 Hoofdstuk 39 van Niels Holgersons Wonderbare Rijs. Deze LibriVox opname is vrij van auto's rechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Rijs door Selma Lagerlöf in de vertaling van Wagaretem-Eybom. Hoofdstuk 39. Een groot landgoed. De oude en de jonge heer. Voor een paar jaar geleden was er in een gemeente in Godland een onbeschrijvelijke goede en lieve onderwijzeres. Ze was bekwaam in het onderwijzen en kon goed orde houden. De kinderen hielden zoveel van haar dat ze altijd hun lessen leerden voor ze op school kwamen. De ouders waren ook zeer met haar in genomen. Er was maar één die niet begreep hoe goed ze was. En dat was ze zelf. Ze vond dat alle andere wijzeren knapper waren dan zij. En treurde erover dat ze niet zo kon worden. Toen de onderwijzeres een jaar of wat in dienst was geweest stelde het hoofdbestuur voor dat ze naar de slutschool te nees zou gaan. Zodat ze, de kinderen, voortaan niet met het hoofd maar ook met de handen zou kunnen leren werken. Niemand kan begrijpen hoe ze schrikte van die uitnodiging. Nees lag in het geheel niet ver van de school. Ze was dikwijls voorbij dat mooie, statige gebouw gelopen. En ze had vaak de slutcursus horroroemen die op dat grote landgoed werd gegeven. Onderwijzers en onderwijzeressen uit het hele land kwamen daarbij in om te leren hun handen te gebruiken. Ja, er kwamen zelfs mensen uit het buitenland. Ze wist vooruit hoe vreselijk bang ze zich voelen zo tussen zoveel uitstekende mensen. Ze vond dat het meer was dan ze zou kunnen uithouden. Maar ze wilde ook het aanbod van het schoolbestuur niet weigeren en zond haar aanvragen om plaats in. Ze werd als leerling aangenomen en op een mooie juniavond, de dag voor het begin van de zomercursus pakte ze haar kleren in een klein zakje en wandelde naar Nees. En hoe vaak ze ook stilstond onderweg en zichzelf mijlend verwenste, eindelijk kwam ze daar toch aan. Op Nees was er veel weven in beweging onder de deelnemers aan de cursus. Ze kwamen van verschillende kanten en nu zouden hun kamers worden aangewezen in villa's en hutjes. Die bij het grote landgoed hoorden. Alle voelden zich wat vreemd in die ongewone omgeving. Maar de onderwijzeres vond, zoals gewoondelijk, dat niemand zo raar en onhandig deed als zij. Ze had zich zo overstuur gemaakt dat ze niets meer hoorde of zag. Ze moest ook al heel wat moeilijks doormaken. Hij werd een kamer in een mooie villa aangewezen. Die ze moest delen met een paar jonge meisjes, die ze in het geheel niet kenden. En ze moest het avond eten gebruiken met 17 vreemde mensen. Aan haar ene zij zat een klein heertje met een geelachtige huid die uit Japan kwam. En aan de andere kant een onderwijzer uit Jopmok. Er was gepraat en gelachen geweest om heel de lange tafel heen van het eerste hoge blik af. Allah had een samengesproken en kennis gemaakt. Zij was de enige die niets had durven zeggen. De volgende morgen begon het werk. Hier, zoals in een gewone school, was de dag begonnen met gebed en gezang. Toen had de directeur van de school wat over slutt gesproken. En een paar korte orders gegeven. En toen, zonder dat ze goed wist hoe het was toegegaan, stond ze opeens voor een schaafbank met een stuk hout in de ene en een mes in de andere hand. En een oude sluttleraar probeerde haar te wijzen hoe ze een bloemstokje moest snijden. Zulk werk had ze nog nooit geprobeerd. Ze was er niet handig mee. En zo verlegen als ze was, kon ze er niets van begrijpen. Toen de leraar was heen gegaan, legde ze het mes en het hout neer op de schaafbank. En stond recht voor zich uit te staren. In de rondte in de kamer stonden schaafbanken en bij alle zachtse mensen staan die met frisse moed aan het werk begonnen. Een paar van hen, die al wat in de kunst waren ingewijkt, kwamen bij haar en wilden haar terecht helpen. Maar ze kon geen aanwijzingen aannemen. Ze stond eraan te denken, dat allen om haar heen opmerkten hoe verkeerd ze deed. En dat maakte haar zo ongelukkig, dat ze als verland was. Het koffieuurtje kwam en na de koffie kwam een nieuw werk. De directeur hield een voordracht. Toen volgde gymnastische oefeningen en toen begon weer het slutonderwijs. Daarop kwam de middag rust, met middagmaal een koffie in de grote vrolijke vergaderzaal. En dan in de naammiddag weer slut, zang en eindelijk spelen in de open lucht. De onderwijzerijs was de hele dag in beweging. Ging met de andere mee, maar voelde zich al door even wanhopend. Als ze later terugdacht aan de eerste dagen die ze ineens had doorgebracht, was het haar als osse in de mist had gelopen. Alles was donker en gesluid geweest en ze had in het geheel niets gezien of begrepen van wat er om haar heen gebeurde. Dit had twee dagen geduurd, maar de tweede dag zavonds was het plotseling licht om haar heen geworden. Toen ze het avond eten gebruikt hadden, had een oude volksonderwijzer die al meer malen op nees was geweest aan een paar nieuwelingen verteld hoe de slutschool was ontstaan. En doordat ze dicht bij hem had gezeten, had ze gehoord wat hij zei. Hij had erover gesproken dat nees een heel oud landgoed was, maar meer dan een groot mooi buiten was het niet geweest voor de oude heer die het nu bewoonde. Er was komend wonen. Hij was een rijkman en de eerste jaren nadat hij er zich gevestigd had, gebruikte hij om het kasteel en het park mooier te maken en de woningen van de ondergeschikte daar te verbeteren. Maar toen was zijn vrouw gestorven en doordat hij geen kinderen had, voelde hij zich vaak alleen op de Grote Hooven. Hij haalde dus een jonge neef waar hij heel veel van hield over om bij hem te nees te komen wonen. Eerst was het de bedoeling dat de jonge man zou helpen bij het besturend van het landgoed. Maar toen hij zich met dat doel bewoog tussen de ondergeschikte en zag hoe hij geleefd werd in de hutte der armen, kwam hij op wonderlijke gedachten. Hij had opgemerkt dat op de meeste plaatsen nog de knechts, nog de kinderen en vaak ook de vrouwen niet met handenarbeid bezig waren op de lange winteravonden. Vroeger hadden de mensen hun handen vleitig moeten gebruiken om hun kleren en huisraad te maken, maar nu kon men dat alles kopen en dus hadden ze met dat soort werk opgehouden. En nu meende de jonge man te begrijpen dat uit de huizen waar aan zulk soort huiswerk niet werd gedaan, ook de gezelligheid en de welvaart was verdwenen. Nu en dan vond hij een huis waar vaders toelen en tafels maakte en moeder weefde en daar was het gemakkelijk te zien dat de mensen er wel varender en ook gelukkiger waren dan op andere plaatsen. Hij had hier met zijn oom overgesproken en de oude heer had ingezien dat het een groot geluk zou wezen als de mensen zich in uw legeuren aan handenwerk konden wijden. Maar voor het zover kon komen was het de eerste vereiste dat ze al van hun kindzijd af hun handen hadden leren gebruiken. De beide mannen vonden dat ze die zaak niet beter konden bevorderen dan door een schlutschol voor kinderen op te richten. Ze wilden hun leren eenvoudige dingen van houten maken omdat ze meenden dat zulk werk voor iedereen het meest voor de hand lag. Ze waren er zeker van dat iedereen die zijn handen had geoffend om het mest te gebruiken ook later gemakkelijker de smitshammer of het werktaag van de schoenmaker zou hanteren. Maar hij die zijn handen niet aan het werk gewendde terwijl hij jong was zou misschien nooit ontdekken dat hij in zijn handen een werktaag bezat dat alle anderen te boven ging. Ze waren dus begonnen de kinderen in handenwerk te oefenen op nees en ze hadden al gauw gevonden dat dit zo goed en nuttig voor de kleintjes was dat ze wensen dat alle kinderen in Zweden zulke onderwijs konden krijgen. Maar hoe zou dat mogelijk zijn? Er waren honderdduizenden kinderen in Zweden. Die kon men toch niet allemaal op nees bij elkaar halen om ze schlutles te geven. Dat was immers onmogelijk. Toen was de jongeman met een nieuw voorstel gekomen. Stel je voor dat ze in plaats van de kinderen te onderwijzen een slutschool voor onderwijzers oprichten. Als nu eens onderwijzers en onderwijzeressen van het hele land aan nees kwamen en slutleden en dan weer slutleschaven aan alle kinderen in hun school. Op die manier zouden misschien alle kinderen in Zweden hun handen even goed kunnen ontwikkelen als hun hersens. Toen ze eenmaal door die gedachten sterk waren aangegeven konden ze die niet meer loslaten maar trachten ze uit te voeren. De beide mannen hielpen elkaar trouw. De oude heer bouwde slutschalen, een vergader lokaal, een gymnastiekzaal en zorgde dat zij die naar de school kwamen kost en inwoning konden vinden. De jongeman werd directeur van de slutschool. Hij regelde het onderwijs, controleerde het werk en hield voordrachten. En meer dan dat, hij leefde voortdurend met de leerlingen mee, onderzocht hoe ieder van hen het had en werd hun warmste en trouwste vriend. En wat een toeloop van leerlingen kwam er al dadelijk bij het begin. Er werden iedere jaar vier cursus gehouden en voor alle melden zich meer leerlingen aan dan de geplaats konden worden. De school was ook in het buitenland bekend geworden en onderwijzers en onderwijsressen uit alle landen der wereld kwamen na nees om te leren hoe ze de ontwikkeling der handen konden bevorderen. Er was geen plaats in Zweden zo bekend over de hele wereld als nees en geen zweet had zoveel vrienden overal als de directeur van de slutschool te nees. De jonge onderwijsress zat hierna te luisteren en hoe meer zo hoorde hoe lichter het om haar heen werd. Zat eerst niet begrepen waarom de slutschool op nees was. Ze had er niet over gedacht dat hij was opgericht door twee mannen die hun volk goed wilde doen. Ze had helemaal niet begrepen dat ze dat deden zonder iets te verdienen. Dat ze alles opofferden wat ze maar konden om mensen beter en gelukkiger te maken. Toen ze nu aan de grote welwillendheid en mensenliefde dacht die achter dit alles lag, maakte dat zo'n sterke indruk op haar dat ze wel had willen schrijgen. Aan zo iets had ze nog nooit meegewerkt. De volgende dag begon ze aan het werk met een heel ander gevoel. Nu haar alles uit welwillendheid werd aangeboden, moesten het beter dan tot nu toe waarderen. Ze hield op aan zichzelf te denken en dacht alleen aan het slut en aan het grote doel wat daarmee bereikt moest worden. En van dat ogenblik ging alles uitstekend, want ze kon uitstekend leren als ze maar niet aan zichzelf twijfelde. Nu haar ogen van de duisteren is waren bevrijd, merkte ze overal die grote, wonderbare welwillendheid. Nu zag ze hoe liefderrijk alles was ingericht voor hen die de school bezochten. De deelnemers aan de cursus ontvingen veel meer dan onderwijs in handenarbeid. De directeur hield voordrachten over opvoeding. Ze deden gymnastiek, vormden een zangvereniging en bijna elke avond waren er samenkomsten met muziek en voordrachten. En ook waren er boeken, boten, een piano en een badhuis te hun er beschikking. De bedoeling was dat ze het goed zouden hebben en gelukkig zijn. Ze begon te begrijpen welke onschatbaar voorrecht het was in de mooie zomerdagen op een groot Sweets landgoed te mogen zijn. Het kasteel waar de oude heer woonde lag hoog op een heuvel, bijna geheel omsloten door een lang, kronkelend meer. En was met het land verbonden door een mooie Steenebrug. Ze had nog nooit zo iets moois gezien als de bloemengroepen op de terrassen voor het kasteel. Als de oude eiken in het park, als de wegen langs de oevers van het meer. Waar de bomen over het wateringen of als het pappeldoem op de rots bovenaan het meer. De schoolgebouwen lagen op het vaste land, vlak over het kasteel op groene beschaduwde velden, maar ze mocht vrij door het park swerven als ze tijd en de stad. Ze vond dat ze nog nooit geweten had hoe heerlijk de zomer was, voor ze die had mogen genieten op zo'n mooie plaats. Het was niet zo dat er een grote verandering met haar gebeurde. Ze werd niet moedig of zelf bewust, maar ze voelde zich blij en gelukkig. Ze voelde zich door en door verwarmd door al die welwillendheid. Ze kon zich nu niet meer bang voelen op een plaats waar allen haar het beste ginden en allen trachten haar te helpen. Toen de cursus was afgelopen en de leerlingen neesverlieten, was ze een beetje aloers op hen, die de beide heren hartelijk konden bedanken en hun het mooie woorden konden zeggen wat ze voelden. Zover zou ze nooit komen. Ze keerde naar huis terug, begon met haar schoolwerk als vroeger en was er even opgewekt onder als altijd. Ze woonde zo dicht bij nees dat ze herheen kon wandelen als ze een middag vrij had en dat deed ze ook heel vaak in het begin. Maar er kwamen telkens nieuwe cursussen, nieuwe gezichten en haar oude verlegenheid kwam terug. Ze werd meer en meer een zeldzame gast op de school. Maar de tijd die ze zelf op nees had doorgebracht stond steeds voor haar geest als de beste die ze ooit had beleefd. Op een lente dag hoorden ze dat de oude heer op nees overleden was. Toen dacht ze aan die heerlijke zomer die ze op zijn landgoed had genoten en ze werd er bedroefd over dat ze hem nooit voldoende had bedankt. Hij zou wel dankbaarheid genoeg hebben ontvangen van hoog en laag maar ze zou zich gelukkiger hebben gevoeld als zij ook met een paar woorden hem had kunnen zeggen hoeveel hij voor haar had gedaan. Op nees ging het onderwijs op dezelfde manier voort na de dood van de oude heer. Hij had namelijk zijn hele landgoed aan de school gegeven en zijn neef bleef aan het hoofd en bestuurde alles. Tijalkens als de onderwijzeres kwam zag ze wat nieuws. Nu waren het niet alleen slutcursussen die er gegeven werden. Maar de directeur wilde ook de oude zeden en genoegens weer opwekken en daarom ruchten hij cursussen in zangspelen op en allerlei andere soort spelen. Maar dit was er toch hetzelfde gebleven dat de mensen er zich verwarmd voelden door welwillendheid en voelden hoe alles zo in orde gemaakt en geleid werd dat allen gelukkiger zouden zijn en niet alleen kennis maar ook vreugden in hun werk zouden meenemen. Al ze terugkwamen bij de schoolkindertjes in het hele land. Maar enkele jaren na de dood van de oude heer hoorde de onderwijzeres op een zondag bij de kerk dat de directeur op neestiek was. Ze wist dat hij de laatste tijd meer malen een aanval van hartstikke had gehad maar ze had niet gedacht dat er defens gevaar was. Maar nu meende men dat dit het geval was. Van het ogenblik af dat ze dat hoorde dacht ze aan niets anders dan dat de directeur misschien zou sterven. Hij evenals de oude heer zonder dat ze er toe had kunnen komen hem te bedanken en ze liep er steeds over te pijnzen hoe ze het doen moest om hem nog met haar dankbaarheid te bereiken. Op die zondagmiddag ging de onderwijzeres rond bij de buren en vroegen of hun kinderen met haar mee mochten naar nees. Ze had gehoord dat de directeur ziek was en ze dacht dat het er misschien plezier zou doen als de kinderen een paar liedjes voor hem zongen. Het was nu wel wat laat op de dag maar het was zo'n mooie, helderen manen schijn in deze tijd dat het niet moeilijk zou zijn te wandelen. De onderwijzeres had een gevoel dat ze juist deze avond naar nees moest. Ze was er bang voor dat het de volgende dag te laat zou kunnen zijn. De wilde ganzen hadden bohuslend verlaten en stonden te slapen in een moeras in het westen van West-Gotland. De kleine Niels-Holgerson was op de kant van een landweg gekropen die dwars door het moeras liep om uit de vochtigheid te zijn. Hij wilde zich juist een slaaplaats uitzoeken toen hij een troepje mensen langs de weg zag aankomen. Het was een jonge onderwijzeres met 12 of 13 kinderen om zich heen. Ze kwamen in een dichte massa op elkaar gedrongen met de onderwijzeres in het midden. Ze praten zo vrolijk en vertrouwelijk dat de jongen lust kreeg een eentje mee te gaan en te horen wat ze tegen elkaar zeiden. Dat kon hij makkelijk doen, want als hij in de schaduw aan de kant van de weg liep was het bijna onmogelijk dat iemand hem zag. En waar 15 mensen liepen, was het zo'n geraas van voetstappen dat niemand kon horen hoe het grind onder zijn klompjes knarste. Om de kinderen moeder te houden onder de lange wandeling begon de onderwijzeres hun oude zagen te vertellen. Onder het vertellen waren ze snel doorgelopen en toen het laatste verhaal uit was waren ze bijna bij het ouderlandgoed. Ze zagen de grote bijgebouwen al in de schaduw van mooie bomen liggen. En eerst het die voorbij waren schemerde het kasteel al door de boomtop een hoog op het terras. Tot nu toe was ze met haar voornemen ingenomen geweest en had niet gearzeld, maar nu ze het huis zag, begaf haar plotseling de moed. Al ze het nu eens helemaal verkeerd was wat ze doen wou. Er was zeker niemand die zich om haar dankbaarheid bekommerde. Misschien zouden ze haar maar uitlachen omdat ze daar in de latenavond met haar schoolkinderen aankwam. Ze zouden met elkaar toch niet zo mooi kunnen zingen dat iemand er wat om gaf. Ze begon langzamer te lopen. Ze vond dat alles als zo deftig en voornaam uitzag dat zij daar eigenlijk niets te maken had. Toen herinnerden ze zich dat het hele grote kasteel nu voor schoolgebouw was ingericht. En dat maakte haar moediger. Hier waar zo'n groot geschenk aan een schoolgegeven was moesten ze toch schoolonderwijs op prijstellen. Juist hier moesten ze zich niet verlegen voelen. Maar toen ze zoveel gekomen was dat ze de villa van de directeur zag, bleef ze staam. Ja kinders, ik geloof dat we niet verder moeten gaan, zei ze. Ik heb daar nog niet aangedacht maar misschien is de directeur wel zo gevaarlijk ziek dat we hem hinderen met ons gezang. Het zou toch vreselijk zijn als ze een erger maakten. Niels Holgerson was al door met de kinderen meegelopen en had alles gehoord wat de onderwijziges had gezegd. Hij wist dus dat ze waren uitgegaan om voor iemand te zingen, die in de villa daar ziek lag. En hij begreep nu dat er niets van dat gezang zou komen omdat ze bang waren de zieken te verontrusten en te stooren. Wat jammer dat ze heen gaan zonder te zingen dacht hij. Het zou in maar zijn kleinigheid zijn even te gaan vragen of hij daar binnen het zou kunnen verdragen. Waarom gaat er niemand naar de villa om dat te vragen? Maar daar is geen onderwijziges niet aan te denken. Ze keerde om en liep langzaam terug. De schoolkinderen maakten tegenwerpingen maar ze wilden niet toegeven. Toen dacht Niels Holgerson dat hij wel mocht onderzoeken of de zieken te zwak was om naar het zingen te luisteren en hij liep op het huis toe. Er stond een rijtuig voor het huis en een oude koetsier stond bij de paarden te wachten. Pas was de jongen bij de ingang of de deur ging open en een meisje met een blaadje kwam uit het huis. Je moet nog even op de dokter wachten, Larsson zei ze. Mijn vrouw stuurt je wat warmst. Hoe gaat het met meneer, volgde koetsier. Hij lijkt nu niet meer maar het is of het hartstil staat. Meneer ligt al een uur onbeweegelijk. We weten nauwelijks of hij dood of levend is. Zegt de dokter dat het aflopers al? Het gaat op meneer Larsson op meneer. Het is alsof meneer ligt te wachten tot hij geopend wordt. Als van boven het bevel komt om heen te gaan is hij bereid. Niels Holgersson liep zo hard hij kon om de onderwijsresten de kinderen in te halen. Hij dacht eraan hoe het was toen zijn grootvader stierf. Die was semen geweest en toen hij sterven zou had hij gevraagd of ze het venster wilde openzetten omdat hij nog eens de wind zou kunnen horen zuizen. En als nu deze man, die zo ziek was, ons verlangde de jeugd om zich heen te hebben. En hun zang en speel te horen. Aarzelend ging de onderwijziges door de grote laan. Nu ze heen ging zou ze willen omkeren en toen ze kwam had ze ook willen omkeren. Ze was heel angstig en wist niet wat ze moest doen. Ze sprak niet meer met de kinderen maar liep zwijgend voort. Er was zo'n donkere schaduw in de laan dat ze niets kon zien. Maar het was als of ze een massa stemmen om zich heen hoorde. Het was een angstig roepen van verschillende kanten. Dat tot hierdoor door. Wij zijn zo ver weg, zei de stemmen. Maar jij bent dichtbij. Ga toch en zing wat we alle voelen. En ze herinnerde zich de ene naar de andere die de directeur had geholpen en met zorg omringt. Het was bovenmenselijk, zoals hij zich had ingespannen om te helpen wie in nood waren. Ga toch en zing voor hem. Werd er om haar heen gefluisd dat. Laat hem niet sterven zonder een groet van zijn school. Denk er niet aan of je klein en onbeduidend bent. Denk aan allen die achter je staan. Laat hem voelen. Eer hij van ons heen gaat hoe nog allen hem lief hebben. De onderwijzeres liep al langzamer. Toen hoorde ze iets dat niet alleen stemmen en klanken in haar eigen ziel was. Maar wat van de wereld om haar heen kwam. Het was als het tilpen van een vogel of het geluid van een springkaan. Maar ze hoorde heel duidelijk hopen dat ze omkeren moest. En meer was er niet nodig om haar moed te geven het te doen. De onderwijzeres en de kinderen hadden een paar liederen gezongen voor het venster van de zieken. Ze vond zelf dat hun gezang zo wonderlijk mooi had geklonken. Het was als of vreemde stemmen meegezongen hadden. De ruimte was vol sluimerende klanken en geluiden geweest. Ze hadden maar de toon aan te geven en allen waren wakker geworden en hadden meegeklonken. Toen werd snel de voordeur open gedaan en iemand liep hard naar buiten. Nu komen ze me zeggen dat ik moet uitschijden met mijn gezang, dacht onderwijzeres. Als ik er maar geen kwaad mee heb gedaan. Maar het was niet zo. Het was een boodschap dat ze binnen moest komen om uit te rusten en dan nog een paar liederen zingen. Op de stoep kwam de dokter hard tegemoet. Het gevaar is voorbij voor deze keer ze heen. Hij lag bewusteloos en het hart klopte steeds wakker. Maar toen u begon te zingen was het als of hij een roepen hoorde van allen die hem nodig hebben. Hij voelde dat het voor hem nog geen tijd was om te rusten. Zing meer voor hem, zing en wees blij. Want ik geloof dat uw zingen hem tot het leven heeft teruggeroepen. Nu mogen we een misschien nog een paar jaar behouden. Einde van hoofd sub 39. Hofststuk 40 van Niels Holgersons Wonderbare Reis. Deze LibriVox opname is vrij van auteursrechten. Opname door Marcel Koenders. Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lakerlöf in de voortaling van Margareta Meiboom. Hofststuk 40. De Reis naar Femminhuk. Op een dag, in het begin van november, vloogen de wilde gansen om Hollands aas skanen binnen. Ze hadden zich enige weken opgehouden op de weide vlakte om Valkepping heen. En daar waren verschijnde andere grote troepen wilde gansen gekomen. Zo doen daar hadden ze een prettige tijd gehad. Met veel gesprekken met de oude vogels. En allerlei wedstrijden en spelen van de jonge onderling. Wat Niels Holgersons betreft, hij was niet zo ingenomen geweest. Met dat lange dralen in Westchotland. Hij probeerde de moeder in te houden. Maar hij had moeite zich met zijn lotte verzoenen. Als ik nu skanen maar achter me had, en in het buitenland was, dacht hij, dan wist ik dat ik niets meer te hopen had. En zou ik wel calmer worden. Toen braken de wilde gansen eindelijk op. En vlogen in de richting van Hollands. En die hele dag vloog Aka met haar troepje heen en weer over skanen. Tegen de avond streek ze neer in een moeras in de gemeente Femmenhuik. De jongen kon niet laten te geloven dat ze die dag haar weg zo genomen had. Om hem te laten zien dat zijn land zich wel mee te kon met alle andere landen in de wereld. Maar dat had ze niet hoeven te doen. De jongen dacht er niet aan of zijn land welvarend of arm was. Van het ogenblik af dat hij de eerste wilgen om de wijden en de eerste lage houten huisjes had gezien, deed er iets in zijn hart pijn van verlangen. Het was een paar dagen later. Het was stil en mistig weer. De wilde gansen hadden op de grote akkers om de kerk van Skurup gegraast. En heel de staande hun middags slaapje toen Aka naar de jongen toe kwam. Het schijnt wel of we nu stil weer zullen krijgen, zei ze. En ik denk dat we morgen over de oce zullen vliegen. Zo, zei de jongen kort af, want de keel snoerden hem samen, zodat hij niet sprekend kon. Hij had toch nog gehoopt dat hij uit zijn betovering zou verlost worden, terwijl hij op Skane was. Wij zijn nu wel vrij dicht bij Westfemmenhuik. Nu, zei Aka, en ik dacht dat je misschien een poosje naar huis zoud willen gaan. Misschien duurt het lang eer je je familie weer ziet. Het is misschien beter dat ik het niet doe, zei de jongen. Maar aan zijn stem was te horen dat hij er erg veel lust in had. Als de ganser ik bij ons blijft, kan er immers geen ongeluk gebeuren, zei Aka. Me dunt, je moest eens gaan zien hoe je ouders het hebben. Misschien kun je hem toch op de ene of andere manier helpen. Al word je ook geen mens. Ja, daar hebt u gelijk aan, moeder Aka. Daar had ik eerder aan moeten denken, zei de jonge levendag. Een ogenblik later waren hij en de leidste gans op weg naar Holben Nielsons huis. En het duurde niet lang, of Aka streekt neer achter het stenenwalletje. Dat om de kleine boerderij liep. Het is wonderlijk, zoals alles hetzelfde is gebleven, zei de jongen. En klomp gauw tegen de twalletje op om rond te kunnen zien. Het is net alsof het geen dag geleden is dat ik hier zat. En u zag komen aanvliegen, boven in de lucht. Ik zou wel eens willen weten of je vader een geweer heeft, zei Aka Plotsling. Ja, dat heeft hij, zei de jongen. Het was juist om dat geweer dat ik thuis bleef, in plaats van die zondagochtend naar de kerk te gaan. Dan durf ik niet hier op je blijven wachten, zei Aka. Het is het beste dat je ons morgen vroeg bij Smiege Huck ontmoet. Dan kun je de nacht over thuis blijven. Nee, gaat u nog niet weg, moeder Aka zei de jongen, en sprong haastig van de wal naar beneden. Hij wist niet hoe het kwam, maar hij kreeg een gevoel dat er of de wilde gaan zijn, of hem zelf iets zou overkomen, zodat ze elkaar nooit meer zouden ontmoeten. U ziet wel dat ik bedroefd ben, omdat ik niet meer een mens kan worden, ging hij voort. Maar ik wil u dit toch zeggen, dat ik er geen berouw van heb, dat ik in het voorjaar met u meging. Nee, ik wil liever nooit meer een mens worden, dan dat ik die reis niet zo hebben gemaakt. Aka haalde een paar keer diep adem voor zijn antwoorden. Er is iets waar ik vroeger met je over had willen spreken. Maar omdat je niet naar je familie zou teruggaan, vond ik dat het geen haast had. Maar het kan toch geen kwaad het te zeggen. U weet wel dat ik graag wat voor u doen wil, zei de jongen. Als je dat goedst bij onszept geleerd duimelt, vind je misschien niet dat de mensen alleen recht hebben, om op de wereld te zijn, zei de leidste gans heel ernstig. Denk eraan dat jullie een groot land hebt. En dat je dus wel een paar kale klippen, een paar ondiepe meren, drassige moeraslanden of een paar eenzame rotsen en afgelegen woudem te missen hebt voor ons. Arme dieren, waar we met rust worden gelaten. Mijn levenlang ben ik gejaagd en vervolgd. Het zou goed zijn te weten dat er er ergens een vrij plaats was, ook voor iemand als ik. Ik zou blij geweest zijn, als ik u daarmee had kunnen helpen, zei de jongen. Maar ik zal wel nooit veel macht onder de mensen krijgen. Nee maar, we staan hier te praten, alsof we elkaar nooit meer zullen zien, zei Aka. En we zullen toch morgen weer bij elkaar zijn. Nu moet ik naar de andere terug. Ze sloeg de vleugels uit, maar ze kwam weer terug. Streek met de snavel een paar keer op en neer, langs Duimelot, en vloog toen eindelijk weg. Het was helderdag, maar niemand was te zien op de hoeven en de jongen kon gaan waar hij wilde. Hij liep gauw naar de koestal, want hij wist dat hij van de koeien het beste de waarheid zou horen. Het zag er droevig uit in de stal. Dit voorjaar hadden er nog drie prachtige koeien gestaan. Nu stond er nog maar één. Het was Mairos en men kon merken dat ze naar haar kameraden verlangde. Ze liet de kop hangen en had nauwelijks het voer aangehoord dat voor haar lag. Dag Mairos riep de jongen en sprong zonder angst bij haar in de stal. Hoe gaat het met vader en moeder? Hoe maken het de kat, de gansen en de kippen? En waar heb je sterretje en goudledig gelaten? Toen Mairos de stem van de jonge hoorde, schrikten ze. En het was alsof ze van plan was hem te stoten. Maar ze was nu niet meer zo heftig als vogig. Ze nam de tijd Niels Holgerson een schoet aan te kijken. Eer ze toestoten. Hij was even klein als toen hij heen ging. En hij was precies zo gekleed, maar hij was toch helemaal veranderd. De Niels Holgerson, die was heen gegaan in het voorjaar, liep zwaar en langzaam. En zag er slaperig uit. Maar hij, die daar stond, was vlug en behendig, sprak verstandig en had ogen die vlamden en straalden. Hij had zo'n flinke houding dat men respect voor hem hem moest, zo klein als hij was. En hoewel hij zelf er niet opgewekt uit zag, werd men blij, alleen door hem te zien. Broe, loeide Mairos. Ze zeiden dat hij veranderd was, maar ik kon het niet geloven. Welkom thuis, Niels Holgerson. Welkom thuis. Dit is één van de prettigste ogenblikken. Die ik in het lang heb gehad. Dank je wel, Mairos, zeiden de jongen. En was zo blij dat hij zo goed ontvangen werd. Vertel me nu hoe het met vader en moeder gehad. Ze hebben niet anders dan zorgen gehad, van het ogenblik af dat je weg ging zijn Mairos. Het allerergste is het met dat dure paard dat de hele zomer heeft staan eten. Je vader wil hem niet doodschieten en hij kon hem niet verkopen. Het is omdat paard dat stertje en goudledy hier allebei vandaan moesten. Dat was eigenlijk wat anders dan wat de jongen wilde weten. Maar hij was te verlegen om het rond uit te vragen. Daarom zei, moeder vond het zeker heel vervelend, toen ze zag dat Maarten de Ganser ik was weggevlogen. Ik geloof niet dat ze zo erg om de Ganser ik zou hebben getreurd, als ze had geweten hoe het was gegaan toen hij wegvlog. Nu klagt ze er het meest over dat het haar eigen zoon was die met de Ganser ik wegliep. Zo geloofde ze dat ik hem gestolen heb, zei de jongen. Ja, wat moest ze anders denken? Vader en moeder verbeelden zich zeker dat ik deze zomer als hun landloper heb rondgezworven. Ze denken dat het niet goed met je is, zei meijgoes, en ze hebben over je getreurd, zoals men doet, als het liefste wat men heeft verloren gaat. De jongen liep snel uit de koestal weg toen hij dat hoorde en ging naar de paardestal. Die was klein, maar gezellig en mooi. Het was aan alles te zien dat Holgren Nielsen het zo had willen maken dat de nieuwe ling goed tieren zou. Daar stond een groot mooi paard, glansend van welvaren. Goedendag, zei de jongen. Ik heb gehoord dat hier een zieke paard moet zijn. Dat kun jij toch niet wezen. Je ziet er best en welvarent uit. Het paard keerde de kop om en zag de jongen opletend aan. Ben jij de zoon des huizers vroeg hij? Ik heb veel kwaad van hem gehoord. Maar jij hebt zo'n goed gezicht dat ik niet zou geloven dat jij het zijn kon. Als ik niet had gehoord dat hij in een dwerg was veranderd. Ik weet wel dat ik geen goede naam heb hier op de hoefen zijn Niels Holgerson. Mijn eigen moeder geloofd dat ik weg liep als een dief. Maar dat doet er niet toe, want ik zal hier niet lang blijven. Voordat ik weer heen ga zou ik toch graag weten wat je schilt. Jammer dat je niet hier blijft, zei paard, want ik voel dat we goede vrienden zouden worden. Mij scheelt niets anders dan dat ik iets in mijn poot heb gekregen. Een mespunt of zoiets. Het zit zo goed verstopt dat de dokter het niet kan vinden. Maar het stikt en ik heb zo'n pijn dat ik niet lopend kan. Als je aan Holger Nielson zou het willen zeggen wat me schilt, geloof ik dat hij me gemakkelijk zou kunnen helpen. Ik zou me graag nuttig willen maken. Ik schame er genoeg over dat ik hier maar staat te eten zonder iets uit te voeren. Het is goed dat je geen ziekte hebt, zei Niels Holgerson. Ik zal proberen te zorgen dat je geholpen wordt. Ik mag zeker wel met mijn mes wat op je hoofd krassen. Niels Holgerson was juist klaar met het paard toen hij stemmen op de hoefen hoorde. Hij zette de stal door wat op een keer en keek naar buiten. Het waren vader en moeder die van de weg kwamen en naar het huis gingen. Het was duidelijk dat ze door zorgen waren gedrukt. Moeder had veel meer rimpels in het gezicht dan vroeger. En vaders haar was grijs geworden. Moeder liep er met vader over te spreken dat hij moest proberen of haar zwager hem niet wat geld kon lenen. Nee, ik wil geen geld meer lenen zijn vader, juist toen hij voorbij de stal ging. Niels is zo erg als schulden te hebben. Het is beter ons huis te verkopen. Ik zou daar niet zoveel tegen hebben dat we dat weg deden, zijn moeder. Als het niet om de jongen was. Maar waar moet hij heen als hij op een goede dag thuis komt? Armen naar lindig. Zoals je wel kunt begrijpen dat hij worden zal en wij zijn hier niet meer. Ja, daar heb je gelijk aan zijn vader. Maar we moeten hen die hier dan komen vragen hem vriendelijk te ontvangen en hem te zeggen dat hij ons welkom zal wezen. We zullen hem geen onvriendelijk woord zeggen hoe hij ook terugkomt. Wel, moeder? Oh nee. Als ik hem maar terug had, als ik maar wist dat hij ging kou of honger leed, ergens op de weg, dan zou ik niets meer begieren. Toen vader en moeder dat gezegd hadden, gingen ze naar binnen en de jongen konden hun gesprek niet verder horen. Hij was heel blij en bewogen geweest toen hij hoorde dat ze hem zo lief hadden, hoewel ze geloofden dat hij op de verkeerde weg gekomen was. En hij had wel naar hem toe willen vliegen. Maar misschien is het een nog groter verdriet voor hem als ze me zien, zoals ik nu ben, dacht hij. Terwijl hij daar stond en niet recht wist wat hij doen moest, kwam er een rijtuig aan en hield voor het hekstil. De jongen had bijna een schreeuw van verbazing gegeven, want zij die uitstapten en de hoevebinnen gingen, konden niemand anders zijn dan Asa, het ganzen hoedstertje en haar vader. Ze hielden elkaar bij de hand toen ze naar het huis liepen. Ze liepen stil en ernstig, maar met een mooie glans van geluk in hun ogen. Toen ze ongeveer midden op de hoeven waren, hield Asa haar vader staande en zei, u denkt er wel aan vader, dat u niets mocht zeggen van die klomp, of van de ganzen en het werkje, dat zo op Niels leek, dat als hij het zelf niet was, toch zeker iets met hem te maken moest hebben. Voei nee, zei John Anderson. Ik zal alleen zeggen, dat je meer malen, zo goed door een zoon werd geholpen, terwijl je naar mij zorgt, en dat we daarom hierheen zijn gekomen, om te vragen of we niet iets voor hen kunnen doen. Nu ik weer een man ben, die er bovenop is, en meer bezit dan hij nodig heeft. Door de mijng die ik gevonden heb. Ja, ik weet wel dat u het goed zult zeggen, zei Asa. Ik wou alleen maar dat u dat ene niet zei. Ze gingen het huis binnen en de jongen had graag willen horen, wat ze daar in de kamer bepraten. Maar hij durfde niet op de plaats te komen. Het duurde niet zo heel lang voor ze weer buiten kwamen. En toen bracht de vader en moeder hen naar het hek. Het was opmerkelijk hoe blij ze nu waren. Ze zagen eruit, alsof ze opnieuw begonnen te leven. Toen de gasten weg waren, bleven vader en moeder nog aan het hek staan, om hen na te zien. Ja, nu ben ik niet bedroefd meer zijn moeder. Nu ik zoveel groets van Niels heb gehoord. Maar ze vertelden toch niet zo heel veel van hem, zij vader na denkend. Was het niet genoeg dat ze alleen hierheen kwamen om te zeggen dat ze onzulde helpen, omdat Niels hun zo grote diensten had bewezen? Ik vind dat je hun aanbod had moeten aannemen, vader. Nee, moeder. Ik wil van niemand geld aannemen. Niet als geschenk en niet te leen. Ik wil van mijn schulden afkomen. Dat allereerst. En dan zullen wij ons wel weer opwerken. We zijn toch nog niet zo stok oud wel, moeder. En vader lachte hartelijk, terwijl hij dat zei. Ik geloof dat je het nog prettig vindt deze hoef te verkopen waar we zo aan gewerkt hebben, zij moeder. Je begrijpt toch wel waarom ik lach, zij vader. Dat ik dacht dat onze jongen verloren was. Drukte me zo dat ik helemaal machteloos ben geweest. Maar nu ik weet dat hij leeft en zich goed gedraagt. Nu zul je zien dat Holger Nielsson nog wel wat kan. Moeder ging in huis, maar de jongend kroop zo gauw hem haar kon weg in een hoek, want vader kwam de stal binnen. Hij ging naar het paard en nam, zoals gewoonlijk de zieke poot op, om te zien of hij niet kon ontdekken wat er aan schilden. Wat is dat, zei vader, want hij zag dat er letters op het hoefijzer waren ingekrast. Neem het ijzer uit de hoef, las hij, en keek verbaasd en vragend rond. Toch begon hij te kijken en te voelen onderaan de hoef. Daar geloof ik zo waar dat iets scherp zit, mompelde hij naar een poosje. Terwijl hij met het paard bezig was en de jongen in een hoek van de stal weggedogen zat, kwamen er weer andere bezoekers op de hoeven. Het was namelijk zo gegaan dat nu Maarten de Ganserik zo dichtbij zijn vroeger thuis was, hij de lust niet kon weerstaan om zijn vrouw en kinderen te vertonen aan de oude kameraden op de poederij. Hij had een voudere donkje en de kleine gansjes meegenomen en was er geen gewandeld. Er was geen mens op de hoeven bij Holger Nielsen toen de Ganserik eraan kwam. Hij streek dus heel calm neer en liep rustig rond en liet ontje zien hoe heerlijk hij het had gehad toen hij nog een tammergans was. Toen ze de hele plaats hadden bekeken, merkte hij dat de deur van de koest al open stond. Kijk hier nu eens in, zei hij, dan zul je zien waar ik vroeger woonde. Dat is heel wat anders dan je in morassen op te houden, zoals we nu doen. De Ganserik stond op de drempel en keek in de koestal. Er is hier geen mensen heen. Kom mee donkje, dan zal ik je het Ganserik laten zien. Wees maar niet bang, het is hier helemaal niet gevaarlijk. Toen gingen de Ganserik, donkje en al de zes de jonge gansjes regelrecht het gans ook in. Om te zien in welk een pracht en heerlijkheid de grote witte had geleefd, ere hij zich bij de wilde gansen aansloot. Kijk, zo was het hier, daar was mijn plaats en daar stond de voederbak, die altijd vol haver en water was, zei de Ganserik. Wachtens, er zit nu ook nog wat in en hij liep gauw naar de bak en begon van de haver te smullen. Maar, donkje was onrustig. Laat ons nu weer naar buiten gaan, zei ze. Nog maar een paar korreljes, zei de Ganserik. Maar meteen gaf hij een schreeuw en vloog op de uitgang aan, maar het was te laat. De deur klapte dicht, de huismoeder stond buiten en deed de haker op. Ze waren opgesloten. Vader had een scherp stuk ijzer uit de poot van de zwarte gehaald en stond heel veel genoeg zijn paarden strelen toen moeder haast zich de stal binnen liep. Vader, kom eens kijken wat een goede vangst ik daar deed, zei ze. Nee, wacht even moeder, kijk eens hier zijn vader. Nu ben ik erachter gekomen wat ons paard schilden. Ik geloof dat het ons nu weer eens meeloopt, zei moeder. Stel je voor, de grote Ganserik die van het voorjaar verdween is teruggekomen, met zeven wilde Gansen. Ze gingen het Gansen ook binnen en daar heb ik ze allemaal opgesloten. Dat is wonderlijk, zei Holgranielson. En weet je moeder, het allerbeste van dit alles is, dat we nu niet meer hoeven denken dat de jongen de Ganserik meenam toen hij van ons weg ging. Ja, daar heb je gelijk aan, maar ik ben bang dat we ze nu vanavond als slag te moeten. Het is over een paar dagen als sinds Maarten en we moeten ons haasten als we ze nog op tijd naar de stad willen krijgen. Ik vind het zonde de Ganserik te slachten, nu hem met zo'n groot gevolg hier thuis komt, zei Holgranielson. Als het ons beter ging, zou hij wel mogen blijven leven, maar als we van hier weg moeten, kunnen we toch in Maas de Gansen niet houden. Ja, dat is waar ook. Help me nu maar, ze in huis te brengen, zei moeder. Ze gingen heen en een ogenblik later zag de jonge vader aankomen met Maarten onder de ene en Donsje onder de andere arm en met moeder in huis gaan. De Ganserik riep zoals altijd als hij in gevaar was. Duimenlot, duimenlot, help me hoewel hij niet weten kon dat de jongen in zijn beurt was. Niels Holgranielson hoorde hem wel, maar hij bleef achter de staldeer staan. Hij deed dat niet omdat hij wist dat het goed voor hem zelf wezen zou, als de Ganserik op de slagbak kwam te liggen. Daar dacht hij op dat ogenblik helemaal niet aan. Maar omdat hij, als hij de Ganserik reddend wil, zich aan vader en moeder moest vertonen, en dat vond hij vreselijk. Ze hebben het al moeilijk genoeg, dacht hij, moet ik hun nu ook dat verdriet doen. Maar toen de deur achter de Ganserik dicht viel, kwam er een leven in de jongen. Hij vloog over het grasweld, sprong op het ijkenhouten plankje voor de huisdeur en de gang in. Daar deed hij ouder gewoonte zijn klompen uit en liep naar de kamerdeur. Maar hij vond het nog alder zo aakkelijk zich aan vader en moeder te vertonen dat hij niet de kracht had, de hand op te heffen en te kloppen. Het is om Maarten de Ganserik te doen, dacht hij toen. Hij, die mijn beste vriend was, sinds ik hiervoor het laatst stond. En in dat ogenblik herinnerde hij zich alles wat de Ganserik en hij had doorgemaakt, op bevoren meren en stormachtige zegen en onder gevaarlijke rovendieren. Toen klopte zijn hart van dankbaarheid en liefde en hij overwonnen zichzelf en bonst op de deur. Is daar iemand, zijn vader, en deed open? Moeder, u moet de Ganserik niet aanraken, cryptioon. En op hetzelfde ogenblik gaven de Ganserik en Doncie, die op een bank gebonden lagen, een sreel van blijdschap, zodat hij hoorde dat ze nog in leven waren. Maar wie ook een uitroep van vreugde liet horen, dat was moeder. Nee, wat ben je flink en groot geworden, Ripsen? De jongen was niet in de kamer gekomen, maar bleef op de drempel staan. Als iemand, die er niet zeker van is, hoe hij ontvangen zal worden. God dank, God dank dat ik je terug heb, zij moeder. Kom toch binnen, kom binnen, weest welkom zijn vader. Hij kon geen woord meer uitbrengen, maar die jongen bleef nog op de drempel staan. Hij kon niet begrijpen dat ze zo blij waren met hem, zoals hij nu was. Maar toen kwam moeder en sloeg de armen om zijn hals en trok er mee in de kamer. En toen eerst begreep hij wat er gebeurd was. Moeder, vader, ik ben groot, ik ben weer een mens geworden, riep hij. Einde van hoofdstuk 40 Hofdstuk 41 van Niels Holgersons Wonderbare Reis Deze LibriVox opname is vrij van oud-theursrechten. Opname door Marcel Koenders Niels Holgersons Wonderbare Reis door Selma Lagerlöf in de vertaling van Margarita Meiboem Hofdstuk 41, het afscheid van de Wilde Gansen De jongen stond de volgende morgen voor zonsopgang op en ging naar het strand. Hij stond daar een eind en oosten van het Vissersdorp smiegen. Voordat nog goed licht was. Hij was alleen. Hij was in het Ganshok geweest om Maarten de Ganserik te roepen, maar die had niet van huis gewild. Hij had geen woord gezegd, maar alleen het hoofd onder de vleugel gestoken. En was weer in geslapen. Het scheen een heerlijke helderen dag te worden. Het was bijna even mooi weer als op die lente morgen, toen de Wilde Gansen naar Skane waren gekomen. De zee lag rustig en onbeweegelijk. De lucht was doodsteel en de jonge dag eraan wat een goede overtocht de Gansen zouden hebben. Hij zelf leefde nog als in een soort bedwelming. Nu eens dacht hij als een dwerg dan weer als mens. Als hij een stenen walletje langs de weg zag, was hij bang om verder te gaan. Eer hij zich ervan had overtuigd dat daarachter geen grovendier op de door lag. En dadelijk daarna lagte hij zichzelf uit. En verheurgde er zich over dat hij groot en breed en sterk was. En nergens bang verhoefde te wezen. Toen hij bij de kust kwam, ging hij, zo groot als hij was, vlak aan het strand staan, opdat de Wilde Gansen hem zouden zien. Het was een grote trekdag, onophoudelijk klonkende loktonen vanuit de lucht. Hij glimlachtte, toen hij eraan dacht, dat niemand zo goed als hij verstond wat de vogels elkaar toegiepen. Nu kwamen ook de Wilde Gansen aanvliegen. De ene grote troep volgde op de andere. Als het nu maar niet mijn Gansen zijn, die weg gaan zonder me goede dag te zeggen, dacht hij. Hij zou hen zo graag vertellen hoe alles gegaan was, en hun laten zien dat hij weer een mens was geworden. Daar kwam een troep die sneller vloog en luiderriep dan de andere. En er was iets dat hem zei dat het deze troep moest zijn, maar hij kon z'n niet zo zeker herkennen als de vorige dag. De troep vloog langzamer en streek heen en weer langs het strand. Toen begreep de jongen dat zij het wezen moesten. Hij kon alleen niet begrijpen waarom de Wilde Gansen niet bij hem neerkwamen. Het was toch onmogelijk dat zij hem niet zagen. Hij tracht de loctoom te roepen, die hen bij hem zou brengen, maar zijn tong was onwillig. Hij kon het rechtergeluid niet krijgen. Hij hoorde akka, hoog in de lucht roepen, maar hij begreep niet wat ze zei. Wat is dat? Hebben de Wilde Gansen een andere taal gekregen, vroeg hij zich verbaasd af. Hij wenkte hen met zijn muts en liep langs het strand en riep. Hier ben ik, waar ben jij? Het scheen dat hij ze alleen maar bang maakte. Ze vloog een hoger op en verder de zee in. Toen begreep hij het eindelijk. Ze wisten niet dat hij een mens was geworden. Ze herkenden hem niet. En hij kon ze niet roepen omdat de mens de taal van de vogels niet spreken kan. Hij kon die niet meer spreken en ook niet meer verstaan. Hoewel de jongen zo blij was dat hij uit de betovering verlost was, voelde hij het als een bitter verdriet dat hij op die manier van zijn goede kameraden moest scheiden. Hij ging in het zand zitten en verborst zijn gezicht in zijn handen. Wat hielp het of hij ze al nakeek? Maar dadelijk daarna hoorde hij vleugelshuizen. Het was moeder Akka zwaar gevallen van duimen lot weg te gaan en ze kwam nog eens terug. En nu de jongens deel zat, waagden ze hem te naderen. Plotseling had zeker het een of ander haar ogen geopend zodat ze zag wie hij was. Ze streed neer op de landpunt vlakbij hem. De jongen deed een uitroep van blijdschap en omhelstde de oude Akka. De andere wilde gansen omringden hem en streken met hun snafels langs hem heen. Ze kakelden en praten allen door elkaar en wensen hem allen hartelijk geluk. En hij sprak ook en dankte hem voor de heerlijke mooie reis die hij met hem had gemaakt. Maar op eens werden de wilde gansen wonderlijk stil en trokken zich van hem terug. Het was alsof ze wilde zeggen, oh hij is een mens. Hij verstaat ons niet en wij verstaan hem niet. Toen stond de jongen op en ging naar Akka. Hij streelde en liefkoosde haar. Dat deed hij ook met eksie en kakzie, kolme en neilje, visie en kusie, de ouden die van het begin af bij hem waren geweest. Toen ging hij van het strandweg het land in, want hij wist wel dat vogel verdriet nooit lang duurt. En hij wilde van hen weg gaan terwijl ze nog bedroefd waren omdat ze hem missen moesten. Toen hij op de dijk gekomen was, keerde hij zich om en keek naar de vele vogeltroppen die over zee vlogen. Aller riepen hun lockdownen. Alleen één troep wilde gansen, vloog stil voor het, zo lang als hij ze zien kon. Maar de troep was goed geoordend en vloog met flinke vaart. En hun vleugelslagen waren sterk en krachtig. En de jongen voelde zo'n verlangen naar hem die weg vlogen, dat hij bijna wensde dat hij weer duimelot was, die over de land en zee kon rijden, met een troep wilde gansen. Einde van hoofdstuk 41. Het einde van Niels Horkersons Wonderbare Rijs door Selma Lakenlöf, in vertaling van Margarete Meibol, opname door Marcel Koenders.