 Aşağıma səyir olsun, əziz kaununç izləyiciləri Səntiyabrın ikisi 2021-ci tarixində açıq söz programının kaununç efirindən növbəti canlı bağlandısını sizə təqdim eləyirik. İzləyicilər bugün əsasən ölkə gündəminin dəyələndirəciyik, ölkədə sosial vurum, dəbii ki, beləlişimiz boyu, sərədimizdə, Susi də Qarabakh bölgəsində baş verənlərlə bağlı, hörmətli qonanızın fikirlərində üşiləciyik, nəzər alsak ki, bugün Səntiyabrın ikisində qondarma artsaq respublikasında qondarma rejimin bir daha 31-ci bir dönemini qeyd edilər. Dəbii ki, Rus sülh məramlıları dırnaq üçün də onların bir başa dəstəyilər. Bütün bunlar və ölkə migiyasında əhalinin gülü günləm çətinləşən durumu, pandemiya dönəmində millətimizin yaşadığı ağır sosial iksadə vəziyyət, bugünki beləlişimizin əsas mönfsün təşkililir və çox dəyələli qonamımız var. Demokratik qubələrin hirli şurasının sədri, harq evinlər doktoru Prof. Cemil Həsəmlək. Cemil Mələm, sizi efirdə görməyə şadıq. Məndəşti, salamləyirəm. Çox teşekkürlər var olun, örməkli Prof. Beləlişimizin əvvəlində ziləkilərimizin çox ağaç edəm ki, programı bəyənin, paylaşın. Çox maraqlı açıklamalar olacaq Prof. Hər halda sizdən də bizə olan dəstəyiniz, yalnız beləlişimizi bəyənin, paylaşır və kanalımıza abon olmanızdır. Ülkənin efir məkanı, yalnız alternatif sözü azına sözlürməs, internin məkanında eşidə bilirsiniz. Cemil Mələm, ilk sualım təbii ki, ülkədəki durumla bağlı bir ümumi dəyələndirmədir. Lütfen suallarımızı və dəyələndirmələmizi 3-5 də qərzində ekunlaşdıraq ki, yəgin ki, artıq sualları mən görəmizləyəcilərimizin də çox sualları var. Bizim də sizə imvanlayacağı suallarımız var. Əhalinin iqtisadi sosial bu günü günlən ağırlaşıb. Pandemi yada bir tərəfdən daha da ağırlaşdırdı. Belə bir şəraytdə ülkənin ən böyük müqalif təkslatlarından birinin başında olan bir şəxski, bir ziyalımız kimi, bir alim kimi, bir ümumi dəyələndirməlisi eşidək, sonra bitallara keçək. Buyurun Cemil Mələm. Çox təşəkür edəyirəm. Cəri çəkdən sosial iqtisadi vəziyyət belə deyəkdə həddindən artıq ağır bir mərhəliyə gəlib çıxıbdır. Bir tərəfdən insanların iş yeriq qapanıbdır, işsizlik, geniş xaraqları alır. O bir tərəfdən əmək haqları və pensiyaların, pensiyalarda artım yoxdur. Üçüncü bir tərəfdən demək olar ki, qeymət artımı Azərbaycan vətəndaşlarının cündəlik həyat tərzinə çevirlikdir və insanlar bir dəfə bir qeymətə aldıq, cündəlik tələbatmaların, çüncü dəfə həmin qeymətə alabilmirlər və bütün bunların fonunda çoxlu sayda insanların pensiyası çəsilir. Əlillik dərəcəsi yələr qürlədilir, yaxuttaşı aşağı saldır və iddialı olan əmək qabiliyyətin itirmiş adamların əlillik sənədlərinin təstikləməsi bir cədər gəlməzə düşüktü və insanlar bu həkim xemisiyalarının qabağında nəinki günlərlə, həftələrlə, aylarla vaxt keçirdirlər və heç bir üzürlü səbəb olmadan, yetər bir səbəb olmadan insanlara əlillik dərəcələrinin verilməsindən imtina edilir və yaxud da ki, indiyə qədər istifadə ilədiyi əlillik dərəcələri aşağı saldır. Nəticə, ətibari ilə Azərbaycanda pensiyacların sayı kəskin şəkildə aşağı düşöktürür. Bir vaxtdə 1 milyon 400-mindən yuhari olan pensiyaclar xarda sayında 1 milyon 200-min ətirafına inibdir. Düzdü, bunun bir hissəsi pensiya yaxşının artırılması ilə qaldırılması ilə bağırlıdır. Çünki bu, hər altı yaydan bir məlum olduğu üçün mü, kişilərin və qadınların pensiya çıxmaq yaxşı artırılır və bu da pensiyacların sayının azalmasına yətirib çıqardır. Çünki Azərbaycanda uzun umürlulük aşağı olduğu üçün pensiya yaxşına elə də çox adam gelip çatabilmir. Bir nesil gün, əvvəl deyəsən Qubad bəyin, bizim çox tanınmış iktisatçı Qubad bəyin belə bir hesablaması vardı ki, indi ki, pensiya təminatı ölüləri hesablamış pensiya təminatıdır. Çünki çox az adam sağlıqında bu pensiya gelip çatır və yaxud da ki, orta pensiya yaxşı Hardas Azərbaycanda 4-5 yaş arasıdır. Halbuki bu dünyanın qalan isəsin, hətta belə deyək də Belar Rusya da 16-17 il olduğu halda Azərbaycanda bu 4-5 il arasıdır. Məsələn, ayrı bir ölkədə 20 il insanlar pensiya çıxdıktan sonra yaxşı yerlər, üçüncü bir ölkədə 10 il yaxşı yerlər, məvəlum 16 il yaxşı yerlər. Amma Azərbaycanda orta ömür həddi yaşaqı olduğu üçün, iməl bu, insanlar pensiyalardan yararlanabilmirlər. Təsviflər olsun ki, insanların pensiya təminatında hər hansı dəyişikliyi, cüya adamların pensiya təminatın yaxşılaşdırmaq məxsədi ilə beyan edirlər. Amma bunun mahiyyətinə varanda görürsən ki, burada yaxşılaşdırmadan sövbət getmir, pensiyasların sainin azaldılmasından, onların pensiyasının hesablanma qaydalarının məhdudlaşdırılmasından gedir. Məsələn qabaq dərəcələr üzrə verirdilər. İndi sarlamlıq faizinə gürə bunu müəyyən edirlər və bu da insanların pensiyasının çəsməkdən ötürü əlavə istimullar verilir. Və bütün bunlara, Rufət Bəyiq, eyni zamanda pandemiyanın doğurduq çətimliklər də əlavı olunur. Sizin verdiyiniz fırsətdən istradi edərək, mən bizim vətəndaşlarımıza bir daha demək istəyirəm ki, bu vaksin məsələsində bir canəli getməsinlər. Və insanlar bu vaksinləşmədən keçsinlər. Bu dünyada gedən tendensiyadır. Siz yerlək, deyək ki, öz fəaliyyətlə məşhul olan adamların çarqışlarına qula qasmım. Bu imum dünya tendensiyasıdır. Və tip elimi baxımdan, Azərbaycandan dəfələr mən inkişaf etmiş ölçələr bunu həyata çetirilir, çetirilər səhəhə. Bundan yayınmağın elə bil əsası dəliliyə yoxdur. Ona görə də ən azından bir şey nezərə almaq lazımdır ki, vaksin olunmuş vətəndaşlar rasında ölüm halları, olunmayan vətəndaşlar rasında ölüm hallarından kifayət qədər azdır. Ona görə də bu beladan qorunmağın bir nisi yolu var ki, bunun bir vaksinləşmədir. Dislansiyar, məsafə gözləməkdir, kibbi təlaqbaqlara, qiyenik təlaqbaqlara əlavə etməkdir və bundan zarafat olmaz, buna bilgana yanaşmaq olmaz. İnsanlarımız bunlara əmel etməlidlər və nəyin ki, oları çağırmalıdırlar. Oları özləri gedib tələb etməlidlər ki, onlara nə deməli, çeyfiyyətli vaksinlər var olsun. Mən nəhəyət mənim demək istədiyim, bir məsələ də çox mühimdir. Məsələn, ötən ilin eyni vaxtilə müqaisə etdikdə yoluxanların və ölənlərin sayında hansı fərq var. Niyə 20. ildə Azərbaycan hakimiyyəti vətəndaşlara hətta bizim bəyənmədiyimizdən, bizim narazı qaldığımız halda yarım milyar da yaxın sosial yardım göstərdiyi halda. Mən o 190 manatları nəzərdir. Məsələn, bu günləri, bu illəri Azərbaycan vətəndaşları, bu global, deməli böhrandan ilgili, pandemiya böhrani ilə ilgili, Azərbaycan vətəndaşları demək yolaraşı baxımsız qalaxdır. Sosial yardımlar kəsilib, iş yerlərin baxlanıb. İnsanların ölkədən çıxışı, girişi məhdudlaşdırıldı. Və üstə gəli insanların tibihəsləri altıptı. Belə bir şərayıddə, iş yerlərinin baxlandığı şərayıddə, insanların gelirinin kəsildiyi, işsizliyin kütləvi şəkildə artdıq bir məqamda, nə üçün Azərbaycan hakimiyyəti? O yardım paketlərin işəs alır. Və bu vətəndaşlarına, öz vətəndaşlarına dayaq durumur. Bunu xüsus şəkildə mən altın çizmək istəyirəm ki, hökumətin borçu, və elə global böhranlar yaranan zaman vətəndaşın yanında olmaqdan varəktir. Və biz artıq Səntiyabır ayı gəlib 21. ilin 8 ayı ərizində Azərbaycan vətəndaşları, Azərbaycan hakimiyyətinin bir qara qəhü görməyiklər. Halbuki 21. il də həmin karantin davam edir, 21. il də yolxanların sayında artın var nəyin ki, azərma var, 21. il də pandemiyyədən ölənlərin sayında artın var nəyin ki, azərma var, qaqamma elini dərəcədə davam edir. Məsələn, ötən il bu vaxtı həftə sonu nəqliyyət işlədiyi halda, 21. il də bu nəqliyyət işləmir və bütün bu məhdudiyyətlərin mövcud olduğu bir şəraiddə Azərbaycan hakimiyyətə en azından vətəndaşların en çüzü ehtiyacların ödəməkdən ötürü o sosial paket sistemindən nəyi bir dəfəlik imtina edibdir? İnsanlar böyükə ehtiyac içerisindədir, insanlar panika içerisindədir. İnsanlar azlıqla üzücə dayanı, bunu mən xususilə rayon yerləri yiyinən bago demək istəyirəm və belə bir şəraiddə nəcə ki, vaşqa ölkələrin hakimiyyətləri öz vətəndaşlarına dayaq dururlar, Azərbaycan hakimiyyətinin də borcudu ki, bu pandemiya davam etdigi müddətdə sosial paket siyasətin davam eləktir. Çok teşekkür edirəm, profesor. Təbii ki, bir də təkir edirəm, suallar çoxdur. Amma gəlin öncə bu vaksin məsələsi ilə bağlıq məsələyə, cəmil məlləmin fikini deyilqiləşdirək bu məsələri. Cəmil məlləmin açıq açıq yar, Azərbaycan cəmiyyətini vaksinləşməyə dəyəbət eddir. Mən də hər bir iləşimizdə deyirəm. Mən aynı girin birində birinci etapı vurulurumuşam, peyvənlənmişə. İkinçisində bu ayın, yəni 18-in də eləyəcəm. Yəni bilmirəm, cəmil məlləmin. Niyə bəzi mühalif rəhbərlər, mühalif partiya səlirlər belə? Bu məsələdə bir çaşbaşlıq yarada biləcək açıqlamalar verirlər. Mənimizdə deyib, mən bir ay Türkiye doğuldum, ağlı başında olan hər kəs vaksinlənməyə gedirdim. Mən düşünürəm, bu əhalimizdə bu ikili düşüncənin formalaşmasında ən böyük günakərli hakimiyyətin özlüdür. Bir halda səmimi olmayıq, bu millət mən ki, millət bu məsələdə də inansın. İndi sual doğur ki, niyə maskaları size pullan verirlər? Yəni sual qoyulur və sizə pulsuz vaksin vurulurlar. Sizi dəhər bilirlər sizin həyatınızı kət. Mənisilə bundan bağlı da bir axtsakkal kimi, alim kimi, həm də bir mühalif partiya, mühalif hər həkatın qurumu, rəhbəri kimi simkilinizə yaşıdək. Masqanın pulu şəxsi ciblərə gedir. Çünki bu masqa istesal eləyəm müəssələr bildiyəm qədər hakimiyyə məxsuz müəssələrdir. Vaksinin pulu isə umumu bücədən gedir. Amma bunun bücədən gedib getməməsindən asılı olmayaraq bu vaksinləşməni etmək lazımdır. Və mən belə vətəndaşlarımızdan rica edirəm, xayş edirəm öz həyatları inən oynamasınlar. Və bu vaksinləşməni həyatə çək istəsinər. Vax, mən bunun mən hal hazırda olduğum Büyük Britaniya'da, bundan əvvəl Amerika Birləşmiş tatlarında, Avropa ölkələrində. Yəni, o ölkələrdəki tibbin inşaf seviyəsi çıxayat edəri yoxarıdır. Və həmin ölkələrdə bu vaksinləşmə, hətta mən istədiyim ki, Rüqhət bəyi, şəmbə bazar günləri belə kliniqalar, pali kliniqalar, müxtəlif çiçələrdə vaksinləşmə yerləri açırlar müəllələrdəki insanlar gedib orada o vaksinlən istifadə etsinlər. Yəni, burada qorxulu, zərərli insan organisminə bir fəsat törədəcək bir şeylər olsaydı, elbəxt də bu tibbin inşaf elədiyi və tibbin qanun vericiliklə tənzim edildiyi ölkələrdə belə bir vizatlar olmazdır. Ona görə də belə hallar, belə hallar olmazdır. Ona görə də bu vaksinləşməyinin zərfət iləməyə olmaz. Nəcə şıvaxsı ilə taon var idi, nəcə şıvaxdı ilə vəbə var idi, nəbrem çiçəş xəstəliyi var idi, yatalaxxəstəliyi var idi və bunların böyük bir hissəsi vaksinləşməyinin aradan qaqdı. Və bu belə da xüsusi vaksin tələbedir və vaksinləşmədən keçmək lazımdır. Vaksinləşmədən keçməməc keç öz həyatının təhlüçə qarşısında boymaq demək deyir. Başqasının həyatı üçün də təhlüçət ürətmək deməkdir. Bunu anlamak lazımdır. Yəni, virusa yolu xub onun təcrid qaydalarına əmel etmək, eyni zamanda başqalarının həyatı üçün təhlüçət ürətmək deməkdir. Vaksinləşməmək insanın yalnız öz həyatı üçün deyir, başqasının həyatı üçün də təhlüçət ürətməsi deməkdir. Özünü və başqalarını xilas etmək namınə bu vaksinləşmədən keçmək lazımdır. Və bizim adamlarımız elbəktə onun xeyirini görəcəklər həyatları daha güvenli olacaq, daha eikibarlı olacaq, nəyin ki, ayrı bir eməli şəra etməkdir. Bələ demək olarda mən hesab eləyir əmki vaksinləşmənin yaş həddin aşağı salmaq lazımdır. İndi bunu 18-ciz yaşına də edirlər, bəlçə bunu 16 yaşa indirmək lazımdır, 15 yaşa indirmək lazımdır. Çünki indi yayılan deməli bu yeni gələn dalgalar artıq məlumatlarda özəksin taxtdır ki, uşaqların həyatı üçün də təhlüçə törədir, bu yeni gələn dalgalar. Ona görə də o 18-ciz yaşına məhdudlaşmaq lazım deyir. Bunun yaş həddin aşağı salmaq lazımdır ki, uşaqlar da bu vaksinləşmək prosesindən... Yə, mənim, insanlar inanmır. Niye inanmır? Məkə, bunun mən səvblərinə biraz sual öncəsi, cevab öncəsi daha doğrusu sualda dedim. Sizin düşüncəniz nədir? İnsanlara inamsızlığı edəməkdir. Mənim, düşüncəm ondan ibarətdir ki, Azərbaycan hakimiyyəti və onun yetikilləri o qədəri yalan danışıblar ki, insanlar oların dediği sözlərə inanmırlar. Və bu çox qorxulu təndensiyadı. Yəni, hüqumətin məsələn verdiyi statistik məlumatlar düz deyil. Hüqumətin verdiyi deyək informasyalar doğrult deyil. Xəsdələrin sayı ilə bağlı, yolxanların sayı ilə bağlı verilən rəqəmi doğrult deyil. Məsələn, necə olabilərdik ki, iyun ayında bu olur, iyun ayında bu olur icirimi yoluqmağa indi olur dördməli yoluqmağa. Bu, bu, fərki kifayət qədər böyükdür. Bunun hansısa düz deyil. Çox ehtimal ki, iyun ayında sünüş ətildə o yoluqmanın sayını azaltmışlar, o idman yarışların keç istməkdən ötürü. Və mən heç istisnə etmirəm ki, o məhdudiyyətlərin aradan götürülməsi, o yoluqmanın sayının genişlənməsi nə təsir göstərə bilər. Və ikinci bir tərəfdən, çən rayonlarında. Burada nəzər almalı lazımdır ki, normal qidalanma olmadığı üçün insanların immuniteti aşağı düşür. Bahalıq olduğu üçün insanlar lazımı qeyfiyyətli qidalarla təmin olunabilmirlər. Gətərli dərəcədə tip bir təminatı yoxdur. Xəstələri gəzdirillər xəstəxanaların arasında və quvensizlik yaranıqdır. Və bu quvensizlik də insanların inamsızlığına gətirib çıxardırdır. Məsələn belə deyək ki, təs bu COVID-19 bağlı həm də bir al verir. Bu nə al verir? Demələ, hərə bir klinka ya pal klinka açıbdır. Xidmət sahəsinə urgun olaraq, hərə özünə yaxın pal klinqalarda bu PCR testin verməyi tövsi edir və oların nəticələrin qəbul edir. Məsələn, niyə deyək ki, məsələn azal belə bir şərt qoybu ki, onun uçuşlarında ancaq filan-filan yerlərin verdiği PCR testlərini istədə edilə bilər. Nə üçün PCR testlərinin qeyməti bu qədər bahadı? Bu özü də çox mühim bir sualdı. Yəni, adı qaydada bir bilirsən, hər hansı bir xidmətin və yaxud da ki, malın, indikianda dərmanın bir maya dəyəri var da, o resulifiyyə gəlib çıxma dəyəri var. Yaxışsan, bunu ver, 10 faiz artıqına, 15 faiz artıqına, nə bilimi, 20 faiz artıqına, sen bunu verirsən 200 faiz, 300 faiz bahasına vətəndaşa. Və vətəndaş da məcburdu indi faktiki olaraq nəqliyyatına və yaxud da ki, digər bir nəqliyyat növünən, hava nəqliyyatini və digər bir nəqliyyat növünən harasa hərəkçət etmək aşağı yoxarı bilet qiymətinə gəlib çatır. Bu testin məsələn tutalım, diyək, saata uyubun verirlər, diyək, 2 saatinən 4 saat arası cevabın eçiyədi, nə bilimi, 4 saatinən 6 saat arası cevabın verilməsin eçiyədi və yaxud 6 saat, sen bunu ortaq bir rəqəm götürgünən, ortaq bir rəqəm götür və vətəndaşlar da bilsin ki, bu hansı müddətdə testin cevabını alabilər və vahid bir rəqəmdən istifadə etsinlər. Əç təqdirdə hər klinqə öz qeymətin bu testləri ilə bağlıdır. Ona görə də burada, ümumiyyətlə Azarbaycanda səhiyyədən daha çox biznes xaraktir daşır. Məsələn, ölkədə bu qədər apteç şəbəkəsinin geniş yayılmasına inən bağlıdır. Bu hansı apteçlərin gəlirli sahə olması inən bağlıdır. Yəni, işləməsi inən bağlıdır. Vətəndaşların cibinə daha rahat şəkildə girməsi inən bağlıdır. Məsələn, faktiki olaraq Azarbaycan vətəndaşına, bir Azarbaycan pensiyasına yazılmış bir resep, onun bir aylıq pensiyasının ahırına çıxır, hispəlçə bir aylıq pensiyası, ona yazılmış o dərmanlar siyaksın ödəmir. Yəni, o bəyəzən pensiyalarda, əmək haqqlarında artım olur. Hüqumət, o artımları müxtəlif yollarına alır oların əlinləm. Bunun biri də apteç şəvəkəsi, və hamı da bilircək, bu apteç şəvəkəsi hakim aylıya ve olara yaxın olan dairelərə bağlıdır. Yəni, məsələn, adam əgər Türkiyədə bir dərmanı 20 dolara alabilirsə, həmin dərmanı Azarbaycanında o 120 dolara alır. Yəni, dəlmətinlə 5-6 dədə bağlıdır. Mən bunu müminəni, ona görə tərədül etmədən çəkirəm ki, mən özüm həmin vəziyyətdə olmuşam. Yəni, əni dərman, əxə Türkiyə bizə o qədər uza ölkə deyil ki, bunun nəqliyyət xəriçləri bu qədər bağlı olsun. Məsələn, eyni dərman Türkiyədə 20 dolara alırsan, yəni lirə hesabı ilə 20 dolara alırsan, gəlirsən, onu baxçıda minimum 100 adı qayda da 120 dolara almaq məzburiyətində, və bu hamısı vətəndaşların soylumasına dəlalət iliyən amillərdir. Əz izləyicilər məzələn çəktirəm ki, programımızda Mili-Franç Sərdri profesör tarxilməli doktoru Cəmin Həsəlnidir. Cəmin Məllin də təxminən 25 də gəlir ki, ölkədəki sosial iksadı məsələrlər akında danışırıq. Biz, bən sizdə aktiv olun, məndi izləyicilərimizin soallarının bəzlərini, Cəmin Məllin də, yəni belə üçümüzün mənsun uymun olan soalları, Cəmin Məllin dən soruşacağım. Yeri gəlmişkən bu dərban məsələsi, hər birimizin qapsını dövür son günlərdə, mən də Türkiyədə bəzlərmanları soruşdum, Cəmin Məllin gerçəyidən farcə etməyəm, bu qədər insanlar öz insanına, bu hakimiyyə bu qədər amansızdır, mən çox duyan bir şəxsəm. Rüfət bəyi, orada bir şeydə nəzərə alın ki, o dərmanları bizim kimi, Türkiyə kənardan gələnləri o bilmətə deyilir. Türkiyə vətəndaşları, o dərmanları pulçuz alırlar, svorta ilə alırlar. Məsələn, bunlar təntənəli şəkildə bəyan eləyirlər ki, tibbi svorta tətbiq edilipdir. Nədə nivarətdir o tibbi svorta azərbaycanda? Məsələn, hansı azərbaycanda vətəndaşları o tibbi svortadan istifadə edir. Və o tibbi svortası olduğu üçün, məsələn, april ayndən qabaxçı, onun səhiyyə xidməti ilə, april ayndən sonraki səhiyyə xidməti yarasında nəfər var. Çim o, məsələn, faktiki olaraq, svorta tutulur, amma svorta yoxdur. Svorta həyata çiçirilmir. Yəni, bu da vətəndaşın soyulmasının bir isəsidir. Sən əgər, elan elir, sən səki tibbi svorta tətbiq edilir. O işdəməli de, əgər işdəmirsə onun nəyi tibbi svortadır. Məsələn, tutalım deyək ki, bura da biritaniə çimi bir ölkədə səhiyyə pulsuzdur. Nəyin ki, özvətən, daşları üçün pulsuzdur? Bunlar da milli deməli səhiyyə xidməti ki var. Milli səhiyyə xidməti, yalnız biritani vətəndaşları üçün deyir. O ölkədə otrum haqqı olan bütün vətəndaşlar üçün səhiyyə xidməti pulsuzdur. Tək səhiyyə xidməti yoxdur. Dərman təcizatı da pulsuzdur. Təsəvür edin ki, insanlara yazılan dərmanlar, paliklinqalar, klinqalar tərəfindən, onlara, ərazi bakımdan, yaxın olan apteklər, rəseplər göndərilir, adamlar gedir öz dərmanların həmin rəseplərdən götürünlər. Əgər adamlar eyni rəseptən hər ay istifadə edirlər, məsələn, şəkər xəstələr. Oları da artıq üç aydan sonra yeni rəsep yazdırmaqı ehtiyyəc yoxdur. Artıq onlar belirli bir tarixdə gedib öz istifadə ettikləri dərmanları götürə bilərlər. Də ki, bu bilirsən nə boyda sosial xərşdi? Amma bizdə nədir? Bizdə dərman biznesi, faktikləri rəhalın belingirir. Hər 200-300 metredən bir aptek var. Nədən ötürdü bu? Bu, ancaq o vətəndaşların necə diyəllər səhiyyənin biznesi çevrilməsi nün nəticəsi olaraq vətəndaşların çibini girməkdən ibadə. İzləkçilərin beli suallarını örmətli cəmin məlindən soruşmaq istəyirəm. İzləkçisi oluşur ki, öldükdən sonra öz qohumlarının xəbər olmadan 8 il pensiyası alınmış, sağı kən ölüm haqqında şadətləmi almış insanları tanıyram. Ölkəmizdə iqsadi və sosial problemlərin başlısa səbəbi korupsiya olabilər məslində sualın cevabı içindədir. Amma təbii ki, cəmin məlində bundan bağlı ilə neşək ilməyi maraq olun. Əlbət də bizim ölkənin sosial felakət həddində gəlib çıxmasının birinci səbəbi korupsiyadır. İkinci səbəbi şəbəkələşmiş rüşvet sistemidir. Üçüncü səbəbi manapolyadır. Dördüncü səbəbi və zifəli şəxslərin qanuna zibl olaraq biznesnəm məşhul olmasıdır. Bunlar hamsı üst üsdə sosial felakəti doğuran səbəklərdir. Amma bunlardan ən böyücü korupsiyadır və bu korupsiyanın başında da bilavasıda ilhə mələyi vəzi dayanır. Ona görə də, ona görə korupsiya qarşımı və Azərbaycan'da heç bir effekt vermir. Çünki o bütün korupsiya xətləri bir mərkəzə doğuru hərəkətidir. Yəni, haçım ayıya doğuru hərəkətidir və korupsiya şəbəkələşmiş şaqələnmiş korupsiya nəzarət haçım aylənin və haçım idare edici zümrənin əlindədə ona görə də ona qarşı yaradılan kami-siyalar effekt vermir. Və o hər də nəblim icra başlısın tutullar, nəblim hansı sabir pensiya idaresinin inistəkdirin tutullar, nəblim kimlərisə tutullar, ilər qasmetik tədbirlər də gözə külüfürməkdən ötürətük ki, korupsiya qarşımı bağırsa gedir. Ama Azərbaycan'da korupsiya nəri yox, barmağla göstərilən korupsiya nəri tutullar. Yəni, o korupsiya nirlər içərisindən kimi göstərəsələr, onu tutullar. Amma fakt ki, mən bu yaxınlarda məsələn, o mədəniyyət nazirinin mavininin ifadələrini istinadən, mədəniyyət nazirliyi şəbəkəsində, Azərbaycan cəmiyyəti üçün kifayət qədər küçük və əhəmiyyətsiz hesab edilən bir korupsiya şəbəkəsin şahidi oldun və onu sosial şəbəkədə yazdım deməli, səfələm rəmsə rafiq bayram oldu, o həbs olunan şəxsin adı. Bu öz ifadəsində göstərir ki, hansı rayonlarda, deməli, musili məktəbləri varsa, həmin rayonlardan aylıqlar hansı formuada. Məllimlərin sayına görə, şaciblərin sayına görə, deməli, orada o sadalıyr məsələn Şəmkirdən nə qədərdir, Şamaxıdan nə qədərdir, Cəncədən nə qədərdir. Faktiki olaraq, risbubliq rayonlarının yarısın, adam sadalıyr ki, yarısın sadalıyr ki, bu qədər aylıq verirlər. İndi bax təsəbür eləyinən ki, Rüfət bəg, bu rayonun polisi var, bu rayonun proqrorluqu var, bu rayonun məhcəməsi var, bu rayonun icra başlısı var, bu rayonun yeni azərbaycan partiyası var. Bu illərdə bu proses davam edir və çox ehtimal ki, o aylıqı verənləri eləyə yeni azərbaycan partiyası nüzbələridir. Çünki, o üzvü olması, onu o məktəbə direktir qoymazlar. Deməli, bu şakələmmiş, karrupsiya prosesiyə illərinə davam edir və rayonun bu qədər dövlət organlarından biri buna müdaxil edəm eləmir. Çünki, bu sistem elə qurlup ki, hərə öz yerində, öz sahasında, öz rəhbələc etdiyi idaredə, çünki qaydədə bu karrupsiya prosesiyə ilə məşhuldur. Və azərbaycanda vəziyyətin belə azınacaqlı duruma gəlib çatması həm də onunla bağlıdır. Azərbaycanda karrupsiya cizdim deyir. Azərbaycanda karrupsiya şəbəkələşmiş, gündəlik və belə deyəkdə idare olunan karrupsiyada. Cizdim karrupsiya deyir. Məsələn, o xatırlayırsuz, yəgən ki, vaxtı ilə o rabitə işi ol deyir məhçəməsi. Rabitə işin də orada nazırda məvidlərdə ifadələr verdilər, nə qədər paçet götürürlər, nə qədər milli təhürkəsliyə nazır iğne gəndərilər. Qalan o toplanmış, qara qasya toplanmış deməli karrupsiya kulların hara gəndərilər. Lərin məlum oldu ki, bu mükəmməl şəkildə qurulmuş bir sistemdir. Yəni, ilhaməliyə və iqtisadiyatı şaqələndərə bilmədi, iqtisadiyatı şəbəkələşdirə bilmədi, amma karrupsiyanı şəbəkələşdir. Yəni, bu sistemi yaradan kimdir? Bu sistemin başında dayanan kimdir? İlhaməliyə. Lirsən, vaxtı ilə Saqqaşvilya sual verdilər, karrupsiya qarşı necə ovural delədim? Dedi ki, özüm almadım. Bu gün karrupsiya qarşı Mubarca, Azərbaycanda ona görə effekt vermir ki, ilhaməliyə və özə yalır. Onla ilə yüz bilər yalır. Ona görə də ona qarşı Mubarca heç bir effekt vermir. Və hətta deyim ki, vaxt biz bu 30 ildik ki, qarabax faciəsi ilə üzəydik. Faktiki olaraq bu karrupsiya elə o qarabax faciəsi boyda bir şeydir. Və onun biri yarımçılır da olsa, bu yaxınlarda həll olundu, amma ikisi həllə də çiçeklənmə devrin keçirdir. Və silah, silah karrupsiyası. Məsələn, xalın diyət ki, o London offshorelarına göndərilən və sayətlərin çərzində ölkənin müdafiəxərzləri də var idi. O ölkənin müdafiəxərzləri ki, onun ərazıları, o pullar göndərilən də işxal altındaydı. Yəni, bunu ölkənin başçısı, bu ölkəyə rəhbəliyədən haçım aylə, o pulları, o offshore hesablara göndərin də bilmirdilər ki, bu ölkənin ərazıları işxal altındadır. Yaxıları çatmırdı ki, anlasınlar ki, bunu yetmək olmaz. Ərazısı işxal olundan ölkənin müdafiəxərzlərin offshore hesablara göndəmək olmaz. Və bizim bilirsən, bu millətin faciəsi ondadır. Büyük karrupsiyafakları açılır. Harada bir manad oğurlanıbsa, heç arda artıq pul yoxdur. Bu millətin cibindən oğurlanan pullardır. Onun yaşayışından oğurlanan pullardır. Bu günləri pandemiyanın qarşısında bu millət niyə belə ə aziz duruma düşüldü? Belə zəlil vəziyyətə düşüldü? Çünki onun həyatın təmin edəcək o vəsaidlər, həmin offshore hesablara karrupsiya yolu ilə göndəriləkdir. Və bunlar o millətin boğazından, millətin cibindən oğurladıqların offshore hesablarda özləri üçün qirləkdirirlər. Amma azərbaycan uşaqlarına uşaq pulu vərməyə can çəkinlər. Təşəkürlər bürmətli profesor. Suallar çoxdur. Və bir də çox xayrı şey edəm ki, sualları xizəksə cəvablandıran izləyicilərimiz bizin iciməsin ki, həzlərin sualları qalmasın. Lütfen. Mən 15 gün önəcə referans deyiləm qulbul xislətli tip mənisəsində yaşadıqlarımı çətin zaadə bilim. 75 manad analiz olar, ətraz etdim, eşit mədiyim təhqir qalmadı. Mən qeyd edəyim ki, əzizləyicilər. Türkiyədə də analiz verdim. Ötən ay, Azərbaycan'da da verdim. Türkiyədə minimum əməyəqdir. 575 manad da bizim pulumuzdan. 250 manad da bizdə minimum əməyəqdir var. Türkiyədə dövlət əsta kanılarında 34 manaddır. Azərbaycanında 40 manaddır. Özəldə isə bizdə daha kəskin qeymətlərdinizdir ki, ölmətli Jaləxanın fikirini burada bildirir. Birlətliq hanımda maraqlı bir sual verir. Ölkiyədə məksət qalqın rifahı yox böccəni artırmalıdır. Hansın Azərbə məmurlara bağırsan, eyni ləhçeydə danışır. Bölge siyasətə Azərbaycanın uçurma varır. Bu qalqan nə dedilər etdi? Dövüş didi, dövüştü, vaksinasiya ol, dedi, oldu. Niyə o zaman qalqın biskət çöreğə möhtəz qoydular? Bu vəziyyətdən bu ölkənin nə qutarabilər? Təbii ki, suallar bu yöndə suallar soqtu ki, cəmil məllim müxalifət bundan bağlı nə təşdifləri var elə şöhbətimizi bu yöndə davam edəyə hürmətli profesor. Nə etməlidir suallar? Rıfət bəyi vaksin məsələsin biznes əməliyyatına çevirmək olmaz. Təst məsələsin biznes əməliyyatına çevirmək olmaz. Devlət onun səhiyyə sistemi vaksinlən gəlir götürmək, təstdən gəlir götürmək fikirinə düşməməlidir. Devlətin borzudur ki, bu təstləri maya də yerinə yetsin ki, devlət bundan ziyan çəkməsin. O hakimlərin də hamısı devlət müəssələrin də iş deyirlər, əmək haqqıya alırlar və oların təminatı devlətin üzərində olmalıdır. Gorkulu şəraiyddə olduqları üçün dövlət onlara əlavə əmək haqqı verməlidlər. Amma təstin qeymətinin məsələn, tutalım diyətcəyə, Türkçiyədən iki dəfə baha olmasının onlamı nədir, mənələ özəl müəssələri demirəm. Ona görə də o Jalax hanım şayətlənməyə haqqlıdır. Sədəcə olara onun cibinə gəlirlər, onun vəziyyətinlə və onun simasında minlərlə azərbaycan vətəndaşını cibinə gəlirlər. Yəni, dövlətin borcu bu məsələdə qayda qanunu, nizam intizamı, azərbaycan vətəndaşının sosial vəziyyətin nəzərə almalıdır. Yəni, bu qədər tələb edirsiniz. Aqabının müqabilində bu millətə nə verirsiniz? Odu bilmətləri inən, odu vurursuz bu millətin. Səsiniz gəlmir. Cəmin mələm, rəfiləx hanımcicimiz dədir ki, bu vəziyyətin nəcə çıxal? Cəmin mələm nə təklif eləyir? Mən təklif eləyirəm ki, vətəndaşlarımız bu düşdüğü vəziyyəti bir yana qalmamalıdır. Vətəndaşın iradəsi ortada olmalıdır. Mən məcburum yenə o deməli numuniyə qaydım ki, Bak, 19-cu yılın 19 yan varında çəsirlən mitingin şükləviliyi bu hakimiyyətə 3 milyar diyarım manata başa gəldi. İllər boy vətəndaşı vermədiyin verdi və ondan sonra da miting və numayişləri qadaqan ilədir. Şükləvi etirazlar olmalıdır, insanlar öz haqqların tələbiləməlidir. Öz haqqın tələbiləməlidir ki, niyə qonşu devlətlərinə müqayisədə, Azərbaycanda tipi suorta sistemi işləmir. Məsələn, Cürcistan'da iş deyir, Irmenistan'da iş deyir, Rusya'da iş deyir, mənələ Türkiyəni İranı demirəm. Niyə Azərbaycanda bu işləmir? Niyə Azərbaycanda vətəndaşları? O deməli, dərməm pərafaratların bu qədər bahadiyyəmətə almalıdırlar. Halbuki o suortanın çərisində olmalıdır. Məsələn, suorta sistemi niyə iş demir? İndi bu günün vacib məsələsidir. Niyə Azərbaycanda vətəndaşları öz övlədləri üçün uşaqqulu alabilmirlər? Niyə Azərbaycanda qazilərinin muharbədə yara almış adamlara? Bu qədər lagıyı münasibət olmalıdır. Adam qedib bədəninin bir fisəsin itirib. Onun çəsilmiş ayarın xətkəşlə nölsürlər ki, bu 5 cm məsələn yoxardan çəsilseydir, sən falan qurup alacağını, 5 cm aşağıdan çəsilib, o qurupa düşə bilmirsən, o 5 cm nəyi də işir? Adam iş qabliyətin itiribdir bilirsən, har dasa bilirsən, sanki o 44 günlük muharbədə böyük qələbəsini görə bu xalqdan intiqam alırlar. Yəni, bunu etmək mi olar? Bu boyda dövüş yolu çetmiş insanlara münasibətdə, belə münasibət, belə münasibətə nəyən izah etmək olar? Demək olar ki, hər həftə biz eşidirik ki, har dasa, hansısa qazı özünə o qurup yandırıb ya intihar eləyib, nəyən baxlıdır? Adam gedib vuruşu, sən nə haxnın onun qampluun vermirsən? Yəni, bunun adı nədir? Yəni, bunu siz eşidirsiniz, mən eşidirəm, adı Azərbaycan vətəndaşı eşidir, bunu ilham eləyiv eşidmir, ki, gedib cəbhədə can qoyan, sinəsin vətən uğrunda külliyə sər eləyən oğullar, qampulların alabilmirlər? Bu neci ola bilər bu? Ona görə də bilirsən, vətəndaşlarımız dəyişiydi istəyirlər, vətəndaşlarmış sosial vəziyyətinin yaxşılaşmaqın istəyirlər, onların iradəsi ortada olmalıdır, millətin iradəsi ortada olmalıdır. Mən demirəm, onlar gəlsinlər, müxalifətlə önək etsinlər. Yox. Amma müxalifət olaraq, məsələn, biz Milli Şura, Azərbaycan Qalqı Cəfəsi Partiyası, bir gəl qurumlar. Bu, ehtiras hərəkatının təşçilidir, idare edilməsidir, bunları biz etməyə hazırıq. Amma bu, o zaman effekt verəcək ki, millətin iradəsi ortada olmuş olsun. Oturub gözləmə olmaz ki, bu şeyləri çi sizin əvəzzə kimlərse yedəcək. Dəyişiçlik etməcin yolu, milli iradənin ortada və daha dədik, midənlarda olmasından keçir. Bir Evin Hüseyin o adlı izləyicimizdə, bu məsələ də bizə bir sistem deyilir. Həni istəyərdim ki, onun sualını və çarışını səsləndirəm, rıfət BQK Şedirəm bu sualı Cəmil Bəya verir. Və yaxı bu millə təməm canı boğazına yığılır. Siz nə qədər danışacaqsız? Dərman ki, bildiyin işlədir, indik ki, gediş miting tələbedir, çarın. Sonra və bir daha deyir ki, mitingdən danışın, miting olacaq mı? Mən düşünürəm buna cevab verir deyis. Amma bəkə Evin Bəyədə deyəcəyiniz var, Teşekkür edirəm, mən Evin Bəyə başa düşürəm və bilirəm ki, onun düştüyü və yaxud ətrafında müşahədə etdiyi o alcınacaqlı sosial durum, onu belə, deməli, fikrin ifadə etməyə vadər eləyibdir. Və bunun üçün, bilirsən nəcədi, o Evin Bəyçimi etras etmək fikrində olan, niyyətində olan adamların sayı çox olmalıdır. Həni, o etras dəyətçi təsəbirlə inən ki, 120.000 nəfərə yaxın adamı, 120.000 adam deməli 5 yəsiz qalab, 5 yəsiz qalabsa çöreksiz qalab, dolanışıxsiz qalab. Məsələn, mən demirəm bu 120.000in haması, bunun, məsələn, 20.000 niyəyi etiraz eləmdir. Miting yoxdur, getsin yolu çəssin. Miting yoxdur, get birləşsinlər, getsinlər, yaşadıqları rəyonun qabaqında, dövlət idarələrinin qabaqında, ösaqların tələb etsinlər. Etras etsinlər. Nə bədim, sosial fəyallıq göstərsinlər. Vəziyyətdən çıxış yolu çoxdur. Miting bunun bir formasıdır. Məsələn, faktiki olaraq, bula bulaq ki, yalan danışır, deyirlər ki, biz işsizliyi 5 vaizə indirmiş və ya, nədi yoxsulluğu 5 vaizə indirmişək, yalnız son bir ildə yoxsulların sayı, o qədər artıb ki, bilirsəndə, ötənilə 190 manat məsələsi meydana çıxanda, o qədər işsiz çıxdı yerin altından ki, o məşqulluq mərkəzinin, kompültürü çoxdur, bax, o adamlar ki, yoxsullara bugünləri işsizdir. Miting yoxdur, hücumət icaza vermir. Hücumət ona gədib o sosial məşqulluq mərkəzin də işsiz kimi qeydiyətə almaqı da qadaqan eləkdiyi, getsin orda də olsun da, bilirsən, işsiz kimi məsələn, nə qədər adama yardım göstəriblər, səhfələm rəmsə, min 64, adama bunlar işsiz kimi yardım göstəriblər. Bu nəyəm bağlıdı? Yəni, bunlar faktiki olaraq ölkədə milyon yarım işsiz, 2 milyon yarım işsiz olduğu halda, müəyyəm məhdudiyyətlər qoyullar, hər rayonun məşqulluq idarəsi öz işsizin qeydiyətə alımır. Bunu mərkəzləşdir bilmiş qayda deyil, lərki o işsizlərin oraya elə çatmasın. İşsizlərimiz də öz haqları uğrunda mübariza aparmırlar, işsiz kimi qeydiyətə alınabilmirlər, nəticə etibari ilə gəlir belə olur. Bu günləri görün vəziyyət necə açınacaqdı? Həddə gəlib çatıb ki, prezidən, təqaidi verilən, azərbaycan vətəndaşlarının sayı, ünvanlı sosial yardım olan vətəndaşların sayından çoxdur. Yəni bu, taləyin böyük bir oniyası deyə, bu, bu non-sensdir. Yəni, sən ünvanlı sosial yardımı azaldırsan, amma ölkənin, dəməli ziyalı hesab edilən kəsimini özünlən aslı vəziyyətdə saxlamardan ötürü, olaraq prezidən, təqaidi verilən. Bu adamlara, ayrı sisçili yeləməyə ehdiyəcə yoxdur. Bu adamlara normal fincə verilmək lazımdır. Hamiyondan fərqlənsin. Sən tutalım, deyək ki, şairidir, yazsılı, rəssamıdır, nəblinbəstək aradır, artistidir, obirsidir, bubirsidir, hər çəndik oların da böyük bir istəsi, bundan məhrumdir. Sən kimi istəyirsən, kimi səni tərifləyir, kimi səni məddahlıq eləyir, sən ona prezidən təqaidi verirsən, amma böyük bir daire qalır, bundan kənarda. Bu nədir? Bu faktiki olaraq insanları özümlən aslı vəziyyətə salmalıdır. Dəməli, yeri gəlmişkən izləyicimiz də burada İsraqla soruşur. Bu müəzəli, işşahı var, çatrə bilmirəm, gördə üç, dört də işşahı olanlar nəyilini insaf edən ölkə deyilir, amma işşahqulu verə bilmir. Memurların villalarını sayar, biraz dramatik cədətdən izləyicimiz yazıq. Bu işşahqulu məsələsi nə bağlı, mülliş şurada məsələdə çox aktiv edik. Səsulə, vaat məəhərin də hürmətli vaadibəylədə dəfələli bilərimiz olur. Bir də bu millətə işşahquluyla Çörekləyik. Belirsin, Rüfət bəyi, uşaq pulu Azərbaycan vətəndaşlarını və oların çörpə balalarının halıl haqqıdır. Bu verilməlidir. Və 2006-ci ilə qədər də uşaq pulu Azərbaycanda verilipdir. 2006-ci ilə qədər Azərbaycanın sosial ittisadi vəziyyəti 2006-ci il nə sonra ilə müqaisədə çuayət qədər aşaqı olubdur. Necə olur ki, həmin o sosial ittisadi vəziyyətin aşaqı olduğu və bir devirdə uşaq pulu verilip, neft pullarının aqını başlayanda bu uşaq pulu dayandırıldır. Belirsən, bu, burada qəribəlik nədən ibarətdir. Demələ, bunlar bu saxta rəqəmləri ki, verilər devriya, çuya Azərbaycanda yoxsullubun sahib 5 faizi indiriblər. Halbuki, dünya bankının hesablamalarına görə, hətta nahtamam hesablamalarına görə, Azərbaycanda deməli yoxsullubun səviyyəsi 23-24 faizdir. Bizim müstəqil iqtisatçıların hesablamalarına görə, 40 faizin ətrafındadır. Də bu rəqəmi bular məkün eylan elədlər. Çuya Azərbaycanda imun ve rifah devləti yaranıptı. Ona görə sosial xərzləri azaltmaq lazım. Sosial xərzlərin azaldırmasına da birinci bu uşaqlardan başlandı. Və bu uşaq pulu, yalnız sosial yardım deyib, bu uşaq pulu devlətin böyüməkdə olan nəsilə qayıısıdır. Sabah sən bu uşaqı əsiyarı yaparırsan. Sabah bu uşaq böyükür, sənin diya gizləsəl müəhslələrin də çalışacaq. Sabah bu uşaqlar ölkənin sahibləri olacaqlar. Nəcə ki, bugünləri Azərbaycana idare edənlərin aşağı yoxarı hamsı, həmin o bugünki uşaqların yaşında olan da uşaq pulu alıptı, niyə məsələn bugünki Azərbaycan uşaqları bu uşaq puludan məhrum edilməlidir? Və ikinci bir tərəfdən Azərbaycanda əmək haqları, pensiyalar, həddindən artıq aşağı olduğu üçün işsizlik geniş migiyyəs aldığı üçün bu uşaq pulları həm də ailiyə sosial bir dayaqdır. Məsələ, məktəblinin məktəblə vazmaqın almaqa, qeyminin təmin edilməsinə, qi deyinən təmin edilməsinə, bir əlavə yardımcı və s. məsələn, niyə bu uşaq pulunu gürcüsdəndə uşaqlar almalıdırlar, ərimanistanda almalıdırlar, Rusya da bu yaxınlarda deyəm sizə ki, bunun həcmin kifayat hədər artırdılar. Bular almalıdırlar, amazərbaycanda almalıdırlar. Azərbaycan uşaqları ki, onların sayı on yeddi yaşına qədər, hardasa 30 faiz ətirafındadır və faktiki olaraq azərbaycan əhalisinin o uşaq ismi ki var, bular əliyə və iləsinin tamahının yurovuna çevirli. Bu uşaq pulun nə görə vərimirlər? Çünki o uşaq pulun onlar gönəldirlər özlərinin karrupsiya lahyələrinə, oradan mənim seyyirlər, gönləriqlər offshore hesablarına və biz görürük ki, onların öz uşaqlarının adına xarcı banklarda nələr çıxır? Adlarına hansı mülkiyyətlər çıxır? Buları aqın bizdə görürük, dünya da görür, azərbaycan vətəndaşları da görür. Bu, nədə bu vəzifədən şəxsi və ailə maraqları üçün suyu istifadə etməkdir. Məsələn, tutalım deyətcəyi, buların bir dənə karrupsiya lahyəsindən əldə yettikləri oğurluq və sahib, yarım il bir il azərbaycan uşaqların qeyd edilən sosial yardımla təmin etməyə bəs edir, çifayət edir. Sadəcə bunu bular vermirlər. Çünki bular beytülmala öz malları kimi baxıllar? Ailə mülkiyyəti kimi baxıllar? Yəni, o dövlət büccəsi kiba, dövlət büccəsi buların ailə qaçsası kimi bir şeydir. Haray istəyirlər, orada gönəldirlər. Səni sosial suvortun yox, əmək haqqun aşağı, pensiyonu aşağı, ondan sonra iş yerlərin yox, belə bir şəra etdə bu uşaqlara niyəsən uşaq kulu verməyəsən. Və ən azınacaqlısıda odur ki, bu günləri uşaq kulu inən bücəm bir dəstə yaramaz meydana çıxıb, həmin o uşaq kulunun verilməsinin əlihinə çıxşəlir. Ən dəkşətlisi budur? Paradoksalı, geri şeydən. Son 5 dəgə daxil oldu, xürmətli, Cəmil Məllin. Əm bugün qara bağlıdakı durumdan bağlı da simkirinizi eşitmək istəyərdim. Çox təhsif ki, və eləşimizin sonu da, amma bir sualı soruşacaq. Çox xayşeydən piyaxın günlərdə bir də qara bağlıdaki durumdan bağlı sizi efirimizdə görək. Çox xayşeydə yerdim. Bu gün Səntiyabrın kisi idi, və eləşin əbbəlində dədim ki, qondarma qara bağ artışaq adlandırdıqları, o qondarma grubun yaranmasını 30-50 ili elmənlə bu və ya digər şəkildə qeyd ettilər. Bala sahədiyəni gördük şəhidlərinə güya öz kurbanlarını, öz həla ki olanlarını yetti ziyaret elədi. Ermənistanın müxtəlif və zifəli şəxsləri mesajlar verilər. Amma riyallıq budu ki, qan kən də yenə də o qondarma grubun bayrağı asılıq bayrağı dalgalanır. Bakmayara ki, Noyabrın onun da biz fərqli mesajlar eşitirdik ölkə bakıda. Ona görəm, mən istəyərdim ki, bu məsələ və digər məsələ ilə bağlı son 5-dəqədə sizin fikirinize eşitək. Çünki bir izləyicimizdə çox maraqlı soruşuq, şöf hüzulü yolundan danışan yoxdur. Faiz qışqəldi, lazımsız hüzulü havalimanına pullar töküldü. Amma qerişkəli şəni khan kən də nə olacaq? Cəmil bəyin reynədir bu barədə. Biri mübləşdirilmiş 5-dəqəmiz var, lütfen. Ah, mənə elə gəlir ki, bu 30 illiyin qeyd edilməsi elbəttəm. O hava hava yoxdur. Yəni, o Noyabrə qədəvki hava hava yoxdur. Şükür allaha ki, bizim torpaqlarımızı böyük hissəsi azad olunupdur. O Qarabağın ətirafında olan qayonlar, Şam, Hadrut, Qocavəndin bir hissəsi azad olunupdur. Azarbaycan qalqının, Azarbaycan ordusunun böyük naliyyətə deyib. Və o bugün orda nəyi seçik qeyd etmək istəyirlər. O, nəcə deyirlər, ötənil bu vaxtdan müqaisədə və ziyyət çifayət qədər, çifayət qədər fəhətlədir. Mənim deyilməyəm ondan ibarəttir ki, bunu ona görə onlar bu günləri qeyd edə bilirlər ki, Azarbaycan rəhbəliliyinin, dəvətliyinin ora gətirilmiş Rus qoşunları, o çürk hədvirlərin keçirilməsində maraqladılar. Çünki o Rus qoşunları, ona görə ordadılar ki, gələt orda irməni olsun, o irməni orda saxlayan orda. Və o vaxtda qədər ki, onları qoymayacaqlar oradan çıxmaqa, çünki onların orda mövcublu, bunun şəirti orda irməni halsinin olmasaq. Və ona görə də müxtəlif hədvirlərinə stimullaşdırırlar orda irmənlərin qalmasın. Hər çəndik ki, Azarbaycan tərəfi də dəhrələrinə ilan eləyib ki, Azarbaycan qanunlarına tabi olan, Azarbaycan qanunları ilə yaşayan suverinliyi, ərazib tövbliyün qayıbıl eləyən keçmiş dağlıq Qarabağın irməni vətəndaşları yaşayabilərlər. Amma orda, din cəhəlidən sövbət yetmir. O sizin dediyiniz 90 Noyabr bəyanatında ki, dördüncü bəntdə. O, o deməli terrorçu, silahlı dəslələr ki, oradan çıxarılmalıydı, təsürlər olsun ki, ona əməli edilmədir. Və o silahlı qurbələrə əlavı olaraq da, irmənisdəndən qurbələr gətirildi. Və bugünləri, o tədbir ona görə orda çeçirlir ki, laçın yolu, laçın dəhlizi üzərində Azarbaycanın nəzarəti yoxdur. Və o nəzarət olsaydı bilirsən, humanitar dəhliz bir məc, hər hansı bir dövlətin öz ərazısın başqasına güzəşdə getmək deyil. Oradan humanitar məqsətləndən irməni hálısı laf istifadə eləyirdi. Amma bu, o demək deyildi ki, bu darvaza qapsu olmalıydı və hər kəs istədiyi formadı, o deyirsüzə irmənisdəni vezikəli şəsləri gəlir. Orada bir sərhət nəzarəti olsaydı, orada giriş, bəyəm, gürcüsdən vətəndaşları Azarbaycan ərazısına pasport yoxlanışı olmadan daxıl olurlar. Elə olan şəkildə irmənisdənin o vəzifəli şəxsləri, hər hansı bir pasport nəzarətindən keçmədən, niye Azarbaycan ərazısına gəlmələdirlər? Yəni, bu istiqamətdə, o 28-il əvvəl, böyük qurbanlar bahasına çıxarttığımız xarici boşunların ilham eləyiv tərəfindən yenidən qaytarlıb gətirilməsi, pütevlükdə ölkəni Rusiyanın siyasini qüroğuna çevirdi. Və bu günləri iki sentiyabrı ona görə qeyd edirlər ki, bu imkan yolara o həmin o Noyabur bəyan naməsi ilə 11 yan var bəyan naməsi ilə ilham eləyiv cüzəkdə girdi. Və bu günləri Azarbaycan ərazılarının bir hissəsinin Rusiyanın əlində qalması, sülhməramlı adı ilə nə bilim nəhanssa adınan qalması, Azarbaycanın müstəqilliyi üçün, suverinliyi üçün, ərazıb pövliyi üçün ciddi təhikət. Çox təşəkürə, İran. Canlı ballantımızda təxminən bir saatdən artıq sürdü, mili şurahanın sədri, tartı ilmərdoktoru qrapistir Cəmin Həsəlnədi. Cəmin məlləm, çox təşəkürə, izləkicilər və bizə yazan, bizi dəstəkliyən, əslində bizim timsağlımızda Azad-Milya dəstək olan bütün izləkicilərmizə təşəkürə iləyərik, bu günçü canlı yayımızı burada nöktəl yirik. Sağ olun, sağ ol, aqalım. Tanrı və dəmizi, tanrı, milletimizi korusun. Sağ olun.