 Kijk, als liberale niet willen nadenken over grenzen, dan zullen mensen met een minder liberale, autoritaire inslag die grenzen willen gaan trekken. Daar ben ik bang voor. Nee, er zijn sommige mensen die zeggen dan, als je zegt, we moeten ook nadenken over, of om boven grenzen is aan het aantal vluchtelingen, want je kunt opvangen jaarlijks. Dat wordt betegen intervorteerd als met je rug naar de noden van de wereld gaan staan. Dan wordt gezegd, dat is dan heel erg, je beperkt dan dat aantal mensen heel erg wat misschien wel een reale nood is. Maar ik denk, uiteindelijk kan, een boven grens kan ook ruimartig zijn. En waar mijn zorg ligt, is als je, ik denk dus dat de latente agressie rond dit vraagstuk, die namen in Duitsland zien, waar heel veel gebeurt nu, voortkomt niet uit het feit dat mensen een humanitere verantwoordelijkheid afwijzen, maar het gevoel hebben dit zijn open einden. En waar gaat dit eindigen? En ik denk dat het voor regeringen er heel veel aangelegen is om dit te stabiliseren, en te proberen in een onvoorspelbare geautosomgeving waar Europa toch nu in verkeerd. Kijk alleen naar de Ukraine, kijk naar het Midden-Oosten, kijk naar Libye, kijk naar Syriën om op. Om toch wel te denken, dit is inderdaad potentieel, zit hier een ontzettende druk qua illegale migratie en qua vluchtelingen in onze regio. En we moeten nadenken over manieren om een stabiliteit in te brengen, niet om met onze rug naar die werkkijten gaan staan, maar juist om duurzaam, op een raam hartige manier daarop te kunnen blijven reageren. Het verdeelt Europa ten zeerste. En één van de gevolgenen van is dat Europa daardoor kwetsbaar wordt voor de druk, nou zeg maar Ruschiantaarje van andere landen, bijvoorbeeld vanuit Turkije, waar president Erdogan nu zegt in ruil voor dat wij jullie helpen met het oplossen van de vluchtelingenproblematiek, willen we allerlei politieke concessies, dus die verdeeldheid van Europa, daar betalen we ook echt een prijs voor. Je kunt zeggen in de crisis is heel veel gebeurd, er zijn heel veel instituties creëerd. Ik hoor nu de mensen die twee jaar geleden zeiden de euro gaat zeker mislukken, hoor ik niet meer zo sterk. Je kunt de parallel trekken nu met de vluchtelingencrisis en zeggen we hebben in het akkoord van Schengen, het is altijd een hartwansche, historische gebeurtenis, altijd een hele kleine Luxemburgse dorpjes, maar goed, het verdrag van Schengen, we hebben iets eigenlijk gedaan zonder enig president namelijk, de binnengrenzen van Europa zijn geopend, maar we hebben het halve werk gedaan, net zoals met de euro hebben we namelijk niet bewustzijn gehad, dat we daarmee een gemeenschappelijke buitengrens hebben. Daar ligt wel een element van de oplossing, namelijk dat we meer moeten doen, gewoon in het stabiliseren en beschermen van die buitengrens. Dus over de manier waarop je precies doet, dan kun je eindeloos over twisten, maar dat we iets meer nodig hebben aan onze buitengrens dan we hebben gedaan, om niet zo kwetsbaar te worden, dat is wel duidelijk. En niet zeg mij dat we niet zo'n compromis kunnen vinden in Europa, want dat is natuurlijk de parallel, mensen die nu zeggen van die vluchtelingcrisis is onoplosbaar, dat gaat Europa helemaal uit één doen vallen, dan kan je zeggen, misschien is al hier ook in de crisis de inventiviteit en uiteindelijk wil het samen op het losse zegen vieren. Dus je moet wel enorm uitkijken, voordat je landen gaat dwingen om dingen te doen, ik denk dat Europa alleen maar functioneert bij een gewild compromis, waarin alle landen met hun belangen, hun tradities, hun plek kunnen vinden en zich kunnen herkennen. Het is nu 2015, 2016 gaat de vluchteling en stroomt ook gewoon door. Dus we moeten aan Europa maar aan wennen, dat we er blijven komen. Nee, we moeten vooral in Europa onze vraag stellen wat is een redelijke, morele verplichting die we kunnen aanvaarden, wat is een duurzame verplichting die we kunnen aanvaarden, niet een jaar, maar 10 jaar, 20 jaar lang, hoeveel vluchteling kan een land opnemen met het respecteren van de cultuur van burgerschapsrechten die we hebben, want uiteindelijk zullen vluchtelingen toch blijven over het geel genomen en ook toegang tot die burgerschapsrechten te hebben en moeten hebben, wil in samenleving niet duurzaam verdelen. Dus ik denk wat Duitsland nu doet, niet uiteindelijk een etiek is die je kunt volhouden, je kunt al een jaar lang je openstellen en een miljoen mensen, dat kunnen we aan, maar ook in Duitsland is het besef heel duidelijk en ook bij Merkel denk ik uiteindelijk dat je dat een jaar kunt doen, maar niet twee jaar, misschien nog twee jaar, maar zeker niet vijf jaar of langer. Dus er zijn grenzen aan de morele verplichting die je op je kunt nemen als samenleving en daar moeten we echt over willen nadenken of dat kan binnen het huidige vluchtelingenverdrag, dat weet ik uiteindelijk niet. Ik zie wel dat land als Amerika, Canada en Australië gewoon een bovengrenst stellen aan het huidige vluchteling dat ze hier jaarlijks opnemen. In ieder geval moeten we daarover nadenken, willen we dit volhouden op termijn?