 Salam, aşamını söylərosun, dərih izləclər hərmətli həmvətənlər hamınızı xoş gördük. Çox təsvulər olsun ki, canlı yəni həmvəmizə bugün bir pis xəbərləm başlayırıq. Azərbaycan silahlı quverlərinin hərbiq uldoxcusu Asif Adiloglu Aliyev dünən Kəlbacar İslamətində ərimənlərin təxribatının ətçəsində şəhid olub, şəhidimiz siyəzəndə doğulduqu kətdə dəmin olunacaq Allah bəhmət eləsin. Kəlbacar da atışmalar davam edir, müdafəri nazirliyi, ərimənlərin təxribat görətdəyini və cevab, ateşi, ünən onların susturulduğunu. Amma ərimənlisə mətibatının yadıqı xəbərə görə hələ də atışmalar davam edir. Əslində, sərhətdə yenidən alılanan bu gərginlik nəyə hesablanıq, ölkə və ölkə xaricində baş verən atisələri bugün palitolog Nəsmi Mehmetliyyinəmi zəkirə edirik. Nəsmi, bir akşamımız xəriq, hoş gördünüz siz. Hoş gördük Hazərbə, mən də sizi və biz izləyənləri, salamlı İran, en zamanda əskərimizin şəydə olmasıyla bağlı, mən də halkınıza baş sağlı verədəm. Allah rəhmək eləsin. Bu arada, ərimənistan müdafəri nazirliyi yadıq informasiya görə, baş verən təxriba nətçəsində, ərimənistan silahlı qubələrinin iki hərbiçisi ki, yaralanıq, ölənlər haqqında isə heç bir informasiya yoxdur, daha doğrusu ölən olmadığını deyir, ərimənistan müdafəri nazirliyi. Nəsmi, bə elə bu çox təsqurlar olsun ki, əskərimizin şəyil olmasını nətçələnlən bu pis hadisədən, təxribaqdən başlayaq, yenidən səhərdən, masquada görüşünən sonra yenidən səhərdən digər istqamətində, kelbacər tərəfdə atışmaları dünən akşam saatlarında qazax istqamətində atışmalar davam edirdi. İlham əlevin bir çıxışından sonra bu vəziyyət dəyişti. Bize vaxt versinlər, əgər bize vaxt verməsələr, yenidən təmir yumruqı görə bilərlər. Bu cür çıxışından sonra dəlhal bu təxribaqdər atışmalar və əskərimizin şəyid olmasa nələr baş verir, səhərddə niyə baş verir, masquada görüşü yətərli olmadı mı? Yoxsa, aynı 15-ində başlayacaq görüşdən öncə Rusiyanın əlinlə törədənmiş bir provokasiyadır bu? Azərbək, burada birisiz çox müraqya proseslər görür. Çünki, bizələ, əbəldən də, əslində bunu hər zaman deymişək ki, muharibə mərhələsi bitsə də, aktif hərbə məliyyəqlər mərhələsi bitsə də Qarabağ məsələsində, yəni zamanda ilmənistan-Azərbaycan münasibətlərin də yeni, daha müraqqə bir mərhələ gəlir. Biz bugün o mərhələdəyik. Əbət də, muharibə aktif fazla da dayanıq, amma faktikə olaraq, bu münasibətlərin aydınlaşması istiqamətində hələ bu proseslər bir müddət bu şəkirlə dəvam edicər. Bunun da bir çox səbəfləri var. İrmənistan cəmiyyəti bu məğubiyyəti qəyabu ilə. İrmənistan cəmiyyəti onunla yavru ateşkəs bəyanatından sonra yaranmış status quo'nun dəyişməsin istəyir. Bunu özüçün çox uğursuz yeni bir farmak hesab edir. Ən azı bundan öncə istəyir. İrmənistan cəmiyyəti mi bunu istir? Yoxsa rüsyə yönümlü müxalif vələr mi istir? Tam olaraq. Vəl. Mən bunu ona görə, İrmənistan cəmiyyəti dedim ki, burada doğrudan da həm müxalifətin, həm iqtidarın, həm cəmiyyətin, həm dəlif kəsiməni, həm də bir sosial şəbəkələ üzerine Ərmənistan cəmiyyətindəki real-vəziyyəti də izləyə bilirik. Müklə qəksəriyyət bu qəna et, dədi ki, doğrudan da elə bir status quo olmalıdır ki, ermənistan maraqla maraq yesin. Ondan sonra ateşkəs bəyanatı, təqri bən bizdim 1994-cu ildə iqtidə imzalanmış ateşkəs protokolu imzalanmışdır, 12 Maydaya qətirəliriz. Təqri bən ona bənzər bəlcəri, məsələn 1994-ci ildə biz mağlub olmuştuk, özdə ağır bir mağlub olmuştuk. Yəni, torpaqlarımızın böyük əksəliyyəti işxal olmuştu, Azərbaycanda ciddi siyasi böhram var idi. Belə bir şəraiyyətdə ateşkəs müqabələtcimizi alarmışdı. Azərbaycanda cəmiyyəti bunu həzm edə bildir mi? Hərbət də həzm edə bildir. Biz bütün proseslərə baxaq, bu irmiyyətdir müddəfində cəmiyyət bunu qəbul etmədir. Yəni, o iddiki ilə barışmadır. Yəni, zamanda hakimiyyət özü də bəz hallarda, məsələn, diplomatik gecişlərdə müəyyən yumşaldızı, müəyyən uzlaşdırızı cəhdəl etsə də, nəticə itibali də bu işxalla barışmadır. Bu gündə biz biz onlaya bir ateşkəs bəyanatı Ermenistanı həmin vəcidə sağlam. Əlbətə, Ermenistan torpaqı tirmiyyib. Yəni, deyilə bilərkə, Ermenistan nə də vurduz oktur? Ermenistan belə baxsan, Azərbaycan yəndir ayonun işxala etmişdir. Üstə gəl qarabaqa işxala etmişdir. Amma, Ermenistan özünün aparıdığı ideoloja çərçivəsindən hesab edir ki, qarabaq onun əraz ediyib, onun torpaqlarıdır. Ondan imtana etmiyyib, şan nitirilməsi, hadrodun nitirilməsi, əniz zamanda bizim belə deyikdə o şərqi zəngyazur dediyimiz ərazlərdə sərhətlərin delimitarsəsi və demarkarsəsi, Ermenistan cərimiyyətində böyük gəlginliyə səbəb o. Bunlar 27 ildi ki, təqri bən indi ki, sərhət həddindən 130-150 km daha iləldi oluqlar, hərmi bir iləşqarət. Baxın psologi baxımdan bunlar 150 km təsəbür edin ki, geriyə çəkilitlər. Bəzi yerlərdə 100 km, bəzi yerlərdə 123-130 km, yəni, cəbhərin müxtəlif istıqamətlərindən nəcərdəqdir o. Və bu geri çəkilmələr Ermenistan cəmiyyətində, yəni, 27 ildil az deyil, bu müddəh hərzində formulaşmış yeni bir nəxsil var. Bunlar belə deyəkdə, və s. indi ki, real vəziyyəti heç bir halda həzm edə bilir. Bəli, belə fikirlər var, deyilir ki, məsələn, mən görürəm, gəyirir, penşəkarlar tərəfindən əsasən isəslərin bu fikirlər, ki, Ermenistan cəmiyyəti bunu qəbul etməsiydi, paşiniyanı təkilər hakimiyyətə gətirməzdir. Onlar bu məqubiyyəti qəbul ettirlər ki, paşiniyanı hakimiyyətə gətirdir. İç baxışda məsələyələr, amma məsələn və həyatı bu ki, Ermenistan cəmiyyəti paşiniyanı ona görə təkilər hakimiyyətə qaytardır ki, qıqdört günü savaştan sonra. Onun alternativə olabilecək qulbələr, Ermenistan üçünün məqla qəbul edilməz qulbələrdir. Bu, köçəryan, sarkisiyan, cütlüyü, Rusiya baxılı siyasi təşkilatlar. Bu amirlər elbətdə, məsələn, həll edici amirlərdir. Bugün baş verən məsələlər, o təxribatlar, ilk növbədə Ermenistanın mövzud səs qulbələyətmə məsələ ilə qələndirəm. Onu dəyişmək cəhdidir həllədə. Ən azı yeni danışqlar fermatına cəhdidir Ermenistan. Biz bunun nüklək mənada altıncızara qeyd edirəm. Biz bunu nəzər almalı. Atatin minskrupunun həmsədirlik inüstü ne zaman yarandı? Bizim məqlubiyyətimiz üzərində yaranmış bir fermat oldu. Və onların ilk siyasi təkifləri nə də libarəttir? Lisabon səmi bitində hatırlayırsız. Üç prinsip var idi. Ateşin davam yetməsi məsələsiydi, ən zaman Azərbaycanın ərazi bir tövlüyü və qaqlar mözmü qəddəratın təyin etməsi prinsip idi. Təsə bilədin ki, bu Ermenistan üçün kifayət qədər əl bir işli bir şərahət yaradırdı. Yanışqlarda onların daha güzülə edirdi. Yə, bunun mətulək nəzər almaqdır. Və Azərbaycanın məqlubiyyətü üzərində olan bu fermat bizim üçün çox biz Ermenistan üçün isə, çox əl bir işli bir fermat idi. Çünki Rusiya Ermenistanın demək olar ki, daimi müddəhdə bir deyik. Bələ deyikdə, məsələ, bir anda bir uşağı çenəcə dünyaya gətirir, onun bir övladıdır. Ermenistan Rusiya nə bir övladıdır. Mələ, onun sözünə baxmır, şıl taqlıq edir, bəl zaharlarda gedirəsən, hansı da bir şovq işlərinə məşğur olur. Amma övladdır, ona təbəlimdir. Yün, Ermenistan Rusiya nə övladıdır. Fransaba, Amerika da isə, Ermenistan lobbisi o qədər gücürədir. En zamanda Avrupa nə bir tövblikdə, yəni qərbin və abışın da, bu hər ikisinin birlikdə, Ermenistan cəmiyyətinə baxışı, Ermeni xalqına münasibətdir. Azərbaycana münasibətdir. Son dərəcək kəskin təkləmdir. Də zə, 1992-93-ci də Azərbaycanda bir demokratik hakimiyyət qurulmuşdur. Mürfə Zəlçibə tam xalqın dəsləyi də hakimiyyətinə gəlmişdir. Qarabaq üzərində isə, Benalhaq Rüquqa uyğunu olaraq, çox ədalətli bir muharibə paradır. Amma abış 907-ci düzəri şintətdir, Azərbaycana. Saksiyalar. Təsəbirləcəyiz, 93-ci ildən sonra, Amerika-Azərbaycan münasibətlərində hələ bu qədər səhv münasibət olmuyum. İnsan yüqlarda pozulub, Azərbaycanda çox saylı demokrat yanında gittikcə zəhvrə məsəl prasitəmdir. Amma badınlar olmuyum. Nəsimi bəyi, Amerika-nın insan uqluları məsələsində, Arada bizdə bir səhvirlik vardı, Amerika-nın bir səhvirli vardı. O narahat olurdu. Yeni səhvir narahat olmurdu, kesən səhvər Salih Müsləmləyilə bağlı aksiyada, İlahi bir vergi demək, yenidən narahat olmağa, Dərin özdə çox dərin narahatı ısti keçirir Amerika-səhvirlik. Məsələ bu də ki, narahatıddan kəna da çıxmaz. Amma məsələn, Dördüz, 93-ci ildə 907-ci düzəliş doğuldu çıxda oldu. Və ilmənistan üçün Ahtətin Minskorpu formatı, daha doğrusu Minskorpu'nun həmsədirli cünüstu formatı. Əlverişli, onlar üçün çox yaxşı bir formatıdır. Azərbaycan üçün isə çox pis bir formatıdır. Bu, keçən il, 44 günlük savaşdan sonra yaranmış yeni format var, o hansıdır. İlmənistan, Azərbaycan və Rusya'nın vasitəçiliyi ilə sahədə bir başa olan yil bir formatdır. Yəni, o Noyabr Ateşkəs bəyanatının doğurduğu format. Sonra da Mona əlabi oldu. 11 yan var, tarixli bəyanat və əmni həyət soruncusu 26 Noyabr tarixli, Sochi görüşündə razlaşdırılmış, yəni verilmiş bəyanat. Bunlar yeni bir format müəyyənləşdir. Bu format Azərbaycan üçün ələ bir formatı mı? Yox. İlmənistan üçün isə çox pis bir formatdır. Yəni, biz Ateşin mis qurupundan elə bil ki, daha yaxşıya doğur gəlmişik. İlmənistan danışqar formatları daha pisə doğur gedibdir. Ona görə, İlmənistan cəmiyyət deyir. Bu formatı dəyişmə istiyir. Azərbaycan, burada məsələ budur. Məsələn, bəz allarda deyirlərdir. Bu, Rusya'nın mı istəydir? Mən düşünməyəm. Çin ki, bizi niye? Rusya bölgədə istədiyini hər iki qərifdən alabilir. Səhədə mövcuddu. Qarabağda, Sülməramlı adalatında gəlip oturubdur burada. İlmənistanında demək ki, hər bir bağzası var. İlmənistanın qarici sərhətlərini, kollektiv təhlükəsliyik möqabləsi təşkilatı çərçivəsində qoruyor. Hələ, heç bir dövlətmə olmayan formatda hər bə mətəşliq var. İlmənistan Rusya bilcə qoşun grubu var. Yəni, bu, əslündə, hər şeyi deyirlə. Bugün İlmənistanın təhlükəsizlik məsələsində, əsas qarablət Rusyadır. Rusya burada pozculq salmaqla nənəli olabilər. Yeni oyunçvarın gəlməsi, qusulə qərb oyunçvarını Rusya əlverişli demir. Belə deyətə, məsələn, ara yenə qarışlığı mən sade xaq bilir. Ara qarışlı, nə olacaq? Amerika, Fransa, Təkiral, əhər, bura müdaxil edəcək isə, ki, mən Rusya nün qarabaxdaki təkbaşına sürməramlı mandatı dəlşməri olacaq. Ən azı atət çətiraltına keçəcəksə, ki, mən bura Fransa və Amerika hərbcələri də gəlməlidir, və yaxud onların mandatı yediği kimsə gəlməlidir. Bu, Rusya sərf etmir. Rusya canı bu qapqası da təkbaşına möcid olmazdır. Azərbaycana sərf edir mi? Bakın, bəz allarda mən görürəm. Bəzi, Azərbaycana hakimiyyətin xusursu ilə tam sert şəkildə təngid edən, onu bəzi allarda belə dehttəməsən necə deyək? Qəbul etməyən şanslərin. Daha çox bunun üzərində vurulsağılırlar ki, Azərbaycana maraqlı, Azərbaycana Rusya nəlində dəyənək deyir, daha çox Irmənistan'a təizik qöftərir. Çünki Paşinyan qət bir önümlüdir, kullandıraşın kandı. İlhaməliyi bələkülərinin umvanlanan, bu məsələdə ən sert etdəmin budur ki, İlhaməliyi Rusya nəlində oyuncağa çevrilib, yəni, ahçı qaydın deyirlər və Rusya nə istir İlhaməliyi və bunu eləttirir. Sizcə belədir mührumətdə izləcəsizdə fikirinizi bildirin ekrana yansıyacaq və xayiş edirəm yağmı bəyərin. Buyurun nəsin bəni? Hən azından siz müxalifət, iktidar bugünə qətirdiyimiz sizin nəyəmlərdə, bir səmiyyət var ki, siz nə iktidarın də səhvləri, müxalifətin də səhvləri ne dilə gətirən tə, çox asali adamlardan birisiz. Təşəkür edirəm, elbəktən mənim burada təblıqatın marağım yoxdur. Məsələn, mən hakimiyyətə gəlmək istəmirəm, ki, dürün kimi isə haxsız yerə istiyin və yaxud da ki, hakimiyyətdən bir umacağım yoxdur, nəsə təlifləyim, desinələk ki, bu yaltaklanır. Yəni, müstəqil bir şəxsimi, bir baxış qücavım var və mən əmin əmki cəmiyyətimiz üçün də faydalı olan budur. Çünki hər şeyi nə qarara etdədir, nədəki göstərdikləri kimi elə-bələ çalçalır, alərban deyir. Yəni, poz renklər var, qarışıq renklər var və s. Yəni, nə demək istəyir? Azərbaycan hakimiyyətinin mənfi əməlləri, təngidə olunacaq, qınanlacaq, pisdənləcək. Bunlar nəylə bağlıdır? Bunlar Azərbaycandaki yuğukla bağlıdır. Azərbaycandaki siyasa zahdıqlarla bağlı məsələlədir. Amma qarabaq mövətsin də, Rusiyanləlində dəhəni olmaq fikri. Mən düşünürəm ki, yumuşak desək, ədalətli yanaşma deyir. Çünki bugün, Azərbaycana ən çox lazım olan regionda sürt, sabitlikdir. Çünki Azərbaycan ki, nəzərdə tutduq Allahiyyələr var, bunu həyata keçirmək üçün. Eyni zamanda hakimiyyətin daha da özdəli kəsizliyim qorması üçün, o qeyri sabitlik ona sərfi etmiş. Ər məsələn, Rusiya istəsək ki, İrmənistan-Azərbaycan arasında qarşıdurmanı dərinləşdirseyin, bundan zərər çəkənin biri olacaq məsələ, amma bugün Rusiya-Azərbaycanda heç zərər çəşməyəcəyini istədiyə, əəl bir hakimiyyət varsa, diləməliyək hakimiyyətdir. Niyə onun ayağının altındasın? Niyə onu çətin vəziyyətə gətirsin? Ər deyə bilərlər ki, qərpinin əlaqələri qırmaq üçün münedirlər, zaten bizim qərpinin əlaqələrimiz qırılmış vəziyyətdir. Yələ, Azərbaycan qeyrazad ölkədir. Qeyrazad ölkə o deməkdir ki, əlaqələri, qırılıqdır, Avropayla, azıq qərpinin ələmək çətin gətirsin. Azıq gətirsin, qərpinin əlaqələrimiz qırılmış vəziyyətdir. Ələ, Azərbaycan qeyrazad ölkəmək vəziyyətdir. Ələ, Azərbaycan qeyrazad ölkəmək vəziyyətdir. Qərbin biz bu son illərdə siz özünüz də təhlirlər aparırsınız. Qərbin elə də bir təziqi yoxdur məsələbül haməlibə ki, Sarləri isməli 34 gündü, əbsana da artıq ölüm hədini açıq. Bir səsi yoxdur qəri bəl. Vəl-vəl, böyük şüraın, özdə çox sarləri müraciətlər var. Yəni, demək istədiyim budur ki, bu yanaşmalar yumşak deyir, ədalətli yanaşmalar deyir. Məsələ, nədir? Regionumuzda və xüsusilə bu Qarabağın mövcüsündə dört maraqlı tərq var. Bunun biri Rusya. Sahədədir, regionun böyük dövlətidir, gücürlətidir. Öz maraqların təmin etmək üçün bütün vasitələrdən istifadə edir və bundan sonra deyədəcək, hələk onu heç bilimiz durdurabilmirik. İkin sırq qərqdir, regiondaki öz maraqlarının xüsusilə iqtisadi maraqlarının, siyasi maraqlarının qornup saklanmasında imkan olsa genişləndirilməsində maraqdır. Amma əlində olan vasitələr yətərinidir mi? Rusiya ilə müqaəsədə çox zəhivdə əlində olan vasitələr. Yəni, o hər bir bakımdan regionunda deyil. Təkünməyətlə doğrudan da mən də böylüşürəmsin fikrinizə, siyasi bakımdan burada mövcudu olmaq üçün əlindən gələni etmir. Yəni, belə tövhsi yəlir, təkdir edir ki, mənim standartlarım budur, istəyirsiz, bu standartlarda olun, əməhtaşlıq edək. Yox, hər bu standartlarda olursunsa, əməhtaşlıq etmirik, hansı məsələ də məhtaşlıq edə bilərik, məsələ, neftinizi qazınızı alırıq, əbuna alabilərik, almaqsı da davam edəcik. Amma da hansı, məsələ, Sam mitdə sizi başa gətirib oturtmayacaq. Yəni, insanı yüqvarilə bağlı, demokratiyam və cətirə bağlı. Diqər iki tərəf var burada. Bu tərəflərdir, yəni, Azərbaycan ve Ermenistan. Biri de onların müddəqtiləri. Azərbaycanın müddəqtili ki, Türkiye deyil, daha çox Türkiye ilə eyni adımlara atır, eyni yənaşmanı səlqiliyir. İkinisi isə Ermenistan-Iran müddəqtifakıdır. Daha çox, nəsələn, Azərbaycan-Türkiye-i tifakı ilə mögayisədə mövqeyləri daha çox uzlaşır. Düzdür, fəqli tərəfləri də var, uzlaşmayan tərəfləri də var. Amma strateji olaraq, burada dört istiqamətdə maraqlı tərəq var. Bunların içerisində, bax, bu son yaranmış gəlginlişilərdə, mən düşünüləm ki, maraqlı olan tərəf, nə Azərbaycan-Türkiye-i tifakı deyil? Çünki, dədiyim kimi, bura yeni oyunçuların gəlməsi, yeni qarşıdırmanın baş verməsi, bu qalip gəlmiş Stasqo baxımından daha əlbərişli vəziyyətdə olan, niyə bunu istəsin ki, o dəyişmünə nə qazandıracaqdır? Yəni, indiki vəziyyətdən daha yaxşın farmat ehtimalı var mı? Siz müətəsə, həddə lokal bir qısa müddətdir, əməliyyatın ola biləcəyini ehtimal edirsiniz mi? Və əsləsi ilə ayn 15-də Aliye Paşiniö görüşündən, Növbəti görüşdən, əsləsi sochi görüşündən sonraki bu görüşdən, hansısa bir nətcə çıxacağını ehtimal edirsiniz mi? Birinci, birincisi ona vurus almaxı istəyirəm ki, hər bir əməliyyatlar ehtimalı, yediyim kimi, nə onluya buna təşkəs bəyanatının ruhuna yoxundur, nə də sonuncu sochi görüşündür? Buna əməliyyətməmək, tərəflər üçün böyük itki gətirədik. Məsələn, buna kimi əməliyyətməzə, bu böyük itki gətirədik. Mən düşünməyəm ki, burada məsələn, Rusiya-yə bağlı qürbələr, əsləsi fəyal şəkildə onun nəzələtindən kəna rədumatıdır. Və yaxud, Azərbaycan Rusiya nəmiz istəyələ bunu edir. Sərhətlərin delimitasyasi və demarkasyasi prasiyasini yəkünlaşmasında Azərbaycan maraqlıdır. Ən azı, onunla yabrataşkəs bəyanatının tam şəkildə həlli üçün Azərbaycan munitəfələrdə səsləndirdik. Bunu hər kəs yabin ki, xərbində deyik, təbii ki, peşəkarlardan şövbət yedir. Mən indi belə orta alıqda liyyibət karakterli gəzişən adamları nəzəridə tutmaq. Peşəkarlar bilir ki, onunla yabrataşkəs bəyanatının dördüncü maddəsi, yedinci və dokuzuncu maddələri, ös həlin hələ taqmiyət, və yaxud tam taqmiyətdir. Vansıdır, ərmənistan srəhli qubbələrinin ərazlərini çıxarılmasıdır. Məzvul-i köçgünlərin həmin ərazlərə qaytarılmasıdır. Yəni, yaşaması üçün. Biz, məsələn, xocalda olan sakinlərimiz xocaliyə yetmiyik, ahdərə dəxan kendində, kərgi cahanda və s. qaradağlıda. Bunlar qaytmiyik yörə, qaytmiyik deməli, amma bəyanatda var. Və nəhayət, kommunikasyaların açılması məsələsidir. Biz, hətta, məsələn, ahdərədən keçip, kəlbəcərə belə gədə bilmirik. İrmənistan kommunikasyadan istifadidir nəqliyyət həlaqələrindən. Rahatlıqla, İrmənistandan çıxır, görüsten gəlir keçir, məsələn, laçından daxıl olur, hən kəndirə. Amma biz, hətta özə rəzimizdə, məsələn, əskərin yolu ilə şüye gədə bilmirik. Bugün, bizə ayd olan məsələlələ rəsələrin taqlıdır. Azərbaycın əlbətdə bunu səsləndirir, danışıqlarda bu məsələlər qatırladılır. İrmənistan ise bu məsələrinin həllindən yayınır. Niyə görə yayınır? Onlar deyir ki, biz Qarabağın statusu ilə bağlı məsələdə, atətlim mis qurfu-farmatının danışıqlar prosesində olmasını istəyir. İndi, münakışıq tərəfinin biridir, də. Bakın, onlar istəyir ki, atətlim mis qurfu-farmatının prosesində olsun. Dün ən atətlim mis qurfunun həmsədirlərinin bəyanatı oldu, bilmən, dikkat etdir, yoxsa yox. En zamanda, Avışın, Fransanın və Rusiyanın qarici işlərin hazırlərinin də onunla bağlı açıqaması oldu daha doğrusu. Onlar açık şəkildə bu farmatın yenidən işlək hala gəlməsi danışıqlar prosesində iştirakət çağırdılar. Bu, əlbət də, ilmənistan tərəfi daha çox nəli olmaq istədiyi məsələrdir. Daha çox istəyir ki, köyünə farmat bərb olunsun. Azərbaycan bu məsəliyə nə qədər müqamumət göstərə bilir? Elbət də, əni, status məsələsi deyik ki, olmayacaq, mübarədə danışıq məsələrdir. Sonunca, bəyanatda iləliyə doğru bir adım var. Məsələn, onu çapril tarixli bundan evvəl ki, bəyanattan fərqli olaraq da bizə xatırladırmır ki, madrid prinsipleri yenidən bərqə ediləcək. Yəni, o məlum prinsipleri. Yəni, burada qaqlar nözbü qədərətin təyin etməsi. Hə, indi yaxşıdır ki, bunlar ən azır riyallıqı qəbul ediblər, daha bunu səsləndirmirlər. Deyirlər ki, onlayab, rətəşkəs, bəyanatının və 26 noyabır, sokiq görüşünün ortaya çardığı riyallıqlar əsasında danışıqlar prosesində olaq. Bu, bir irəliyə doğru addımdır. Yəni, ətət-i minskurupu, sanki Rusya'nın burada maderaqdırlıqı ilə aparılan prosesiyi, bu və ediq, yəni, qəbul edir. Yəni, görünən budur. Amma, daxil olduktan sonra nə edəcək? Hansıdə kefər masaya qətirəcək? Bu, əvvət də bizim üçün xeydi dərcədə hələ açıq suallardır. Ona görə, Azərbaycan o farmatı sürətlə qaytarmakta maraqlı deyil. Rusyaq görüşündən də, mən düşünürəm ki, bu da, məsli sokiq görüşündə qəbul edilmiş prinsplərdən kənar, yəni nəyi sə ortaya qoyabilməz. Buna cəhətlər var. Elməni əsləni bəktim, ona cəhət edəcək. Əlini daha güclü olması üçün qərt dövlətlərinin dəstəyən almaya çalışacaktı. Amma mən bunun riyallaşacağın sanmırı, edim kimi. Azərbaycan birinci bunları qəbul etmir. Stokolumda xaricişləri nazirlərinin görüşündə çox haqlı olaraq, Azərbaycan tarafı tanışıqlar farmatından çıxdır. Yəni ki, biz məqla iştirak etmək. Mən belə başarışıdım ki, siz gözləmişsiniz. Gözləmirəm. Çünki, dədiyim ki, və hiç, amma şəhəm. Görüşmək və önce artıq iki gündür verdiyi açıklamaları var. Parlamentdə bilirsiniz, biz bəzən Azərbaycan vətəndaşları, bu prosesləri izləyən vətəndaşları, bəzən onların parlamentinə də həsatlən baxırlar, canlı yayımlar, müzakirələr, baş naziri, qarşı çox sert çıxışlar. Yəni, tam da demokratik olmasa da, bir demokratiya havası var ən azı parlament müzakirələrində, Pashinyan'a bir deftatın verdiği sualat cevab olaraq bildirir ki, biz Azərbaycanı qər bölgəsində, yəni, nakhçıvanla, həm yol həm də qatar yolu, və qatar yolu nəqliyatını verməyən, özümüz də bir başarı, Rusiya və Rusiya Azərbaycanına kəsməyənlər, İranada ki, Azərbaycanına nakhçıvan bölgəsində kəsməyənlər, biz nəqliyat alagasi qazanırıq, belə bir çıxışları var. Bu açılacaq məhdə gözləntiniz nədir? Yoxsa yenidən bir toquşmalardan sonra, həmişə biz bu son dövrlərdə Azərbaycan tarafının bir hərbi basqısından sonra Ermenistan tarafının dən hal bu dəhlizlə bağlı, açıqlamalarını müşahidə edirik. Təz bir zamanda açılacaq məhdə gözləyirsiniz məhdə gözləyirsiniz? Birisi, bu onunla ya bir ateşəs və ya nati ki, sonuncu qüvvədə olan və yenidən açıqlar fermatını məyənləşdirən, sənətdə öcəksin tapuq. Yəni, bunun açılmayacağı məsələsin demək, Ermenistan tarafından elbəttə bu, daxili publikə işləyən, en zamanda təvqat karakterli, bir qədərdə cəmiyyəti səkifləşdirməyə yönəlik içirlərdir. Elbəttə açılacaq bunun alternativii kimi, yeni muharibə deməkdir. Çünki razılıq əldə edilib, razılaşdırılıq. Yox, bu olmayacaqsa Azərbaycan da laçın qaldırım bağlayacaq. Bakılacaq, onda əri yeni muharibə istəyəcəyiz, bu muharibədən kimi itirəcəkdir? Bir Fransava-Ameriqalı gəli bitirmiyəcək, itirən yenə də Ermeni əskər olacaq, Azərbaycan əskər olacaq. Ona görə bu məsələdə mən düşünürəm ki, Ermenistan cəmiyyətində məyən bir rey var, fikir var. Hüsurlə, məsələ, müxalifət ki var orada, Rusya bağlı müxalifət, bunlar istiyirlər ki, paşiniyanı daha çox xıxıb, siyasi gibi dindik götür üçünlər. Rusya da istiyirlik ki, paşiniyanı daha da zəifliyib ondan asılı vəzidə düşsün. Yəni, bə burada belə bir məsələ var. Çünki paşiniyanın tam hakimiyyətdən getməsi Rusya üçün bugün əlverişlidirmi? Mən düşünmürəm. Yəni, onun bu şəkirlə dəvam etməsi, əlbət də həllə də Rusya'ya sərfi edir. Çünki, nə qədər qərbə gitsədə, qərb yönümlü bəyanatlar verirsədə, və doğrudan da mən o demokratik imici də var, onu da inkar etmək olmaz. Bunlar olsa da, onun tutaq ki, hakimiyyətdə dəvam etməsi və ya xudu getməsi Rusya üçün dedin ki, böyük bir problem deyib. Amma Rusya istiyirlik ki, paşiniyanla dəvam etsin. Ənazdır, məsələn, qərbin Irmənistanı, humanitar dəstəyini nəil olsun. Yəni, paşiniyan hakimiyyətdən getti, təsəbür edək ki, bir Rus perəs bir qubba gəl doktorda, indiki göğə siyasi riallıqlarda Azərbaycan'a buyunuz atır. Azərbaycan da Rusya ilə bugün Rusya, Türkiyə, Azərbaycan əslində bir üçlük tipaqı da var sahədə. Yəni, uzlaşma var ənazdır, regiondaki problemlərə yönəlik, regiondaki siyasi vəcidə yönəlik. Rusya'nın, Türkiyəni, Azərbaycan ortak paxşı var. Irmənistan'dak da ki, köçəliyən kimi bir adam iş, köçəliyən olmasın, ona bənzər kimsə gəldə hakimiyyətə. Rusya, Irmənistan cəmiyyətində onləlin gücləndirmək üçün qərək, bizə bir iki qapa zorusunda. O zaman da bu, Türkiyə-Azərbaycan iqtifagının marağına toxunacaq. Bu, Rusya lazımdır, indiki qəlsin yenidən bir qərginlik yaratsın. İndiki zəif vaxtında. Düzdə, zoraki vaxtıda. Rusya faktif olaraq zəifdir. Rusya'nın öz qərbində ciddi problemlər var, yəni dində ondan danışacaq. Bu qafqazda, canı bu qafqazda bu, sabitli yona lazımdır. İdarı olan sabitlik. Ona görə, Irmənistan müxalifətinəyin güzlənməsində də maraqdır. Çünki, o daha çox Rusya fərəs müxalifətdir. Paşiniyanın da daha çox ehtiyat edərək Rusya sığınması lazımdır Rusya'ya. Ona görə, mən düşünmürəm ki, bürüsliyyəl görüşündə hansıda nəticə olacaq. Çünki, o nəticəmli olması mükün deyil. Böyük ərbə məliyyatlar isə, belə deyəkdə, məsələn, Irmənistan cəmiyyətinin ən azı sirkələnmək üçün onun görüntüsü. Onun hədələri var. Bakın, atətin sonuncu, həmsədirlik ürüstünün verdiği bəyanata bakar. Orada deyir ki, tərəflər sərt litolikadan çəkim məlidir. Bir-birin hədələməm məlidir. Yəni, bura son qoyulmalıdır. Yeni bir danışıqlar məhdaşlıq fermatında iştəl getməlidir. En zamanda məsələn, orada humanitar təşkilatların qarabaq əlasisində gəlməsində çağrış edilir. Bunlar əbətdə, hamsı Irmeni tərəfininin, Irmenistanın, qarabaqda yaşayan Irmenlələrin marağına xidimət ediyən addım vardı. Mən düşünmürəm, dediyim kimi. Hərbə məliyyatların da böy, hərbə məliyyatların da olması ən azı yeni fermat da uğra bilər. O yeni fermat bizim əlihimizə olacaqsa, bu yeni muharibə girməkdir. Çünki sahədən əlih güclü olan bizim. Yox, bizim əlihimizə olacaqsa, onda bu Irmenistanı heç sərf etməyəcəkdir. Bu, birə bir reallıq var. Hürmətli izləyizlər çox ağır şeydir. Həm tələyəmizi bəyənin, sollarınızı yazın. Nəsin Bəyumalizm, Nəsin Bəyumalizm? Yəni, yalmıştən bir şey, dediyim. Məsələn olabilərin deyikətdən qaçıqdır. Bir məşhur altılıq fermatı vardı. Məsələn, 3, 1, 23. Təkdib yəni fermat, altılıq fermatıdır. Hə, gücü ustam bu məsələdə qoşulmur. Nəsin bu üçün qoşulmur? Hə, haqlıdır onun Rusiya ilə problemləri var. Amma yazın, fermat olaraq dəvət olur ki, canı bu qafqazın üç dövlətin üçə də olsun. İran, Rusiya, Türkiye. Bunların xarcışların hazırı mabinlərinin görüşü olacaq. Yəni, ən asıl 5-linin görüşü olacaq. Hələk, gücü ustam bu prosesi də istərək etmək istəmir. Bu, əbədi yəni istərək etmək istəmir, bunu iddən demək çətin məsələdir. Çünki, dedim ki, bu daha çox qurayna abış münasibətlərinində ki, nəticiyyə bağlıdır. Yəni, Şərq Avropada ki, vəziyyətə bağlıdır. Şərq Avropada Rusiya'nın görsəyəsi maraqları təmin ediləcəksə, gücü ustam bu parmaqda olacaq. Yox etməkəcəksə, elmənsan da sonra bu parmaqdan yavaş-yavaş uzaqlaşmaq istəyəcək, yəni az önum pozmağa cəd edəcək. Bu, bir az indirin şəhid eyi. Amma regionun üç böyük dövləti əl əməhdaşlıq istiqamətində canı bu qapqazda uzaqlaşmaq niyətə beyan ediblərsə. Demələ, bura dördüncü qövvələrinin daha xil olması çətin edəcək. Bunu qəyabil etmək lazımdır. Bu, bu coğrafiyada, bu üç böyük dövləti əl uzaşacaqsa əməhdaşlıq üzərində, regionundaki problemlərlə bağlı, bura qəribin daxıl olmasa əngəllənəcək. Üslə, bu məsələ də Rusiya nın və İranın çox ciddi istəyi var ki, qərib bura daxıl olmasaq. Siyasi bakımdan burada mövcud olmasaq. Bu, la bağlı uzun illərdi sistemli şaparılar. Həç azərbaycan da arzulamır. Niyə görə arzulamır? Çünki qəribin gəlməsi, siyasi quqlarla bağlı, demokratiyy elə bağlı, əlavə bir bil qədər də təlzik yaratacaktır. Türkiyeni yəsərf etmir. Türkiyə, məsələn, özün orta doğuda, orta şəktə, öz, yəsələn, Suriyada, Irakda olan problemlərdə qəribin yanaşmasından çox nağra hattır. Məsələn, NATO izvidir, Abışla strateji müddəfətdir. Amma Abış orda PYD-i, PKK-ı, PGK-ı, bunları silahlandırır. Türkiyələ çıxıra-çıxıra qalıptı ki, ahı, biz müddəfəqiy isəm mən çümenlərimi, mənim ölkəmdə teror etmək isteyən, ölkəmi bölmək isteyənləri silahlandırırsan, onlara yardım edirsəm. Bu necə müddəfəqlikdir? Bu suala cevabı verir, necə onlara da cevab vermirlər. Sabahları canı bu qafqazda da eyni vəziyyət yaranabilər mi? Yaranabilər. Ona görə, tərəflərin heç bilir, qəribi bura bırakmaq isəm. Necə ki, məsələn qəribdə artıq sahədən kenardadır, yəni, FAKK-ı olaraq kenardadır. Irmənistan nə qədəl istəsə bilə, bunu qətərə bilmir. Çünki qəriblə səhərddi yoxdur. Güzüstanın qara dənizdə səhərddi var, rahatdı, dənizdə çıxşı var. Hələ, o məyən qədər mövqeyiniz qorub səxliyə bilir. Irmənistan amma bunu eləyəcək təbidə, bir tərəfi Türkiyədi, bir tərəfi İrandı, bir tərəfi Gürcistan-dı, bir tərəfi daha böyük səhəstəz, Azərbaycan-dı. Ona nə getirəcək ki? Bunu anca ona təizik getirə bilər. O iş nə edə bilməz. Yəni, bunu bir çək, harşı olaraq deyirim. Buyrun, buyrun, problemi yoxdur. Bu, son günlərin son ayların, artıq Rusya 10.000 nəm hərbitisini, artıq 100.000 nə yoxarı hərbitisini Ukrainiyə nə səhədə yıqır. Böyük bir ordu, böyük bir teknikə, hərbi teknika orayı yıqırır. Ən son Biden Putin görüşü vardı, və Biden bildirir ki, əgər Ukrainiyə qarşı hər ası bir hərbimi daxla olacaqsa, bu Rusya hep baha başaq gələcək. Bu arada, Ukrainiyə hərbi yardım məsələsi də dövlət bücəsinin müzakirəsindədir və senatda bu təsdiklə anlayacaq. Rusya nə qədər reyaldır? Bu səfər biz öncəki illərdə, krim–Tombastanistan, Rusya nın çox açıq, bələ yeriyərək, həç bir maniyasiz oranın tutquunun şahidi oldu. Krimə hatta öz ərası elanədir. Bu səfər Barack Obama və digərləri dövləndə səhsiz olan qər, bir riyas ek göstərəcəkmiş icət. Nə qədər real görürsüz Rusya nın Ukrainiyə hücumunu? hücumunu, hürmətli izəcəsiz siz də bu məsələ də fikirinizi yazabilərsiniz. Tamamilə bölüşürəm. Doğrudan da Rusya orta çox böyük qüvvəyıqır. Muqtəlif mənbələri dən muqtəlif rəqəmlər səstənir. Bəzlərin də yüz minlən artıq ilə bir canlı qüvvənin hər bityaq nəqanına toqlanması ilə bağlı xəbərlər var. En zamanda Qurayna da hər bu hazırlıq işləyə də çox ciddi şəkirlə aparılır, müqamət göstərilməsi üçün. Bununla bağlı indivən bəzi məsələləri ərin icazə verirəsəniz daha geniş şəkildə izahil yərim. Mənzərə bizim üçün tam aydın olar ki, nə baş verir orda? Əslində baş verən məsələrin kürkü bir qədə dərinlədir. Əsləri dağıldıktan sonra faktik olaraq NATO və Varshava müqaviləsi təşkilatı bunlar qarşı qarşıya idi. Yəni, Əslərinin dağılması ilə 1991-ci ildə NATO yeməyolar ki, sahədə təşqaldır. Yəni, artıq o Varshava müqaviləsi ölkələri, sosializm bir oku Əslərinin üçün qutundan sonra ortadan çıqdı. NATO kime qarşıya yaramışdı? 49-ci ildə NATO əsas hədəfi əsəsəri idi. Əsləri ortadan qalqandan sonra bir sual çıqdı. NATO artıq hər bir ittifak kimi mövcud olması lazımdı mı? Sonradan bir adımlar ortaya çıqdı. Bir isə də NATO ən 12 dövlət yaratıqdı, sonradan iki dövlət əlabı olubu, 14 düzü var idi Əsləri dağlanda. Yəni, 1982-ci ilə qədər olan dövrə 14 düzü var idi. Ondan sonra əsləri dağıldıktan sonra 16 üzdü qəbul etmək. NATO deməli əsləri keçmiş hissəri hər halsində doğru qenişlənirək gəlir. Və bugün də NATO ən bu suala cəvabı yoxdur. Rusya bu sualı səsləndirir ki, NATO ən şərqə doğru qenişlənməsi kime qarşıdı? Hansı zəruvətdən qaynaq var. Bu global sürə qilmət edir, yoxsa ziddiyyətlərə, qəlginliyə, gözyasi tokşmalara. Bakın, bu sual açıqdır. Doğrudan da, məsələn, əsləriya qarşı yaranmış bir NATO. Bugün hər bu baxımla mövcudsa sual çıxır, bu kime qarşı mövcudur? Əsləri, bəzən ilə Çinə qarşıdır və qulandır. Amma Rusya nın sələtlərində doğru yaxınlaşdıqsa, elə bir hərbi ictifagın mövcudu, biz görürük son illə sülkiyət edir. Rusya bunu anlayır. Rusya başa çürki, Ukrayna bunun üçün özünləyə yalan edir. Doğrudan da Ukrayna Rusya nın qırmızı qətdir. Yəni, Ukrayna NATO üzü olacaqsa, artıq Rusya nın global hərbi siyasi rəqabətdə çəksi olmayacaq. Onu prosesdən vurub atacaqdı, bu göv siyasi dəyişlilik. Rusya bunu anlayır. Bu Rusya nə qətirəcək? Bu Rusya üçün doğrudan da. Yəni, təkcə global hərbi siyasi rəqabətdən atılma olmayacaq. Rusya nın daxilində mərkəzdən qaşmam meyirləri, yeni siyasi proseslər, yeni bir tendensiya, Rusya'dan qoxmalar, qeyri sabitlik, bunların hamsın doğuracaq. Çünki Rusya bir qədər zor ən ittifaklaşmış, fədərasiyalaşmış bir dövləttir. Rusya bunu anladığına görə bütün qüvəsin yığıb ora və açıq şəkirlə bütün danışıqlarda da bunu açıq danışıqlarda deyir, əlimdəki strateji təhlükəsizlik aləti olan nüvəs silahına qədər istifadə edəcəm, amma verməyəcəm. Yəni, bu məsələdə güzəşdə getirməyəcəm. Gərbim burada yanaşmasın hədir. Gərb, sabit dövləttə ağıldıktan sonra Rusya nın hərbi siyasi maraqlar ilə bağlı bir keçid dövürməyənləşdirmişdir. Rusya nın adımlarına göz yumulurdu, Rusya üçün təhlükələrə imkan verilmirdi. Məsələn, Rusya nın belə dextə qazı, nefti hara satılır, Avropa bazarlarına satılır. Rusya nın inləməsi... Güzlənməsi üçün, ayaxta qalmasi üçün, ən ən böyük partinörlərinən birik məsələt qərpdir. Gərb nın Avropa ilə bu məhdəşlə qaparlılırdı. Elə bugün də daha çox Avropaya satılır özünün qazını, neftini bu məsələdə açıq deyətə. Rusya nın və qərbim münasibətlərin də yeni bir mərhələ çıxıdır. Gərb Rusya nın cil olamaq istəyir, bu prosesi yekunlaşdırmaq istəyir. Yekunlaşdırmaq zamanı, əlbət də Rusya nın da müqamumətin anlayır. Yəni, bunu yekunlaşdırma da Avrupa'da mövcutluqu kibayat qədər zəyifləyəcək. Yəni, bu hər iki tərəfiyn, hər iki tərəfiyn, görsiyasi rəqabətdə sıradan çıxması və xudu zəyifləməsi deməkdir. Ona bir avrış da girətməkdir. Avrış da düşünür ki, doğrudan da sonuncu addımın yekunlaşdırmalıdır. Rusya nın Ukrayna'dan çıxardıktan sonra, tam Ukrayna NATO-yüzbə olduqdan sonra, o daha rahat öz siyasətin aparacaqdır. Ukrayna bir şey, Rusya üçün tamamilə pəqli bir anlattadır. Məsələn, biz Azərbaycan-Türkennicə bir iç içə olan dövlətdir, Ukrayna Rusya sizin də belə bir dövlətdir. Eyni mədəniyyəti, eyni tarixi, eyni dili, oqşar, eyni dini bütün belə deyətdir. Məsələn, bünki Rusya nın təməliyyələ kiyeb bir Rus dövlətindən gəlir, oradan qurulətdir. Ona görə Rusya bu məsələdə tam müqamətin ortaya qurdur. Qərb isə doğrudan da bir kirləşir ki, özünün bütün o strateji maraqlarının təminat üçün Ukrayna məsələsin həllə etməldir. Həllə edə biləcək mi? Bunu muharibəsiz həllə etmək yolları həllə tam düşəndikdir. Çünki niyə? Muharibə başlayacaqı təddir də tərəflərin hər ikisi bitirəcək. Susilə məsələn Rusya iqtisadi baxımdan zəif dövlətdir, onun uzun müddətli muharibə parmaq imkanı yoxdur. Elində strateji silahlar olsa bilə, yəni, başqalarının da strateji silahları var. Bu, böyük müharibə üçüncü dünya müharibəsi elbət də Avropa da yenidən başlaması, bu fəlaqət olar. Yəni, qərb Avropa buna imkan verməz. Burada Avropa'nın özü də bundan zələr çəkəcək. Məsələ, Amerika zələr çəkmir, Amerika belə yötəkdə, o kəna utayindadır. Amma Almanya, Fransa, İtalya, kusura Şərqavropa dövlətləri, bu gərginlikdən çox böyük əziyyət çəkəcəklər, çox böyük itkilər olacaq. Siz dikkat etiniz, Biden Putin görüşünlən öncə Biden özünün qərb müddəfikləri ilə telefonla damışdır. Onlar Rusya qarşı tətbiq ediləcək ən son sanksyalara nice reaksə verəcəklərini öğrenməyə çalışdır. Qərb nə istəyir? Məsələn, Abışın yanaşması NATO'nun sonuncu summitində 79 səhvədən ibarət bir bəyanat qəbul edildik. Dikkat edəcəsə, mən çox yaşı qatırılıram onu. Bəyanat da NATO üçün birinci təhdid terorizmdir. İkinci təhdid Rusya. Tərarizmdən yana tutunur Rusya. Yəni, bu iksi NATO'nun 79 səhvədən ibarət ki, bəyanatı var, o bildiri. Orada öcəksin tapu. Konkretörə, hansı istiqamətdə addımlar düzdür. Təfər rotlar yoxdur. Amma bahiyyə deyətibarilə şəkinin çəkiblər. Biz indiki addımlardan bildirik, nədə. Məsələn, bu demokratiya summiti də odu. Bundan sonra nəzərdə tutulacaq bir sıra siyasi lahiyyələr olacaqdır. Çünki belə istəyə o, qabal siyasi, qabal daha doğrusu strateji sabitli üçün demokratiyanı abış öncəlik hesab edir. Rusya özün elində olan strateji silahları sabitli üçün əsas vasitə hesab edir. Şimdi bizim gəldiyim məsələn ədə. Məsələn, Avropa dövlətləri bu muharibiyə razılıq verəcək mi? Almanya, Fransa, Avropa nın böyük dövlətləri. Mən üçün müyələtləri. Onlara bu muharibə sərfəli deyil. Niyə görə sərfəli deyil? Avropa nın zəif olduğu bir məsələ var. Məsələn, demokratiya doğrudan da insanlar üçün, tətlər üçün çox. Tənk üçün sərflər açır. Yəni, insan azadlarıdır, insanın rifahıdır, təliqəsizliyi deyil. Onun içində hər şey var. Avropa özünü belə bir mühtəşən bir qəlbə salabilir. Onun əhalisinin rüq problemi yoxdur Avropalları. Amma təsəbür edək ki, Rusya öz qazın dayandırmaqla, digər məsələn, o iqtisadi təcdik ricaqları indiq təkdərəflə olmayacaktır. En zamanda, hərbə məliyyatlar yeni qaçqın dal qası yaradacaq. Hərbə məliyyatlar olacaqsa, uqraynadan qaçqın üçəcəyə adamlar, o milyonlarla adamlar Avropa şərq Avropa dan qaçqın üçə bilər. Ər belə bir mühalbı olacaq. Bunlar haraaxışacaq. Bunlar Səhdiyərabistanına gədəsi deyil ki. Almaniya, Fanasaya, Osyaya. Tamamı da doğrudur. Yəni, bunlar daha çox qarba Avropaya doğrudur gədəcək. Bu da yeni bir öhran deməkdir, yeni bir humanitar felaket deməkdir. Bu, Avropa da hükmətlərin zəifləməsi, haqların irtirazının qaqması və hükmətlərin istifiyyə gəlisilir nəticələnə bilər. Avropa deyiliz, sabit bir bəcətə çöklər. Rusya bunu anlıyor. Rusya bilir ki, bir milyon Rus itkisi olabilər, amma Putin istifiyyə çağırmaz Rus cəmiyyəti. Yəni, çıxıb deməyəcəklər ki, bir milyon eskərim ölüptür. Sen istifa ver, çünki onu deyənin dilin kəsərlər. Avtaritar bir rejim deyil və Rusya da bir az da 10 milyon cəmiyyəti olabilər. Əmdəkdir ki, müharibə emirli bir xaldı. Təki qalaba qazansın, müharibə onun üçünlə nə qədər itki olması gəlislən əsər arasında var, əlbəttəm. Yəni, 3-5 faiz fəklə düşünənlər var. Amma mütləq əksəriyyət bütünün ətrafında biriləşəcək. Qahraman obrazı. Allah ömür belə bilsə bir 10 il ondan istifadə eləyəcək, hitada güzlənəcək, dinəcəki stalin eləmişdir. Başqa hətta millətin numandasıydır. Amma qərt bundan nə görəcəkdir? Qərt siyasi böhranlı üzəşə bilər. Ona görə Amerika, baxın, Adətin, Nato'nun son samitində prartitlər müəlləşəkən Rusya qarşı iki yol seçirli. Biri hansıdır. Biri daha çox diyalog yolu və belə deyik ki, bənə qaq yüqququn vasitələri. Bənə qaq yüqququn təzik vasitələri. Yəni, sankselar və s.də bunun içerisindədir. Biridə diyalog yolu. İkincisi, Nato'nun silahlanmasıyla, Nato'nun region dövlətlərinə qüzləndirməsi ilə hərbi baxımdan Rusya'nı çəkindirmək. Bu agresiyadan çəkindirmək. Yəni, müharibə etmək yox. Görəcək, bu gündə Biden deyədik ki, biz Ukraniya hərbə əskər göndərmək niyətlə deyilik. Bu üçüncü dünya müharibəsi deməkdir. Yəni, bəyanatda bir iki dənə variyan faredir. Rusya ağır bədəl ödəyəcək. İkincisində isə biz hərbi əskər göndərmək fikində deyilik. Bəli, ağır bədəl yediyim kimi. Bunlar Nato'nun son hizam bitində müəlləşdirilmiş principlərdir. Bunlar qəbul edibdir. Bu bir başa elə abışın isteyi ilə həyata keçirilibdir. Sansiyalardır Rusya qarşı çox deniş midiyaslı sansiyalardan sürətək gedir. Yəni, o Rus dövlətini Rusya'nı tamamilə belə deyəkdə qısa müddət hərzində cilolama üçünləzərdir. Yəni, onun hətta pul köçürmələrdən belə bir suq məsələlər tam məhdurlaşdırılır, əvalqələr tam kəsilir. Çək indiricilikdir. Yəni, silahı yığır. Ukrayna da bugün, siz də dediniz, muasir silahların alınması məsələsi var. Hətta məsələn, Türkiyədən də silahı alır, o puaların alınması məsələsi. Bir də dialoq yoldur. Yəni, dialoqda indi davam edir. Məsələn, Putinləndə danışır, inandırmalar çalışır ki, sen Ukrayna-ya müdaxiləyə etsən, bu bizim üçün artık son həd deməkdir. Biz də size qarşı əlmizdən gələn, dəni dinç vasitələr, bəni xalqı günü imkan verdiyi, hər bir tokuşumya ilgətmədən bütün vasitələrdən istifadə edəcik. Hətta çökərdə bilərlər Rusya? Bu məsələ, Rusya'nı çəkindirə biləcək. Albət də, o ne etsələr çökürdə bilər, amma ondan Avropada ki müttəqlərdə zələr görür. Zələr gördüğünə görə Avropa müttəqlərin prosesiyyə qoşulacaq mı? Bunu demək çətindir. Çünki Avropada belə bir fikir var ki, Amerika bizi daha çox Rusya ilə qorxudur. Biz Rusya ilə norma münasibəklər saxlıya raq, mən mərazıma daxıl olmalı, mən önlərasına daxıl olmalı, ıqsadi münasibəkləri, ticaret münasibəklərin genişləndirə bilərik. Bu bizim üçün problem deyir. Kusura məsələ, Almanya belə bir qətdə deyilə bilərik, məni bir münasibəklər var orada, yeni yanaşma məni deyən küsü bir şey yox. Bu baxımlən açıq deyədə, tərəflər arasındakı münasibəklərdə mən düşünürəm ki, hərbi toxuşma ehtimali azdır, çünkü hərbi toxuşma öyük fəlaqət deməkdir. Amma gəli çəkilmə də hansı tərəb gəli çəkiləcək isə o itirəcəri. Avropa özünün ordusunu yaratmaq həttin götür. Avropa itifagı yarınanda bu heç də abışı qan etməyətmişdik. Biz yaxşıq hatırlayıq. O dənəm. Avropanın özünün vahid polisi var, vahid gömrün sistemi var, Avropa itifagının. Məsələn, İngiltər oradan çıxdı, sabah olabilirsin, başqa proseslərdə oradan gedə bilər. Bunlar istesnə deyib. Onlar bir tərbəq oyaq. Amma Avropa itifagın özün ordusunun yaranması məsələsi NATO'nun tədiricən Avropada ki mövqeylərini zəhqrə də bilər. Yəni, abışın özünü tədiricən NATO daha doğrusu belə də Avropanın təhlükəsizliğində ki, rolin azaldə bilər. Ona görə Amerika bu rəqabətdən çəkilməyəcək. Sonra qədər gedəcək. Ha, bu sona qədər kim udacaq? Bunu, bunu elbət də indidən demək çətindir. Rusya'nın başında olan şəxs proqluz edilməyən şəxadəmdir, proqluz edilməyən bir siyasətcidir. Yəni, bu kırma dağıl olması da bu şəkildə bir sürpriz oldu. Suriyaya ordu geritməsidir. Gözüstana edilən müdaxiləni xatırlı yırıq 2008-ci ildə. Ona görə qərp ətyaqlı yanaşmanın tərəqdə aldır. Mən elə gəlir ki, biraz da bu ritoriqa qarşı qarşıya gələcək. Amma hələk ki, davam edəcək. Hələk ki, tərəklər öz istəyənə tam şəkildə nəil olması inandırıcı göründür. Yəni mi ki, bu, tamamilə yeni kektonik kösiyası proses yaratıcaq. Ona hazırdı mı? Ona Rusya necə reaksəyə verəcək? Ona dilər dövrəklər, burada Çin kimi qısa adi baxımdan iki vaat qədər güzlərinə məhlə olan və güzlü bir dövrət var. Kürsət gözlüyür bir sara nəsərlərdə. Ona görə uzvaşdırıcı məqanların tapulacağını düşünürəm. Bu arada hürmətli izləyəcdəl. 16 Noyabrda, Azərbaycan-Irmanistan saradında baxş verən hadisələr zamanı yəni, Azərbaycan tarafına əsir düşən və dört dekabırda ərimanistan tarafına təhvül verilən 10 əsirdən 5-i nə ərimanistanında, 10 əsirdən 5-i ərimanistanında istintəqə cəlb olunur. Onlar parasında, hər bir cinayət kanunu, yəni, ərimanistanın hər bir cinayət kanunu nə azından çox dört maddəsi inən cinayət şihaçılır, artıq 5 nəfər buradan geri göndərilən əsirlər artıq həbsə olunur. Və çox ağır ittəhamlılar onlara qarşı iləli Hər orda bu güne qədar Azərbaycan ən sədə timdə, ən Azərbaycan da yox, mə edən bir təmərslarda özmü kədiyim bir kəna et var. Məsələnə, mənin eşidir əmvən yanaşmalar... İrimanistan tarafının hər bitirları Azərbaycanlarla qarşı qarşıya gəlində əsir düşməyi özüçün, kəli keçsizlik baxımdan əri verişli variyantı esə edə bil. Bak, bu təndiensiyə orada mövcudur. Sən onlar düşünürk deyirlər ki, oradan əsirlikdən gedənlər bir-birinə danışırlar ki, bizə qarşı, yəni, bindi bir iki şillə vursalar da elə bir ciddi təyzi gələmirlər. Yəni, normal yeri, içini, aparılar arda zə danışdırırlar, gətirirlər. Və onlar əsir düşməkdən qortmuş. Məsələn, Azərbaycanlılar, mən qatırlayıram. Mən Azərbaycanlı, bu az orqanları onlara qarşı zorakilir, törətmir. Zorakilir, törətmir. Məsələn, bizdə, mən qatırlayıram, bütün əsker bir dəni özü üçün son gülləsin saxılırdı ki, ən azı özünü başından vursun ki, əsir düşməkdir. O qədər dəşətli fəlaqqət idi ki. İrməslan tarafına düştün sə, yəni, ocur əzabla ölməkdən isə bərbaştan qaranatı çəkib özünü öldürmək, və yaxud, öz özünü vurmaq. Bunlar daha çox. Yəni, belə hallarda oluqdur. Azərbaycanlı itkilərinin səbəklərindən bu amirlər də var. İnsan da düşünür ki, əsir düşməkdən isə öz özünü vursun. Yəni, bunlar elbət də çox da deyilmək məsələlərdir. Amma belə hallar oluqdur bizim əbəki muharibə dönəmində. Son muharibədə əsir düşmək imkanlarımız o səviyyədə olmayıq, cüzib bir şə etrafında olan dokuşma zamanı belə əsir düşmələr oldu. Daha doğrusu Daşaltı və şə istiqametində. Başqa cəpələrdə belə hal olmayıqdur. İrmənslan tarafında isə, İrmənslan mudurdurabilmək. Nə qədər ideoloji təbliqa təparlıq, müqheir yoxdur. Adam ən azı eşidir oradan gelənlərdən məlumat alır ki, orda bizim münasibət, məsələn, TOFÜK yağqupiliyə olan münasibətdən 100 dəfə yaxşədir. Ona görev ki, əsir düşmək, həni olacaq deyik ki, problem olmaz. Əli, bu belə bir təllis yabar. Biz zimkilər, özümüz zimkilərə qarşı çox daşattı bir vəzətə, ərimənlərə qarşı isə tamamilə sürsilər, qonaqlar var, masbət göstərir. Ərimənlər, nəsmək bəyəsizə? Ərimənlər bir şey deyirdə, məsələn, özür dən bəlkə dəl bərkədə bir diplomatik baxımdan, siyasi baxımdan bu yanaşma daha doğru yanaşmadı, çünkü niyə? Məsələn, ərimənstan cəmiyyətində Azərbaycanı özünə düşmən görməmək, həni deyin siyası müsbət bir haldır. Çünki biz bir qonuşu xalqıq. Nə qədər düşmən olmalıqdə? Nə qədər yenin əsildi olmalıq, yetişməldi? Bir birini öldürməldi. Mən demirəm dostu olmaq, amma ən azı qonuşuq kimi yaşayan da, burada əsirlikdən gədənlər gedib deyəndə ki, bizə insan ki, münasibət bəstiyirdilər. Su isteyəndə su verirdilər, yəməh verirdilər, gəyəmizə, nə biləm, yuhummağımıza problemi qoydur. Biz özümüzək ki, əsirlikdə hiss etmirdiyiz. Normal davranış var idi. Bu, istərisləməz. Bir var ki, reqamla nə hisəd deyəsəm. Bir var ki, insan özü onu yaşayır görür. Məsələn, baxın, elə məsullar var ki, onu reqamına ihtiyacı yoxdur. İnsan onu alır, yiyir, dadın görür, görür ki, çox yaşaydı, faydalıdır. Yə ki, onun televizyada reqamı oldu, olmadı, gedir onu alır. Çünki insan özü onu yaşayır, praktik olaraq. Bak, bu seyasət olabilsin, ona yönəlihti və mən isteyərdim ki, xalqımıza qarşıda elə davransın. Elbət de, doğursu olan odur. xalqımıza qarşı cinadkarcasında davranmaq yalqışdır. Yəni, topik yagubliyə qarşı olan məsələrin əzərədətdir. Amma ermeniya qarşıda əsər düşükcə davraq bəşliliyə etməyə nəyə yetiyəsəm. Sahədə gücün çatırsa vur öldür, heç götürmək. Yox, götürmüsən sə, elbət de, gələ orda insan kim davranasam. Və ən Aziz Cenevri, konviensiyasına uyğun davranışdır. Bu, Ermenistan ordusunda da Azərbaycan əsərlərində qarşı nifrətən şaqı salır. Və bu, yaxşı təndiensiyadə o baxın. Əsimi və sizə təşəkirlədirən, bu bir salfərzində bizim cənliyəmizə qoşulduğunuz salara cevab verdiniz, minnətdə. Sa olun, bəndə size və bizi izləyəndə də təşəkirlədirəm. Hərmətli izləyizlər, bu günlük bizdən, bu qədər kanalın çəyhsə abun olun ki, ölkədə baş verənlərdən anındaca xəbərdər olasınız. Sa olun, salamat qalın kəcəniz. Xeyrə qalsın.