daardoor baas over mijn leven te worden hij de verkeerde heeft uitgezocht want jij als zeel moest weten dat als een jongen van ons volk bij zijn orensleuren naar een muur en hem onder randzellen en trappen en schoppen willen laten zeggen dat die muur wit ziet die jongen tot aan zijn dood toe zal volhouden dat die muur zo zwart ziet als de nacht al was hij zo wit als de sneeuw een licht rood was over het gelaad van Feritas gevlogen was het van schaamte of omdat de scheepsjongen hem boos gemaakt had een weilig verachtelijk trok hij de bovenlip op zodat zijn blinkend witte tanden zichtbaar werden bah! zei hij van zijn bank opstaande een paar poeietjes in je eten of je drinken en de eerste de beste die je lust toe heeft hecht ketenaan je voeten en kleedje in een slavenpak die stomme ijzers bedwingen je voetstappen en zullen je straks bij het lopen en misschien nog meer bij het liggen wonden en folteren op die manier geef ik niet veel met baaschap over je leven paddeltje borg bij deze woorden zijn hoofd in zijn handen terwijl hij de ellebogen steund op zijn knieën zo bleef hij een poosje onbeweegelijk zitten feritas kreeg dadelijk veel medelijden met hem het kwam aan vroeg al zag hij de rug van de knap schudden onder m'n moeite bedwingen snicken hij kon nog niet nalaten uitingen uit medelijden te geven welke zijn geraaktheid dadelijk vervangen had arme jongen zei hij op meewaar en getoond aanstands als met een schok hief paddeltje het hoofd op geen schijn of schaduw van tranen of van onderdrukt verdriet was op zijn gelaad te zien het was nog altijd dat gezicht vol durf en moet met die twee vellen schier brutale kijkers wat hebben we nou aan het handje volgij verbaasd ik dacht ik dacht sta met de feritas die zo gauw niet wist wat hij antwoorden moest verbaasd van onveranderlijk diezelfde sprekende en alles behalve zoet zappige kop voor zich te zien ga je een leugen verzinnen senior feritas zei paddeltje rieuw weer kleurde feritas ik dacht dat je verdriet had van wis en drie heb ik dat viel paddeltje uit ik heb dan nooit van mijn leven zoveel zagerein gehad dat zou een klein kind begrijpen maar dacht je soms dat ik van jou middelleider gediend was dat komt daarvoor veel te laat ik dacht dat je zat te huilen ik nu nog mooier en wat zat je daaruit te voeren met je handen voor het gezicht wel goeie hemel ik heb het nog al geen klein beetje m'n hoofd en nu laat je me nog zo denken over dat baas wezen over m'n leven oh is het dat nu paddeltje had ik gelijk of niet paddeltje is wegen een ogenblik en keek strak voor zich nee zei hij eindelijk gelijk heb je niet heel erg kan ik nou niet denken en ik heb ook geen zin in om voor jou plezier te zitten mijmeren tegenspreken kan ik je ook niet want je hebt gelijk met die ketenen en dat slavenpak en toch en toch heb je ongelijk een rare redden een hering gremelacht de feritas je moet er er dan maar mee zien te doen grommende paddeltje en ik wou nu maar dat je ophoepelde want je begint nog zeker te maken dan ik al ben goed paddeltje gaf feritas ten antwoord hier staat de kruik in de korf vind je eten en nu zie je me voor eerst niet terug al had ik het me maar niet te veel aantrek dat hoop ik niet en toch geloof ik het wel paddeltje en met deze raad zoachtig geworden verliet feritas het vertrek de volgende morgen nadat paddeltje voor frist ontwaakt was en zich te goed had gedaan aan het spijzen welke men zonder hem te wekken in zijn cel gebracht had werd op vrij gerucht makende wijze de deur geopend een drie tal potige neegersverscheen van wie één de aanvoerder scheen te zijn tenminste hij spak enige woorden als een bevel daarbij met levendige gebaren op de gevangenen wijzend oh dacht paddeltje die komen me halen waarom zou ik me verzetten en die mensen en mezelfen het moeilijker maken dan nodig is mee moed ik natuurlijk toch en ik heb liever niet dat die akelige apenhanden me beet pakken hij stond op en ging de twee neegers die op hem afkwamen tegemoet al je bedaard jongens zei hij heel vertrouwelijk hoewel hij verwachten kon dat zijn woorden niet verstaan werden ik ga al met je mee als je me maar wegwijst zie je want het is voor de eerste keer dat ik hier op visite ben de neegers keken elkaar verbaasd aan en lieten een tal van geluiden horen die voor paddeltje geheel onverstaanbaar waren ze lachten zelfs en klapten in de handen het is zeker een meevalletje voor de vrienden dacht paddeltje en dat was ook zo men had hun het een en ander van zijn onhandelbaarheid medegedeeld de schep jongen werd nu door een menig tegaren geleid tot hij zich eindelijk buiten bevond onwilligeurig sloten zich zijn ogen wat nauwer toe voor het zonnen ligt dat op een geweldige wijze het landschap overstralde maar al heel spoedig kreek paddeltje goed uit zijn ogen om het terrein te verkennen hij bemerkte dat het gebouw waarin hij gevangen had gezeten eenzaam stond op een grote vlakte die aan de zijde welke hij door de stand der morgenson als de zuidzijde herkende door al hoogig en hogerwoordende en in de schemeren geverte zeer hoge bergen werden begrenst terwijl ze aan de andere zijde door heuvels en boomgewas was afgesloten tussen dat boomgewas en op de herringen daar heuvels ontwaarde hij heel in de verte verschillende woningen die op buiten verblijvend geleken en er bij de warmte welke nu reeds in de vlakte hersten prisonder uitlockend uitzagen de vlakte zelf bestond uit bouwland van grote vruchtbaarheid er werd druk op gearbijd want het was vol bezige druk zoegende mensen op een afstand op oppertjes gelijkend maar dichtbij uitkomend als aan elkaar gekoppelde slaven zwarte zoals blanke die onder opzicht van een drijver aan het werk waren bij nader toezien bemerkte hij dat alleen zij gekoppeld waren die als lastdieren aan het voorttrekken waren van een of ander landbouw werktuig door de akker doch de vrijheid daaroverigen was slecht schijnbaar want ook zij werkte onder het strengste toezicht niet lang had paddeltje tijd om zich in verdere beschouwingen te verdiepen hij werd aan een oude zeer vervallen man gelijk hem later bleek een Italiaan gekoppeld en daarna voortgedreven naar één daar meest verwijderde akkers daar werden zij voor een ploeg gespannen een ruw uitziende opzichtig plaatste er zich achter en als een paar beesten Jugeen voort de zon brandde op hun hoofden de voet trapte moeizaam in de kluiten en als hij afschoof kon de ring om de enkels zulk een knallende pijn veroorzaken het beviel paddeltje in het geheel niet en toen hij weer zo uitgleed kon hij een zacht geuute verwensing niet onderdrukken even sloeg hij een blik op de oude man naast zich die voor een ogenblik alleen moest trekken hij zag een gelaad waarop hij zoveel verdriet en ellende las dat het hem aangeheb jou leekert grond hij tegen zichzelf jij als jonge, sterkere kerel laat alles op die oude topperd aankomen dat is meer dan schande en van nu af aan zette hij er heel zijn lichaam aan een vermageringscuur zou een oude van ons zeggen glimlacht hij voor zich heen en toch die glimlach en die sterke wil om zich niet door de tegenspoed te laten neerslaan kon hij niet beletten dat de zonnengloed als een stroom vuur over zijn lichaam brandde dat het zweet hem langs het voorhoofd en de wangen in straaltjes neerliep en dat zijn hardbonsten van de geweldige inspanning nu hij eigenlijk meer gehinderd dan geholpen door de oude man het werk daar voortsleepte en dan die keten die onuitstaanbare keten aan zijn voeten einde van hoogstuk 11 hoogstuk 12 van paddeltje deze liepuvox opname behoort tot publieke domein opname door Anna Simon paddeltje de scheepsjongen van Michiel de Ruitig van Johan Been hoogstuk 12 een onverwacht bezoek een achttaaldagen waren op die manier voor paddeltje voorbij gegaan het was hard werken geweest maar toch kon hij niet zeggen dat hij afgebeeld was geworden dat werd trouwens niet één dertal rijke slaven op deze uitgestrekte bezitting de eigenaar is geen verstandig man te zijn die wel zoveel trok van zijn slaven als er met mogelijkheid van te trekken viel maar ze de nodige rust gunnen goed voeden al was het dan met zeer eenvoudige spijzen en het nachtverblijf niet te ellendig dit zijn elke slaf vertegenwoordigde voor hem een betrekkelijk grote geldstom en op de duur nog groter waarde aan arbeidskracht bezweek ze ook een raamzalige dan was het een zwaar geldelijk verlies voor de heer maar hard werken moesten ze wie lui was of curentoonde ontving stok of zweepslagen en dat ook alweer niet overdreven maar gevoelig genoeg paddelt niet dan werd de onwillige aan een zware kerkerstraf en een honger en dorstkuur onderworpen en nog lang daarna werden hem zekere vrijheden als een wekelijks terugkeerende halve of hele rustdag onthouden verviel hij wederom in zijn luidheid of tegenstand dan verdween hij de slaven verluisterde onder elkaar dat zoveen naar de binnenlanden vervoerd en aan wilde stemmen verkocht werd een lot waarvoor ieder zitterde dochtrechten wist men er niet van en juist dat geheimzinnige werkte zo angster op de verbeelding dat niet licht een slaaf zich veroorloofde om door voortdurend wandgedrag op een ongezochte maar minder aangename wijze in staat gesteld te worden achter de waarheid te komen een acht al dagen nu had paddeltje op deze wijze achter de rug het was hem eerst heel hard gevallen maar hij was er de jongen niet daar om te gaan treuren of kniezen in de aanvang had hij gedacht dat het in zo'n slaven leven eenvoudig afbeulen en maar goud doodwerken was toch toen hij al de eerste dag ondervonden had dat het in hoofdstraak op zware arbeid neerkwam had hij bij zichzelf gedacht dat het wel om te overkomen zou zijn hard werken dat kon hij en het had de oude hem ook niet zuinig laten doen hij vond er zelfs schrik in om de oude man naast hem het werk wat te verlichten en toen hij begreep dat er niet in het wilde op losgeslagen werd door de opzichters was hem dit werkelijk een steen van het hart want hij was niet bang voor de slaven maar voor zichzelfen hij vreeste bij zo'n slag zijn drift niet te kunnen inhouden Srander genoeg was hij om vooruit te weten dat hij de geketende aan een medeslaaf en bovendien aan een landbouwwerktuig vastgebonden geen wegpartij kon aangaan met een vrije die gewapend was met zweep of stok toch hij zou getracht hebben hem aan te verliegen al had men een gemakkelijk werk gehad hem neer te slaan alleen tegen de nachten zag hij op of men het met voordag deed wist hij niet maar geloofd het wel men sloot hem op bij negers ook zijn nachtverblijf was niet overdreven vol maar hij vond het als blanken man vernederend om onder de negers gestopt te worden die een reuk van zich afgeven welke niet door de zwarte zelf maar wel door ons waargenomen wordt ze waren niet kwaad die stakers in hun treurig glot waren ze zelfs kinderlijk vrolijk en opgewekt zongen littjes en maakt een gekheid met elkaar tot een vermoeidheid van het werken heel de dag door een einde maakte aan hun gesnap en aan hun keten gerammel aan die ketenen schenen ze ook al gewoon de wonden daardoor aan hun voeten veroorzaakt waren redelijk lang dicht gegaan en vereeld waren op hun huid die vrijvingsplekken paddeltje op welk hartvel hij zich ook mocht beroemen voelde echt hoe langer hoe meer die schrijning hij wist zavonds niet hoe hij zijn benen leggen moest om zo min mogelijk dat pijnlijk geschampig of geving te gevoelen en als ook over zijn afgetop lichaam zich te slaap ging genadigen kwamen de grootste kwelgeesten van deze nachten de muggen kolossale beesten die zich om de negers niet schenen te bekommeren maar alsof ze het roken eens gezind op de blanke afkwamen dat was een pijniging om niet uit te houden maar uitgehouden moest ze toch worden eindelijk kwam ook over de doodmoede de slaap maar smorgens waren gelaad armen en benen volstekende en prikkelende bulten die muggen waren niet het enige ongedierte in deze warme streken en vooral in dit aldijd toch nog onfrissen en onzuivere slavenhol maar zij waren de ergste en de boos aardigste deze morgen had zijn opzicht er hem beduit dat hij niet behoeft te mee te gaan en dat hij dus zijn vrije dag had hij was daar zeer mee in zijn schrik geweest even als hij dat op verschillende dagen andere slaven had zien doen die ook eens mochten uitrusten had hij zich achter het slavenverblijf languit in de schaduw van de muur uitgestrekt de handen onder het hoofd en kijkend in het blauw van de hemel tot er zwarte sterretjes voor zijn ogen begonnen te dansen niemand letten op hem of op de andere slaven die op dezelfde wijze niet ver van hem verwijderd van hun rustgenoten weg lopen konden zij toch niet en op deze niets kostende wijze verzamelden zij weer voor een week lang een grote portie arbeidskracht voor hun heer het kon ongeveer een half uur geduurd hebben dat onze vriend zich overgegeven had aan het heerlijke genot van de moede en afgewerkte leden nu eens te laten uitrusten toen erom één daar hoeken van het gebouw een persoonverscheen die al dadelijk veel optie wekte onder de daar liggende slaven geen wonder hij droog nog een slavenkleed nog dat van een opzichtig zijn kleding was los en sierlijk die van een zeeman maar opgevlikt met het kleurenrijken dat er een zuiderling die er even veel behoefte aan heeft als er gevoel en smaak voor kan hebben er door allerlei schijnbaar niets betekende dingen kan aanbrengen een zacht gerenking werd gehoord maar dat kwam niet van de vreemdeling die zich los en met veerkacht getred voortbehoog maar van de slaven die het lichaam omwenden om de bezoekig met kinderlijke nieuwsgierigheid na te zien welke een afwisseling in een ellendig eentonig leven ook paddeltje wende de ogen van de dieplouwe hemel en liet ze afdwaarden naar de vreemdeling die opmerkzaam rondkijkend alsof hij iemand zocht eindelijk de blikken op de jonge zeeman niet vallen en toen dadelijk op hem afkwam in het Italiaans zei hij enige woorden die paddeltje wel niet verstand maar die hem toeklonken of ze een goeiemorgen te beduiden hadden goeiemorgen gaf hij ten antwoord zonder echter van houding te veranderen want hij lag daar veel te heerlijk voor de andig had toen weer een heleboel te zeggen maar omdat paddeltje vooruitwist er niets van te kunnen verstaan maakte hij het zich ook niet moeilijk om er naar te luisteren praat jij bij raak dacht hij het is nu mijn vrije dag en voor zoveel ik er hiervan gezien heb gunnis je die nog helemaal dat is geen de ander toch niet van planten zijn want toen hij begreep dat zijn woorden niet verstaan werden duiden hem het gebaren aan dat onze vriend op moest staan ik vroeg paddeltje daarbij op zichzelf een wijzend see see knik de ander met een glans van beleidschap op zijn gezicht dat hij verstaan werd over het geheel zag hij er volstrek niet uit of hij in de familie van de slaavendrijvers was hij had helemaal niets over zich van barsheid in tegendeel hij zag er vrolijk en onbezorgd uit en toen paddeltje onder een gebrom en gemopper dat aan de goeie dagen van weleergerinnende begon op te krabbelen wat door de voetboeien lastig ging hielp hij hem een handje ook weer niet op een wijze die vernederde maar zoals de ene cameraat de andere zou helpen toen paddeltje op zijn twee voeten stond kreeg hij de vreemdering en deze kreeg hem aan paddeltje hoewel nog maar 16 jaar was groter steviger en groover en dat deed hem al dadelijk veel plezier de ander was tengardig maar lenig en gespiert het type van een zuiderling hij was alweer aan het babbelen geslagen wees met zijn handen breedte en grote aan en toen met de hand aan het hoofdbewegingen makende alsof hij zeggen wilde sjonge sjonge wat ben jij een keel zo verstond paddeltje het dan ook maar en vooral trof hem een woord dat veel van het holandse cameraat weg had cameraat voeg hij termiedere zekerheid want hij de slaaf durfde voor het verstaan van zulk een hartelijk woord zijn eigen oren tenouder nooit vertrouwen sii sii riep de ander uit met het hoofd ja eigenlijk met heel z'n geluidsuitdrukking en met veel gebaren zijn er handen en armen daarop bevestigend antwoordend toch paddeltjes guden van neen hij wees op de slaven die zonder zich aan dit toneel verder te stooren we gingen genieten enkel aan alleen van hun geluid dat zijn mijn kameraden spak hij weer een hele hoop gebaren en nog meer woorden nu was het ene al ontkenning en hij greep paddeltje bij de arm als om hem mee te tronen toen kwam er een gedachte bij paddeltje op ze gaan me in verzoeking brengen om zeer over te worden hij aanzelde maar de vrij buitig want paddeltje begreept nu dat de vreemdeling die hem kameraad genoemd had er zo een was bleef hem overreden met woorden en gebaren en door hem bij de schouder te duwen even sloeg de scheepsjongen een blik naar de armen afgetopte wezens liggende in de schaduw van het slavenverblijf toen naar de afgejakkerde schepsels kinder op het land indien hij enige aardeling gevoelde was dit minder omdat hij de verleiding niet aandurfde dan wel omdat hij zelfzuchtig bang was dat hem die heerlijke vrije dag ontnomen zou worden nu hij even gerust had vrij en heerlijk gevoelde hij eerst goed hoe door en door moe hij was als hij weigerde zeer over te worden en hij zou proberen vol te houden zou met hem natuurlijk weer naar het land jagen en hij zou weer aan het zware werk moeten beginnen zonder voldoende uitgeruste zijn in ergenis dat hij niet goed wist wat hij eigenlijk doen of later moest schud hij onwillig de hand van de vrij buiten van zijn schoudig een kluchtige verpazing bleef die voor hem staan toen als het waren van de hak op de tak springend wees hij op de bilten welke paddetje als gevolg van de muggebeten op de armen en handen had hij zei weer een woord dat onze vriend niet verstand deed toen op een vermakenlijke wijze het gegonds van een mugna en gaf daarna met het nagels van duim en wijsvinger op paddetjes hand een pik dat deze erom moest lachen de vrij buiter lachte ook en de arm door die van de scheepsjongen stekend wilde hij hem zo wegvoeren maar op zulke hartelijkheid was deze niet gesteld hij maakte zich snel los en beduide de andig dat hij best op zijn eigen voeten kon gaan al waren die van ketenen voorzien de vrij buiter lachte ook daarom heel smakelijk vooral nu hij begreep de koppige noordse jongen overwonnen te hebben en toen leid hij paddetje het gebouw in vele gangen door en bracht hem naar het vertrek waar onze vriend het eerst was opgesloten geweest hoe vreemd toch toen hij er in ontwaakt was uit zijn langdurige bedwelming had hem dit vertrek een kale en akelige gevangenis toegeschenen nu likt het hem een ruime en gezellige kamer eigenlijk nog gezellig dan voor acht dagen want het kistje was voor het venstig had weggenomen en nu vielen straal van de zon op de vloer en wel over de gemakkelijke matras waarop paddetje eens zo heerlijk gerust had er stond ook een kleine houten tafel waarop een kruik naast een korf waarvan hij de inhoud wel raar kon en altijd gevoelig voor een goed maal likkenbaarde hij al bij de gedachte wat er voor heerlijke spijzen tenminste heerlijk in vergelijking met de intonige slavenkost in schuilen zouden de vrijbuiter scheen dat alles op zijn gelaten lezen want die glimlachten en vreef zich van blijtschap de handen daarop tickte hij paddetje op de schoudig en op de legerstedenwijzend duiden hem aan zich daarop niet te vlijen en toen paddetje aarzelde scheen hij hem door allerlei gebaren zo te smeken dat de scheepsjongen ook en vooral om het zijn moederleden er zo sterk naar verlangden aan de wensvoldeet en met een behaagelijk gekreun zich op het rustbed uitstrekten nauwelijks lach hij of de vrijbuiter knielde aan het voeteinde neer en greep naar de ringen die om de enkels bevestigd waren paddetje hief in enige verbazing het hoofd een weinig op en zag hoe elke ring aan een nauwlettend onderzoek onderworpen werd oh dacht hij nu begrijp ik alles hij is aan het onderzoeken of er aan mijn voetpoeien geveild of gevoren is een week geleden zou hij zich daar tegen krachtig verzet hebben nu liet hij zich weer neervallen op zijn matras zo hadden hem die acht dagen harde slavernij al getemd en geen wonder het was niet voor de eerste maal dat dit vernederend onderzoek zou plaatshebben elke avond als de slaven naar hun verblijfwagen gebracht kwam er een opzichtig die daartoe aangesteld was en naar zijn kleding zijn gespierde armen en handen en vooral naar de werktuigen welke hij bij zich had te oordelen het handwerk van smidt uitoefenden op een daartoe gegeven kort en bondig bevel moest zich dan iedere slaaf op zijn beurt languit op de grond uitstrekken en werden de schalmen van de keten welke hem de voeten samenbond één voor één aan een nauwlettend onderzoek onderworpen had ook het geval was met de brede ijzeren ringen om de enkels ook de blanke slaaf had zich daar aan moeten onderwerpen hoe hatelijk hij het vond maar na een lange dag van meer dan zware arbeid was er bij hem geen lust geweest zich te verzetten bovendien was bij hem het onderzoek heel kort geweest en als het waren voor de vorm dat kwam zeker omdat tenminste de ringen nog fonkel nieuwschelen en gelijk weer iets gezicht hebben plonken al of ze van staal waren hij voelde dat het onderzoek van de vrijbuiten nu in het bijzonder de ringen betrof dat zal zeker op elke vrije dag moeten gebeuren dacht hij en hij werd er opeens heel onplezierig van ach ja als straks het onderzoek geeindigd was zou de vrijbuiten die zeker in deze zaken het hoofdtoezicht had hem weer buiten het gebouw brengen en verder aan zijn treurig lot overlaaten al de vriendelijkheid was maar voor de gekhouderij geweest wat speedt hem dat wat speedt hem dat hij die nogal dacht dat de ogenblikken van grote verleiding gekomen waren dwaas die hij was mens geen hem best te kunnen missen tenminste op de schepen der zeeschuimers maar niet op die verwensten in de zon brandende akkers nu was een gehele vrije dag bedorven en morgen morgen was hij weer een beest dat wel gevoedert en naar zijn krachten niet is waar beladen werd maar die moest werken schouwen slaven hij de zeemansjongen die sterven zou van het heimwee naar de vrije frisse zee duidelijk voelde hij hoe de vrijbuiten als het waren heel bedachtzaam de ring aan zijn linkervoet van stukje tot peetje betasten en hem met de vinger langzaam en als vukend langs geleed eensklaps voelde hij de ring met de volle hand omvat de andere hand is geen iets gevonden te hebben waarop de vingers sterk drukten een knappend geluid en daar liet de ring van zijn voet los in de val rinkelend de ketting meesleurend verrast hief paddeltje zich op de ellenboog omhoog jawaarlijk de ring was van zijn linkervoet af van verpazing kon hij geen woord spreken met grote ogen zag hij toe hoe de vrijbuiter hetzelfde onderzoek aan de ring van de rechtervoet begon tastend gingen zijn vingers er overheen als om een kenteken op de sporen waardoor de ring langzamerhond gedraaid werd daar ontmoeten zij een zeer klein uitsteksel het geheel aan de aandacht van de scheepsjongen onstapt was hoe zorgvuldig hij zelf al enkele malen zijn kluisers onderzocht had in de stille hoop er zichzelf toch eenmaal van de zullen verlossen weer werd deze ring met de ene hand stijf om wat terwijl de vingers van de andere hand sterk op het kleine uitsteksel drukten een knal en de kluisers waren geheel van de voeten van de slaaf afgevallen met een kreeg van oneindige vreugde sprong hij op hij voelde geen moeheid of afmatting meer een razende lust beving hem om zijn vrij geworden voeten te bewegen al maar te bewegen hij sprong en dansen door het vertrek onder het uitstoten van allerlei vreugde klanken en zijn verlosser dadelijk stelde zich die tegenover hem hief afwisselend handen en voeten omhoog knapt hem met de vingers en begon zulke en alle dwaaste danspartij dat palletje het uitschielde van de lach met hun beide dansen zij altijd tegen elkaar overblijvend een van die vrolijke matrozen dansen palletje het hoogste lied uithalend en telkens maar roepende hoezee hoezee ik ben vrij ik ben vrij terwijl de Italiaan met het tong tegen het verhemelde klappende onder het trekken van allerlei gekke gezichten met vingengeknip en voetegestamp de maat aangaf zich daar afwisseling nu eens op de tij slaande en dan weer onder het uiten van een luide kreet in de handen klappende hij schener onvermoeidbaar in en deed op het laatst zulke harlekijns sprong dat palletje die een week van zwaar werken achter ze had en daardoor het eerst moe werd zich schreeuwende van de lach op de matrasweerp en daar ging die gerollen van plezier een poosje ging de vrolijk Italiaan door met zijn lustig dansje buitelde toen als een schooljongen een paar keer kopje over zodat hij vlak naast palletje terecht kwam die hij pleigend aan de oerentok maar palletje kon zich niet weren van de lach hij was opgewonden van plezier omdat hij van die martelwerktuig een verlost was en wist dat niet beter te uiten dan door liggen op de rug met de benen in de lucht te spartelen wat een heerlijk gevoel daar nu niets meer aan te hebben hij wist geen raad van opgewondenheid sprong erop danste nog eens het vertrek rond en ging toen weer zitten terwijl hij zijn voeten bekeek waar de schrijnende ringen bloedrode strepen hadden getrokken de Italiaan zag dat en deed toen net als een googelaar onder een reeks van woorden en klanken stroopte hij zijn mouwen op tikt op zijn zak en haalde er met een gezicht alsof hij er zelf het meest over verhonderd was een klein doosje uit de voorschein met overdreven gebaren toen neid het aan palletje open het en liet hem de inhoud zien een soort van lichtrood gekleurde zelf nu ging hij plat op de grond zitten en vreef met hijzelf de kringvormige hier en daar half open gescheurde zwetting op de voeten van de scheepsjongen in haalde op dezelfde wijze wat linen winstels voor de dag en verbond daarmee de de pijnlijke voeten waarop dezelf een zeer verzachtende en milde uitwerking had palletje had dit alles bedaard toegelaten al klopte nog zijn hart van vreugde en omdat het verbinden tijd nodig had kwam hij wat tot kampte dadelijk begonnen er allerlei vragen in zijn hoofd op te komen wat spetet hem dat hij geen Italiaans kende hij had dan moeten weten waarom men hem ringen aan de voeten gegeven had die men zelf kon openen als men eenmaal het geheim wist als hij soms weer slaaf moest worden en hij rilte toch even bij dit denkbeeld zou men hem deze niet meer om zijn voeten kunnen geven en waarom was de Italiaan sowieso vuldig bezig met zijn voeten te verbinden dat duidde er toch zeker niet op dat men van plan was en wederom naar de slavenakker te drijven nog groter zou zijn verbazing worden nou was de vrijbuiten gereed met zijn dokters werk en had hij het doosje beneevendst de overgebleven zwachtels op een tafel neergelegd of hij ontplote zijn eigen voeten en tonen met een kluchtige baar hoe zijn enkels er nog duidelijke sporen drogen dat er ook ijzeren ringen omgekneld waren geweest de bloedopzetting en de mogelijke wonen waren wel genezend en aan het vervlauen maar lang konden toch niet geleden zijn of ze hadden er precies uitgezien als dat op het ogenblik bij paddeltje het geval was daarop wijzenden maakte het Italiaan weer allerlei gekheid nam vervolgens de ringen in de hand en knipten ze één voor één om zijn eigen voeten vast daarbij een gezicht zettend zo dwaas van hopend dat paddeltje erom in de lach schoot povere Francesco riep hij daarbij uit op zichzelf wijzenden paddeltje verstond dat jij arme Francesco lacht hij je bent hem ja dat versta je toch niet maar Francesco vouden de handen samen al of hij de scheepsjonge pad hem van de kluisers te verlossen nu zij paddeltje dat wil ik wel eens proberen je weet nooit hoe het mij te pas kan komen en ijvrig ging hij aan het zoeken en tasten tot hij de kleine uitsteek zoals gevonden had hij volgde de handgreep na die hij er straks van Francesco had afgezien en ja één voor één file derringen af dat had ik moeten weten riep hij uit zeker dan haat hij zich in de nachten toen hij zich kreunend om en omwende wel even van die marteling verlost maar paddeltje was iemand die niet lang aangeleed en lende bleef denken bovendien altijd moet bleef houden dat het in de toekomst wel terecht zou komen en daarom van het ingewordige genoot als dit aangenaam was hij was toch zo blij zo blij de voetketenen moest hij nog even in de handen nemen en zo van alle kanten bekijken even als een jongen met zijn kiestoet die de dokter hem uit veel pijn getrokken heeft Francesco liet hem een oogomelijk begaan waar voeg ze hem toen op zijn eigenaardige luchtige manier terug maakte een diepe buiging en ze als iets zeer kostpaars over de arm hangend verliet hij al pratend en reddennerend het vertrek de deur viel dicht paddeltje hoorde hoe zij zo volde gesloten en gegrendeld werd toen was hij alleen met een gevoel van welbehagen strikt hij zich op zijn matras uit zich de lang voorgestelde wilde veroorlovende om nu weer eens de voeten wijd van elkaar te leggen en de gemakkelijke houding met de handen onder het hoofdweer aaneemend lag hij het vertrek kon te kijken voelende hoe zoekjes aan de slaap zou komen waar aan zijn geest waar vooral zijn lichaam zoek een grote behoefte had toch al rondkijkende of alles in zijn cel net enig ruitels blijven zien als voor acht dagen werden zijn blikken unwillekeurig getrokken door een soort gordijn dat in de versd afgelegen hoek iets geen te bedekken aanvangelijk als hij te lui om zich daar veel mee bezig te houden wat kon het te beschelen wat daar hing eerst maar slapen slapen toch telkend zich in zijn blikken die kant op dat gordijn verborgen iets pols iets dat hij zich maar niet verklaren kon zijn nieuwsgierigheid werd hoe langer hoe meer opgewekt en nieuwsgierig was hij een hevige mate zijn moeie lichaam hield hem nog een poosje in de aangenomen luiehouding eindelijk was het hem onmogelijk om langer zijn nieuwsgierigheid te bedwingen hij stond op tot zijn bevremding met enige moeite want hij gevoelde zich stijf in de gewichten van arm en benen en toen maar dadelijk op het gordijn af dat een lakenblik over het een of ander heengehangen met één ruk schoof hij het weg een sreel van geluk want daar hing zijn zeemansplunje die met hem in zijn verdoofde toestand had uitgetrokken en waarvoor hij in de afgelopen dagen meer dan eens gevreesd had ze nooit meer om de leden te zullen voelen haastig alsof hij bang was dat mensen hem ontnemen zou geef hij de kleren van de kapstok en wie naar zijn legersteden gaande zet hij zich daarop nedig en liet ze stuk voor stuk door zijn handen gaan zoals het ware stredend met de vingers toen zich geheel verjoond gevoelend spon hij met de oude veerkracht op en omdeed zich snel van het groven onwelriekende slavenpak hij smet het zover van zich als het vliegen wilde en met grote behaagelijkheid kleed hij zich aan langzaam en treuzelig genietend van elk stukje dat hem uiterlijk weer tot de zeelse zeemansjongen maakte het was of met die kleren de prikkel in de geur van de zee weer over hem kwam en toen hij gereed was bekeek hij zich van onder tot boven en hij dacht Amy giel eruitig hij dacht aan zijn ouders en zijn broertjes en zusjes aan het kleine zeeland dat er al het weer bovenop kwam als geen het weg te zinken in de zoute golven en al die verschillende gedachten kwamen toch samen in die ene welke een schepeling van de vrouwen Michiel eruitig nooit meer kon verlaten en waaraan in de bangendagen die nu achter hem lagen de scheepsjongen van die nederige schipper de macht ontleent had om niet te klagen niet te wanhopen maar in de diepste ellende een vertrouwen te gevoelen het welk geen macht er wereld ontnemen kan aan hem die het mag bezitten einde van hoogstuk 12 hoogstuk 13 van paddeltje deze liepevoxtopname behoort tot het pubieke domein opname door Anna Simon paddeltje de scheepsjongen van Michiel eruitig van Johan Been hoogstuk 13 een nachtelijke rit in één stuk door sliep paddeltje en we moesten hem ter tegenheen een weerschudden voor hij wakker werd dat gezanik was zijn eerste woord en van de rechterzij waarop hij lag wilde hij zich doodinvoudig op de linker omwenden om er alweer te slapen geheel op te gaan in de heerlijke rust naar lichaam en geest aan zijn verlangen kon hij echter geen gevolg geven want men begon hem weer eens door elkaar te schudden en zijn naam uit te spreken luid en vrolijk zijn naam zoals allen die hem kenden zijn maats en zijn schipper en eigenlijk ook al zijn ouders en de mensen van zijn geboorteplaats die uitspraken paddeltje paddeltje jouw slaapkop wordt toch wakker een gerek en geheel een nog even proberen om het op de rechterzij dan maar weer gedaan te krijgen toen een gevrijf met zijn twee grove knuisten in zijn ogen waarvan de leden maar niet goed van elkaar wilden en telkens dichtvieden en toen ja er was geen doem meer aan hij moest de slaap adieu zeggen en weer eens kijken wat op de wereld te koop was nu dat leek wel wat goedste zijn al lag die wereld voor hem in een vertrek vol schaduwen en lichtstrepen wonderlijk door elkaar gemengd die schaduwen waren van de nacht en daarom bleven ze toch de baas want het licht kwam van een antaren maar de man die met die lantaaren binnengekomen was en paddeltje zo door elkaar had geschud had enkel licht van pleidschap en verrolijkheid op het gelaad want het was veritas die de scheepsjongen halen kwam om ze weer onder de mensen te bewegen en het leven weer te bekijken van een andere kant dan uit hun slavenhol het leven te bekijken zoals meestal alle jonge mensen dat doen paddeltje paddeltje slaapkop luulak moet ik je bos brand neer als op je rug binnen zoals in het vaderland op zaterdag voor pincsteren paddeltje babbelde alles door elkaar geen mens konden er een touw aan vast knopen eindelijk richt hij zich in een zittende houding op en begon weer met zich de ogen uit te vrijven en te geëwen dat zijn kaken knapten al maar lachende stond veritas dat aan te zien en dat alles duurde net zo lang tot paddeltje in een wrecking van de armen en een gegeeuw dat veritas van de weeromstuit ook al aan het gapen ging plotseling in de hoogste verbazing zijn hardhandige porter aankake en nog wat onzeker en dik de naam veritas uitspak ah klaas vaak is onder de knie eindelijk nu maar dat is met een tour geweest zeg er eens kameraad laat je je aan boord ook zo lang porren porren aan boord bij mijn ziel hij slaapt nog moet ik je voor de drommel weer eens door elkaar schudden eens klaps kwam er een lach van herkenning en herinnering over het gelaad van de scheepsjongen veritas ja veritas die je heen en weer geschud heeft als een hond jongehond die je bent weet je dat nog wel paddeltje paddeltje zat de geel in het te lachen en beurtelingsarmen en benen te rekken zeg ben je nu klaar met dat gegeel is je mond al niet groot genoeg ik heb nog zo'n vaak nou nog weet je wel dat je over de 12 uren geslapen hebt wat zeg je domkop zie je dan niet dat het nacht is en toen je hier gebracht werd was het nog vroeg in de morgen paddeltje tockte benen naar zich toe wond daar de armen omheen en zo op z'n doelje gemak bleef hij even zitten denken toen kwam alles weer voor zijn geest op en weer riep hij maar nu met grote blijdschap veritas hij strekte zijn hand uit die door de vrijbuiten gegrepen en hartelijk gedrukt werd wat heb ik na je verlangt veritas heus heb je dat ja en je hebt me zo dik was uitgescholden voor verraderig voor ja ik ben het maar vergeten oh lacht de paddeltje bij gelegenheid zal ik wel hier van voor en af aan beginnen en nog een paar heel lelijke namen voor je erbij verzinnen maar nou ben ik blij erg blij oh maat ze hebben me zo lelijk getakteerd onder die toppers daar op de akker je hoeft me daar niets van te vertellen paddeltje ik heb het ook bij ondervinding en jij zeker ik en al nu ik zal maar zeggen al de jongens van il capitano wat zeg je drommels had Francesco daarom zulke rode streamen om zijn enkels goed geraden ik heb ze ook gehad ik heb ook getopt en geschoud en getruurd op die gloeiende akkers zie je paddeltje dat is nu een aardigheid van il capitano en een verstandige zet ook ieder die bij hem komt vrijwillig of gedrongen moet eerst acht dagen lang het leven van een geketende slaaf doorleven vooruit weet je daar niets van dus je bent net zo wanhopig als zo'n ongelukkige die daartoe tot aan het uurtje van zijn dood veroordeld is maar die ramsaligen worden de ringen en de ketens aan de voeten gesmeed jij wist het niet en dat wist ik ook niet dat er een bijzonder paringen zijn voor de nieuweling ringen die met een veer open en dicht gaan die krijg je in bedwelende toestand aan de voeten en weet je wat zo aardig is paddeltje dat je verlossig altijd de kamaraat moet zijn die pas dat pretje heeft doorgestaan franchesco was het laatst in de boeien geweest en zo zal jij die moeten verlossen die na je komt je begrijpt dat je dan helemaal meeleefd met de arme drummel die zich in de diepste ellende gevoelt en plotseling overstroond wordt met het onuitsprekelijke geluk vrijman te worden en vrijman te blijven ja ja dat begrijp ik oh wat zal ik blij zijn als ik er eens één mag verlossen nees maar gerust dat kan je eer over komen dan je denkt en en ga ik nu nooit meer naar dat slavenhol terug van beste jongen je vraagt me alweer meer dat ik mag antwoorden paddeltjes geluid betrok oh jee zou er dan kans bestaan dat malligheid het zal alles best terecht komen zeg je bent toch geen druilor geworden nee lacht de paddeltje nu weer en dat ben ik niet geweest ook dat weet ik weet je dat natuurlijk elk avond werd een rapport over je uitgebracht aan aan je capitano je vraagt alweer meer dan paddeltje maakt een gebaar van ongeduld hey hoe vervelend toch met dat dat gezan ik van nooit eens rond uit te zeggen wat je denkt aha lacht de viritas begin je weer te schelden nee antwoorden paddeltje zijn lichte ontstemming helemaal vergetend door de vraag die hem als nu schierig aag je op de lippen branden voor het je over de hekel haal moet je me toch eens vertellen waarom uw capitano zijn jongens eerst een poosje verslaaf laat spelen of of mag je het alweer niet zeggen dat mag ik nu waarom dan onze een beetje te waarschuwen ha kijk eens maat dit soms een ongeregeld en niet altijd even gemakkelijk te besturen volkje de jongens van ill capitano er moet straf zijn in de wereld en als er nu een erg onwillig of brutal is gaat hij dan onder te slaven juist die krijgt dus die knippringen niet aan geraden baas smid moeten dan aan te pas komen wat een moeite voor een dag of acht misgerade vriend de tijd van straf is altijd die moeite waard paddeltje keek zuinig viritas bemerkte dit en lachte daarom maar verstandig wezen paddeltje de scheepsjongen gaf hierop geen antwoord maar weer met de armen om de knieën zittend kijk hij een poosje strak voor zich uit waar denk je aan voel viritas paddeltje zag hem aan moet jij ook rapport uitbrengen aan ill capitano dat gaat je nu eens niet aan maat nu dan gaat het je ook niet aan wat ik denk toen maar daar begint hij alweer met porren te geven je bent een baas hoor maar alle gekheid op een stokje je moet mee waarheen naar een beter en vooral een gezelliger oort kun je paard rijden of ik toen ik nog niet wist of ik boeren jongen of zeeman zou worden krabbelde ik op al de paarden die na de wij moesten gebracht worden daar heb ik op gerekened je weet ik ben ook een jongen uit een zeelsterp op de paddeltje voor een heerlijk ritje door een nacht vol sterrenlicht in een whip was paddeltje op de been had zijn kleren aangetrokken en met nog een blik op het inwendige van de cel waarin hij zoveel ondervonden had verliet hij haar en volgde met een gevoel van opgewektheid en vrolijkheid zijn gaan leidig dat ritje de scheepsjongen van Michiel de Ruitig zou het al zijn levensdagen niet meer vergeten hij ze dat ging haar vandoor wie er wilder was paddeltje of zijn paard zou moeilijk te zeggen daar geweest het paard had al wachtend op zijn Ruitig van ongeduld staan trappelen maar paddeltje had in een week die achter hem lag zoveel geduld moeten oefenen dat zijn brandend verlangen om zich vrij en Frank te bewegen en heel zijn jongen levenslust die men getempt en bedwongen had nu opeens als het waren met geweld uitbarsten een ogenblik dacht Viritas werkelijk dat de jongen als een dolmen op de vlucht sloeg toch zo het waas was paddeltje niet waar zou hij heen moeten gaan midden in de nacht en dat in een streek die hem voorkomen onbekend was nee Viritas had zijn paard er vandoor laten gaan en toen was paddeltje in die richting voortgeholt had zijn reisgenoot wel daarin gehaald en snelde hem met een jubelend lang uitgehaald hoezee voorbij hij had wel allerlei dolde dingen op het paard willen uithalen als hij niet zeker had geweten dat hij dan spoedig zandruiter zou worden zijn want hij was wel een stout maar alles behalve een geoefend paardrijder en meer dan eens dacht hij er af te zullen vallen dat voelde het paard wel en probeerde dan de lastige ruiter van zijn rug te duikelen maar een zeeman weet van vasthouden die hangt aan hoog in de lucht en als spinnedraden zo terrorig uitzien de touwtjes boven in de mast soms als het schip op de golven allerlei valse en verraderlijke bewegingen maakt ze bij de ruiter had gezegd dat je soms met je ogen je moet weten vasthouden want je zit in de topje van de mast niet met de handjes op je gemak over elkaar je bent daarheen gestuurd om te werken soms wel om te vichten met de klapperende en vladderende zijnen die je op de koop toe nog van je touwtje of welk ander steunpunt je gevonden hebt af willen slaan en zegt al in de gauwigheid maar heel je familie verwel en paddeltje die van kind af aan overal op en inklouten als schudde en kraak de hilde rommel zou zich door een paard laten regeren vooruit vooruit vloog het als het paard dacht daar gaat-ie dan voelde het een greep zo machtig dat het helemaal in de war kwam en bij zichzelf dacht sapar lood daar zit een baas van belang op mijn rug en als ze toch probeerde de lastige senior af te schudden liet paddeltje in ze even de kracht van zijn knijst te voelen dat het paard trielde over heel het mooie fijne lichaam toen werd het goede vrienden met zijn meester en die meester was eigenlijk een doodgoede baas die nu het onderworpen dier streeelde en allerlei gezellige naampjes gaf Temmen dat deed paddeltje graag dan gevoelde hij zich een kerel gelijk hij naar lichaamsgestalt eigenlijk al was Temmen een boot of een in de storm krakend en zweepklappend zeil of een nukkig paard maar zelf getemd worden ja daar had hij geen lust in dat had men hem nu acht dagen achter elkaar willen doen heel zijn aard was daar tegen in een oproeg gekomen en dat oproer past er nu uit hallo dat u hoor van door als de wind en toen het paard één met hem was geworden jubelde hij het uit zong vrolijke matrozelietjes of schreeuwde het eenvoudig uit zijn geluk van wie zichzelf te zijn en zich te kunnen bewegen wild als zijn aard kon zijn toen werd hij stil en zag aandachtig op naar de stralende sterrenhemel de lessen die de nauwen hem over de stand der sterren gegeven had waaruit ook par gelegenheid de zeeman de plaats moet kunnen bepalen waar hij zich op dat ogenblik bevindt had hij met zijn schrander verstand goed opgenomen men had hem op het bootje dat hem ontvoerde in de kayuitgehouden en hem in bedwelende toestand door het land gevoerd op dat hij onkundig zou blijven van de plaats waar men hem heen bracht hij glimlachte nu hij zijn paard wat inhoudende als om Viritas gelegenheid te geven hem in te halen en deze vraagend hoe laat het ongeveer was met grote aandacht de verschillende sterrenbeelden bekeken ze vergelijkende met de stand waarop de ruiter hem te salé opmerkt hem had gemaakt wat men hem verhindert had te zien en wat men zorgvuldig voor hem verborgen hield dat meende hij uit de sterren te lezen indernaar bij het daar nederzetting gekomen werden zij door een schildwacht aangeroepen wat bij het verder voortgaan herhaaldelijk plaats had het wachtwoord van Viritas gaf hem overal de doorgang dit aanroep begrijp ik wel zei paddeltje maar het parool niet je zegt telkens ja hoe is het ook weer paddeltje paddeltje spotten Viritas denk je dat ik je iets zo gewicht als het wachtwoord toevertrouw ik hoorde het toch en ik ben niet doof Italiaans hoor je wel natuurlijk maar je kunt het toch niet goed na zeggen goed dat kan zo'n fijn mondje als jij kan ik nog niet zetten maar wat je zei komt neer op canino sapperloot men hoeft jou ook niet twee of drie maar iets voor te zeggen of je weet het paddeltje glum lachten de nauwen van ons commandeert ook maar eens maar zeg wat betekent dat canino nu paddeltje hoorde hoe Viritas zacht voor zich heen lachten waarom lach je omdat het parool meer met jou te maken heeft dan je wel denkt dat betekent hondje hondje ik dacht dat je een grote jonge hond in me zag zo'n teer poppetje ben ik toch niet alles behalve van Chesco tenminste vroeg me of jij bij een geval nog familie van de Reus-Goliath was maar zie je braver jongen voor parool moet je een kort woord hebben dat is waar ben je nu te vrede zo wat half wat wil je dan nog meer weten op dit ogenblik werden zij weer door een schildwacht aangeroepen voordat Viritas het antwoord kon geven riep paddeltje uit al zijn macht canino natuurlijk paddeltje nam liever zelf de leiding op zich dan dat hij geleid werd van waar jij soms commanderen voeg Viritas een weinig geraakt als ik wist waarheen het ging dan graag en zie je dat wou ik nu juist van je weten waarheen we gaan ja naar onze neeterzetting is dat jullie enigen oh nee we hebben verschillende stapelplaatsen en ik mocht je namens il capitano zeggen dat deze hier op het eiland Corsica is maar zoveel paddeltje en feintjes in de reden de man die altijd de waarheid spreekt zegt dat niet namens zichzelfen verbaasd kreeg Viritas op wat bedoel je daarmee ik niets een jonge hondenkuur anders niet zo gaf Viritas enigszins in verwarring ten antwoord maar dadelijk liet hij erop volgen vooruit vooruit paddeltje laten we nog eens in gelop gaan dol graag drie paddeltje uit en daar ging het weer als de winter vandoor toen ze eindelijk de neerzetting bereikten was daar alles in diepe rust alleen enige honden blafden en rinkelden met hun kettingen een geluidde paddeltje die je nooit op gelet had heel akelig vond en zijn leven door akelig zou blijven vinden Viritas bracht hem in zijn eigen woning onder dak hier zal als ik je dienst ben vriend kijk eens dit kamertje is nu voor jou en ik hoop dat je er nog beter in slapen zult dan in je cel hoewel dat haast onmogelijk is en als je het best bevallen zal morgen kun je in zijn heerlijk pad nemen en voor frisse onderkleren is al zorg gedragen paddeltje toon de onverholen zijn blijdschap over al deze beschikkingen toch hield hij nog even in Viritas staande zeg eens ben ik nog een gevangenen hoe bedoel je dat of ik binnen moet blijven Viritas schudden ontkennend het hoofd je kunt doen en laten wat je wilt gehoopt de neerzetting uitwandelen voeg paddeltje plaagend ik zou je niet aanraden dat te proberen vriend nu dat begrijp ik maar zeg ze zijn toch niet van plan om hier de kost voor niemand al te geven ik vrees vaneen maar een paar dagen rust mag je wel hebben en die zijn je dan ook gegund in die tijd kun je eens kennis maken met de luiden hier zijn veel bevinden zich hier op het ogenblik niet want er is iets gaande op zee waarmee je nu nog niets te maken hebt ik denk echt er wel dat het over een weekje hier vriemelen zal als in een mierenest mieren vind ik nu juist niet gezellig ah bah ons volkje zal je wel bevallen zoals ik zei je maakt in scennis landgenoten zal je ook wel ontmoeten die laat ik voorlopig links liggen feritas front zet hoofd waarom oh ik wou graag een beetje Italiaans leren en ik dacht zo dat je die taal het best van Italiaanen leerde of gaat dat soms andersom in dit paddeltje wilde zeggen in dit roversnest maar hij wilde feritas niet ergeren hij maakte er dus maar dit dorp van oh herademde feritas wou je graag die taal leren dan zal ik je ook een handje helpen en weet je wat maat als je het veel hoort spreken leert vanzelf spreken de inwoners van het eiland korsicaat goed voeg de scheepsjongen met een strak gezicht feritas kreeg hem aargwaanend aan maar toen hij ging spieren op het gelaad van de jonge zeeman zag vertrekken gaf hij ten antwoord dat hij het wel geloofde en voeg paddeltje tenslotte wanneer komt er een eind aan mijn luiren eerst moet je goed uitgerust zijn en dan je voeten moet er helemaal genezen zijn dat zal wel schrikken ik heb het beste heel vlees van de wereld als ik mijn vinger afsneed groeit hij vanzelf eraan maar dan dan zal je bij iemand geroepen worden bij eel capitano heb je nog meer te vragen paddeltje ja nog een paar dingen zou ik graag willen weten daar moet je altijd vragen maar opzouten tot later nacht vriend haal je gestoorde nacht rust maar gauw in en lachend verliet feritas het vertrek einde van hoogstuk 13 hoogstuk 14 van paddeltje deze liepenvoxtopname behoort tot de publieke domein opname door Anna Simon paddeltje de scheepsjongen van Michiel de Ruiter van Johan Been hoogstuk 14 de tijgerkop de dagen die nu volgden ging er voor paddeltje op aangename wijze voorbij hij was wel geen jongen die schrik in leeg lopen had maar na een week van overmatige arbeid en wel een arbeid volbracht met een gedrukt gemoed en een somber voorgevoelen dat het misschien altijd zo zou moeten blijven bevielt het korte poosje van leeglopen hem uitnemend feritas had hij niet teruggezien waarschijnlijk was die er weer op uit om een opdracht van het opperhoofd naar vrijbuiters te vervullen erg gemist had paddeltje hem even wel niet in het huis zorgt een reedsbejaarde vrouw op uitmuntende wijze voor de pot en jongen neegeslaven vlogen op haar wenken om hem te bedienen nu bleef hij ook niet veel in huis maar ging de nedersetting rond om overal goed zijn oogende kost te geven het gedeelte waar zich het prachtige buitenverblijf van ill-kapitanen opbevond bleef voor hem zoals voor de anderen met het zwaar verboden terrein toch gedeelte hem niet in degendeel hij bleef liever een eindje van die uitgestekte tuinen verwijderd in een voorgevoel dat hij er bij gelegenheid wel zou moeten komen dan zou er zeer waarschijnlijk een zware strijd voor hem te strijden zijn en hij kon het zich niet ontgeven dat hij misschien uit die boomrijke gaarden weer vervoerd zou worden naar de boomloze en hete akkers waarom het harde lot van een slaaf zou wachten hij wilde daarin zijn vrije dagen zo min mogelijk aan denken toch had hij geen lust die uitsluiting te besteden aan plezier maken Srander als hij was had hij begrepen dat hij in de toestand waarin hij verkeerde aan niet één ding zoveel behoefte had als aan een weinig kennis van de Italiaanse taal als je die hoort spreken en je verkeert onder Lieden die het Nederlands niet verstaan leer je haar even gauw als een klein kind de moedertaal van zijn ouders leert en eigenlijk veel gauwig omdat men geen klein kind meer is nu waren er niet veel Lieden in de nederzetting de meesten schenen op een zeetocht uit te zijn vermoedelijk met Il Capitano toch waren er meer dag genoeg overgebleven om niet als stommetje speelend te moeten blijven rondlopen vooral waren er veel vrouwen en nog veel meer kinderen die houden beiden veel van praten en paddeltje hield van een praatje maken de vrouwen waren nieuwsgierig wie die vreemde jonge zeeman toch zijn mocht en met de kinderen was hij spoedig goede vrienden omdat hij die thuis een hele hoop roertjes en zesjes had veel van kinderen hield en allerlei grappjes met haar uithouden wij Nederlanders hebben nogal eens de onhebbelijkheid een vreemdeling uit te lachen die onze taal niet verstaat andere volken daar aan tegen geven vaak een lesje in de beleefdheid aan ons door de vreemdeling zoveel mogelijk te helpen te komen en zo was het ook hier wel was de Nederlandse taal niet vreemd voor deze Lieden want er schenen op de zeeroverschepen ook Nederlanders te zijn maar we weten het al paddeltje wilde zich niet met zijn moedertaal behelpen eenvoudig omdat hij meestag van een andere wilde worden de vrouwen en vooral de kinderen hadden schikken hem als de stevige blonden zeeman met mond en hand het gebaar van eten of drinken maakte of op zijn neus en zijn ogen wees om te vragen hoe dit alles in het Italiaans aangeduid werd en al lachenden vertelden ze het hem dan kwam hij later bij een ander troepje kinderen en op zijn neuswijzend spakken op zijn manier het Italiaanse woord daarvoor uit soms gebeurde het dat hij de pool verwarde en zijn neus zijn oor noemde of omgekeerd en het overwandelen had als hij zitten bedoelde dan lachte de kinderen en klapten in de handen over die gezellige zeeman die hen zo voor de gek hield naar zijn dachten of die zo schrikkelijk dom was en ze hielp in hem weer terecht zo grabbelde padeltje in een paar dagen zoveel op als hij met enige mogelijkheid kon vergaren s'avonds ontmoeten hij Francesco met wie hij slechts door Italiaanse woorden of gebaren zich verstaanbaar proogte te maken en die iedere avond weer even opgetogen was over de gemaakte voorderingen en dan met heel wat gebaren en drukte het zijne tot vermeerdering die hier voorderingen poorten bij te brengen de enkele Nederlanders die zich af en toe in de Nederzettingen niet te zien of die hier als oude Lieder woonden en dan op hun huis pasten of enige andere gemakkelijke bezigheid hadden te verrichten en daarmee hun eintjeschinden te mogen halen vermeed hij en wat hem voor de eer van zijn volk een groot plezier deed was de omstandigheid dat hij onder de vrouwen der vrijbuiters niet ene Nederlandse ontmoeten op deze wijze padeltje zijn tijd door dus volstrekt niet in ledegang al had het daar alles schijn van maar wel degelijk tot een vermeerdering van zijn kennis welke hem in deze streken en trouwens iedere zeeman die de Nederlandse zeebevoer zeer te pas kon komen toen op een avond het beveil tot hem kwam om het gebied te betreden dat er nu toe streng verboden grond voor hem was geweest het was Francesco die hem bij de thuiskomst reed met ongeduld opwachten en hem zei dat hij zijn kleren eens moest afworstelen en het haar in de krul zetten want dat hij over een uurtje met hem mee moest gaan naar het verblijf van Il Capitano padeltje had deze boodschap reeds zo lang verwacht dat hij er niet van ontstelde hij was trouwens niet schrikachtig van aard en zenuwen kenden men in die tijd weinig of niet al waren ze er ze werden het allerminst door de Nederlandse vachtvaders de wereld rondgevoerd alleen had padeltje een gevoel van spijt dat zijn gezellig leven nu uit was omdat hoogst waarschijnlijk de smid heel gauw een paar steven geringen om zijn enkel zou moeten bevestigen zo goed en zo kwaad hem dit met zijn kennis van de vreemde taal mogelijk was voeg hij of het Il Capitano zelf was bij wie hij moest komen Il Capitano riep van Francesco uit bij de handen ten himmelstrekend en het hoofd heen en weerwiegend alsof hij zeggen wilde dat de eerste de beste stoes aan maar niet duidelijk met een geheim zinnige oppermacht er vrij buiten zijn aanraking kwam padeltje vocht niet verder maar ging zich op zijn zeemans een beetje opknappen op het aangegeven uur volgde hij Francesco zo calm alsof er niet over zijn leven beslist kon worden aan de ingang van het uitgestrekte buitenverblijf nam de schildwacht hem scherp op met een gelaad alsof hij zeggen wilde je komt er wel in mannetje maar je behoort nog niet tot de onzen en daarom werd je gezicht goed onthouden even cool en bijna verjandig bekeek hem de schildwacht aan het hoofdgebouw en toch had padeltje beiden op zijn Italiaans een vertrouwelijk goedenavond toegeroepen in de ruime gang keken verschillende ogen die in gezichten van allerlei kleur stonden hem even min vriendelijk aan ten slotte gaf Francesco die tegen zijn gewoonte ook heel koest was en een beetje angstig keek in dit holvende tijgig hem aan hem bedien de over die een deur ontsloot en een beduiden binnen te treden padeltje kon niet anders doen dan aan deze wenk gehoorg geven en bevond zich nu in een ruim vertrek de blinden waren gesloten zodat de blik van de binnenkomende dadelijk moest vallen op een man die aan het andere einde van het vertrek aan een tafel gezeten was waarop een licht brandde dit licht was zo gesteld dat bijna alle schijnsel ervan op de papieren viel waarin die man zat de bladeren en aantrekeningen te maken door de weerschein van het papier was ook zijn gelaat zeer duidelijk zichtbaar en padeltje moest onwillekeurig aan de kop van een kat denken niet dat de persoon daarbij het licht mismaakt was geen tegennil het was iemand van een ranken schier fijn gevormde gestalte met fraaien bijna kleine handen en schrandere gelaatstrekken maar juist dat slanken en buikzamen die lange oogwimpers en de oogleden zelf die bij de neus enigszins omlaag liepen de stijl opgestreken snag de kleine van boven een weinig spits toelopende oorschelpen en het licht blonden evenings stijl opstaande haag gaven iets aan die man dat aan het vleerige zachte maar ook vreed valse van een kat detenken hij keek niet op toen de deur geopend werd maar ging rustig door met het bladeren in de papieren en met het maken van aantekeningen even als of hij zich volstrekt niet van beust was dat aan de ingang van het vertrek iemand stond die natuurlijk de ogen op hem gevestigd moest houden eigenlijk was het of hij op die manier de wachtende wat verlegen wilde maken een weinig angstig voor wat er volgen zou gelijk man zich in de wachtkamer van de tandarts banger maakt naarmate men langer moet wachten Eens klaps met een zeer snelle en geheel onvoorzienende beweging wend hij het licht zodanig dat hij zelf geheel in de schaduw kwam waarbij de schijn op de wachtende viel paddotsje voelde meer dan hij het goedwaarnam dat er lange oogwimpers omhoog waren gegaan en dat twee scherpen door dringende ogen op hem gevestigd waren ze bleven op hem gevestigd en ja nu wat bekomen van die plotselingen overgieting van licht schijn zag hij ze hij vond echt er geen reden om de zijnen neer te slaan eerlijk gezegd hij dacht daar in het geheel niet aan want hij had niets te verbergen en zo blikten zijn helderen zonderloze kijkers in het scherpe vuur van die alles doorforzende ogen Kom nadig klonk het in zuiver Nederlands paddotje dit enige stappen vooruit halt het is genoeg paddotje gehoorzaamde en stond nu dicht bij de tafel de persoon die er aan zat bleef hem vlak in de ogen kijken en het leek paddotje of dienst ogen twee vlammen werden oh dacht hij dat is iltigretto wat denk je daar klonk het op middelijk het was alsof die persoon de gaven bezat in zijn gedachte te lezen dat u iltigretto bent iets vals kwam er over het katten gelaten wie en bedoel je daarmee de hoofdman die ze hier icapitano noemen wie heeft je dat gezegd iedereen noemt hem zo hier nee hier denken ze het wel maar durven het niet zeggen, geloof ik dat is ook zo het is het scheldnaam van zijn wijanden hier geloof men dat iltcapitano het niet wil horen uitspreken verstaan? ja ben je altijd zo kort paddotje zag hem vragend aan ben ik een hond werd het jongen toegesnoud dat ik door jou met ja en nee moet afgescheept worden paddotje kleurde ik ben geen mooi prater gaf hij kort af te een antwoord ik ben maar een zeemans jongen de blik van de ondervraagig gleed snel over de stevige boi zoals hij daar met zijn gespieerd corpus breed in schouders en heupen op zijn vast neergezette voeten geplant stond even weer lichten iets als een schittering van glimlach door de kattenogen toen klok het en hoe hoog sla je me aan welke titel geef je me als u zelf wilt zeggen wat u eigenlijk bent zal er kapitein of schipper of stuurman zeggen en als ik nu eens niet op een schip thuis hoorde nu zei paddotje een beetje neidig de schouders ophalend dan wil ik wel senior zeggen kan het geen mijn heer leiden zeker niet gaf paddotje snel ten antwoord waarom niet wel dat zeg ik alleen tegen een burgemeester van vlissingen de man aan de tafel kon het niet helpen maar tegen wil en dank vloog een glimlach over zijn gezicht dat het nu ineens anders uitzag vriendelijke en innemend maar het vriendelijke en vleiende van een kat je bent een echte ronde zeel en bang lijkt je me ook niet paddotje wist niet wat hij op dit onverwachte complimentje zou antwoorden en kleurde weer als een schooljongen juist dat verlegenen bij zulke gelegenheid is geen de ander het best te bevallen ga daarin zitten zei hij je staat nu als een arme zonder vormen en ik wou juist dat wij heel goede vrienden met elkaar werden paddotje greep de aangeduide zetel en ging er met een beetje onhandig opzitten zie zo nu kunnen we beter praten je denkt dat ik ill capitano ben ja daarom vond ik het flink van je dat je geen angst toonde want men is wanneer weinig voor hem bevreesd maar ik ben ill capitano niet paddotjesogen schene te vragen wie hij dan wel was ik ben zijn secretaris eigenlijk zijn rechter hand als ik mij zo eens noemen mag oh de schrijver of de klerk ho ho vriend je wilt me al te veel in een laag te duwen in elk geval ik heb nu al de titel van senior bij je verdiend is het niet paddotje knik de heel ernstig van ja wat de secretaris scheen te vermaken en je bent de warendsgezel bij schipper michiel adrianzen van vlistingen ja senior en je heet van mijn eigen naam klaas arianzen maar iedereen noemt me paddotje veritas noemde je jonge hond is het niet ja maar ik wil liever niet zo genoemd worden waarom niet ik houd niet van beesten namen tenminste voor mij niet en je kunt die wel aan iel capitano ja maar die naam heb ik hem niet gegeven was daar maar op dat je hem nooit voor hem uitspreekt is het dan zo kwaaien ja voor wie hij kwaad wil wezen maar je heet dan paddotje en wat was je aan boord van je schipper ik heb pas een scheepsjonge onder me gekregen dat is bij deze reis voor het eerst gebeurd dus eigenlijk ben je ook nog scheepsjonge nou als het dan niet alles kan vooruit haal je van varen bij het dol op de cicataris knikten goedkeurend horens paddotje bent maar een schrijver een klerk zoals je zegt of een pennelikker zoals je misschien denkt zie je wel je hebt dat gedacht want je moet erom lachen toch weet ik wel een beetje van het varen want de zee is mij niet vreemd nu moet je me eens zeggen wat je doen zou als er dit of dat aan boord gebeurde en de cicataris ging allerlei gevallen onderstellen die zich bij wind en weer in het gevaarvolle en aan afwisseling rijke leven van een kop verdijmatoos kunnen voordoen hij toonde daarbij een kennis van zaken die inderdaad bewonderend zwaardig was toch paddotje had geen gedachte aan verwonderen of zich verwondert tonen maar ging helemaal op in de loop welke het gesprek genomen had hij geraakte geheel in zijn element nu stond zijn gelaat niet onverschillig meer en daar was een warmt in zijn woorden die deed gevoelen hoe hij hem met zijn ziel bij was geen antwoord bleef er schuldig had de cicataris een gaatje hij had er altijd een spijker voor op het laatst zaten ze als twee oude zeemakkers te redeneren een paddotje zette zijn stem hoe langer hoe meer uit en kreeg ten laatste het hoogste woord bij een heel moeilijk geval dat de cicataris gesteld had onstond er zelfs verschil met deze en erg ook toch hij bleef even stevig op zijn stuk staan als hij gewoond was zijn voeten op de planken van een wiegelend seaschip te zetten en haalde eindelijk zijn mening er met vlag en wimpel door in het vuur van het twist gesprek was hij op zijn zeemans weer van jij en jou gaan spreken en het itel van senior was met alle winden van de zee weggewijd nu paddotje zo de cicataris je bent aan boord van je schip haast nog beter thuis dan ik in mijn papieren paddotje glimlacht op zijn goede ge manier sap haar lood de mut stond hem nu ook zo naar zijn zin maar wat er niet toe kwam wilde hij ook niet aannemen het komt sprak hij omdat de nauw van ons zo'n knapp zee man is we moeten wel hard bij hem werken hoor maar je leert bij hem meer dan bij ieder ander schipig die de zee bevaart geloof ik de cicataris had de oogleden weer een weinig gesloten en nu keken zijn ogen als het waren loerend de jonge zee man aan één ding vind ik anders niet mooi in die nauwen wat dan voeg paddotje met veel vuur dat hij zo'n kerel als jij bent een zee man van top tot teen nog maar als kajuit jongen aan zijn boord hout oh maar ik zeid je maar zal dat ik een jongen onder me heb ik vaar voor half vast ze brazen en doe het werk van een lichtbatroos nou ja dat betekent eigenlijk weinig een vent als jij kon al best voor vol matroos varen dat zou ik misschien ook wel bij een andere schipig maar de nauwen van ons kan zo veel vol krijgen als hij wil hen die er zijn blijf ik bij hem en zie je daarom schiet je aan boord van zijn schip niet gauw op gaat hem bij een ander paddotje schudde het hoofd zolang hij me wil houden blijf ik bij hem je bent nu anders een heel eindje van hem vandaan zo ver niet Corsica ligt toch een heel eind van Salé ik ben ook niet op Corsica en zelfs zo heel ver niet van Salé een bliksemstraal vloog uit de nu geheel geopende ogen van de man achter de tafel heel het gezicht veranderde er kwam iets woest over om ervan te ontstellen wie heeft je dat gezegd niemand zeg op jongen bij de hemel wie heeft je dat verraden paddotje was meer verbaasd dan versriekt over die verandering in de houding plaatstrekken van de man tegenover hem wie me dat gezegd heeft van wel m'n goede man ik weet het van meer dan één de sterren hebben het mij verteld het was eigenlijk vermaaklijk te zien hoe de toren van de man die zo zo plotseling opgewonden had verliep in een uitdrukking van verwondering in de sterren ben je dan te hoogte van de plaatsbepalingen ja de nauwe heeft me geleerd saprustie lacht er de secretaris daar heb ik niet aan gedacht Weerglied zijn blik over paddotje Hoe heb je dat gezien paddotje verklaard het hem met heel invoudige en duidelijke woorden een bewijs dat wat de ruiter hem geleerd had uitstekend begrepen was en een rekenaar als jij wel ik zou haar eens te veronderstellen dat die lezen en schrijven kon al zou dat wat krass zijn in de matroos Och zij paddotje de nauwe heeft erg achter me gezeten anders zou ik heus liever m'n tijd verluiord hebben maar kun je werkelijk lezen schrijven een beetje lees dat dan eens en de secretaris rijkte hem een veel papier over waarop enige regels geschreven stonden met voordacht gaf hij het paddotje zodanig in de hand dat deze de geschreven regels onderst boven voor zich kreeg paddotje was op het ogenblik te onerg denkend om op zoek een list verdachten zijn hij bracht het papier gelijkheid gekregen had onder de ogen keek een poosje op en onderwijl kwam er een verachtelijk lachje om de lippen van de man tegenover hem die hem oplettend gadesloeg geschreven schrift is lastig om te lezen begon paddotje dus secretaris trok de bovenlub op daarom zal ik een beetje dichter bij het licht komen ging paddotje voort de daad bij het woord voegend lidheid schijnt ze van het licht meer op papier vallen eventuurde hij erop nou ik ben ook een mooie riep hij uit ik heb het onderst boven vormen en whip draaide hij het blad om het verachtelijk lachje verdween van het gelaad van de secretaris toch sloeg hij met grote belangstelling de verdere handelingen van de scheepsjongen gade deze duurde een poosje op het schrift toen het hoofd opevend en secretaris vlak in de ogen zieende riep hij uit dat kan ik niet lezen waarom niet dus italiaans een grote belangstelling werd nu zichtbaar bij de secretaris hoe weet je dat het italiaans is het is geen hollands kan het dan geen spaanse wezen nee want hoor en hier ontzijverde paddotje ene geletten geven dat zijn zuiver italaanse woorden hoe heb je dan al wat van die taal geleerd paddotje bicht hem eerlijk op hoe hij er zich enige dagen achtereen met al zijn geest kracht op toegelegd had wat italiaans te leren het gelaad van de secretaris werd hoe langer goed vriendelijker prachtig prachtig mompelde hij en luider voegde hij erbij schrijf eens wat op dit papier je naam bijvoorbeeld en dat je in zeeland geboren bent en met datum een jaartal van die geboorte paddotje strikte de hand uit naar de pen die hem toegereikt werd de secretaris bekeek even die hand ik kan haar niet geloven dat die zeemans hand klerken werk kan doen paddotje lacht er ver genoegd want hij was nu ver genoegd wat was hij nu groot en blij ook dat hij de zin van de oude gevolgd had hij schreef wel langzaam maar duidelijk en zo mooi hij kon dat gene op wat van hem gevraagd was en rijkte toen het blad aan het secretaris over als een schooljongen de pen aan zijn kauws afvegend met aandacht bekeek deze het geschrevene toen legte hij het blad neer en vestelte van nieuws de blik op de jonge zeeman je kunt een mooie toekomst hebben paddotje dat hoop ik, sire antwoorde deze bij zoveel loftuitingen er ineens weer aan denken dat ze hem door een man van de pen toegezuid werden aan wie hij toch wel een titeltje mocht geven je hebt zeker de slavernij wel verschrikkelijk gevonden paddotje knikte en wat een uitkomst dat je niet alleen bevrijd bent maar dat ineens die mooie toekomst voor je staat paddotje keek een vraag aan bij jouw capitano zal een gast met zulke gaven als jij een flink zeeman en een maat die zoveel kennis in de bol hebt het binnenkorten tijd ver zeer ver brengen paddotje sloeg de ogen neer en zweeg oplettend sloeg de secretaris hem gade waarom zwijg je omdat ik niets te antwoorden heb en paddotjes heldere ogen keken hem onbeschromd aan dat wil zeggen dat ik niet dienen wil onder jouw capitano het geluid van de secretaris wil gewoon weer dreigend uit te zien je hebt alleen de wil een keuze te doen of je komt aan boord van één van zijn schepen en klimt dan binnenkort op tot de hoogste waardigheden of je gaat weer als slaaf naar de akkig voor altijd paddotje keek voor zich hij dacht aan zijn ouders die al zulke een zwaar verliesgededen hadden door de dood van zijn zusje aan zijn broertje zijn zusje dacht hij ook en aan de nauwen die hij nooit meer zou dienen een zucht een diepe zucht signeur dat is geen keus ik heb eenmaal gezegd dat ik geen vrijbuiter zou worden en daar blijf ik bij praatjes praatjes jongens praatjes kinderkost jij zo'n zee op mag niet sterven in de tuig van het trekdier jij moet naar de zee paddotjes vingers kwamen in krampachtige beweging je gaat hoor je je gaat met ons de vrije vaart op een leven jongen dat je lijken zal gooi al die huisbakken praatjes van roven op zee die nauwen van jou pakt ook een prijs als hij hem krijgen kan daar sloeg de vuist van paddotje op tafel dat de vlam van het lichter van trilde kerel doen met mij wat je wilt maar als je kwaad van de nauwen spreekt vlieg ik je naar je kerel rood rood was het gelaad van de scheepsjoen al geworden de adren waren al opgezwollen en de ogen straalden terwijl de neusvleugel zich op een neer bewogen dreigend was hij opgestaan toen gebeurde iets zonderlings de man achter de tafel hief zich langzaam op het hoofd was vooruitgestoken de tanden half onblood maar de ogen als kolen vuurs gluiden ze heel dat gelaad werd zo verschrikkelijk dat paddotje bleef staan waar hij stond verbaasd ontsteld dat was niet meer aan mensenhoofd dat was heel tigretto mompelde de scheepsjongen en als betoverd door die een blik trat hij onwilligeurig een stap achteruit einde van hoogstuk 14