 Manang hapon sa lahat ang tatalakain ko ngayon ay ang kasaysayan ng batasmilitar at revisionismong historical. Inasahan ko na tayo ay marami saan ang mapagpalitan ng ating mga idea sa paksang ito. So dinami-dami na naging pagtalakay na tungkol sa batasmilitar, lalong-lalong asap panahon ng pagdeklaran ni Tony Ferdinand E. Marcos at asa kapto na yan ngayon ay ating pidibigang pansiyin ulit ang panahon na penagandaan natin ang September 21. Ang tatalakain ko ay nakasaad sa outline anong muna ang sakhlawatla union tapos natalakain ko ang kasaysayan ng batasmilitar mismo at ang revisionismong historical tapos ang bibigay ako ng buod. Sa pagtalakay ko sa paksang ito, hindi ko na dadaanan ang detaliadong karanasan sa panahon ng batasmilitar. Paragay ko, dami na ang dami-dami na nagbahagi ng bibagtibang karanasan at madali ng mabasa ang mga sabihin natin na ilad yan. Ketindi na natin babalikan ng ontolohiya kung nangyari nga ba o hindi ang batasmilitar. Masang bibigay ang pansiyin ko ay saan ba natin ilulugar ang discurso at ito yung tuon ko, ilagay natin ang pagtalakay sa makikaybang pananaw tungkol dito. May naayanda akobi lang pantulong. Itong konoliya na ito ay tatlong pahina lamang sana ay nakuhan nyo yung mas maayos na kopia. Kung mapapansinin nyo, nilagyan ko ng pagtitipak-tipak at nang binabagit ko ay nagsimula ng pag-aalsa reaksyon ng mamamayan at mga patakaran na hinulma sa ugna ang paglipunan. Walang pag-iiba sa naralanasan na natin kahit noong panahon ng kolonyalista. At ito ang dialan kung bakit sa palagay ko dapat ilagay sa isang mas malawak na konteksto ang pag-unawan natin sa tungurin ng kasaysayan. Sabi na ating mga kasamahan sa mga progresifong pagbalik sa kasaysayan, di patapos ang mga paghimagsik at revolution na nailunsan on, nagpapatuloy lang ito. At yan ang dialan kung bakit sa tingin ko, mismo yung pagtinin natin sa patas militar bilang instrumento ng estado kolonyalman o sa ilan ng Republika ay kailang isinasama natin sa konteksto. Kaya sa paglalad ko sa Konolohiya, meron mo na ako hinilagay na pagditi-paktipak or clustering, makita nyo na inong isantrito ng panahon ng castila at nagpapatuloy ang mga naging usapin mula anong anong hanggang ngayon. Sa kagupalamang binigyan ng pansin na kaya panawon pa ng estado kolonyal sa ilalim ng status unidos, na itatag na ang mas naunang Partido Comunista ng Pilipinas kaya kung gagamitin ang dahilan ng pagkaraon ng kinyang klasing kilosan sa ilalim ng batas militar sa panawon ng Marcos, ang may tatanong ko lang bilang isang instructor ay ano ba ang bago ay meron ay anong. So paray ko magandang ibigay din ang mas malawak na tunguhin ng kasaysayan. Doon sa pangalawang pay na ng hand out sa kasaysayan, pinapanggit ko na may kalagayan, sarap na ng batas militar lalo na nung panahon na naman na na doon sa Republika ng Pilipinas mula sa panawon ninoas hanggang sa monod. Sa kato naing bago nangyari ang 1946, na karoan na rin ang isang batas militar sa panawon ng transition mula ang Estadun Kolonyan ng Hapon patungo sa babalik ng Estadun Sunidos upang itikla na ang Euroboroy Republika ng Pilipinas. So na karoan na rin ang batas militar ng 1944 at nakakatua, nakakainteresan ting ang gisipan kasi September 21 din ang iyari yun 1944. Sa pagkatapos nung panawon na ng batas militar sa ilarim ni Ferdinand I. Marcos na ilad ko na dyan ang mga dapat makaroon ng pagtatasa kung nagawa nga ba o hindi ang mga nilayon ni Ferdinand I. Marcos. Slandyan niyan sa ika 3 column at na sa ika 4 na column ko naman ililagay ang iba-tibang naging pagsagot ng mamamayan sa kalagayan na hinaharap din daw na pagkakaroan ng batas militar pero kung tutusin ay mga pagtugon din, pagsagot sa nagiging epekto din ng pagdadala ng pamumuno ng nakaraang mga administration. So hindi ko natatalaka sa isa ito pero na ilinyan na natin sa ika 4 na column. Ang marami sa datos dyan sa ika 4 na column ay galing na sa insulat naman nila at Toy at Edgar Rosero pinangaraling kasampo sa, kasi Sayang Bayan ito ang aklat na inilimbag ng adika ko yung naging pinakahuling editor doon sa edition ng 2016 at nakatawa na isa ako sa kasamaan din nila at Toy at Edgar nung binunaman yung kasampong aralina. Nagdadala na nang detaliadong paglalahad sa nangyaring batas militar at pagtatakda ng hanggang mga pagtugon na umabot sa ed sa People's Revolution. Sa ika 3 pae na inuugnay ko ang panahon ng batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos. Doon sa mga sumunod ng pamunuhan sa katunayan ay pareho rin ang naging paghandel nila sa mga dinamikong pandipunan at pati ang kaparehong tuto lang isensyon ang bitabata sa militar ay naituloy-tuloy din lang ang panahon mula kay Cory pati panahon ni GMA na matindi rin ang laging pagdadala niya sa diwa batas militar at hanggang sa kasulu ko yan sa panahon ni Pangulong Duterte. Sa katunayan, mababangkit ko ang laging pagtatasa ko din pati sa critical na pagtingin ko sa mga status kung tutusin, mayroon na din akong conclusion din yan. So itutuloy ko na po ang paglalad. Tatlong pangkalatang idea ang aking minumungkahi na ikutan natin sa pagbalikaral sa batas militar. Yung unang idea ay revisionismong historical ay mas maagan ang nasimulan na gawin ni Ferdinand I. Marcos bagong mag ikalabing siya 52. Hindi ito isang iduloy ka lang na panahon upang maggunay siya ng propaganda, tinapatan niya ng maraming mga naisula at mga advokasia sa bagong lipo na naitatad niya para maagkaroon ng justification yung batas militar. So nung titig na natin ang datos at tayo ay research-based, ang paging research-based natin ay tinapatan din natin ang critical na paganalisa. Kahit malayo pa ang magaganap na panahon ng batas militar sa ilalim ni Ferdinand Marcos, na itadhana na niya ang pagkaroon ng batas militar at nang gusto niyang autoriter yan na pamumuno sa Pilipinas. Isinimulan na niya, isinulong na sa mga galaw niya. Kahit nung bata pa siya na ba nalang araw ay isyong di ito na pinakamagaling, pinakamagapangyariyan, pinuno ng Pilipinas. Yung ikalong idea ay masabi natin ay hindi lang mo si Marcos kundi kahit ang ibang naging pangulo pakatapos niya ang nagdala na muno sa diwa ng repression talawas sa batay ang paggalang sa karapatang pantaw na sana ay napapatnubayan ng saligang batas. Pwede natin sabihin ko gaya na hindi lang ang tumatagal mula 1972 hanggang 1981 o 1986 or kahit ngayon ang kanalasan sa batas militar tuloy-tuloy lang yan. Pwede ang repressionismong historical tuloy-tuloy yan. Kaya kung titignan natin 49 years na tayo na nasa batas militar nagtutusin mula ng panawan ng Ferdinand. Kaya sana ang pagbabalikaral natin sa batas militar at maganda na may ganyang kurso ang Universidad d'Amphilipinas sana na iwa wakasina ang pampagulo sa mga kaisipan ng Sambayanan kung ano nga ba ang kabuluhan ng pagkaroon ng batas militar ito ba yung mabuti o hindi ano ang atin mga nagtutunang aral mula d'yan, paano natin mas bawa pa buti pa sulong ang kalagay ng Pilipinas. Kaya pwede natin sabihin hindi patapos ang revolution sa panawon natin umikting pa ang sagga na makamit ang tunay na soberanya at islatei kung pagsulong ng pagubago sa kalagay ng Pilipinas. Kaya ang ikatlo binibigang kundiin na ang naranasin ating revisionismong historical ay pinakamatindi ngayon so kdulan sa pagbaligtat sa batas at masang makatawang pagpapalaga. Kung gakamitin natin ang epistemolohea at bilang mga nasa akademia tayong lahat ay dapat naggadala ng asmaunglat na pagsusuri kinagamit ang mga natutunan natin sciensya at mga disciplina sa pagsulong ng kaonlaman ang pamantay natin ay tungkol sa katatuhanan, paniniwala at pagpapatunay. So sa epistemology, truth, belief, and justification yung standard na sinudzondon. Kaya pwede ng sabihin ang naiharap sa ating mga datos tungkol sa mga kaganapan pwede ng maykatatuhanan, pwede ng wala, pwede ng kulang. Pwede, bahay sa paniniwala, pwede rin ang nakakagulong, hindi alam ko ng paniniwalaan at pwede rin yung pagpapatunay o justification ay sabat o kulang, magulong, taliwas, binaloktot. Kaya yan ang tinatasan natin. Kung sinusuri natin ang sumalali man yung ating kaisipan bilang alagad ng akademia. So hungkag sa katatuhanan, taliwas sa lusaw na pagpapatunay at sanay wag ng mga ibabaw. Hindi sabihin, sana mas paunlad ang kamalayan natin na kaguwa mula sa pag-aaral ng kasaysayan. Hindi lang sa basalipon ng kunding, mong maging sa akademia mismo. Sa babagitin ko na pamamaraan o sabihin natin, makakatulong sa atin na metodoria, ang metodoli ang pagkasaysayan ang pwede natin balikan. Ito yung minumongkay ko bilang isang panimolang lektura sa ating palihan, total comprehensive o naman at nakabatay sa konteksto ng panahon espasio at lipunan o kultura ng lipunan yung comprehensiveong sinusuri sa kasaysayan. So yung framework na ginagamit ko, kung magtatalakay ng historiography, ito looy ang pagkasaysayan ay adyan sa diagram. Sa paggitan ng kanyang historical problem o topic at mga sources, ang historiador ay may sinusunod na metodologia yan ang historiography at pagsinabi kung metodologia may theoretical na nilalaman yan. Iba ang pamamaraan o metod to on sa metodologia nakasama ang isang perspectiva o pananaw. Kaya may tatlong elemento yan, yung historical method yan yung pamamaraan na gumagamit ng ibat-ibang proseso at instrumento mula sa pagsuri sa mga sources sa batis o sangunian. So meron itong heuristic phase, merong analysis then ng historical criticism at may pagsuri sa naging naratibo, yan yung heuristic phase, yan ay yung esensya ang binubuo upang magaroon ng analysis at siyang naging batayan ng interpretation. So meron din kalamang historical na yan ang laging sinusuri kaya laging interpret yan yan yung maspumpubliko at nababago yan ng kalidad ng historical method. Kaya yung din ang isang historiador meron siyang daladalang teoria o philosophy kaya kasaysayan, anuman ang kanyang paniniwala at anuman ang kinabibilingan, kinabibiling, kinabibilangan niyang sektor sa lipunan. Kaya yung katlong elemento yan ay nagsasalim bayan yan. Ang historiador ay bahag din lang ng lipunan. So apetado din siyang nang dominanting teoria o philosophy at kalamang kasaysayan. Kaya yung din, meron din siyang nagiging ambag sa babago, pagpapunlad, pwede nang pagpapasama sa kalamang kasaysayan. Kaya laging dialectikal ang ugunayin itong tatlong ito. Sa lapit o approach na ginagamit ko sa particular at ng kinabibilangan ko ng asamahan sa disciplina ng kasaysayan. At dinadala namin ang linya ng ito na kung tulusin ay apayak tuwiran na pagsusuma ni Professor Zew Zalazar to call sa talaga ang isensya ng kasaysayan. Para sa atin ang tradition yan ang linguistic sa binating pinapahalam sa atin, pinapahalala sa pagkat may particular nakabuloan sa atin ang etymology niya kasaysayan kaling sa saysay o kanalasang may saysay sa isang groupo ng pao. Naisulat na ito, bilang sa artikulo sa aklat na ilalabas ni Navarro, Rodriguez and Villian, isang artikulo na galing Jesus. Ngayon sa balik sa detalia ng historiography o historical method ang aspect ng pamamaraan, itong apat na nakalasulat yan ang kasama sa inagawang criticism, historical criticism ng historiador meron mo ng authenticity ng source. Hindi tingnan ang veracity at toothfulness. So tunay hindi fake ang batis at ang mga datos doon. Tinitig nang din ang validity, tapat ba talagang mang tuto sa labas ng batis at ang kabuan o evidentia. Meron din din napagtingin paksusuri kung maasahan pa anong paraan ang paksusuri. Kaya kahit na ibadimang metodo ang gamitin at tulit-tulitin ang pag-test. Tinitig nang kung reliable pa rin ang lumalabas na kaalaman mula doon. Hindi ito na ay iba, ilang step sa science talag naman may metodo ng test na ina-analys natin din, kahit anong discipline na gagabayan ng agam. Tapos, ikaap at binabanggit dyan ang credibility. Mapanili walaan pa kung halimbawa ang isang individual kumagawa ng kanyang articulasyon na ganito ang kaganapan, ganito ang nangyari. Ang alam ko, dalandun ako. Totong ito-ito at tawad patunayan. Hindi natin ba sa pinanyawalaan niyan dahil tinitig nang natin kung yung wait as by ay may interest na pinagsisilbehan, itinatago o pinapunglat, pinapag-taganap sa dipunan. O baka naman hindi rin siya credible. So hanggang saan natin mapanili walaan sinasabi ng source o na isang historiador. Bilang alimbawa ang babanggitin ko at una tukol sa batayan sa pagdeklaran ng batas militar. Balikan anong pet sa tutok nga ba na ngayon lang at may batayan talag-karoon ng batas militar ng panon na hindi nirigiton ni Marcos. Ginakayan na niya ay pati-pet sa ay. Meron na siyang sinusunod na parang guide post, pwede ng ibang pet sa bakit September 21. Kaya kung titan niyo, na isulat na niya na permahan na ang documento hindi lang inilalabas. Kaya September 23 lang inilabas siya pero mula 21-22 nasimula na ang paghuli sa napakaraming mga dissident o activista o mag-critico. Pero yun ang ploy ni Ferdinand Marcos ang huli na muna pero nasa kanya na ang script na iyanda na niya at iyung mga papel legal at maggamit niya bilang mga official na documento igawad na pagpapapahalaga doon ang lipunan. Kada ilanan, bagulodaw. So ang sinabi niya ay mag overtake kasi ang Communist Party of the Philippines ang NPA may rondeng rebellion ang Mindanao Independent's Movement siyan ay sa Kamus Liman sa Mindanao at kabi-kabiladaw ang pagbomba at ang pinya ang pagbomba sa Plaza Miranda may buong kwento sa kada ilanan na ito at kung babalikan natin ang datos hindi naman matatag naman lakasa atakin na kaitang CBNPA. Bakit ko sinasabi ito? Ako ay sujant nungun sa historical na kurso na ang tawagay Philippine Nationalism History 116. Bagamat second year pa lang ako nungun, kaklasi ko ang mga third year at fourth year ng Institute of Masco. Marami akong natutunan sa kanila kasi na ibahagi na nila na ang pamantayan na naaral na nila ay depende pala sa pagsukat kung ilang inches ang lumalabas na balita at saan akikita sa newspaper. Tung makikita kung significant o hindi ang mga pangyayari ibig sabihin walang batayan ang binabalit ang pagatakay ng NPA. Na sa loob na mga pahay na lamang yan, kaya sa Bandanguli ang totooong balita na matulig sa daw ang ugnayan ng Militarat NPA ay hindi totoo. Sa pagkat hindi matindi ang nangyayaring labanan ng dalawang pwersang yan. Kaya alam na nating hindi totoo ang mga balita na siya na sabi ni Marcos. Natatandaan ko pa ang room namin ISA 100's ng Arts and Science Building. Nag-start kasi ako DNB lang hindi pa historian agad kung di journalism pero nag-shif ako sa history dahil gulong gulunan ang isip ko sa nangyari sa Pilipinas on maraming ay turo ang mas-abanting mga isujiante kaysa sa batang-batang rowey ng time na yon. Yung sinasabing pagbomba kasama yan sa mga sinusukat sa pagbabalitaan sa newspapers at ang Plaza Miranda, meron na rin mga napatunayan na ang idinikit na mga analysis sa Plaza Miranda kung saan sinisisi kahit sila drama ang may ugnayan daw kay Benignocchino nai-junk na sa Supreme Court ang mga ganyang pagbibintang hindi na ginagamit na may batayan nga si Marcos. Drama lang kung tutusin ni Marcos at nang mga kasamaan niya sa script na kailangan ang batasmilitar. So yung layunin iliktas ang Republika, yun ay kasama na lang sa rhetorics na dinadalan ng Presidente na nagdeklarang ng batasmilitar at ang kasama sa nagsagawa na mga drama sila Enrile at Siver at lam natin si Enrile Aminin, hindi aminin, aminin, yung sinasabi ang dahilan yung pagpapakita na meron ang mga yari kung niya kong yari ay inambus siya pero inayos na mo ang script kung saan daw siya inambus. Pagalawa, ano bang suportan ng mamayan para sa batasmilitar? Voluntario ba na lumaw o atakot lang? Kuntitig na nangyong mga datos na isyulat ng sebabah. Yung PD86, December nabing Shyam, pinampot nalawa, nag-issue na si Marcos na sa mga barrio magtayo ang barangay na citizens assemblies, kaya naging uso ang barangay bilang pinaka mabababang unit na pamamahala. O yan ang nagpauso, nabalikan natin yung barangay at hanggang ngayon dala-dala natin yung klasing formulation kung paano isstruktura ng pamamahala ang lokal na mga level. Tapos, layong lahat ng usong ipasonod dinadaan na sa may discipline na nakailangan para lahat sa bagong lipunan. Natatandaan ko matindi ang pagkatakot, matindi ang pagkasunod ng mamayang Pilipino sa bawat may patawog na meeting sa barangay at kinawaadin yan sa ilang referendum at election na ilista ko ang ilan dyan. Nung 1973, nung ipinapatanggap ang pagbabago sa constitution, yes or no? Baig ba tayo na paletan na? Pinaletan na ang constitution 1976. Ito tulag po ba ang batas militan o hindi na? So ito nuloy pa rin. At 1978, intering batas ang paman sa makakaman ba ng ediction o hindi, ibu boycott ba ito? So kung matatandaan natin yan yung panahon na nagaroon ng hunger strike kahit si Benigno Aquino na na nakakulong pa ay naganggar strike, nag boycott sa IBP referendum at napaghuli ang mga nakiboycott kahit sa rank na mga sujante ay binoboycott ang IBP election. So bilangkit ko, then sa isa pang nagpakita kung ang gansanan supo tanang mama yan, yung ginawang pagpapagpit ng sariling crony at mga crony ng pamunoon ni Marcos at makira natin ang mga pangalan noon. Maraming dyan ang gagayon ay na sa Uligar Kiapa at madikit ang madikit pa rin sa security sector, sa AFP, pati sa malam militar at ang warlord matinding matindi ito noon, ngayon siguro hindi na sila ganoong matinding warlord kasi mga modernized na at namanan ng anak tapo pero sa isensya mga semipidal at pudal na mga uring nagdodomina sa mga lugar labas ng Manila. So sunod yung program at proyekto na mga na i-lunsad, nagdagumpayman o hindi sa ilalim ng panahon ng batas militar ni Marcos. So tuto naman, nagkaroon ng mga bagong institution, paraming mga policiya, mga batas, executive order, presidential decree na ay sa kawa at sa katagalan ng panahon na tayo na pailalim kay Marcos. Alalagang siyempre marami ang laging mga program at proyekto. Ibang usabihin kung wasuba, tama ba, nakatulong ba, nakasagot ba sa mga problema ng lipunan o hindi. So kung titingan natin ang mga naisula tungkol yan, mga pagtatasa, mga pagpapasalamat, mga pagtukoy sa mga kainaan ay ang kasabay ng maraming proyekto ang infrastruktura ay ang matinding pangungutang. Sa panahon na yan tayo talag napatinding ng ugnayan sa mga multilateral at bilateral ng mga loans, pagigpit ng ugnayan, pag-dependent sa World Bank at IMF. Pero kasabay din yan ang nataog na presidential blunder. Ibang usabihin, may nangyari ang utang inilalagay sa mga proyekto ganuman kalalaki ang mga proyekto na yan. Pero kasabay din ang kupit lagay kita. So dun sa baba, meron kung kinoop sa isulat ni Conrado de Quiroz, sabi niya, mayintindiya naman natin ang kaguluhan kung paano itinuring na mabuti ba o hindi ang maraming proyekto. Maraming proyekto, nakailangan ng pangutang kasi kailangan makaron ng yaman. Kailangan kong build up ang economy, pagulungin yan, at makikita lang yan kung maraming mga bagong proyekto kaitanggang agrikotura na nagpapaganda sa buhay daw ng mamomayan. Hindi lang yan infrastructure kung hindi pati mga programa sa agrikotura. So hindi ko natatala kaya yan. Pati ang mga Miracle Rise, et cetera, kasamayan sa mga programa sa iskema ng social developmental projects na inunosad ng panhanong batas militar ni Marcos. Nakapakarami din ng cementong mga daan, mga tulay. So yung then NX, Northern Luzon Express Road, yung San Juanico Bridge, yung Overpass at Light Rail, na tanda kuno on, pag may mga taliyang iso diante kasama na yung mga proyekto niyan sa tinutulig sa. At yung binabalak na ruta ng mainila, papayiksiyan na yung mga balisan ang mga bilisin ang biaya. So marami nang gagawing pagkatamba sa lupa o reclamasyon at kung pwede ang garonan ng bridge kung pamilyad kayo, kung pamilyad kayo sa mga balaki na nangyayaling ay hindi natin maihiyawalay yung mga land reclamasyon sa kamay nilaan. All the way from the Bulacan area at atagos hanggang Bantang Labotas, kamay nilaan, Pasay, Paratyakhe, yung area ni Sintya Bilyar hanggang Pagavite. So yung rehabilitation sa Manila Bay ay kasama sa nangyayaring ngayon, na kahit mo un pa ay naisip naman ng gawin ng panahon, Marcos. So andyan din yung kinoang pagbabago sa usapin ng pagari ng lupa at aking nagrawan ng land reform at agrarian reform. So nakikita nyo yung edifice complex na Isunula di Gerard Glico ay napakagandang pagsusuri sa inagsahanip ng kapangyarihan at well yung aesthetics at yung architectural trends ng panahon ng Batas Militarco. Kaya meron akong isinaman ilang clippings na mga dilitrato yan sa iba ba, kung gano kagrandyos ay naging proyekto ng magasawa, at hindi ang mga sasabing maganda at para sa Bahia na nilibawa yung cultural center, pati yung folk arts, sumunod yung folk arts, alam naman natin pati ang yung problema sa pagtatayok ng marami sa mga estructurang ito. Substandard hindi pang matagalan kaya maraming pagkasira, renovation, repair na laging ginagawang ngayon. At yung Bataan Nuclear Power Plant hindi naman yan nangyari, yung heart center kung tutusin yung kanyang top floor dinamit para sa bagpapagamot kay Ferdinand Marcos Nangshay, na kaan na bedri din na. Yung din kasi yung area na may physical therapy, kaya natandaan ko, pag nag-physical therapy sessions ako doon, sa naiisip ko talaga ay ito pala si Marcos nungon. So kasabay ko pa ng physical therapy si Subas Hero, what is si Felipe Landao Kano, kasabay yung kentuhan namin, biruan bang umiikot kami at physical therapy sa top floor ngayon. At yan pa yung makigitan yun, yun ay nasa heart center. So at yan ang San Juanico Brigia at Ang Art Center sa Makiling, sa Los Vanos. So yung naiarist, Tog 9 ng pag-unlat at ng kalagay na ekonomiya, mabilisan ko na lang tong ipapakita, pwede kayo magkaron ng kopia at nang pinakita lang ay magsakalaga na ekonomiya ng Pilipinas nung panahon na ubus ang ating kurso, pero tambak tayo sa utang, binayaran ang mga sumunod ng president yung ting naiangat nung panahon ng ekonomist na si Jim A. At nagsisimula, bumaksak din kasi yan, pinawi ni Pinoy hanggang naiangat niyan. So ang status ko ay mula, panoan ni Marcos ang 2016, magandang balikan ang updates yan. Ang marami atang tomasa ating ngayon ay trilionesan ng kailangan budget at utang nababayaran. So di ko na ito tatalakayin, pwede ang balikan na lang, alam din naman in nyo ang tinutunang ekonomiya natin. Sa diwa ng authoritarian parianapam, muno na po-protectahan na sasigurong ng repression at ng papayal ng security sector. Ang isa sa malabi ko nang talakayin na tatapos to hold sa mga solatine Marcos na kung balikan na layunin ang diwa, pano sinular at binahagi? Ay talang instrumento kasi yan para sa revisionist ng historical, nagulong, naislamang, pagtibayin, na kailangan ng batas militar, magandang na iturnito, tayo sa Idy Ruyang Pilipino na kailangan natin, na ginagabayan ng demokrasya, batay sa definition ng isang dictator ay ito, naisulat na. Para sa akin, may iba interest sa pagbalik ko sa mga solatine na ito dahil kasama yan sa pagsusuri talaga sa kamalayang pangkasaysayin, inadala ng mamamayan. So natatandong ko pa pagtapos na ako pagtapos ng kuleyo, pero panawan ng martial law at kailang kung mag-take ng civil service habay halos ang baba ng grade ko kasi lahat na ma-questions toon sa exam sa civil service. Yan ang gagaling sa today's Revolution of Democracy ang gagaling sa mga pinagusapan sa citizens assembly sa barangay, pati mga examples sa grammar definition yun kasama kasi civil service exam yan pati sa mathematics ay nasa contexto lahat ng isang lipuna na sumusun sa disciplina balika niya isipin nyo kung kayo ay sumasagot sa civil service nasa mga ganyang solatine ng gagali ang asagot. Yun ay pag pupuk-puk sakutak natin ng isang klasa ng kamalayan. Personal kung karanasan yan magkapartne to-day's Revolution of Democracy ang notes on New Society iba yung tipak ng Tadana so babaggating ko na at alam naman ang iba nga dynamics kahit sa mga historiador kasi kasang mga nasa humanities din na hindi lang ng historiador meron din dyan mga nasa arts pamilya lang ako kasi research assistant ako ng visa use at may mga ginoa kaming pag-research ako aparticular ng mga chapter na yan kung di na sa iba pa na mga nere-research nandyan yung Tadana history of the Filipino people kung titik nanyo yung mga nakalistang nakalitratong books dyan sa gabila aside mula sa iba timang chapters hanggang naginabot na ng batas milita at pagpapatalsik kay Marcos yung abridged version yung nasa huli nandumabas na dalawang libro na lang na abridged version kasi hindi naman nabuo yung multi-volume na gusto sa rang buin ni Marcos sa partikular partikular mag-giting ko lang na hindi naman talaga siyang nagsolat alam natat yan at ano naman nang iba tim yan ay umadaan sa paglilinis ni Tubera para mapit sa Lingwai at style ni Perdinan at saka lamang pag na revise na isyakalang I.O.A I.O.O.K din naman matinding mga editing ginagawa niya mas stylistic lang sa batalang ibang aklat kagay nung today's revolution democracy those of the new society at iba pa mas ang alam naman natin may writers talaga siya na pina unanahan ni Andres Cristobal at ang pakaalam ko asang madinsan nagsolat noon mismo si Ody Korpuz sa panmuni ilang paalala sa pagusuri at interpretation ang naiskong ipabaon sa mga nag-aten sa palihan hindi madaling mapapaniwalaan mapapaniwalain ang historidor upang maging makabuluhan sa mga takmapalaga saka lamang pakasaysayan so ang English to be sceptical is a basic asabi natin karakter of a true historian sa anyang pag-research in researching in writing rewriting analyzing to reinterpret history so dapat yung critical papanuri at ang ginagawa ay nakabatay sa research at ilang basta research at hindi lang basta evidencia kung hindi nasuri na natin doon sa sinasabi kung epistemological parameter natin yung search for truth at yung paniniwala yan ba ay sured ng mas marami o na recreate lang na version ng paniniwala nang dapat dali ng lahat antindi niyan ngayon di ba kung ano lang yung gusto papaniwalain sa atin and justifiability kaya babating kuren sa bandang huli ang ilang detali tips kung ang kwento or narrative ay like si mayroon bang din ay pariwanag may mga tanong ba na din na sa sagot mayroon bang gaps ano at bakit may hindi ibinabahagi di ba binabanggit ang datos dahil mayin tinatago may interest sa binibigang protection o talaga ang sagunian yung source ng evidence ay walang kasanayan o interest sa inaharap nakalaman hinahanap nakalaman dagdag pa may pagbalokto kung may mga datos na ayaw binabahagi lalong hindi tinatanggap kung sinasan diang baguyin ang kwento or narrative o may sariling script ang nagsulat kaya dapat nating tandaan tapat may katatuhanan ayon sa tanggap napaniniwala at napatutanayan ang narrativo dahil may sapat na evidencia at loikal na magkakaunay ang mga evidencia na yan ito rin yung inagamit na definition of intelligibility so intelligible ang sang bagay kung tumpak ang mga sinasabi sapat ang binabanggit na evidencia at logically connected sufficient but logically connected so tinatandaan natin yan ang parameters na sinuzod natin sa pagsusuri ng kalaman yun yung parameters sa gawaying epistemologic at yung intelligibility kasamayan sa amantayan ng metodon ng historidor so bilang gusto ko lang yung banggitin ito revisionismong historical ang dumaloy na may effecto sa kamalayan ng 24 na taon sa ilalim ng pangmuno ni Marcos apatapot siya na taon na malanong itatag ang batas militar so puno niya hangga ngayon kahit sa administration ng mga sumunod at panghulok pangalawa na ayon sa katatohanan paniniwala at pagpapatunay ang layunin sa pagunawa sa panahon ng batas militar sa tudong ng metodoli ang pakasaysay ay maritong kumin sana yung ganyang liwa yung ganyang sin-sin yung expertis ang mailagay natin sa kuso naginagawa natin ng palihan ngayon at kung mas maraming abot niyan sa iba tibang iskwelahan at sa pangkaraniwong kamalay ang historical ng mga umayan good tanda natin walang spasio ang revisionismong historical sa mga hamong hinaharap ng bayan subawihin natin ang kasaysayan ipagtanggol natin ang kamalayang lagiling god sa bayan salamat po