 Laku, mukhang maputla ang mga palay ko. Kakailanganin ko kata magdag-bagulin ang abono. Kung makakapagsalitalang sana ang mga palay na ito, siguragong sila mismo ang magsasabi kung ano ang kailangan nila. Bagun yung yusabog yung abono, hawak nyo. Napag-isip-isip nyo nabakong ano ang mga kapag-begay sa inyo ng malusog ng mga palay? Ano? A-e, hindi. Mangyando, sa tamang nutrisyon, magiging malusog ang palay nyo. Pakiulit ngayong sinabi mo? Sabi ko po, sa tamang nutrisyon, magiging malusog ang palay nyo. Ano? Hindi ko maintindihan ng ibig mong sabihin. Kung ganyin po, makinikayo sa sasabihin ko. Mga palay ay may buhay dim tulad nyo. Bukod sa tubig at araw, kailangan namin ng pagkain o sustan siya upang maging malusog at mayabong. Ang pangunahing sustan siya na kailangan namin ay nitroheno, posporo, potasium, zinc, at sulfur. Pero sa'yun na kuguham mga sustan siyang ito? Nakuh, buti na lang at na'yitanong nyo. Ang mga sustan siyang ito ay nang gagaling sa lupa, sa mga pinaganihan, at kaya yung din sa patubig. Maka kapag-begay din ang sustan siya ang mga dayami, compost, at organic compataba. So balit, hindi sa patang mga ito upang maibigay sa amin ang lahat ng amig ka ilangan sustan siya. Kaya kami binibigyan ng abono o pataba. Diba, yung nga akong ginagawa, bago mo ako pinigilan? Opo, tuto upo yun. Pero ang karadagang sustan siya na magagaling sa abono ay nararapat na nakabatay sa pangangailangan ng halaman. Dapat po nyo maintindihan ang kalusuga ng inyong tanim na palay ay nakasalalay sa tamang dami at akmang panahon kung kailan kailangan ng mga ito. Alam nyo na po ba na meron na po ngayong pamamaraan o pangmalaman ng mga magsasaka kung gaano karaming abono ang kailangan at kung kailan niya dapat ito ibigay sa kanyang pananim? Ang pamamaraan ito nabatay sa pananaliksek ay naglalayong magbigay ng mataas na ani sa pamamagitan ng tamang paggamit ng abono. Paano? Pakipalewanag mo nga sa akin ang parang ito? Opo, kaya nga ako naritue. Pero, bago po yun, haiaan nyo po ako magsabi sa inyo ng ilang mahalagang bagay. Kaming mga palay ay maihahalin tulad sa mga tao. Tulad ang tao, kami rin ay dumadaan sa ibat-ibang yubto ng paglago. Mula sa pagiging binhe, kami ay magiging batang halaman hanggang maging ganap na palay. Ang aming pangangailangan sa sustansya ay nababago sa bawat yubto ng paglago. Ang dami ng abonoong dapat ibigay sa amin ay dapat akma sa aming pangangailangan. Ah, ganun ba? Ngayon ko lang na-isip yan, ha? Mahari mo bang iditalya sa arin yan? O, sige po, isa-isahin po natin ang ibat-ibang yubto ng paglago ng isang palay at pangangailangan namin sa sustansya. Sa unong yubto ng aming paglago, mula sa paglilpatanim hanggang makadalawang lingo sa bukid, medyo mabagal pa ang aming paglago kaya kaunting sustansya pala ang kailangan namin. Sa mga panahong ito, kaunting dami lang ng nitroheno ang dapat ibigay sa amin. Mahalaga rin po na mabigyan kami ng posporo, potashum, at sulfur. Ibig mo sabihin, di ka ilang tunetunela dang abono ng ating isabog sa umpisan ng pagtatanim, Tumpak po! Kailangan lang po namin ay sapat na sustansya habang bata pa kami. Ang lahat ng kinakailangan namin posporo ay dapat maibigay sa amin habang maaga dahil ito ang magbibigay sa amin ang malakas na mga ugat at kalusugan. Pero, habang wumibilis ang aming paglago at pagnagsimula na kanumagaroon ng mga suwi, paparamiri ng aming pangailangan sa sustansya. Sa yugtong ito, hindi karagdagang posporo ang aming kailangan kundi nitroheno. Sobalit, kung mababa ang inaasahang ani, mas mababa ang pangailangan namin sa nitroheno. Maliwanag, habang papalago, mas maraming nitroheno ang kailangan nyo. Lalo na kung mataasang inaasahang ani. Ka, meron pa po! Ah, meron pa ba? Nako, pasensyan na. Sige, tuloy mo. Isang mahalagang yugtong kung kailan kami nangangailangan ng nitroheno ay yung panahon ng paglilihi. Ito ay yung panahon na nag-uumkisan ng mabuo sa aming sinapupunan ang mga magiging uhay at butil. Sa yugtong ito, pagdi kami nabigyan ng sapat naabong ng may nitroheno, ay maaaring bumaba ang dami ng butil sa aming mga uhay. Kapag nangyari ito, maaari itong maging sanghinang pagbaban ang ani at ng inyong kika. Na-uunawaan ko yun. Magdag-dag ng nitroheno sa palahong paglilihi ng palay. At pagang inaasahang ani ay mataas, dapat timpukayong maglagay ng potasium dahil maaaring bumaba ang bilang ng butil kung kulang kami sa potasium. Monit, kung ang mga pinaganihan ay yung binabalik sa bukid, maaaring di na kayong mga ilang ang maglagay ng abono may potasium dahil may potasium na ang mga ito. Sige, naintindihan ko yun. Pero paano kung malalaman kung kailang dapat maglagay ng abono para sa panahon ng paglilihi? Magandang tanong yan. Madali lang po. Una, keilangan yung alamin kung ilang araw ang tinatayang bilang ng araw ng inyong palay sa bukid. Ito ay ang bilang ng araw mula sa paglipatanim hanggang anihan. O kung sasabogtanim, mula pagkasabog ng palay hanggang anihan. Para malaman kung kailang dapat maglagay ng abono para sa paglilihi ng palay. Bawasan ang aning napung araw ang kabuuhang bilang ng araw mula paglipatanim hanggang anihan. Sa makatuid, kung ang iyong palay ay tatagal ng isandaang araw sa bukid, keilangan mo maglagay ng abono may nitroheno sa ikaapat na pung araw pagkatapos maglipatanim. Aba, napakadali lang pala. Marahil, yun ang dahilan kung bakit mababa ang aning. Hindi umaakma sa tamong panahon ang paglalagay ko ng abono. Dahil ang aking ginagawa ay naglalagay ng napakaraming abono sa umpisan ng taliman at huli naman ang aking pag-aabono sa panahon ang paglilihi. Yun din nga po ang gusto kung sabihin sa inyo, na ang paglalagay ng abono pag namumulaklak na ang palay ay pag-aaksaya lang. At keilangan niyo parintandaan ang uri at dami ng abono ay maaaring magbago, depende sa lugar. Ang pangaylangan namin sa abono ay dependerin sa klima kung tag-araw ba o tag-ulan. Kaya keilangan yung itama ang dami ng abono yung yung isasabog at iakma ang panahon ng paglalagay. Paano naman ang mga organicong abono? Pede ko bang gamitin ang mga ito sa aking palayan? Magandang po naman niyan, Manglando. Ang mga pinaganihan tulad ang dayami, mga duminang hayop, mga compost, at mga organicong abono ay maaaring makapagbigay sa ami ng mga mahalagang sustansya. Mga mga ito ay mayaman sa potasium, so balit, medyo mababa naman ang taglay nilang nitroheno. Upang di kami kulangin sa nitroheno, mas mainam kung pagsasamahingin niyo ang paggamit ng organicong pataba sa mga chemical na abono tulad ng urea at 1620. Alam mo ba kung saan pa ako makakakuhan ng mga tun tunin para sa tamang pagabono para sa aking bukid? O po, magpunta lang po kayo sa tanggapan ng kagawara ng pagsasaka sa inyong bayan at tanungin nyo sila okong sa nutrient manager for rice. Makakapagbigay po ito na mga tun tunin okong sa tiyakang pangangasiwan ng abono sa inyong palayan. Makatutulong po sa inyong ito. Ah, ganun ba? Sige, gagawin ko yan. Marami salamat. Oh, Manglando, ano po ang mga natutunan niyo ngayon? Aba, natutunan ko na ang palay ay dapat bikyan ng tamang dami ng sustansya sa tamang oras. At natutunan ko rin na ang palay, katulad ng tao ay ibaiba ang pangangailangan sa sustansya sa bawat yung tunang paglagok. Pama, at wag niyong kalilimutan. Ah, alam ko yan. Masa tamang nutrition ang kalasugan ng palay. Paano po? Kailangan ko na po magpaalam. Tawagan niyo na lang po ako kung may kailangan kayo. Sige muna, ano nga ba ang pangailan mo? Raisa po. Raisa ang itawag niya sa akin. Nako, nahihibang nangata ako. Kausa ko ba talaga yung palay na yan?