 Hoş gördük, əzis və dəyərli kanılıc izləyiciləri, 27-di yan var 2022-ci ildə arixində. Canlı efirimizdə suç söz projələnimizdə bugün yenədə qarşımız deyik. Bakı vaxtlə saat 21 ənələvi vaxtımızda. Əzis vəcilər bugün Qarabağdan danışacaq. Qarabağda durum necədir? Yəgin ki, son əftələrdə, həm Qazaxstan olayları, həm ölkədəki iqsadi, sosial durum, həm digər məsələr, özəliklə bağlaşma təndensiyası, biraz Qarabağ məsələsi ilə bağlı vəlişlərimizin saynaz alır. Əmə bizim üçün yenə də pirat etməyətdir, Qarabağdır. Məs Qarabağda bugün Azərbaycanın yenə də ağıryan yarasıdır, qanayan yarasıdır. Çünki Azərbaycanın bugün suyren yüquları məs Qarabağda pozulur. Niyə pozulur? Çünki Azərbaycanda, Sülhməramın adı altında Ruskoşunların özüktür. Ölkədə bu məsələliyə loyal yanaşa bilən insanlar üçün, mən düşünmərəm ki, vətəmlilək anlaşlar məcid olsun. Bugün Qarabağda nə rəbaş verir? Bugün Azərbaycan, Rusya, Ermenistan nasibətləri nezə tənizim olur? Bugün Rusya'nın yeni bir səstirini kurmaq planı yeni işxal siyasətinin müdabilində Qarabağda nə rəbaş verir? Biz Qazaxistan'da bunun təsilər olsun ki, Acın umunəsini gördük. 2008-ci ildə görünmüşdü. Bugün Ukrayna etrafında çox ciddin muharbə, həyacan təbirləri çağılır. Nələr baş verəcək? İlələyən zamanlarda bunu görəcəyəm, həyc zaman inişi qədər Rusya'nın rəqiqləri, Rusya'ya qarşı bu qədər mövqey qoymamışlar ortaya. Gəl şeydən Azərbaycanla bağlı ortaya qoydan mövqey nədir? Bunu da soru çəzən, quynki vəlişimizin qonalı, tanımış təlükəsli eksperti, kanklikdolog İlham İsmail Dilhan, bəyi salam deyirəm deyirəm istək. Ölməndə hər kəs salam deyirəm, siz de salam deyirəm, qoşqir bir kanal olalım, şimdiliniz ilk kamaşasılar nələr kəs salam deyirəm? Həşək bir dəylə hanbək. İlham bəyi bir ümumi bahış belədiyə ekskursiydiyə qarab al məsələsində bugün. Yəni uzun zamanda sizləmdə ifirdə görüşmürük, əslində görüşməməyən bir səbəb var. Bizim kanalın digər programlarında olur, təkər olmasın deyə, süziyyətlər və mövzular təkər olmasın deyə bugün biz sizində görüşmə olduk. Amma ger şeydən son hərftələr əsində biz qarab al məsələsindən bağlı da müəyyən objektiv səhəbbilərə görə az verilişlərimiz oluq, təbii ki, suallarımız oluq. Yəni bütün verilişlərdə qarab al məsələsində bağlı danışmış. Amma qarab alıq ki, ümumun durumu, mən istəyərdim uzun illərtisələ qarab alıq daha basaq varan insanlardansız, mütəqət sizlərdən siz işlimai simalardansız. Bu gün qarab alıq ki, durumu necə deyələndirməyə oluq, sonra da detallarını sizdən soruşacıq. Biz də iclərdən qarş edərəmək, efirib paylaşın, bəyək ki, daha geniş adotoriyaya fikirlərimizi, bir deşimizin tecslərini, bir deşimizin nicləlirlər izləyə bilsin. Buyrun, ilham bəsi deyəşirətik. Çox sağ olun, bir də hər gəl salamlı ilham. Siz çox doğru vurguladınız ki, üfətbəz, günləri sözün hədqi mənasında dünyanın bilgəti eğer ilin əvvəlində qazaksana yönəlmişdir isə bu günləris demək olar ki, rüsyə qərb qarşı durmasına, Ukrayna üstündə, yəni ki, Ukrayna də gindən proseslə, daha doğrusu Ukrayna də, Ukrayna ətirafında gindən prosesləri cəmlənib, amma bir özüz-gözüz ki, dünənləri, yəni siz də məlumatınızımız dünənləri nə hayət ki, Amerika Birləşmiş Tatlılarının və NATO'nun adından iki sənə təqdim olundu masquada xaricişlər mazirliyinəm və gözlənil deyikimi doldu. Yəni ki, rüsyanın ultimativ tələbi ki, siz possovit məkanda dağıl olmayacaksınız, Ukrayna də gücüşləmi və ümətlə possovit məkanda NATO nə məkdaşlıq nə də ki, üzv etməyəcəksiniz və bu bir təhvikəsizlik garantiyası təminata olmalıdır. Gördük ki, Amerika Birləşmiş Tatlılarından NATO da öz prinsiflərlə sədik qaldılar və limayış etdirdilər ki, mətin tam çab olunmasa da, artıq verilən izahatlardan məlum oldu ki, rüsyan verdiyi tələb qəbul olunmadı. Və bu qəbul olunmayanda istərisəməs, hansı situaksiyon meydana gəlir, mə o məsələ, yəni ki, muharibə ehtimalı artıq, yəni ki, rüsyanla Ukrayna arasında daha doğrusu rüsyan, Ukrayna elə də hücum edib, yəni dən etsiklindən sonra, donbaçdan sonra da hücum edib, yeni ərazilər mi əldə edəcək, bilmətlə və yaxudda Ukrayna hücum edəcəkmi, bu sallar çox haqqda alı olara, şimdi ki, halda ortalıxtada, yəni, dünyanın düşündürən məsələdə siz bilirsiniz ki, qarşı qarşır ya, duranlar, növəsi vallarına malihizlər, səkət, Ukrayna dən qətmir, Tövbidə, NATO dən gedir, Avropa, Amerika Birləşmişlətlərdən gedir, Darulisiya dən gedir, ona görəcə, dünyanın sözün həqli mənəsində həyəci anladı. Amma o necə deyilər, belə bir ifadə var, böyün böyük dərdi var, kişiyin də dərdi var və kişiyin də dərdi böyü yolanda çox haqqda alı olur. Bizim də öz dərdimiz var. Açığı siz deyən ki, bir ümumun mənzərənmən qarabaq ətrafında demək səyirəm. 14 aydan çox tükü müharibə bitir, 14 aydan sonra müharibə bittikdən sonra bizim ödəşəm qələbəmizdən sonra gözlüyürdük ki, məğulub tərəf bizim şəhflərimizi tezdihlən qəbul eləyəcəkdir və bu istiqamətdə işlərimiz asan gedəcəkdir. Amma Rusya, hər biçilərimin sühmələmlə də altında qarabaqa daxılı olması elə daxılı olduğu günlə gör, məsələ birət uzanacaqdır. Nə qədər uzanacaqdır? Sənətləri də özünü göstəsəsə, bunu qeyriməyəm müdəfə olduğunu Rusya hər biçilərin hər qarabaqa daxılı üçün ərazisində qeyriməyəm müdəfə qalmağının iki iləməklərinin biz bu məhz bu 14 ayarısında işləyir. Yə ki, çox pasif danışıqlar geddir. Xüsusilə, keçən məin 12-sində qaragevlətrafında yaranan insidddən sonra sərhətlərin delimi tatsiyası və demarkasiya və s. günləmə gəlsə də çox pasif danışıqlar geddir. Özüz bir şüki, sərhətlə çox təxribatlar oldu, idkilər oldu, hər iki tərəfdən Noyanun onı alçında isə ümumiyyətlə gərginliy oldu. Dövüş, çox böyük müqaslı bir dövüş oldu. Biz şəhid verirdik, yəni şəhid verirdik, qarşı tərəf idkilər verirdi, əsirlər götürdük eləyilir. Yəni, kifayət tərisində yəni qərginliyə yarandı. Və bu qərginliyə dən sonra Noyabrün 26-in də sochi görüşü oldu. Sochi görüşü ardınca də bürsün görüşü sanki il ərzində 70 pasif danışıqları bir ilə belə bir aktivliş stimulü geddir. Aktivlik geddir. Orada qərar alındir ki, artıq sərhətlərin delimi tatsiyası indan bağlı olaraq iki tərəfli kamisiya yarana çək. Lavroxüsü ilə vurguladır ki, bu kamisiya məs ilin sonuna qədər, yəni 21-ci ilin sonuna qədər yaransa yaxşolar təhribatların qarşısı alınar bununla da. Və cəgözləyirdik ki, sözün əgəmi arasında ilin sonuna iki tərəfli kamisiya ən azı delimi tatsiyasına bağlı olaraq yəni ki, hansı hüqü bazı əsasında, yəni hansı xəttin əsasında, yəni savit xəritələrin əsasında delimi tatsiyasları görüləcəkdir. Bu məsələ uzandı. Adətən ilin sonuna yaxm və ilin əvvəlində dünyada belə bir ictimai siyasi proseslərin bir durunluq dövrulur. Yəni, bir yenil bayramı inələ qədər olaraq. Yəni, bu qazaksandakı hadisələrinə bir nöbu ənənə pozuldu. Hama dünyanın bir qəti qazaksana yönəldi. Yəni, qazaksan məsələləri də, hədir dəcən, sən gidişən, hərkes öz probleminə qayqdır. O cümünədə də Azarbaycana-Irmənistan öz probleminə qayqmağa məzqur oldu. Kəssürkədə qazaksan hadisələri baş verəmdə də müddətdə də yenə sərhətdə söyle göçə istiqamətində gərginliyoldu. Biz yenə şəhit verirdik. Qarşı tərəfdə itkilər verirdi. Yəni, öz də bu ORF idi ki, qətəmətə üzv olan ölkələrin videokanferansı keçirildi və bu, bu sərhətdəki təhribatın məsq, İrmənistan tərəfindən töredildiyinə hiç bir şüpheyiri qalmadı. Çünki paşiniya xüsus olaraq qurbuladı ki, biz tətəmətə qürbələrinə sərhətdə dəvət edirik. Yəni, bütün buları niyə sadalıdır amma. Ona görə bir olan işləri, bu məsələrdə bir dənə xət görürüz. Məlub olan İrmənistan məsələni uzatmaqsı, zaman məsafəsinə uzatmaqsı. Məsafəsinə uzatmaqdan məqsədi nə deyik? Məqsədi fikirəşir ki, yeni yaranmış diosiyasi riyalıq bugün Azərbaycanı xeyrinə deyik. Və nə baxsının xeyrinə deyikə bilər? Hadisələr həm bölgə etrafında, həm beynəxaləm dözüz göz, həm poslar etməkandanlarında elə bir proses gedir ki, olabil ki, İrmənistan burada özü çünbirlik beynəxal, uyğun bir şərtlərin formalaşacağını qirəşir və öz ən azı belə dəkməyən şərtlərinə irəz sürmək istir. Və geri gəlmiş kən, yan varm 14-dün də, Rusya xaricişləri Nazırı, hər cuma qeçirdikləri biriklərinə birində Nazırı Selgi Lavrov dedik ki, sərhətlərin delimitasiya səyəndən bağlı olaraq, İrmənistanın yeni təklifi var və özük təklifi Azərbaycının tərəfə çaktıracağı, yəqin ki, İrmənistan özü də çaktıracaq, nəzər alınmalıdır ki, məsələlər sürətləlsin. Çok təsir ki, bax bugünlə artı iki ay tamam oldu sochi görüşünlən, sochi görüşünlə nəzər alınmışdı ki, tezdihləri iki tərəblikami, yaransın delimitasiya üçün, yaranmadır. Ammı və yaxın baxları da, yaranacaq haqqında belə bir işartı da yoxdur. Elə, hər kəs deyik, yəni, hər iki tərəb, hər iki tərəfləndə bir hazır olunan, İrmənistan tərəb məsələn uzadıq. Amma İrmənistan məsələn uzatmaqda təhcə özünün iradəsin ortalığı var. Mən elə biləm ki, mən yoxdadır sohaçələrin inkişaf onu göstərir ki, bu məsələdir Rusya da bir o qədər mələ maraqlı deyil, Rusya da cana bu qaqqazda öz təhsirini və geri gələndə də təziqini etmək üçün, bu məsələrin zaman məsəfəsin uzanmasına çalışır. Bundan ötürü separatçı rejimə islənilən stimullar veril, separatçı rejimlə möhkemlənməsi üçün, orada Qarabağda ki, İrmənə halisinin migrasiyaya etməməsi üçün, qalmalı üçün, hərcür humanitar yardımada altında öz misyalarına uyğun olmayan işlərləm məşğulur, və bugün də Martuniye, yəni ki, hocavəndə yeni su xətləni çəkilməsinin bağlı olaraq Rusya hərbiçiləri sanki su tiki bir qadasın işçilərlər bu işlə məşğulur. Və bütün bu proseslər hamısı göstərir ki, nə İrmənistan iktiyasından sonradəki Qarabağ uğrunda iktiyasından geri çəkilibdir. Baxmayara ki, yalnız paşınyan pazitif xəbərlər verir, geri gəlmişkən ilə üç gün bundan əvvəl də keçirdiyi online video komprasda sözün əqlimi arasında məyən pazitif xəbərlər verirdi. Yəni ki, oradan o xəbərləri biz isəyeliydi. Yəni, hətta Adolfiçin dövlət başcısı da İrmənistan tərəfdən gələn pazitif xəbərlər haqqında açıklama verirdi. Amma bu pazitif xəbərlər daha çox maqistral xətmə, yəni, zəngəzur dəhlizi, yəni, dəhliz stasyoniyonu zəngəzur yoğlu ilə bağlı olaraq belə də ki, müstəq xəbərlər gəldiyindən məlumat verirdi. Amma bütün bunlara baxmayaraq yenə də məsələrin hissi olunur ki, uzanma prosesi gedir və uzanma prosesi kettik ki, İrmənistan məsələrinə uzadır, daha çox əlavə qürbələrə bu işə cəlb etmək, bəyən həaləmi cəlb etmək və sanki Azərbaycana bununla təhzil etmək istiyirlər, bir yararlanmaq istiyirlər. Təhsüksün ki, bizim də bunu müşahidə ilə ilə, bunlar hamsa nümalişi onlar, və biz bunu görə görə, bürəs belə də ki, sərt diplomatik siyasət, sərt diplomatik tələblər tələ qoyabilməmişi. Ona görə sərt dil. Nə qoyabilməri, nə qoyabilməri? Gönülməyəm məsələr təhcə bizdən asılı deyil və gönül, həm də, Rusiyanın belə də ki, təcdikləri var. Açıq, bu, açıq şəhiddə deyilməsi də hissi olunur. Amma deyim ki, lə ancaq Rusiyanın təhcididir, yox görünür, əvvəlcədən, bu sənədləşməmiş bir cəntirmən sadistəri var, kədə ki, məsafiyə, məyəm bir zamana qədər, bu aktivlik göstərilməsin. Çünki bu aktivlik görək ki, Qarabağda kehrimənlələri əhalisəni köçük etməsin, əsəyəd olur. Və onlar köçük edəcəklə Rusiyanın orada sülməramlarına hansı işqala çəxdır. Bu təximləm bu istiqamətdə görür, amma mələlə gəlir ki, artıq bu istiqamətdə iş görmənin zamanı çatıktı. Çünki zaman uzandıqca, hələ, bundan sonra, Qamişəyə yanaca onu görəcək işlərin də zaman məsafəsi uzanacaktı. Bu zaman uzandıqca, bizim həm azad edilmiş torpaqlarda, həm azad edilməmiş torpaqlarda məskünnaşmağımız uzanır, məskünnaşmağımız olmadıqca, belə də bugün hələ də imənin işqal altında qalandı irəm elə, nəzarət etmədiyimiz ərazilərdə irəm, əslə silahlı qurbələrinə bə rüsyə sülməramlılarla nəzarət etdiyi ərazilərə bizim dövlət nəzarət müzün olmaması, bu məsələnin, Azərbaycanın süverinliyinin, ərazib dövlünün defakto tam həllə olunmasının qarşısının ləngidir. Sərd hərəkət etmək üçün, bax nəcə ki, paralelə parmağında olabilsin ki, müqahisəm də səhviliyə olsun, rüsyə, amirkə birləşmiş dahtlarının NATO-ya məktub, ultimatın gündəri və vaxt ələ biləmiş ki, bu vaxt ərzində bizə cəhət verin. O vaxtın qoyulması elə hücum giplamakəsi deməkdir, süəfət onun ətçəsindən yetmir hələ, rüsyə üçün. Biz də vaxt qoymalıyız. Mən elə biləm ki, biz vaxt qoymadıq sanki, bax iki-tərəbli Kami-sya, misal üçün, deyə bilərik ki, və bu gündən sonra yaranmaldır və biz bu işə başlamalıyız. Yaranmadığınız təqdirdə, biz səhətlərimiz bizə məlumdur. Bəni, haqh səhətlərimizin hardan keçdiğini bilirik. Biz dövlə səhətlərimizin harda olduğunu bilirik. Və bu, bizim öz fikirləşdiyimiz deyir. Bu, bəni, haqh qüquqla bizə aida olduğu təsbit olunan səhətlərdir. Yəni ki, keçmiş əsləri dövündəki, azərbaycan əsləri ilə mənistan istərin arasında olan səhətlərdir. Siz bunu eləmiyəcək isə biz o səhətləri masir standaqları uyğun olaraq səhətləri çəkeciyiq. Ən bilə ki, geri gəl səhətlə bilə divarda çəkə bilərik. Yəni ki, bu, eləmənistanın eləyinədir. Biz deyimiz bunları eləmirik. Hələ də özümüzün sülməramıdır ki müdürsəri. Yaman əzər Allah ki, biz qalip dövlət yaxıb. Məlum dövlət dəyirik. Eləmənistan baxmız səhət, zaman baxımından, tariq qoymamanı görür ki, məsələn maksim uzatmağa çalışır. Və ələməndim rəmiyə ki, bu üzüləmək... Sizin də açılamalanız var eləmənistan maksim uzatmağa çalışır ki, görsiyasi vəziyyət onun həyirinə dəyişsin. Hansı perspektivə görə elmənistan bunu düşünür və görsiyasi perspektiv, görsiyasi vəziyyət hansı perspektivdə, hansı elədiyək, ümidlə elmənlərin xeyrini dəyişə bilər. Və bilirsiniz, dünyada baş verən hadisələr, dövlət baxçılarının dəyişməsi, yeni siyasi kurslar, bunu zaman zaman görmüşük ki, situasiyalar dəyişir. Situasiyalar dəyişəndə bölgələrdə də qalabal güclərin rolu bir-birinə uygun gələdə bilir, gəlmədə bilir. Hala həralda maksim göz görürmək isdilləkim həralılar, sanki belədədə ermənlər mübarizə harallar. Həm öz millətləri qarşısında millətli qarşısında birini belədə etibar qazanmaqsı ilə ki, biz hər o şəkləri həmən sağq qəbul etməmişik. Bu, Ermenistan'daki daxili siyasət də bunu, məsələn uzanmasına xidmət edir. Çünki, Ermenistan'da bir siyasi müqalifət yoxdur, bir siyasi müqalifətin özün müxtəlif tərəbləri var. Daşnak partiyası və onun da bir osu var. Haydat deməkdir, Ermeni məsələsi deməkdir. Bu, Qarişdə və Diyasporayla bir yeri dəpardaq siyasətdir. Bu, bir başqa gücdür. Ermeni siyasi müqalifəti bir başqa gücdür. Bunların təzdiqindən, uzandığı məsələrin bu məsələrin bir tərəfidir. Həm də rəsmilərin özün dəpardaq siyasətdə bir uzantı var. Yəni, istəmək istəyirlər ki, olabəsən ki, Rusya sabahları mövqeyini dəyişsin, həcandan uzun müdət Rusya sülməramlılarının belədəki burada olduğu qeyrləşdiyi müdət, uzun müdətə qeyrməyəm müdətə gitsin, nə vahsa bəhuntənin belədəki, hansı qüvvələri gəlsin, arada dayansın. Bunların hamsını sürməyin işləri görürlər. Bu, ümitlə yaşlıdır və bu, ümitin özünün də bir sönü yolduğunu bilirlər. Amma yenədə, el çəhmirlər bu istiqamədə. Siz fikirli verimi sizdə, bütün görüşlərdə məsələsən ortalığa atılırlar. Hətta bu, 22-sində də, yan varın 22-sində də Avropadın gələn qonaklar vardı, həm baxçıda oldular, həm iravandolular, baxçıda minz-krufu sövpət eləmədirlər. Amma, iravandolunda minz-krufu məsələsən ortalığa atılırlar. Almı ki, minz-krufu artıq elə nə deyirlər, təşəbbüsü tamam eldən gelibdir, təşəbbüs Rusya məlindədir. Yeri gələn də bizə təizidini minz-krufunun fəaliyyətə başlaması inə də göstərir. Həm də özünün varıqları üçün yalnız burada Rusya'nın mövbi olduğunu göstərir. Bütün bunlar, irmənlər, o nəsələləri boğulan samon çöpünləyə yapsan kimi bu məsələləri fikirəşirlər. Həm, daxildəki vəziyyətlərindən uygun olaraq ləh tərpənirlər, ekliyyətlər əkətə deyirlər. Həm də ki, fikirəşirlər ki, bəlkə Azərbaycanda nə olasadır ki, ki, fikirəşində ki, qalip də ördə və ki, fikirəşirlər bizdə də nəsə qarşacaqdı və bu qarşıqlıktan istifadə eləyəcəklər. Yəni, çox nuyanslar var və bu nuyanslardan istifadə eləyik məsələn uzadıldı. Biz isə, yəni deyirək, biz vaxt verməliyəyə artıq. Mən şəxsən elə fikirəşirəm ki, vaxt verib vaxtda əməl etmək tələp şəkilində qoyulmalıdır ki, bu vaxtda qamisiya yaranmalıdır. Biz bu qamisiyanı qətürüp işini görməliyik, delimitasi işləri və də çox qısa çəkir, Ademarkasiya uzun çəkən bir prosesdir. Eyni zamanda, sərhətimizdən bağlı olaraq Ərmənsdən təs-təs istəyirmək vaxtda istəyirəsimlərin dilində yazılıq ki, Azərbaycanda Ərmənsdən su verən ərazilərinə soxulur. Bak, belə yazılıq. O, qara görünən bağlıdır, bu çərinin bağlıdır deyirlər onu. Hüa ki, biz Ərmənsdən ərasində keçmişik. Amma biz rəsm-i şəkildə təs-təs səsləndərim birik ki, ahıç siz elimizin qazaq röyanın ərasindəki kəntlərimizi işxal eləmisiniz. Siz oradan çəkilisiniz ki, biz də çox qara görlək 100 m dağrı olmuşsa o 100 m məsəlfənin geri gələk. Ər keçmişiklə, o da hələ sual altındaki və səhək etmək Ərmənsdən ərasində keçmişik. Amma qazaqın kəntlərin işxal olulması Ərmənsdən ərasində keçmişik. Bu xaqda ortalıqdır. Bil də ki, Ərmənsdən silahlı quvvələrinin qara bağda, yəni, azərbaycanda olması bu da xaqdır. İrmənsdən müdafən aziri keçmişik, müdafən aziri elə bilə gəlməmiştir ki, istiyafasından əvvəl, işlən çıxarlılmasından əvvəl öz Ərmənsdən müdafən aziri hərbiçiləri inə görüşməyə gəlmişdir. İndi də də deyirlər ki, bu günləri, Ərmənsdən çıxarlılmış, müddəhdə bitmiş o, Arman Tatoyan var, yeri gəlmiş, Ərmənsdən preznətləri ən amizətlərdən biri deyik. O bugün də çıxış eləyip, rüsyəl də məsələrin qarşına qoq ki, nəkə ki, görüs kafan yoldundan əzərbaycanda hərbiçiləri insanlarının ərimənlərinin hüquqlarının pozulması deməkdir. Yəni, bax bil ki, siz bu məsələri qoyurlar, bizim isə əks mövqeylərimiz çox nadir hallarda səsləndir. Yalnız belə deyək ki, bu bizim internet kanallarında səsləndir, bizim resmi mövqeylərdən az səsləndir. Aqrıncı də, ərimənsdən silahlı qurbələri haqqında sözü Stockholm görüşüncəyə Hünbələmi Partiçlər mazili hələ ərimənsdən silahlı qurbələri əzərbaycanda ərasində çıxmir. Yəni, bütün bunu dünyada bilir, amma biz məsələrin bu qədər uzanmasını şəxsən mən əsə bilirəm ki, zamanın uzanması bizim qeyrimizə deyir. Qalib dövlətin, Qalib iətinin bir təhsir dərəcəsi var. O ilkin variantı keçəndən sonra azalır. Gekliklərin azalır. Başqa şəraiyyət yaranır. Tariqlə də bunu görürmüşəyə, Rüfət bəy. O burada nəhək ikinci dünya mağaribəsi bir təndə oldu da, test konfranç çağırdılar, Pakistan konfrançı orada da məhkəmən yürümbət məhkəməsi. Amma sorudan nələr baş vermədi. Çünki əlbullar olmasaydı nələr olacaktı? Alman-i İkiya bölündü, arada sərhət çəkildi və s. Yəni, bu prosesdər azərbaycanda-irmənsdən arasında da ola bilər. Biz zamanı bu fırsətini qaçırtma maliyyət. Bu nöqtə inəzərindən, arada bugün baş verimlərə, azərbaycanın təhcə sərhət bölgəsində deyil. Təhcə nəqlət infrastruktur məsələsində deyil. Yəni, siz fikir verir misiniz də, bu aylar arasında daha doğrusu. Bu aylar arasında biz daha çox fokuslanmıştık zəngəzur dəhlisini. Bürç dil görüşündən sonra mələlum oldu ki, zəngəzur dəhliz yox. İrmənsana başına azir-i qoğul kimi istifadə olunmasına rahasılıq verir və bu istiqamətdən məyən belədəki dəhliz olmayacaqdı. Yol olacaqdı. Həm maqistral yol, həm dəmiri yolu. Yəsəkdən olacaqdır, olacaqdır. Yə, olacaqdır. O, ərimənsana özünün çox heirinədir. Və bu, işte ərimənsana təhki dililən Rusyana heirinədir. İranın da heirinədir. Təbii ki, bizim də heirincədir. Yəni, çox ərimənsana heirinədir. Və bu, saat Qışmövdür, ərimənsana gücüç maşınları deməyələr ki, ilə halanıq beş gündə, iblen xida bağlanıcaq orada 500-dən çox maşın da heirin, ulları bilirlər ki, bu məsələr Rusya elə qəvcəni azərbaycının dəmiri yolu, bunlar üçün bir vədədə yeşiq yolunum. Sözün əglümə ilə həyat yoludur. O ne ilə bağlıq bağlıq? Amma məs, bizim təklifimizdən olduğu için Türkiyenin əlimdə bir-beş elə qəmiz yarandığına görü, yəni, ki, dəhe hizə vəs əsrəsinə, dəhliz olmuş, yolunsa bunu istəmirlər, həm də bir mani olanlar var buna daxildə. Amma bu olacaqdır. Sajorovun statsunun son statsu, yəni ki, istifadiyə və eləndə bir daha gündəmə gələcək, məlum olacaq ki, bu dəhlizdir, yoxsa yoldur. Çox tümak ki, yol olacaqdır. Çünki 20 əslamına pesviyyətlikdə özünün gəlirməm bəykin bağırəmdir. Yəni ki, bak, bu proseslə bundan gedir. Kincisi də ki, sərhətlərin məyənləşməsi. Rüfət bəy, tamaşasılarımız da bilsin ki, sərhətlərin məyənləşməsi və hətta Ermenistanın Azərbaycan sərhətlərinin tanıması Qarabakh məsələsin həlliləmdir. Yanvarın öndürdündə, Lavrov yadızdadır mı, bəyanatında nə dedi? Sərhətlərin məyənləşməsi Qarabakh məsələsinə həllə probleminə aidəti yoxdur. Bunu açıq birinci dəfə dövdür, təbii ki, bir də dedir. Bu nə deməkdir? Yəni ki, sizin sərhətlərin məyənləşməsi var isə, dəvəm eləyin, onsudur da sülmər amrları yoxdur. Sacr-roh-məyən incidentlərdə aracırolumda oynuyurlar. Yəni, bəyələk, Qarabakhda biz gəyilməyəm bir dətə qala çıq. Öz də biri, siz ki, hələ, ilkin maksim qalman bir dəti 2030-ci ləqədərdir, Rusya'nın sülmər amrları mı? Birinci beşili, 2025-lə qutarır, ikincisi, əgər olacaqsa 2030-ci də qutaracaqdır. Bu zaman məsəfəsən uzanması da bizim üçün həc əlverişdir deyil, həm dağılık Qarabakhda məşgünləşmə, həm azad edilmiş ərazilərdən məşgünləşmə prosesimiz məşgünləşmə buzun qarşısını alır. Bu isə, Azərbaycan üçün məyən problemləri yaradır. Mən ilə bilərəm ki, Azərbaycan 2022-ci də tamamı fərqli siyasət yeritməlidir, Qarabakhdan bağlı olara. Yəni, hücum diplomatiyasına keşməlidir, vaxt qoyulmalıdır və həm paralel şəkildə işi görməlidir, həm Qarabakhın daxilində, yəni, mən o khan kəndi problemi deyirəməm, həm khan kəndi və trafiyinə bağlı olan problemləri görməlidir, həm də sərhət məsələsin həllələməlidir. Və bunun üçün məyən bilədək ki, ən azı sərhət məsələsindir vaxt qoyulmalıdır. Çitərəbli Kamişəyə yaralsın, çitərəbli Kamişəyə işə başlasın və bizdə görə ki, çəhəkətəndə iş başlır və gelir, ondan sonra o işin gedişatına daxil. Çox təşəkürə girem, izləkilərin nəzərinə çatdırıram ki, hal azırda canlı yayımızda, kankriktə olub, təbkəsliyə məsələlər, bizdə eksperit Ilham İsmaildi Ilham beylə biz Qarabakhda ki, son durumu deyərləndiririk. Yəni, ətraf ediyək ki, geopolitik proseslər, regionda başvıran proseslər Qarabakh məsələsində təhsəsiz ölməz. Mən iraliyən zamanlarda, mən təqədə başvıran bağlı ilham beydən soru şəzəm. Susi də xafiliyiklərdən bağlı. Amma bir necəzlə izimizin fikirlərinə eksittirməyi burada canlı yayımızda borç deyərəm. Çox hürmətli fəylim Marş bey eləkibərdə yazır ki, hərkinizə salam olsun Qarabaq və Qarabaq etrafında baş verənləri mükəmməl analizirəmişə Ilham İsmaildi olur. Təşəkürələr fəylimar bey. Rəşad Rüstemov yazır ki, Rusya dağılmayınca bu məsələ həll olmayacaq. Rusya daq hanım yazdı Rüfət bey qaş, Bedirəmi Rusya dən gələn heyvani buldanın yə ölkəmizi getriblər. Biz də təmiz bulda lazımdır. Biz indi də qida ilə məhv edicələr. Yəyin ki, bu sualın cevabını dünən Vahil bey daha detalı şəkildə verə bilərdik. Yəni sərfa də üzərəm bir təqətisi. Ilham beyində bununla bağlı məlumatı olsa iraliyən dəyələrdə verək. Dünyamin İbrahim Zadət, teşəktür edirik. Dünyamin bey çox marağlı fikirlər yazır, Rusya yazır, amma bu kanallarda sualı olsa səvə-səvə soruşabilərik. Səhəbi qəsimif əli əliyəv Allah köməli olsun, təziklə azal olsun inşaAllah. Dəməli Rəfidəq hanım bizim dəyəli izləyicimizi yazır ki, bu tün Ukrayna hücum etsək üst asusun etrəcəyini, sade və siyasi cərtən sökəcəyini bilir. Ukrayna təhdidi NATO-ya üzdü olmasının qərşini alma, qəlbün və binaxaq arəmin reaksiyasını yoxlama, Ukrayna xariclə nə qədər dəste olacağını yoxlama üçün olabilər mi? Yəni bununla bağlı mələyək sonra yenəq qarabaq məsələsində qayıdaraq. Riyyonda baş verən olaylarla bağlıda Ilham beyində fikirini soruşmaq çox marağlıdır. Hücum etmək ki, yenə də bir qarabaq məsələsində müzakirli gəlir. Yə, Ermenistan'da baş verən olaylar, onların azarbaycına təhsirləri. Riyyen Dəgələrdə bu soru soruşəzəm. İzləyicilərdən qarşıq elərim bir fikirini paylaşın, bəyənin, lütfen. Ukrayna müalib olabilər. Qazaxstan'da baş verən olayların azarbaycına təhsirləri necə dəyələndirirsiniz? Sabah Ukrayna əsada olsa onun azarbaycına təhsirləci olabilər. Ukraynaında donbaz kimi, kırm kimi, analoji olaraq azarbaycandaki problemlər də bağlı, ərazlı problemlər var. Rusiya ilə, yəni münasibətdə. Rusiya, Ukrayna batalığından çabilər mi? Çünki mən belə işin əbbəlində rədədim ki, heç zaman bu şəkildə qərbin Rusiya'ya bir direniş göstəriyəni çəkələrim olmuşu. Amma bu gün var. Stoltenbergin çox sərt bəyanatlar var Rusiya ilə bağlı. Məhirləliyən dəgələrdə gəl imkan olsa onlar da soruşəzəm. Amma ilham məyək, buyrun. Çox sağ olun. Ukrayna əbəl Qazaxstanında baş verən hadisələr, bizim üçünki, yəni bu Amerika da baş verən hadisələr kimi diyor? Yəni, Venezuela kimi diyor? Çünki biz də post-savif məkanayı, o adların çəkdiyimiz Ukrayna və Qazaxstanında baş verən hadisələr də. Orada Rusiya'nın təhsiri, təiziki, baş verən hadisələr bir baş olmasında dolayısıyla bu ədiyi gəl şəkildə azərbaycanda baş verən hadisələrə, azərbaycanın özünlə məhən təhsirlər var. Çünki biz də keçində, biz də post-savif məkanayı və Rusiya'nın iddiyaları post-savif məkanından bağlı ortadadır. Qutin bir ara istəyirdik, keçində, keçində, keçində, bəyanat verətik, daha doğrusu kimi deyildik, keçində, bəyanat verətik, keçində, bərpası mümkündür, iş məxsədə uyğunda dövül. Amma biz ora bir təhlükəsizlik, zolağı kimi baxırlar? O cümlədən de Ukrayna. Bak, ki, rəşək görək Ukrayna da, indi Qazaxstan məsələri bəllidir ki, Qazaxstan məsələ Rusiya daxil oldu, yəni bir post-savif məkanı kimi və tezdihlə də geri çəkildi. Onun tezdihində də geri çəkilməsi yalnız öz istəyindən deyildi. Çinin, Türkanın xüsusi israra, o cümlədən də qərdində məyən tezdiyi. Təbii ki, Qazaxstan hökumətin özünlə məyəmdir, də ki, bu nasibəti əsasında tezdizdən geri çəkildi və demək olar ki, Rusiya buradan ulusuz çıxdı, Qazaxstanına. İndi Ukrayna da elə bir bəziyyət yaranıdır ki, bizim üçün daha önəmlidir bu bəziyyətlə Rusiya necə çıxacağı? Rusiya Ukrayna ərazisində bir geniş belədə ki, ərazini işgal edib. Həm, kırmı işgal edib. Ər kırmda qarşıdırma yoxdsa, yəni ki, silahlı qarşıdırma, domubasta konkret olaraq böyük hərdi bu belət, yəni ki, yəliləşdirilir, həm Rusiya həm Ukrayna. Qarşı qarşıdırma yoxdlar, həz zaman baş verə bilər və amma bu, bəri başına deyim ki, müharib olmayacaq. Çünki bu müharibə Rusiya'nın başlamasını Rusya qaldı istəmir, kremil istəmir. Yəni ki, əri Putin və onun ətirakında məyəngubələr hansısa təhsil ediləmək istəyirlər sə, onun nəticələrinin Rusya üçün necə məhvidüz olduğunu da bəri başına bilirlər. Səcurluq ki, əki öz simalarını qormaq üçün, öz həlikəslərinini qormaq üçün, belə sərt adım attıqlarını, belə ultimativ paraq deyirli məhidut göndərdiklərin və cevab istəyirlər mi? Və gördülək ki, cevab həmən cevab deyil, amma artıq geri çəkildikləri də məalındır ki, biz Ukrayna xalqi ilə artıq bayaqdan Ukrayna dövləti deyildilər, indi Ukrayna xalqi ilə heç vaxt müharibəq parmayacaq, məsələləni belə qoydular. Amma tezdiqləri Rusya qoşunun oradan geri çəkiləcəyə deyildi. Rusya nəm bu məsələdən uduşlu və uduşsuz çıxmağının azərbaycama təhsəlinəkdə onu damışmaq istəyələr mi? Rusya bu məsələdə artıq istə olun ki, uduşsuzdur. Yəni, ilkin və sonra və baş verəcəyi mən inanıram ki, müharib olmayacaqdır. Məsələlər, omsu da Lavrov deyil ki, bilinkəndən növbəti görüş olacaqdır, bilinkəndə buna razılıq veribdir. Bilinkənin zahatından da məlum oludur ki, onlar öz prinsiflərinə sadikdir. NATO kimi, Amerika Bülək Büsnaqları kimi. Yəni ki, bunlar ona sadikdirlər. Stoltenbərinin də bəyanatlarından məlum oludur ki, açıq kağıtlı prinsiflərinə sadikdir. Rusya növbəti və qəbul etməkdir. Rusya burada uduşsuz çıxır. Azərbaycana nə təhsili var? Qarabağda da, helisbəktivdə, Rusya nə belə uduş çıxmaq, bizim Qarabağda Rusya sürməramlarının birinci beşiyyətə çıxarılmasına bir növb şəraq yaradır. Yəni, siyasi şəraq yaradır, gözyasi şəraq yaradır ki, Rusya uduzur və Rusya nə bu uduzmağından məqlub olmağından onun psixoloji təsirlər də var. Siyasi psixoloji təsirlər də var. Hətta Rusya da nələr baş verəcəyini, kimin ilmi dördüncü də Rusputini seçilip seçilməyəcəyini, əər hətta imam zətliyə girəl sürəcəsi böyük bir qarşılıq yaradan cevab mələ baştan mələləmdir. Biz bütün buları belə də ki, analitik strateji baxımdan Azərbaycana oturup belə də, təhlil etmələ, və bu, təhlil edip məyan adımlar atmalıdır. Təbii ki, bizə ehtiyatda olmalıdır. Amma çöçil bir məşhur sözü var ki, ehtiyatlıq hər şeydən əvvəldir şuari ilə muharibədə qalip gəlməy olmaz. O ehtiyatlıqı ki, biz həmişə əsa strateji, biz bu belə də ki, qarabaq problemi çözülməsində yeni bir 30 il gecəcik. Bak, həmən ehtiyatlıqı davam elətdirlikdə 30 il qarabaq işxaldaldı, ahırda qəti qərar qəbul olunu muharib oldu, və biz qələbə çaldı. Mən elə biləm ki, bizim indi məndimrəm Rusya ilə muharib eləci, amma qətki qərar qəbul edir, qətki diplomatik-sər fərqətlər eləsək, vaxtlar müəyyənləşdir isək. Bak, bu Ukrayna də ki, Rusya'nın uduşsuz çıxması bizi gücləndirə bilər və biz ehtiyatla, yox artıq müəyyən mərezdə ehtiyatla başlayıq sert formaya keçib qarabaqda ərazi pütövlüyümsüz, süveriyinliyimizdik deyip, haqqlı, həllə bilək, pütövləri. Və bu da bizim həm ölkənin çiçələnməsinə, bu günləri yaranmış, bak, bu ərzax kıtlığı, bağalaşma prosesinə qarabaq çöllərini, nə dərəcə də böyük bir əhmət kəs bilədiyini, necə bir töhvə verəcəyəni bilisiniz mi? Nə qədəri insanlar orada əkinçili inə bə maldarıqla məşğolunda, azərbaycanın qıda problemləri, qıda məsələsə, nə qədəri yüksə şəkildə həll olunacaqdır. Tüm gələxlardan, kəlbəcərdən, tümrüşləçən, qubadda bu istiqamətində olan məsələrdən, yəni ki, istifadədir nələri yaranasınız? Ona görə də mən əsab edilən ki, Ukrayna da Rusiyanın udursuz çıxmağı azərbaycan diplomatiyasına bir belə dək ki, bir stimul verməli. Istimul verməldir və biz tədriyicə bunu istifadə etməliyik. Məyən əhdiyatlıq lazımdır, amma əhdiyatlıqı həmişə əldə tutsaq, məsələn, zaman məsəfəzi yenə uzanacaqdır. Biz əhdiyatlıqı şuar eləməliyik. Yəri gələndə, sərf qətə adımlar atmalıq. Yəni ki, yenidəri bu, Ukrayna da Rusiyanın udursuz çıxmağını məzər alıq. Yəni, bu bölgədə ki, baş verən hadisənin, məsək, bize, perspektivdə hansı adımlar atacağımızın belə dəki, belə dəki yolunu göstərmir, növ yol hətəsindiz abilərin. Madem ki, bize yon məsələlərinə müzakiləsində başladın, mən pürsətdən istifadə ediyib, Stoltenbergin bəyanatından bəzi məqamları izləklərinə nəzərini çatdırmaq istəyirəm, nəyə görəm? NATO-baş çatıbı yen Stoltenberg deyir ki, Rusiya, Gürcistan, Ukrayna və Moldova'dan bütün güvvələrinə çıxarma alır. Biz bütün müddəfiklərimizi qoruma ötəliyimizə sadıq qalır. Avropa nətəliyəkəsiliyi üçün kritik anla üzücəyik. Hər bir xalqın özü yolunu seçməyə uyğubar. NATO-zürlük qərarları 30 müddəfik bir ərzəsi ölçət hər həli ilə qabla edilməldir. Mən abişin 8.400 hərpisinə yüksəyə hazırlıq vəziyyətinə getirməsi qərarını alışdıyirəm. Bu, Ukrayna'na bağlı. Mən birinci bəndən bağlı sizdən soruşmaq istəyirəm. NATO-Gürcistan, Ukrayna Moldova'dan bütün güvvələrinə çarmalıdır. Rusiya, Rusiya. Artıq kim hansı tərəfdə deyir? Sanki tərəflər real olaraq yerlərinin saflarını müəyyən etməlidir. Mən 20-də bu proses yedi. Mən bu qədər açıq net mövqeyin az şahid olmuş. Bugün Artur Rusiya deyirlər ki, Ukrayna bizim müddəfikimizdir. Gürcistan bizim müddəfikimizdir. Moldova bizim müddəfikimizdir. Avrointegrasiya yolun tutur. Və sən bu ölkələrə müdaqrın eləyə bilməssən qalırıq biz. Sabah Irmənistanla bağlı da bu bəyanatın şahidi olacaq. Qalırıq biz. Çünki, Irmənistanın dəziyyəti biraz Rusiyadan daha çox aslı olduğuna görə, niceki Paşinian, Qazaxistanə bilə irmənlərin KTMT qoşunlar tərkimində getirməsində onay verirdir. Təsdiklədir. Yəni, aslıdır. Amma sabah bu da istisladəyikdir. Azərbaycanın müvqeyini yəcədik. Biz NATO integrasiya etsəydik, Avrointegrasiya yolun tutursaydık. Saqmızı, Anadolu Türklərdə demişkəm, bəllə etsəydik. Bugün bizdən bağlı da NATO-nu müvqeyini görə bilərdikmi, Örmət İlhan Bey. Mürəkət məsələdi, yəni ki, mürəkət sualdıq. Biz, bilisiz, Moldova da da, Ukrayna da da, Gürcistan da da, tərəfin biri rəsm-i şəkildə Rusyadır. Yəni, Qaraba odan fərqli olaraq, yəni, Moldova da da, Ukrayna da da, Gürcistan da da, tərəfi Rusyadır. Bizdə isə, tərəf Güya ki, Ermenistan açıq edindir. Gürhan mız bilir ki, Yüzfazı, Ermenistan deyir. Burada Qaraba, bu müdaqişəni yaranmasında Rusya növər olubar. Əsas təşkil açılardan geri gələndə, zamanında işxalçıya Ermenistanı kömə iləmiş, 90-an cillərdə, ola dövlətdir. Bu məsələn, uzanmasında da Ermenlərək, böyük silahlandıran onları, hər bir çəyətə ayaxta saklıya Rusya olubdur. Amma, rəsm-i şəkildə, Ermenistan olduğuna görə, Gərb, Gürcistan, Ukrayna, Moldovia olan münasibətlərin bizimlə bağlı sərqiləyə bilməkdir. Siz fikir veriniz, bu sonuncu Stoltenberg'in bəyanatında da, Azərbaycan Nadi çəkilmi ki, Qarabaqdan çəkilsin gəlsin. Çünki Qarabaqa giriş bizim icazəmizdən, bilirsiniz, yəni, senin tam aşaçlılar bunu bilsinlək ki, bu detalı bilsinlək ki, Qarabaqa girişdir, yəni, sülməramlarına dağılımıza biz razılaşmaya bol çəkmişiz. Nə, Gürcistan'dan, nə, Ukrayna'dan, Moldovada qarşı tərəf dövlətlər, olya, Polsavvet Resulüqada buna bol çəkmiyiblər. Rusya bura zor manqiribdir. Biz deyisə məsələ, başqa cürdür. Bizim razılığımız var. Ona girdi, bizim adımız çəkilmir orada. Biz deyisə belə bir mövqeni yaranmasına istifad etməməriyik. Rüfət bəri, 30 ildən çoxdur ki, Pridnistroviyada, Moldovada, yəni ki, Rusya qoşunları var. Nəhayət ki, bu demokratik seçilən Mariya Sandu, hələz Stoltenberkdən əvvəl bir əvvəl dedik ki, Rusya bir növə nota verir ki, Pridnistroviyadan, yəni, Moldovadan öz adamlarınızı, öz qoşunlarınızı çəkin. Resmi bəyanat verdi. Anayla qədər olaraq bu günləri, Rusya xaricişlərini hazırlayın, münasibət bildirifti və oran lümayəndə gəldirifti, Moldovaya ki, Tanışqlar aparmağa. Artıq bilsi nə də, Rusya bu cürbələ səhb bəyanatları qabaxçını süngünlən qarşılamır. Artıq diplomatik yollardan həll etmək istəyir. Yəni, Rusya geri çəkilir, bu istiqamətdə. Ona görə də, Azarbaycan da perspektivdə ki, nə bəyanatın razılaşmasına əsasən işin elə görməlidir ki, mən şəxsən belə biçirəşm ki, necə ki, onları bəyanatındakini əzərdə tutur ki, tərəflərdən birini narazılıq ifadə eləyərsə, yəni Rusya sülməramları fəaliyyətini dayandırabilər. Biz işimiz elə görməliyi ki, elə birinci beş illikdə məsələ həll olur. Bak, bu birinci beş illikdə məsələm həll olunması üçün, yeri gələndə bunun hansı dihtallardan asılı olduğunu, yəni Rusya sülməramları faktiki olaraq öz mühsiyasını yerinə yetirmirlər və bu dəfələrlə, hətta dövlət başcısının dilini səsləndirilibdir. Bu, istəyirləksin dəhəlizindən üçüncü dövlətin nümayəndələrinin vətəndaşlarının buraxılması, güç maşınlarının buraxılmasına qədər, oradan silahlı qövvələrinin buraxılmasına qədər. Bütün bunlar hansı ən işə seviyyədə itiraz şəklində bildirilibdir. Orada çox adamlar gəlip gidir, və nə inə gəlip gəklikləri də bizə bir o qədər də məlumdur. Bakma, hərək ki, gəlip gələnlərinin faizi, bütün bunlar əmələ şəraibin məyəm mənə dəzərbəcəni məlumdur. Amma əmələ şəraibinin aqqında informasyanın dolması hələ əmələ, nəzarətli həlliləmir. Bu, nəzarət deyir, və həlləyət sadəcəri informasyada. Orada tam nəzarətli hərək ki, gələrlə. Və bizdə, o fransız siyasətçi, və gəlip gələnlərinin gələnlərinin gələnlərinin bağlı, müvqeyə bilir, nə qədər səməmi deyirləndirisi o bəyanatı? Biz gəl şəydən bir hət ki, nəzarət həlliyə bilirək oradan? Biz nəzarət həlliyə bilirsiniz nəcə edirik. Biz informasyana alırıq, amma nəzarət həlləməyəmiz faqqudü ki, laxçın dəhlizində ki, sərhətlə biz nəzarət həlləmirik. O bir başa Rusya sülməramlılar, yəni Rusya hər biçirlərin, Rusya silahlı qubələrin nəzarətində, sadıc olaraq onunla yəburu bəyanatında belə bir daha var ki, laxçın dəhlizindəki, təhləlikəsizliyi, zövhdəlikimi götürdük ki, orada təhləlikəsizliyi təmin edəcik. Bizim imkanımız var o dəhlizə müdaxil eləməyəmizə, sərhət dəyoxa, dəhlizə müdaxil eləməyəmizə. Və yoluna görə də döblət parçısı dedik ki, bilsəydik, valeri pəqrisi saxlıya bilərdik. Və biziz ki, bu məyəm bir krizis yarattı, Fransayna, diplomatik qalma qal yarattı bu söz. Amma bunu dəmək vacib edirik ki, bunları yiyə bilərik, amma həyə qətəndə eç hələ etməmişi, sözü demişi skandal yarandı Fransayna, yaransaydı, həm Rusya ilə yarana çəyidir, Rusya sülməramlarla, həm də Fransayna yarana bilərdik. Amma mən hesab edirəm ki, bütün bunların hafsında arşısı o vaxt alınacaq ki, biz laxçın dəhlizində sözün həbdə mənasında yol statusu verib, sərhətdə Rusya sülməramlarla bərabirə, sərhət nəzarətimizi və gömrük belədədəki faaliyyətimizi bərpə iləcək, yonda bilinəcəkdir. Çox dəhəsib ki, bu da uzanacaqdı, düz-o vaxtda qədək ki, zəngəzur yolu ya dəhlizin statusu bəvli olacaq oradan istifadə hansı statusundan olan da, o zaman məyən neşəcəkdir. Çünki, dövlət başçıda dədik ki, dədik ki, zəngəzurda nə olsa laxçında onu qoyacaq. Burda da məyən bir qüsur var, ona görə ki, biz əəl ərimənistan nərasinə daxılı olurqsa, mehri ərasinə daxılı olurqsa, zəngədürə, ərimənlər ərimənistandan, azərbaycan nərasinə daxulurqsa, və burada dəhlizdən sonra da azərbaycan, dəhlizdə azərbaycan nərasidir, dəhlizdən sonra da azərbaycan nərasidir. Ona görə də, mən elə gəlir ki, biz əvvəl ahır laxçın yolunun, dəhlizinin sonundaki sərhətdə nəzarətimizi gündəmə gətirməli ki, daha zəngəzur dəhlizini gözləmədən. Gündəmə gətirməli ki, burada Rusya sülmələmləri bu işləri görə bilmirlər. Ah, siz deyisiniz ki, bizim dövlət başlısı nə dərəcidə səmimi miydi? Səmimi olmasaydı onu dələ gətirməzdir. Səmimi oldu ki, məsələ, Fransa dövlətinlə düzdə bilirdi ki, məyən belə dəki qalma qal yarana bilər, amma deydi, iradılarını bilirdi və məyənunuz yüksək imətləndirəm. Ona görə ki, bir var müdafəna azirinin, zəkir Həsənogun Rusya sülmələmləri kaman danına, Rusdən murad obamı yayınlik ki, Volkova, Irak bildirməsi, bilə və ki, dövlət başlısı səviyyəsində Irak bildirli, bir başa Putin-lən üzbəyüz deyilməsə də, əlalda bu dövlət səviyyəsi, dövlətin ən yüse səvizindir bildirəndir, Putin-ə də çatacaq, bilirli də yazıdadın Maria Zakharova, növbəti briefingdə bu məsələ, çox belə saymaz yana bir, həmişə olduğu kimi daha doğrusu, belə də bir ponda cevap verdi ki, laxçın dəhlizindən keçililmə, nəzarət Rusya nəm müstəsna hüququdur, Kamandallıq nəzarət eləyir, dedin. Nəyin ki, bu cinayetin təşkilatçıları ulan ilə separatçı rejimin hansısa təhlikəsizlik qurbələr deyəm, bomdarmı təhlikəsizlik qurbələrini verilməməlidir. Bu gün Nura Elmizayen Azqalı, Erumənistan'da, milli qəhramı kimi məzərdə tuturlar, gəbi bu, görsün Azabacın posusuna attı. Amma gəlim biz, Erumənistan'da baş verin, bəzi proseslərin Azabacına təhsilindən danışaq mələ gəl ki, bu çıxu elmək. Həftirlər ərzində maraqlı bir yanaşmanız var edin. Yəsində onun tezislərini az öncə bilirdiniz. Mən hansı yanaşmanızdır, biz hankəndi problemin üzərini getmədiyizdə düşmənşir nikləşir. Yəni, sanki Azarbaycan hakimiyyətinin, siyasiyyətçilərinin, diplomatlarının leksikonunla, liti orikasında hankəndi sözü çarılır. Sanki yox, dəqiq çıxarılır. Sanki yox, dəqiq çıxarılır, yoxdur. Rast gəlmiri, sabaş dönəmində şeyə qədər gedildi. Yeri gəlmişəm, şuanın da Ermeni kədlərinin məsələsi qalırdı. 33 kəndimiz qaldırdı, 33. Niye belə oldu, niye hankəndi ümumiyyətlə adı çəkilmir? Yəni, bu qədə Aziz mi qaldır biz? Mən bunu Azizlik kimi dəyərləndim rəm, müfətbə. Mən hesab edəm ki, bu yenə də bir sənədləşməmiş qapal qaqlar arasında bir çenitilməl sadişin Rus yəni təbii ki, arasında olan danışıqların nəticəsi diki, yəni ki, biz hələ bir müddəq bu istiqamətdə rəsim mövqeylərimizi bildirməcək. Rəsim mövqeylər, təbii ki, ən aşrağı seviyyədən, ən yufarı seviyyə qədə siz özü dediniz kimi adı çəkilmir. Mən təkələ ediləm dəfələrinə səsləndirmişəm bunu. Cəmi bir cədəfə biz Qara Bağıq sadisi onasında xan kəndən də adı çəkilmişik ki, Qara Bağıq sadisi onasına aətdir, xan kəndi və onun ətrafındaki rayonlar, koca və ən dəşkəram və s. Bu də, bundan sonra yalnız bu seviyyədən o tarifə keşmirikdir. Yəni ki, deyək ki, bax bizim rüvətbə, tamarşışlılar və qula asırlar sizdə. Bizim süberiyyənliyimizin və yaxud da, tamarşışlılara məlumdur mu? Var mı ortada belə bir şey? Mən bilmirəm. Yoxdur ki, bizim belə də, ki, biz yol xəritərimizi var, biz üç yildən sonra hoca ilə gədəcik, misal üçün. Yoxdur, dördildən sonra xan kəndin də bizim dəvrət institutları pəaliyyətə başlayacaqdır. Bax bu, yoxdur, orta ısda. Elə deyilmi? Bu, olmadıqca, ən azı perspektiv üçün, ha, ən azı perspektiv üçün olmadıqca, o, siz dediniz, mən fikirin var de ki, şirnihləndirir. Şirnihləndirir ki, Ermenistan da iddiyalar gəli çəkilmiş, separatçı rejim ətta dekabırın 24-ün də pahşinianın səsləndirdiyi belə də bəzim üçün pozitiv olan fikirlərin aray qarutunla tam əlihinə gəkti ki, bu, artsaqın yəni, qara bağın nəzərdətür, dağıl qara, artsaqın müsləqirliğində xələl gətirməci. Və elə ona görə də, Ermenistan başın azili hökumətinlə müşabirə keçirdir, o müşabirə də aray qarutunla niştirək edir, aray qarutunla niştirək edir, də pahşinian birinci mürazibəti cana prezident deyə aray qarutunla müracət edir, və dağılık qara bağı 220 milyon doldar vəs. ayrıldığını, 22-ün üçün eyalan edir. Bu, biz bilirik ki, Ermenistan indiyanə qədər onsuzda ula ayrıftı, vəs. ayrıftı. Amma bu, nəinsu qutudur. Bu, biz siz nə deməkdir? Bu günləri, arxayn olan bəzi adamlar var və yeri gələmdəkir bizi bınıyıqları ki, siz belə də ki, dövlət adamlarla səlaiyyətlədən çox bilmişsinizə. O, bizim başımızın altına yaslıq qoyanlara deyirəm ki, siz fikirəşisiniz ki, bəziyyət gərgindir, bəziyyətin dağılık qara bağda gərgün olduğunu bilirik. Bəziyyətləndə, şəraik yoxdur. Bütün bunlar aydındır bilirik. Amma biz siyasətməsələsə də var, ki, biz siyasıq həbdə aparırlar. Və biz fikirəşək ki, ermenlər oradan tədir edəcək, köçük qədəcəklər bizim həşbir müdaxiləmiz olmadan, köçük qədəcəklər, sonunca elməni qalandır Rusya sürmər alıqısı bizi çağıracaq ki, gələn qan kendini sahib çıxın. Bu olmayacaxdı belə bəziyyət. Və bu 220 milyon dollarda ayrılması da 10 su bu təvii ki, elməni 220 milyon dollara az bulduyla rüfət bəxik, 20-25.000 əhalini yaşadığı yerdək, 220 milyon adam başına 10.000 dollara demək deyik. Yəni ki, bu, hələ biz deyir ki, bu, Ermenistanın ayrıdaqı kuldu. Bu da Diyasporan Kulu ayrıdaqı, Ayrı Aslan Fondu'nun ayrı pulu var, Fransan ayrı ayrıdaqı, Ayrı Benhaq Manitar Təşiratlar var, Diyasporan Təşiratların ayrıdaqı kuldu var, Rusya'nın konkrectora, apardaqı humanitar yardımlar var. Bütün bunların hamsı, həmin o separatçı rejime, eyni zamanda oradaki əhaliyyə stimul verir. O stimulu verir və özlərinin daha əmin müstəqil hesab eləyəcə elərinə. Azərbaycanın tərkibində olmayacaxları fikirini formalaşdırır. Bu isə işin bir əkkəpləşdirir, gəlginləşdirir. Biz məsəliyə baxmalı ki, Ermenistan bu adlıma hatdaqına görə, biz işimizi sərtəşdirməli və dağlıq qarabaq qaydışımızın yoğu xərtəsənin nəhət rəsm-i şəkildi ortalığa qoymalıdır. Rəsm-i şəkildi qoymalı ki, bax biz üç ildən sonra hocalıda əft keciyi, qaçqınlarımız üçün, və bir gər məsələlər həlləyəcik. Təbii ki, qarabaq əriməni əhalis üçün də məyəm belə dəki laihələrdən danışmalıqlar, məyəm məsələlərdən danışmalıqlar. Bu məsələrin bir tərəfə, məsələrin maddi tərəfə, məsələrin hərbi tərəfədə qalırıq, üfət və iki gün bundan əvvəldə əreburni ayrı durumunda nümayış eləhtirirlər ki, rüsyana yeni çox funksiyalı helikopterlər alıqlar. Yəni, bu həm daxrıcıdır, həm raket, böyü raketlər atır, həm çiçik raketlər atabilir, həm yüxtaşa, həm salitarı düşündü. Yəni, çox funksiyalıdır. Rüsyana sol istihsallarından biridir. Bu nəyə göstərir? Bu da göstər ki, Ermenistan, o revansiyasq vələrin təsiri ilə güclənmə məsələsin, bu gün iqtisadi vəziyyətən ağır, böhran dövürüdü olmağına baxməri, bu istiqaməti də xüsusi önəm verir. Silahlanmaqlarını davam eləhtirirlər və həmçədə belə bir ideyəs ilə sürlər ki, biz Azərbaycanı gücüvci göstərib, güc göstərəmlə sonra Qarabag məsələsin və ona qədər bir məsələn həllətməməliyik. Biz bunların hamsın əzər almalı Azərbaycanı siyasiyyətindir ki, qarşı təsir, hər bir cəhətləm, həm maddi cəhətləm, böhr kemlərin və sefaratçı rejmə stimul vermək istəyik. Və Rüsyada Qarabag məsələsinin sərhət məsələsindən ayrıq. Yəmələ biz Qarabagdan bağrı olaraq, ayrıca bu xan kəndinə, o bağrı olaraq, yəni, təkkə, yəmar qasi delimitasi işlərinə nəqliyyət infrasuru qurlanan köhləm məməliyi, paralel olaraq hər kəndinə məsələsini günləmə gətirməliyik. Yəni, səhşəkizdə. Bə, çox təşəkkürləli həmbək, izləyicilərdən qayşı yerəməkili paylaşın bəyənin, son 8-10 dəya qədik zamanımız qaldı. Amma biz Ermenistan'da başverən olaylar prejident istifa verib, hələ istifanın Ermenistan'da. Arlam etimi nasibət necə olacaq? Bə, bunun azərbaycana qaraba məsələsində təsirləri bu haqda sizdən soruşmaq istərim. Bir də, hər mətizləyicimi cəfər-cəfər uyazıb ki, ilham bəy, haşiniyən Türkiyə danısıda samite qatılacaq, bunun bize qeyri deyə bilər mi? Biraz da Antarya formundan yəgin sürəbət gəti, bu da Maktaynda keçirməldi. Ülə, Türkiyə, Ermenistan yakınlaşması, səhərlərin açılması, məsələ varədi, bundan bağlı da fikirini çox önəmlidir. Təfmindən 8 dəyəgəmiz qalıb, bu iki sualda bu 8 dəyəgərzində lütfen cevablandırarız. Bə, birinci, Türkiyədən başlayın. Türkiyə, Ermenistan'da münasibətlərinin normallaşması deyək, yakınlaşması demirlərmə, rəsməkdirizdə münasibətlərinin normallaşması. Siz bilisiniz ki, bu birinci cəhd oldu. Birinci cəhd oldu, yamvarın ön dövdündə, sərdar qılıç və Ermenistan təncisi Ruben-Rubinyan arasında. Bu görüş haqqında birə səhəsiliklərin informasiya verildirizdə, sonra da genişlənmədir. Yalnız, bu informasiya oldu ki, görüş pozitiv və konstruktiv şəkildə davam edildi münasibələdəki pozitiv oğluqdır. Bundan sonra, Türkiyəni münasibəli çox önəmlə oldu. Bilisiniz ki, maskıvada birini Rusya qeyri rəsmi başlayışıroldu da çox şeyliydi və olabilirsiniz ki, ilkən adım üçün bu olabilərdir. Ama bu məsələli Rusya sona qədər belə də, vasitəsilik eləməsəni, Türkiyə bu məsələdə müsləqi siyasət yediti, və ilk bəyanatı oldu ki, iki dövlət arasında münasibətlərin görüşlərin keçililməsindir, üçüncü dövlətdə keçililməsindir, ihtiyaq şoxdur. Və elə 11-13 Qibralda, Antalya'da, diplomake formunun əsas səhbirlərinin biri olaraq Ermenistan'a məs, Çünki qadişlər mazini rəhbəri tərəklində, Rusya uşa altarında bir dəvətün bağlandı ki, təmsilçi bu görüştə iştirak eləsin. Bu görüşə ilkün münasibətlə təbii ki, Pashinyan özü bildirdi. Pashinyan bildirdi ki, Antalya görüşündə bizim iştirak etməyimiz birinci onunla bağlıdır ki, hissi olunur ki, Türkiyə ilk ön şəftilər ilə rəli sürmədən bu işi davam etdirmək istəyir. Səmimi de bilmirik, amma burada maraqlıdır. Mən öz adımdan və də ökümətim adımdan deyirəm ki, biz bu məsələdə maraqlıyıq, səmimiq və bu fırsatı dəhrələri buna istinad edəcik. Onun Pashinyanın demək olar ki, dediləri belə oldu. Mənə nasıl belə oldu istifad edəcik. Amma bilirsiniz ki, bu məsələlər perspektivdə nəyə gətirip çıqaracaq? Həm də Erdoğan bildirdik ki, yaxın vaxtlarda, Türkiyədə, üç plus üç vaxtında Türkiyə, Ermenistan, İran, Azərbaycan, Rusya nəxaricişlər nəzirlərin görüşünü keçitmək istəyir. Və burada Türkiyə, Ermenistan xaricişlər nəzirlərin ayrıqda görüşün əvəzərdə tutulur. Yəni, bunlar deyidim. Pashinyan buna gədəcəkmi, Ermenistan buna gədəcəkmi, ilkin belədəki işartılar göstərir ki, gədəcək. Amma məzələ olun ki, burada həm siyasi müfalibət, həm diyasqora, böyük təciqlər göstərir. Yəni, Ermenistan cəmətinin bilisəsi də təciq göstərir. Yəni, Türkiyəni yaxınlaşmasını istəmirlər. Amma, həm proqmakek yanaşdan ilə yenə pashinyandı ki, ölkəni iqtisadib ən azıb böhrəndən çıxarmaq üçün, qonşularla, süredə Türkiyəni münasibət yaratmağı vacib bilir. Bunun ədəri zədən aile olacaq, özün deydiyi kimi Antalya formu ərafəsindəki andaki situasiyanı dəyərləndirib, orada qərar verəcəklər. Yəni, hissi sonu ki, on birinə qədər belə də, on biri olmamış, ayn onun dokuzu feyralar qədər belə bir qətim mühqələ Ermenistan tərəfdən yoxdur. Amma bunun olması bizim üçün nəyə qətirib çaracaqdır? Azərbaycana çox yerinədir. Əvələn, Azərbaycana buna razılıq veribdir. 2009-ci dəki Cenabrə müqabirəsindən fərqlı olara razılaşmasına fərqlılar, Azərbaycana buna razılıq veribdir. Artıq görüşləridin sonra şəhdləri rəli sürləcək, o şəhdlərin önündə Türkiyənin və Azərbaycanın ərazib tövlünün tanınması məsələsidir. Siz bilirsiniz ki, tamaşlısılarla bilir ki, Ermenistanın kansistüsü səsində Azərbaycana da Türkiyədə ərazib diyaları kansistüsədözünə yertətdir. Və yeri gəlmişən artı kansistüsü səni dəyişmək haqında. Amma bilinmir ki, məsək bu maddə dəyişmək cəsə, prezident şəşilər ilə bağlıdır, məsələlər. Bunlar alaqət məyin işlər görüləcəkdir. Vaxtımızın dar olduğu nəzarad deyirim ki, mən inanırım ki, Antalya formunda, Ermenistan təmsisi iştirak ilə yəcək, çünkü bu Ermenistanın bu ədikədə artıq belə Rusiyanında elə bir müdaxiləsi yoxdur görüşün keçirilməsinə, nərazılıq yoxdur. Bu görüş olacaqdır. Ardınca da diplomatik alaqələrin yaranması, fərisbəklidi, sərədlərin açılması baş verəcək və bu, Azərbaycan üçün fərisbəklidi xəyirlidir. Yəni, o mənada xəyirlidir ki, Azərbaycanın da şəhdləri qəbul olunacaq. Olunmasa, bütün bu danışıqlarım Türkkəni münasibətlərin, Türkiye zamanında 2009-lu zildirədikmi, qaşsını kəsə bilər, bu da Ermenistan üçün böyük təhlükədir. Yəni, böhranın dərinləşməsi dinəkdir. Ona görədə hesab edirəm ki, biz vələ düzüfkirəşidik ki, Türkiye-Ermenistan münasibətlərinin yaxşılaşması Ermenistanik, səlici hətlərin gücləndirir, gücül-Ermenistan iddialarının əlçəmi məsək irəl sürə bilərmək. Amma nəzər alaq ki, qarşıda təkcə, Azərbaycanın deyil, İngilanda Türkiyedir. Türkiye bu məsələri anında zəhəl eləməyə, yəni ki, qarşısın almağa qudrətli bir dövləti. O çıqalda, ikinci sualınıza ki, Ermenistan'da ki, prezident şeşkilərinin Azərbaycanın nə dərəcədə təsir olabilər? Ermenistan'da olabilecək prezident Azərbaycanın dost olası deyil. Və dost olası deyil, oradayla bizim belədək ki, kimsə bizə yaxşıq. Səlici olurak, pozitiv münasibətdə Paşinianın pozitiv mövqeyini dəsləkləyə biləcək bir adamlı olması mümkündür. Armin Sarkisyan məsəz zamanında çıxıyla Paşinianın mövqeyinin əlihin olurdu. Sonra qədərdə əlihin oldu. Səlici olurak Paşinianın bundan sonra atacaq adımlarının Ermenistan cəmiyyətliyi, yas borası, mühalifət tərəfindən qəbul olunmayacağını bilib, bəri baştan tariqda buna şahidliyi etməni üçün stefa verdi. Onun gətirdiyi məsələ isə argumətlə isə bəhanədir. Çünki deyil ki, mən prezident kimi bu məsələlərdə səlahiyyətlərim oldu uca şahı. Məhər prezident təyin oğlundanda bilir, yəni, bu bəhanədir. Sövhət səlahiyyətlərdən qəkmir Sövhət belə dəki, həm özünün belə də ki, siyasi iradəsi çox gücdə adam da ölür. Həm də ki, yaşının bu vaxtında bir kirlər ki, daha rahat yaşamalısı deyir və Ermenistanın bəzi tariqı gelişlərində, Paşinianın gelişlərində şəreli yəkmək isləmir. Onu yurdunməs, xarici ölkədə olanda bəyanat verirdir. Hər halda, mən bilirə, inandıram ki, Parlamiddə Paşinian terətlərlər çoxluk təşkil etdiyində, Paşinianın orada aray-karotuniyan var, hükümetin administrasi, nazilət kabineti administrasiyasa rəhbəri, onun prezidibdə namizətləyə qəmdə informasiya var. Çox güman ki, o olsun və o da Paşinianın bölgəyini dəstəhləyəcəkdir. Hər halda, o pozitivli yüksüslə tüşəndə mən elə biləm ki, Azarbaçan üçün, mətə, hər köylükə üçün və bir baş Azarbaçan üçün dəyəndə ilə bilməsindək, elə Paşinian da pəlisibəktidəki aray-karotuniyan də bize dosyurlar. Sadece onlar öz ölkələrinin maraqlarını gədirlər. Bizdə öz ölkələrimizin maraqlarımızı gedirir və pəlisibəktidə münasibətlərinin yaxşılaşmasını istəyirik. Bizim yaxşılaşmamız isə təbii ki, sülmü qabiləsindən keçir, eyni zamanda bizim Qarabağda aparacağımız siyasətdən keçir. Bayağıdan həm də trolların yazdıqlarınızı deyirəm, və ilham bayağıdan Azarbaçan hakimiyyətin ünvanına bizdə təngidi bir kirli belə səsləndirilmir. Hə, belə iləsə yaxşıdır, belə iləsə bir tərəf pəlit ol, çıxırıq. Azarbaçanın hakimiyyətinin Qarabağdan bağlı, hən kəndi ilə bağlı, apartağımı övqeyindir. Rəsm-i övqeyini sizləm mən ümumu beləyişi deyirəm ki, eee, burada ilham bəynəm bağlı o qədər kəskid infadələr səsləndiriblər ki, haqq etməz o ifadələr. Niyə? Mən bilirəm, adət etmişəm, oğulları kim trollar oldu ona və kimlər tərəfindən yönləndirirlə bilirəm. Ona görə də, mən o kütlənin o trolların sevcisini qazanmağı heç istəmirəm. Çok təşəkürlər ilham bəyi beləyişin sonuna gəldi, bunu sadece beləyişəm ki, bu trollar heç olmasa beləyişi izliyin, heç olmasa ayda 200-500 manad size verirlər ya ki, ondan bağlı beləyiş izləməyə lazım. Beləyiş izliyin, beləyiş izliyin ki, daha aviəktin mövqeyi bildirəsiniz. Beləyiş izləmədən kaplan sözlərdir ya da bu şəkildə yazırsınız. İlham bəyi ki, o, siz koca gün qeydərədəşdir və bəyi aldınız tulum müqamətində heç olmasa beləyiş izliyin və bilindədir. İlham, və çox təşəkür edirəm bir saatdən artıq bərabər oldu qərabarlan bağlı Örmətli Fedmar Bəyibayalar yedişin əbvəldi yazmıştı ki, sizin analizlərinə çox önəmdədir bizim üçün. Hələ, qərabalın o, qırt dörk günü sabaş qərabay atrafındaki qırt dörk günü sabaşdan öncədə qərabalın bağlı o, heyecan signallarını çaldıran belədiyək cəmiyyətə cəmiyyətdə ölməsdən imkan verilməyən şəxslərdən biri siz bu günü də bu misiyanız davam eləyir. İlham, və təşəkdir inir, izləyicilərlə təşəkdir inir var olun, izləyicilərdən qarşı edir ki, sonunda bir daha efil paylaşın bəyənin, sonra efiri tərk edin. Zanlı yayımızı isə buradın ətlədir. İsa olun, sağol ol, əqalın. Tanrı və təmzi, Tanrı, millətimizi qoruz.